II SA/Bk 119/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2005 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie samowolnego urządzenia placu gospodarczego oddala skargę Wnioskiem z [...] maja 2004r. skarżący E.K. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z żądaniem spowodowania odsunięcia– na przepisową odległość od okien jego budynku mieszkalnego placu, gospodarczego ze śmietnikiem i trzepakiem, służących potrzebom mieszkańców bloku pozostającego w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej "R.K." w B., położonego przy ul. O. [...]. Organ I instancji po przeprowadzeniu w sprawie postępowania decyzją z [...] listopada 2004r., powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, nałożył na Spółdzielnię Mieszkaniową "R.K." w B. obowiązek wykonania w terminie do 30 kwietnia 2005r. rozbiórki miejsca ustawienia kontenera na odpadki stałe na nieruchomości w B. przy ul. O. [...] przy granicy z działką skarżącego przy ul. R. [...] oraz po wykonaniu powyższego obowiązku i uporządkowaniu terenu powiadomienia inspektoratu. W uzasadnieniu decyzji powołano się na następujące ustalenia i dokonano następującej oceny prawnej. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego ustalono, iż budynek mieszkalny wielorodzinny w B. przy ul. O. [...] wybudowany został na podstawie zatwierdzonego planu realizacyjnego z dn. [...].08.1987r. nr [...]. Wyżej wymieniony plan posiada klauzulę rzeczoznawcy ds. higienicznych i sanitarnych z dnia [...].03.1987r. o przeprojektowaniu usytuowania śmietnika. Inwestor nie przedłożył do wglądu decyzji – pozwolenia na budowę, a zatem nie jest wyjaśniona kwestia ostatecznego usytuowania śmietnika przy ul. O. [...] w B. Budynek jest używany wg. oświadczenia SM "R.K." od [...].10.1989r. wraz ze śmietnikiem. Przedmiotowy śmietnik – kontener na śmieci znajduje się na utwardzonym placyku w odległości ok. 5,00 m od otworów okiennych budynku jednorodzinnego wraz z usługami na działce w B. przy ul. R. [...]. Strona skarżąca twierdzi, iż w chwili gdy budynek jego był projektowany oraz w momencie ubiegania się o pozwolenie na budowę, śmietnika w tym miejscu nie było, ponieważ były parkowane samochody osobowe mieszkańców bloku. Na potwierdzenie tych faktów Pan E.K. dostarczył dokumentację fotograficzną, z której wynika, iż w roku 1998 śmietnika rzeczywiście nie było, a zatem musiał on się znajdować w innym miejscu. W związku z powyższym należy rozumieć, że nawet jeśli pozwolenie było wydane, to nie zostało ono przez Inwestora skonsumowane. Ponadto w roku 1987 obowiązywały warunki techniczne wynikające z rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dn. 03.07.1980r. w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17 z 1980r.), z których jednoznacznie wynika ( § 81 ust. 1), że w miastach innych jednostkach osadniczych, w których działają przedsiębiorstwa oczyszczania, dla zespołów budynków mających nie więcej niż 5 kondygnacji należy przewidzieć placyki gospodarcze, odpowiadające wymaganiom § 283 na pojemniki przenośne do gromadzenia odpadów domowych. W myśl § 283 placyki gospodarcze powinny mieć: zadaszone pomieszczenie przeznaczone do ustawienia pojemników na odpady (dla budynków bez zsypów śmieciowych), z utwardzoną nawierzchnią mającą spadek na zewnątrz lub w kierunku wpustu kanalizacyjnego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami – rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dn. 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w myśl § 22 na działkach budowlanych należy przewidzieć miejsca na pojemniki służące do czasowego gromadzenia odpadów stałych, z uwzględnieniem możliwości ich segregacji. Miejscami, o których wyżej mowa mogą być między innymi: utwardzone place do ustawiania kontenerów z zamykanymi otworami wrzutowymi. Zgodnie z § 23 ust. 1. Odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe, powinna wynosić co najmniej 10 m od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz co najmniej 3 m od granicy z sąsiednią działką. Obecnie ustawiony kontener (w odległości ok. 1, 00 m od granicy działki i ok. 5,00 m od budynku mieszkalno-usługowego posiadającego otwory okienne) podlegałby legalizacji w przypadku zachowania obowiązujących warunków technicznych dla tego rodzaju urządzeń budowlanych, ale w związku z tym, iż niemożliwe jest doprowadzenie istniejącego stanu zgodności z warunkami technicznymi (zwiększenie odległości usytuowania śmietnika do 10 m od otworów okiennych i 3,00 m od granicy działki) postanowiono jak w treści decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji wywiodła Spółdzielnia Mieszkaniowa "R.K." w B. Podniosła w nim, iż sporny plac gospodarczy na kontener na śmieci został urządzony przy wznoszeniu budynku wielorodzinnego przy ul. O. [...] w opisie o zatwierdzony plan realizacyjny z [...].08.1997r. z tą modyfikacją jedynie, iż spółdzielnia zrezygnowała z wykonania murowanej konstrukcji osłony śmietnikowej. Problemy pojawiły się w momencie gdy skarżący rozpoczął w 1992r. starania zmierzające do uzyskania pozwolenia na budowę domu na sąsiadującej posesji przy ul. R. [...]