II SA/Bk 1228/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania I instancji w sprawie prawa do stypendium stażowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Wojewoda P. decyzją z dnia [...]listopada 2013 r. nr[...], po rozpatrzeniu odwołania J. S. (zwanego dalej skarżącym) od decyzji Starosty A. z dnia [...] września 2013 r. nr [...], uchylającej własne decyzje: (1) z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w sprawie nabycia przez ww. prawa do stypendium stażowego, (2) z dnia [...] września 2012 r. nr [...]w sprawie utraty przez ww. stypendium stażowego, (3) z dnia [...] września 2012 r. nr [...]w sprawie utraty przez ww. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] maja 2012 r. z powodu przyznania prawa do emerytury, uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie I instancji. Decyzja Wojewody P. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]Starosta A. przyznał J. S. prawo do stypendium w wysokości 913,70 zł brutto miesięcznie w okresie odbywania stażu od dnia [...] kwietnia 2012 r. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...]Starosta A. pozbawił J.S.prawa do stypendium z dniem [...] maja 2012 r. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...]Starosta A. pozbawił J.S. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] maja 2012 r. w związku z nabyciem przez ww. prawa do emerytury od dnia [...] maja 2012 r. Postanowieniem z dnia [...]września 2013 r. nr [...]Starosta A. wznowił z urzędu postępowanie w zakresie powyższych decyzji. Decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 151 § 1 k.p.a. Starosta A. uchylił własne decyzje:(1) z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]w sprawie nabycia przez J. S. prawa do stypendium stażowego, (2) z dnia [...] września 2012 r. nr [...]w sprawie utraty przez ww. stypendium stażowego, (3) z dnia [...] września 2012 r. nr [...]w sprawie utraty przez ww. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] maja 2012 r. z powodu przyznania prawa do emerytury. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ podniósł, że w okresie odbywania stażu, skarżący utracił status osoby bezrobotnej i prawo do stypendium stażowego z uwagi na fakt świadczenia od dnia [...] kwietnia 2010 r. do dnia [...] października 2010 r. usług na podstawie umowy zlecenia. Od powyższej decyzji strona skarżąca złożyła odwołanie, w którym wniosła o zwrot kwoty 1866,80 zł potrąconej z emerytury z powodu odbywania stażu. Skarżący zaznaczył również, że zamiast stażu wykonywał ciężką pracę fizyczną w O. J. "O" w A. Po rozpatrzenia odwołania, Wojewoda P. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]uchylił zaskarżoną decyzję Starosty A. z dnia [...] września 2013 r. nr [...]i umorzył postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie okres świadczenia usług na podstawie umowy zlecenia pokrywa się z okresem posiadania przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej tylko w ściśle określonym przedziale czasowym, tj. od dnia [...] kwietnia 2010 r. do dnia [...] października 2010 r. Nie istnieje natomiast w dacie wydania decyzji uchylonych przez organ I instancji w następstwie wznowionego postępowania. Mając powyższe na względzie organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie było też podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o pozostałe przesłanki z art. 145 k.p.a. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc jednocześnie o: (1) zwrot kwoty 1866,80 zł wraz odsetkami, którą Powiatowy Urząd Pracy potrącił z jego emerytury, (2) wypłaty środków finansowych za okres zwolnienia lekarskiego i składek ubezpieczeniowych, które zostały potrącone i (3) wyciągnięcia konsekwencji od osób organizujących w Powiatowym Urzędzie Pracy w A. staże pracy w O.J. "O" w A. niezgodnie z przepisami. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że czuje się bardzo pokrzywdzony i podniósł liczne zarzuty dotyczące organizacji stażu i rodzaju zleconych do wykonania prac podczas jego odbywania. Jego zdaniem, Powiatowy Urząd Pracy w A. nie miał prawa potrącić z jego wypracowanej emerytury kwoty należnej za wykonanie ciężkich prac w okresie odbywania stażu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych, ale z powodu uchybień przepisom prawa dostrzeżonych z urzędu przez sąd. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest natomiast według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu oraz na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres tej kontroli wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Podkreślenia przy tym wymaga, że uszczegółowieniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi jest przepis art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Działania takie służyć mają bowiem zapewnieniu ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy, czyli stworzenia takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem. W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Skarga dotyczy decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania. Jest to instytucja procesowa stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością. Zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Innymi słowy, organ bada, czy rzeczywiście zaistniała przyczyna z art. 145 lub 145 a k.p.a. jako podstawa wznowienia, a następnie bada istotę sprawy, mając na względzie obowiązujące przepisy w przedmiocie wznowienia