II SA/Bk 12/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych sprawy ze skargi J.Sz. i J. Sz. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego p o s t a n a w i a odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. J. i J. Sz. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając we wniosku, iż nie są w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, iż prowadzą gospodarstwo domowe wraz z dwójką małoletnich dzieci. Skarżący uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 13.879 zł. Wnioskodawcy posiadają [...] mieszkania: o powierzchni [...] m2 (wartości [...] zł), o powierzchni [...] m2 (wartości [...] zł), o powierzchni [...] m2 (wartości [...] zł) oraz nieruchomość rolno – leśną o powierzchni [...] ha (nieużytkowaną), stację p. na powierzchni [...] ha (wartość [...] zł), a także oszczędności w kwocie 5.000 zł. Rodzina skarżących ma zaciągnięty kredyt firmowy na kwotę 1.435.000,00 zł oraz kredyt osobisty na kwotę 713.882,21 zł. Na miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem składa się opłacenie: kredytów i pożyczek – 11.631 zł, kosztów mieszkania – 460 zł, mediów – 306 zł, kosztów leczenia i rehabilitacji – 750 zł oraz ubezpieczenia – 500 zł (k. 14-15). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W złożonym oświadczeniu skarżący J. Sz. i J. Sz. wykazali, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwójką małoletnich dzieci. Źródło miesięcznego utrzymania skarżącego stanowi dochód z działalności gospodarczej w wysokości 13.879 zł. Wnioskodawcy posiadają [...] mieszkania: o powierzchni [...] m2 (wartości [...] zł), o powierzchni [...] m2 (wartości [...] zł), o powierzchni [...] m2 (wartości [...] zł) oraz nieruchomość rolno – leśną o powierzchni [...] ha (nieużytkowaną), stację paliw na powierzchni [...] ha (wartość [...] zł), a także oszczędności w kwocie 5.000 zł. Rodzina skarżących ma zaciągnięty kredyt firmowy na kwotę 1.435.000,00 zł oraz kredyt osobisty na kwotę 713.882,21 zł. Na miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem i opłaceniem kredytów rodzina skarżących wydaje kwotę około 13.647 zł. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego stałego źródła dochodu w wysokości ponad 13.000 zł, posiadany majątek w postaci [...] mieszkań oraz stacji p., a także oszczędności w kwocie 5.000 zł pozwalają na uznanie, iż J. i J. Sz. są w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł (k. 7). Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych dochodów powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawcy natomiast nie udowodnili zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżących kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w ich utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawców. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.