. Skarżący występował przeciwko spółdzielni z roszczeniami cywilnymi. Prawomocnym wyrokiem z [...] lutego 1995r. Sąd Rejonowy w B. nakazując spółdzielni usunięcie nasypu ziemnego od strony posesji skarżącego i zlokalizowanych na nim miejsc parkingowych, stwierdził w uzasadnieniu wyroku, iż "jedynie śmietnik jest zgodny z planem realizacyjnym". Kolejnym wyrokiem Sąd Rejonowy w B. nakazał wykonanie murowanej osłony śmietnikowej lecz orzeczenie w tym zakresie zostało uchylone przez Sąd Okręgowy w B. Nie godząc się z wyrokami sądu powszechnego skarżący zainicjował postępowanie przed Powiatowym Inspektoratem Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., które zakończyło się decyzją tego organu z [...].11.1999r. (Nr [...]) odmawiającą ingerencji z racji ustalenia zgodności lokalizacji placu gospodarczego pod śmietnik i trzepak z zatwierdzonym planem realizacyjnym. Również żadnego skutku dla skarżącego nie wywołała próba interwencji u powiatowego inspektora sanitarnego podjęta z 2000r. Postępowanie zainicjowane obecnie jest kolejnym w sprawie już wcześniej rozstrzygniętej. Spółdzielnia dodała, że na terenie nieruchomości przy ul. O. [...] i R. [...] nie ma miejsca na którym można by zlokalizować plac gospodarczy w zgodnie z obowiązującymi normami. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2005r. orzekł o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzeniu postępowania pierwszej instancji z następującym uzasadnieniem. Na granicy działek o nr geod. [...]/2 i [...], znajdujących się przy ul. R. [...] i O. [...] w B., usytuowany jest plac gospodarczy, na którym znajduje się kontener na śmieci oraz trzepak. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego budynek mieszkalny przy ul. O. [...] zrealizowany został na podstawie zatwierdzonego planu realizacyjnego z dnia [...].08.1987r. nr [...]. W aktach sprawy brak jest jednak cyt. wyżej planu, jak również pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku, które to dokumenty w świetle odpowiedzi Urzędu Miejskiego w B., zostały na podstawie § 8 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Nauki Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 25.07.1984r. w sprawie zasad klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji oraz zasad i trybu przekazywania materiałów do archiwum państwowego, zniszczone. Ponadto dokument w postaci pisma z dnia [...].04.2001r. nr [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., stanowiącego zapytanie skierowane do SM "R.K.", dotyczące uwzględnienia przeprojektowania śmietnika przy wydawaniu wyroku przez Sąd nie jest zdaniem tutejszego organu, wystarczającym dowodem istnienia takiego zapisu na planie realizacyjnym. Organ II instancji zwraca uwagę, iż plac gospodarczy, na którym znajduje się kontener na odpadki stałe, a którego dotyczy decyzja organu I instancji nie mógł i nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. Kwestia legalności usytuowania przedmiotowego obiektu rozstrzygnięcia została wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2000r. o sygn. Akt [...] Sądu Okręgowego w B. Wydział II Cywilny Odwoławczy, który oddalił powództwo Pana E.K. w sprawie usunięcia przedmiotowego placu. Art. 365 § 1 kpc stanowi bowiem, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oznacza to, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. winien był brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia Sądu. Zauważyć należy fakt, iż istnienie decyzji o treści nakazującej rozbiórkę placu gospodarczego i wyroku oddalającego powództwo w sprawie usunięcia przedmiotowego obiektu, powoduje funkcjonowanie w obrocie prawnym zupełnie odrębnych rozstrzygnięć w tej samej sprawie i pomiędzy tymi samymi podmiotami. Ponadto tutejszy organ zauważa, iż kontener na śmieci i jego ustawienie nie jest regulowany przepisami prawa budowlanego ani też nie dotyczą go przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – nie jest to bowiem obiekt budowlany. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję wywiódł E.K. podnosząc w niej zarzut: - obrony prawa procesowego tj. art. 105 § 1 kpa poprzez błędne przyjęcie istnienia powagi rzeczy osądzonej i na tej podstawie umorzenia postępowania, administracyjnego w sytuacji, gdy przedmiotem rozstrzygnięcia w Wyroku Sądu Okręgowego w B. z [...].08.2000r. w sprawie [...] było roszczenie negatoryjne E.K., oparte na zarzucie bezprawia związanego z ingerencją w cudze prawo własności nie zaś – będąca przedmiotem niniejszego postępowania zgodność lokalizacji obiektu budowlanego z obowiązującymi normami prawa administracyjnego, co w świetle art. 366 kpc, z uwagi na inną podstawę sporu i przedmiot rozstrzygnięcia, wyłącza istnienie przesłanki res indicata. Podnosząc powyższy zarzut i rozwijając go w uzasadnieniu skargi, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zarządzenie na jego rzecz kosztów postępowania. