II SA/Bk 118/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych sprawy ze skargi J. W. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odmowy nakazania rozbiórki zbiornika na gnojowicę p o s t a n a w i a 1. przyznać J. W. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 100 zł (stu złotych), 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania J. W. prawa pomocy. J. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k. 55). Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem E. W. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią emerytury małżonków W. w łącznej kwocie 2.910,12 zł, w tym: emerytura J. W. – 1.478,48 zł oraz 1.431,64 zł uzyskiwane przez E. W. z tytułu przyznanej emerytury i dodatku pielęgnacyjnego. Wykazane wydatki skarżącej wynoszą za luty 2011 r. łącznie 2.796 zł w szczególności: czynsz – 528,16 zł; telefon – 212,52 zł; energia elektryczna – 22,66 zł; podatek od nieruchomości – 113 zł; lekarstwa – 46,64 zł; znaczki i ksero – 287,81 zł; spłata kredytu oraz odsetek i prowizji – 665,96 zł; żarówki i części do roweru – 57,46 zł; podróż do H. w celu przejrzenia akt – 11,80 zł; żywność i środki czystości oraz drobne zakupy odzieżowe – 850 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi: mieszkanie o powierzchni [...] m², sześćdziesięciotrzyletni drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Skarżąca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. J. W. wskazała również, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej z uwagi na wielość spraw zawisłych przed WSA w Warszawie i Białymstoku. W uzasadnieniu swego wniosku skarżąca pokreśliła, iż różnica między wydatkami (2.910,12 zł-2.796,01 zł) tj. kwota 114,11 zł przeznaczana jest na wydatki życiowe w okresie od 01 marca do 05 marca 2011 r., ponieważ emerytury są otrzymywane około piątego dnia miesiąca (k. 55 – 56). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni wskazał, iż wysokość osiąganych dochodów nie zmieniła się od 1 marca 2011 r. i jest taka sama jak udokumentowana w sprawie II SA/Bk 740/10. Spłata zaś kredytu wynikała z różnicy stanu zadłużenia na początek miesiąca miedzy stanem na koniec marca (1.627,99zł-976,41 zł). Do akt sprawy J. W. dołączyła rachunki i faktury za: czynsz, energię elektryczną, telefon, podatek od nieruchomości, lekarstwa, ksero, znaczki, bilety, rachunki za materiały do roweru (k. 62-69) oraz wyciąg z rachunku bankowego na dzień 28 lutego 2011 r. (k. 70). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 100 zł) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej wynoszą 500 zł – wpis od skargi (k. 2). Na dzień 24 marca 2011 r. w tut. Sądzie są zawisłe jeszcze dwie sprawy skarżącej sygn. akt II SA/Bk 65/11 i II SA/Bk 66/11, w których wymagane jest uiszczanie kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania wysokość tych kosztów w każdej ze spraw ogranicza się do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. We wszystkich wzmiankowanych ostatnio sprawach J. W. złożyła wnioski o przyznanie prawa pomocy, a postępowania w tym zakresie nie zostały jeszcze prawomocnie zakończone (k. 49 notatka w sprawie II SA/Bk 65/11). W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała, iż miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi 2.910,12 zł. Wykazane wydatki za miesiąc luty 2011 r. wynoszą 2.796,01 zł. J. W. posiada zadłużenie w banku w kwocie 976,41 zł (stan na koniec lutego 2011 r. – k. 55,70). W skład majątku skarżącej wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m², sześćdziesięciodwuletni drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Podkreślenia wymaga, iż w wyniku analizy dołączonych do akt sprawy II SA/Bk 65/11 i II SA/Bk 66/11 rachunków ustalono, że już w styczniu 2011 r. wnioskodawczyni opłaciła energię elektryczną za okres styczeń - czerwiec 2011 r. (wykazane 219,35 zł w sprawie II SA/Bk 65/11 – k. 31). Ponadto, w styczniu br. wnioskodawczyni uiściła opłaty za ubezpieczenie w łącznej kwocie 268,97 zł, w tym: roczne opłaty za ubezpieczenie mieszkania (k. 32 – 33) i za ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków (k. 34 – 36) w łącznej wysokości 155 zł oraz kwartalne składki ubezpieczeniowe - 113,97 zł (k. 37 akt sprawy II SA/Bk 65/11). Do akt niniejszej sprawy natomiast skarżąca dołączyła rachunki za podatek od nieruchomości w łącznej wysokości 113 zł, również opłacony za cały rok, z argumentacją, iż ponoszenie opłat kwartalnych zwiększa koszty przesyłki (4x5 zł). Przeciętne wydatki miesięczne ponoszone przez skarżącą w pierwszym półroczu bieżącego roku będą, zatem niższe od wydatków za styczeń i luty br. (wyszczególnionych w złożonym urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy) o kwoty opłat uiszczonych z wyprzedzeniem i innych opłat jednorazowo poniesionych w tym miesiącu tj. co najmniej o kwotę 500 zł (uiszczone roczne opłaty za ubezpieczenie, opłacona energia elektryczna za okres sześciu miesięcy, opłacony podatek od nieruchomości). Nadto po odliczeniu bieżących wydatków od uzyskiwanych dochodów w bieżącym miesiącu skarżącej zostaje jeszcze kwota 114,11 zł. Kwota ta może być przeznaczona na pokrycie części kosztów sądowych (w wysokości 100 zł) w sprawie niniejszej. W tym miejscu należy wskazać, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od całości kosztów sądowych stanowi przede wszystkim fakt osiągania przez J. W. i pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym współmałżonka E. W. miesięcznego dochodu pozwalającego na pokrycie wykazanych wydatków (stałych i okazjonalnych). Przy ustaleniu zakresu zwolnienia wzięto pod uwagę wysokość kosztów sądowych w innych sprawach skarżącej zawisłych w tut. Sądzie, wydatki miesięczne wnioskodawczyni w pierwszym półroczu bieżącego roku w zestawieniu z wysokością dochodu małż. W. oraz okoliczność pozostawania środków finansowych (114 zł) po odliczeniu bieżących wydatków. Niewątpliwie poniesienie przez skarżącą całości kosztów sądowych w sprawie niniejszej pogorszyłoby sytuację finansową rodziny. Jak wykazano wyżej uiszczenie przez J. W. kwoty 100 zł kosztów sądowych z całą pewnością nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu rodziny, przeciwnie mieści się w jej możliwościach płatniczych. Przyznane wnioskodawczyni prawo pomocy umożliwi natomiast rozpoznanie sprawy przez Sąd. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.-