II SA/Bk 116/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu Starosty Łomżyńskiego od decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku z dnia 9 grudnia 2024 r. nr GK-II.7221.63.2024.KPC w przedmiocie odmowy udzielenia dostępu do danych z rejestru publicznego w zakresie rejestru gruntów p o s t a n a w i a: odrzucić sprzeciw Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku (dalej: "PWINGiK"), po rozpoznaniu odwołania Wójta Gminy Łomża, decyzją z dnia 9 grudnia 2024 r. nr GK-II.7221.63.2024.KPC uchylił w całości, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., decyzję Starosty Łomżyńskiego z dnia 22 października 2024 r. nr GN-III.6621.1.5735.2024 o odmowie udzielenia dostępu do danych z rejestru publicznego w zakresie: rejestr gruntów wraz z danymi osobowymi dla działek położonych w obrębie ewidencyjnym S. w jednostce ewidencyjnej Ł. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Pismem z dnia 23 grudnia 2024 r Starosta Łomżyński wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na ww. decyzję PWINGiK. PWINGiK wniósł o odrzucenie sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Sprzeciw podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej – o czym stanowi art. 64b § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 50 § 1 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia sprzeciwu jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. O statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi zatem stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. O możliwości żądania wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego decydują przesłanki zbliżone do tych, które stanowią podstawę legitymacji procesowej strony w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, str. 89). Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. sąd odrzuca sprzeciw jeżeli z innych przyczyn aniżeli opisane w pkt 1-5a ww. przepisu, jego wniesienie jest niedopuszczalne. Stwierdzenie niespełnienia jakiejkolwiek z przesłanek dopuszczalności skargi (sprzeciwu) uniemożliwia nadanie im dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do ich odrzucenia. Niedopuszczalność skargi (sprzeciwu) może mieć miejsce zarówno z przyczyn przedmiotowych, jak i podmiotowych. Jedną z przyczyn o charakterze podmiotowym jest wniesienie sprzeciwu przez nielegitymowany do tego podmiot (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2005 r., OSK 1229/04, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Wniesienie skargi (sprzeciwu) przez nieuprawniony podmiot stanowi przyczynę ich odrzucenia, jeżeli skarga pochodzi od podmiotu, który nie może być skarżącym, tj. podmiot, co do którego nie zachodzi potrzeba zbadania, czy posiada on interes prawny we wniesieniu skargi, ponieważ i tak w świetle obowiązujących przepisów nie jest on legitymowany do jej wniesienia (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005r., sygn. akt OSK 1017/04, CBOSA). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że organ administracji publicznej powołany do wydania decyzji administracyjnej (w tym przypadku Starosta Łomżyński wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej) nie może być jednocześnie stroną postępowania administracyjnego w tej samej sprawie (por: postanowienie NSA z dnia 26 maja 1982 r., SA/Gd 165/82, ONSA 1982/1/49), a tym samym uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego, którego na mocy art. 12 p.p.s.a. traktuje się jako stronę tego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., II OSK 2377/10, CBOSA). Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego (por. mi.n. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005 r., OSK 1017/04; a także wyrok TK z dnia 29 października 2009 r., K 32/08). Możliwość odwołania się od decyzji organu I instancji do organu wyższego stopnia, a następnie możliwość zainicjowania przez obywateli (podmioty prawa) procesu kontroli działań administracji przed sądem administracyjnym, jest zapewnieniem obywatelom ochrony przed bezprawnym działaniem administracji. Nie może zatem takiej ochrony domagać się podmiot, który w sprawie sam jako organ administracji występował na pierwszym jej etapie (por. postanowienia NSA z dnia: 20 kwietnia 2012 r., II FSK 527/12; 8 lutego 2013 r., I OSK 109/13, 5 kwietnia 2018 r., I GSK 1781/18 oraz z 9 maja 2018 r., I OSK 1051/18 - CBOSA). W niniejszej sprawie sprzeciw od decyzji PWINGiK uchylającej decyzję Starosty Łomżyńskiego i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji (a więc Staroście Łomżyńskiemu), wniósł Starosta Łomżyński. Podzielając w całości wyżej przytoczone poglądy orzecznicze, sąd uznał, że Starosta, Łomżyński będący jednocześnie organem I instancji w postępowaniu administracyjnym w przedmiotowej sprawie, nie posiada legitymacji skargowej do kwestionowania decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym przez PWINGiK. Nie można bowiem zaakceptować sytuacji, w której organ jako dysponent władztwa publicznego, przez zakwestionowanie decyzji organu wyższego stopnia, w istocie doprowadza do sytuacji, w której staje się niejako obydwoma stronami stosunku administracyjnego, tj. zarówno stroną, jak też organem kształtującym władczo swoją własną sytuację jako strony. Z tej przyczyny odrzuceniu podlega skarga lub sprzeciw wniesione przez organ, rozpoznający sprawę w postępowaniu administracyjnym w pierwszej instancji, który nie ma legitymacji skargowej w rozumieniu art. 50 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2020 r., II OSK 3181/19, CBOSA). Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja, w której ten sam podmiot raz występuje w sprawie jako organ administracji wykonujący swoje władztwo, a raz - jako strona domagająca się ochrony (w istocie przed działaniami organu administracji wyższego stopnia). W sprawie zaistniała zatem podstawa do odrzucenia sprzeciwu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a., bowiem podmiotem wnoszącym sprzeciw jest organ, który wydał w sprawie decyzję w I instancji, i który nie posiada legitymacji skargowej do wniesienia sprzeciwu od kasatoryjnej decyzji organu II instancji. Mając na uwadze powyższe sąd odrzucił sprzeciw działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a.