postępowania. Zakres rozpoznania "istoty sprawy" uzależniony jest od tego, czy w sprawie istnieją przeszkody do uchylenia decyzji z art.146 § 1 k.p.a., czy też takich przeszkód brak. W przypadku wystąpienia takiej przeszkody zakres rozpoznania sprawy określa art. 151 § 2 k.p.a. Natomiast pełne badanie "istoty sprawy" będzie miało miejsce w przypadku, gdy organ wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) bądź gdy odmawia uchylenia zaskarżonej decyzji z tego powodu, że jego zdaniem, w wyniku postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 151 § 2 w zw. z art.146 § 2 k.p.a.). W tym miejscu godzi się podnieść, że postępowanie o wznowienie jest odrębnym obok postępowania o stwierdzenie nieważności oraz postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej trybem wzruszenia decyzji ostatecznych. Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Zauważyć jednak należy, iż omawiane postępowanie nie stanowi kolejnej "trzeciej instancji", w której bada się sprawę ponownie w jej całokształcie. Wspomnianą kontrolę wyznaczają określone przepisami przesłanki, których dopiero wystąpienie otwiera możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Przechodząc do meritum spawy wskazać należy, że ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję stanowi jedną z podstaw wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W literaturze przedmiotu wskazuje się, iż wznawia się postępowanie na tej podstawie wtedy, gdy spełnione są łącznie trzy warunki. Po pierwsze ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Powyższe należy rozumieć jako nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłaszane przez stronę. Dodatkowo podnosi się, iż nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, tj. mieć wpływ na zmianę treści decyzji w kwestach zasadniczych. Drugą i trzecią przesłanką jest istnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów w dniu wydania decyzji, lecz nieznanych organowi, który wydał decyzję (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H.Beck Warszawa 2000, wyd. 3, s. 582 – 583). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że podnoszone przez organ pierwszej instancji nowe okoliczności i zdarzenia nie odpowiadają zakresowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.. Zasadnie organ wskazał, że brak było również podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o inne przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Decyzja ostateczna przyznająca skarżącemu prawo do stypendium w wysokości 913,70 zł brutto miesięcznie została wydana w dniu [...] kwietnia 2012 r., decyzja o utracie prawa do stypendium stażowego z dniem [...] maja 2012 r. oraz decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] maja 2012 r. z powodu nabycia prawa do emerytury z dniem [...]maja 2012 r. zostały wydane w dniu [...] września 2012 r. Z zaświadczenia B. O. M. "I" z siedzibą w S. wynika, że prace na podstawie umowy zlecenia strona skarżąca wykonywała w okresie od [...] kwietnia 2010 r. do dnia [...] października 2010 r. Wojewoda P.zasadnie zatem podniósł, że okres świadczenia przez skarżącego usług na podstawie umowy zlecenia pokrywa się z okresem posiadania przez ww. statusu osoby bezrobotnej. Okoliczność ta zachodzi jedynie tylko w ściśle określonym przedziale czasowym, tj. od dnia [...] kwietnia 2010 r. do dnia [...] października 2010 r. Nie istnieje zaś w dacie wydania decyzji uchylonych przez organ I instancji w następstwie wznowionego postępowania. Skoro zatem organ stwierdził, że nie wystąpiła przesłanka wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 k.p.a, to chociażby istniały inne wady prawne decyzji dotychczasowej, musiał na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a wydać decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Zgodnie bowiem z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145 a lub art. 145 b. Niezastosowanie przez organ odwoławczy art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. spowodowało jego naruszenie. Należy bowiem mieć na uwadze, że postępowanie toczące się na skutek wniosku o wznowienie jest postępowaniem odrębnym i nie stanowi prostej kontynuacji postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W przedmiotowej sprawie doszło zatem do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., które w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pozostałe zarzuty skargi dotyczące złej organizacji stażu pracy organizowanego przez Powiatowy Urząd Pracy w A., żądania zwrotu wypłaconego świadczenia w kwocie 1866,80 zł, wypłaty środków finansowych za okres zwolnienia lekarskiego i składek ubezpieczeniowych, które zostały potrącone i wyciągnięcia konsekwencji od osób organizujących w Powiatowym Urzędzie Pracy w A. staże pracy w O. J. "O" w A., Sąd uznał za bezpodstawne i nie mające wpływu na rozstrzygnięcie. W tej mierze Sąd podziela ustalenia organu II instancji, że powyższe kwestie nie były przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, gdyż nie wiązały się ze wznowieniem postępowania w sprawach zakończonych decyzjami Starosty A. z dnia [...] kwietnia 2012 r. i z dnia [...] września 2012 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ weźmie pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązany będzie uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. Na mocy art. 152 p.p.s.a. należało stwierdzić, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.