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B., zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Słuszne jest twierdzenie skarżącego, iż u podstawy umorzenia postępowania administracyjnego nie mógł lec wyrok wydany w sprawie cywilnej z powództwa skarżącego E.K. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej "R.K." w B. (sygn. akt Sądu Rejonowego w B. [...]). Wyrok w sprawie cywilnej dotyczył wyłącznie negatoryjnych roszczeń skarżącego w stosunku do spółdzielni mieszkaniowej, związanych z ochroną prawa własności skarżącego oraz naruszeniami tego prawa ponad przeciętną miarę (art. 144 kc w zw. z art. 222 § 2 kc). Wynikająca z art. 365 kodeksu postępowania cywilnego moc wiążącą prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego pociąga za sobą jedynie tę konsekwencję, że nikt nie może negować faktu istnienia orzeczenia i jego określonej treści, bez względu na to, czy był, czy też nie był stroną w postępowaniu, w wyniku którego zostało wydane orzeczenie, które stało się prawomocne. Konieczność brania pod uwagę przez inne - niż sądy – organy państwowe faktu istnienia i treści prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego (wynikającą z opisanej wcześniej wiążącej mocy takiego orzeczenia), nie oznacza jednakże dla innych niż sądy cywilne, organów stanu "res indicata". Konsekwencję procesową wynikającą z art. 366 kpc powagi rzeczy osądzonej prawomocnego wyroku ("res indicata") może bowiem stosować wyłącznie sąd cywilny, przed którym powtórnie wszczęto postępowanie w tym samym przedmiocie i między tymi stronami. Kolejny pozew o to samo i przeciwko temu samemu pozwanemu, jako niedopuszczalny, podlegałby odrzuceniu. Organ administracji publicznej przy sprawowaniu swojej jurysdykcji absolutnie nie stosuje procedury cywilnej i nie rozstrzyga sporów cywilnoprawnych i dlatego nie może skutecznie powoływać się na powagę osądzonej sprawy cywilnej i przepis art. 366 kpc. Wbrew temu co przyjął organ I instancji, sąd cywilny nie rozstrzygał o legalności usytuowania placu gospodarczego albowiem nie jest rolą sądu cywilnego rozstrzyganie spraw z zakresu prawa budowlanego oraz sprawowanie nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem tego prawa. Dopatrzenie się w wyroku sądu cywilnego, rozstrzygającym wyłącznie o sporze o charakterze cywilnoprawnym, przeszkody dla niniejszego postępowania administracyjnego, było zatem błędne, tym niemniej w sprawie zaistniały rzeczywiste powody dla których postępowanie administracyjne należało umorzyć. Organ II instancji akcentując znaczenie dla sprawy wyroku sądu cywilnego, nie zwrócił bowiem należytej uwagi na to, że w obrocie prawnym funkcjonuje też wcześniejsza ostateczna decyzja organu nadzoru budowlanego, rozstrzygająca o kwestii wybudowania placu gospodarczego w oparciu o zatwierdzony plan realizacji inwestycji. Chodzi o decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 1999r., mocą której organ nadzoru budowlanego odmówił ingerencji w sprawie dotyczącej wykonanego spornego placu gospodarczego pod kontener na śmieci ustalając, iż plac ten wykonano legalnie i brak jest przesłanek do ingerencji nadzoru budowlanego. Postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej opisaną wyżej decyzją z dnia [...] listopada 1999r. też zapoczątkował wniosek skarżącego E.K. (złożony dnia [...] września 1999r.) o sprawdzenie zgodności z prawem budowlanym działań Spółdzielni Mieszkaniowej "R.K." związanych z wykorzystaniem spornego placu gospodarczego. Obecny wniosek skarżącego (złożony [...] maja 2004r.) dotyczył tego samego problemu tj. spowodowania odsunięcia miejsca ustawienia kontenera na śmieci i trzepaka (placu gospodarczeg) od nieruchomości skarżącego. Organ nadzoru budowlanego nie mógł merytorycznie rozstrzygnąć raz jeszcze o takim samym wniosku albowiem związany był wcześniejszym ostatecznym decyzyjnym załatwieniem danej sprawy administracyjnej, która nie mogła być ponownie przedmiotem kolejnego zwykłego postępowania administracyjnego. Naruszenie tej reguły przez ponowne rozpoznanie sprawy i jej rozstrzygnięcie pociągnęłoby za sobą sankcję nieważności (vide: art. 156 § 1 pkt 3 kpa). O tożsamości obu postępowań administracyjnych (tego zapoczątkowanego wnioskiem z 1999r. i tego zapoczątkowanego wnioskiem z 2004r.) świadczą te same okoliczności faktyczne obu spraw, niezmienione w stosunku do sprawy poprzedniej, tożsamość stron obu postępowań oraz ten sam stan prawny tj. tożsamość przepisów prawnych stanowiących podstawę prawnej oceny sprawy dokonywanej w 1999r. i w 2004r. Dostrzeżenie istnienia rzeczywistej podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nie pozwala Sądowi na uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu błędnego jej uzasadnienia. Stąd w efekcie skargę oddalono (art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270).