II SA/Bk 1252/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia w sprawie o nabyciu nieruchomości 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokat Z. D.-D. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej A. S. wykonane na zasadzie prawa pomocy. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Wnioskiem z dnia [...].10.2014 roku wysłanym drogą elektroniczną, Pani A. S. wnosiła o wydanie zaświadczenia o nabyciu nieruchomości jej Matki (Rodziców), zlokalizowanych w S. gmina S. o pow. 3,29 ha, dwóch działek budowlanych – jednej zmieniono nr z [...] na [...] o pow. 0,14 ha, drugiej nr [...], o pow. 0,04 ha oraz działki nr [...], o pow. 0,68 ha i lasu. Wnioskująca podkreśliła, że "zawłaszczenie tych nieruchomości odbyło się bez nadzoru mimo, że Rodzice byli właścicielami do [...].11.1971 roku, a po zgonie Matki w niecałe 6 – m-cy zostały zawłaszczone". Starosta S. postanowieniem z dnia [...].10.2014 roku, nr [...], na podstawie art. 219 k.p.a. z zw. z art. 141 k.p.a. – odmówił wydania zaświadczenia w sprawie o nabyciu nieruchomości przez matkę wnioskodawczyni, zlokalizowanych w S., gm. S., bowiem zgodnie z rejestrem ewidencji gruntów obrębu S., gm. S. sporządzonym w 1965 roku, pod pozycją 75 – Pani A. A. (matka wnioskodawczyni) figurowała jako posiadacz tylko jednej działki, oznaczonej numerem [...]o pow. 0,14 ha, która to nieruchomość nie była objęta prawną regulacją w trybie ustawy z dnia 26.10.1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Na skutek odwołania, w którym Pani A. S. podnosiła swoje uprawnienia z tytułu dziedziczenia po rodzicach, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanowieniem z dnia [...].11.2014 roku, nr [...], na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu swego stanowiska organ odwoławczy podniósł, że Pani A. S. domagała się wydania zaświadczenia w sprawie potwierdzenia nabycia nieruchomości gruntowych przez swoją matkę. Jednak, zgodnie z rejestrem gruntów obrębu S. gm. S., matka odwołującej się nie figurowała jako władająca lub właścicielka innych nieruchomości oprócz działki nr [...], o pow. 0,14 ha. Organ odwoławczy podkreślił, że z uwagi na powyższe ustalenia może potwierdzić tylko to, co jest aktualnie napisane w rejestrze publicznym – ewidencji gruntów. Skargę na powyższe postanowienie Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiodła Pani A. S., w której obszernie opisywała, jak jej zdaniem, mimo postanowień o nabyciu spadku, pozbawiono ją możliwości uzyskania zwrotu nieruchomości należących do jej matki. W konsekwencji skarżąca żądała wydania "zaświadczenia o rozkradzionych nieruchomościach" oraz "wyjaśnienia w jakich okolicznościach zdobyli własność matki: S. K., K. H., K. M., K. M., G. H., - i podstawy prawnej". W odpowiedzi na skargę organ administracji P. wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. wnosił o oddalenie skargi – podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny w oparciu o wskazane kryterium dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu (np. decyzji) oraz poprzedzającego jego wydanie postępowania administracyjnego z przepisami ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. W toku kontroli sąd administracyjny nie stosuje zasad współżycia społecznego, kryteriów słusznościowych czy celowościowych (vide: wyrok NSA z 25 września 2009 r., I OSK 1403/08, baza orzeczeń nsa.gov.pl). Sprawowana przez sąd administracyjny kontrola legalności jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy z dnia wydania zaskarżonego aktu (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sad rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny – w granicach rozpoznawanej sprawy – bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć w niej zastosowanie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Nadto w myśl natomiast art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Wyrokując w zakresie tak wyznaczonej kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu przy wydawaniu decyzji przez organy obu instancji nie doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) oraz do naruszenia prawa materialnego o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Na wstępie podkreślić należy, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest żądanie wydania zaświadczenia o określonej treści. Zgodnie z art. 217 kpa organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o nie w dwóch rodzajach sytuacji, a mianowicie: 1) Jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 kpa), 2) Jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 pkt 2 kpa). Z treści powołanego przepisu wynika, iż osoba ubiegająca się o zaświadczenie powinna wykazać swój interes prawny lub powołać przepis prawa dający podstawę tych starań. Stąd, jeżeli przepis prawa wymaga potwierdzenia pewnego stanu rzeczy zaświadczeniem, to organ ma obowiązek jego wystawienia bez wnikania w prawny interes osoby ubiegającej się o nie. Natomiast, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego nie wymaga przepis prawa, osoba zainteresowana musi wykazać swój interes prawny, aby takie potwierdzenie otrzymać. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż na tle omawianej sprawy brak jest jakiegokolwiek przepisu obowiązującego prawa, który wymagałby urzędowego potwierdzenia faktów będących przedmiotem żądania skarżącej. A zatem – jak trafnie przyjęły organu obu instancji – w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z drugą ze wskazanych sytuacji. W tym przypadku osobna ubiegająca się o wydanie zaświadczenia powinna wykazać swój interes prawny w domaganiu się urzędowego potwierdzenia określonych faktów (stanów prawnych), a organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie je potwierdzające, wynikające z prowadzonej przez siebie ewidencji, rejestrów, bądź dokumentów i danych znajdujących się w jego posiadaniu. Stosownie do art. 218 § 1 kpa w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 kpa obowiązek wydania zaświadczenia wiąże się z prowadzeniem przez organ ewidencji, rejestrów lub posiadanych innych danych. Zgodnie z ukształtowaną już linią orzecznictwa sądów administracyjnych określenie "danych znajdujących się w posiadaniu organu" nie może być rozumiane dowolnie i rozszerzająco poprzez obejmowanie nim także danych dostarczonych właściwemu organowi przez zainteresowanego w celu potwierdzenia faktów z tych danych wynikających (vide: wyrok NSA z dnia 21.01.1997 r. sygn.. akt SA/Ł 3105/95 publ. OSP 1998, Nr 6, poz. 106). Wystawienie zaświadczenia może, choć nie musi być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym w "koniecznym zakresie", co wyraźnie wskazuje na ograniczenie ram tego postępowania, które musi odnosić się do faktów i okoliczności wynikających z posiadanej przez organ ewidencji, rejestrów, zbiorów danych innego rodzaju, a zatem musi leżeć w możliwości spełnienia tego żądania przez organ. W literaturze przedmiotu wskazuje się, iż w przypadku gdy osoba domaga się wydania zaświadczenia ze względu na swój interes prawny, postępowanie ma charakter uproszczony. Istota tego postępowania sprawia, że nie można w nim stosować zasady uregulowanej w art. 75 § 1 kpa, to jest dopuszczenia jako dowodów wszystkiego co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Konieczne postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 kpa nie może być zatem substytutem danych wynikających z prowadzonych przez właściwy organ ewidencji, rejestrów bądź danych znajdujących się jego posiadaniu. Spełnia ono jedynie rolę pomocniczą przy ustaleniu treści zaświadczenia, natomiast główną rolę pełnią dane z ewidencji, rejestru, zbioru dokumentów lub zbioru danych utrwalonych innymi technikami. Nie ma zatem podstaw do wydania zaświadczeń, co do innych faktów lub okoliczności, które zostały udowodnione tylko zeznaniem świadka czy złożonymi dokumentami. Wydane zaświadczenie w takiej sytuacji bezwzględnie naruszałoby prawo, to jest art. 218 kpa (tak M. Jaśkowska, A. Wróbel – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. II, Zakamycze 2005, str. 1062-1064). W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż skoro Starosta S. nie dysponuje żadnymi dokumentami, rejestrami czy ewidencją mogącą potwierdzić fakty wskazywane przez skarżącą, oprócz działki nr geod. [...] o pow. 0,14 ha - to nie był uprawniony do wydania zaświadczenia żądanej treści. Zgodnie z wyrażonym poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowanym w wyroku z dnia 16.03.1999 r. (sygn.. akt II SA 955/98 nieopublikowanym) "jeżeli potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego nie można dokonać na podstawie danych znajdujących się w posiadaniu organu z uwagi na jego działalność, organ nie ma obowiązku prowadzenia w tej sytuacji postępowania obejmującego czynności wyjaśniające i ocenę dowodów, a działanie takie należałoby uznać za niedopuszczalne, gdyż wkraczałoby ono w kompetencje innych organów". Końcowo podkreślić należy, iż postępowanie o wydanie zaświadczenia nie może wkraczać w kompetencje innych organów, a zaświadczenie o żądanej treści nie może zastępować potwierdzenia faktów, których ustalenie mogłoby nastąpić ewentualnie w drodze innego postępowania administracyjnego, w konkretnym przypadku mającego na celu zweryfikowanie w jednym z trybów nadzwyczajnych prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia o przejęciu spornych nieruchomości na własność Skarbu Państwa lub Gminy. Wobec stwierdzenia bezzasadności zarzutów skargi, podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono jak w sentencji. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 w/w ustawy oraz przepisów § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę ze czynności adwokata w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 23% stawki w kwocie 55,20 zł.