II SA/Bk 127/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 maja 2017 r. sprzeciwu P. L. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 kwietnia 2017 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. wpisu sądowego w sprawie ze skargi P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] w przedmiocie określenia opłaty dodatkowej za wydobyte z rażącym naruszeniem warunków koncesji kruszywo naturalne p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. , P. L. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. opłaty sądowej. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką. Źródło miesięcznego utrzymania skarżącego stanowi dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 15.700 zł. Żona skarżącego jest osobą bezrobotną i schorowaną, zaś córka szuka pracy i również jest aktualnie osobą bezrobotną. Skarżący posiada majątek w postaci domu mieszkalnego o powierzchni 200 m2 (wartości 350.000 zł) oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 6 ha (wartości 120.000 zł), a także samochód osobowy B. (wartości 50.000 zł), samochód ciężarowy M. (wartości 170.000 zł), samochód ciężarowy M. (wartości 130.000 zł). Wnioskodawca posiada wierzytelności w stosunku do I. 43.500 zł oraz R. – 30.000 zł. Wykazane wydatki miesięczne skarżącego przedstawiają się następująco: raty leasingowe – 10.000 zł, 8.000 zł i 5.000 zł, wyżywienie – 2.000 zł, ubezpieczenie, media – 4.000 zł, podatek od nieruchomości – 80.000 zł, telefony – 300 zł, Internet – 400 zł. Ponadto wnioskodawca spłaca następujące kredyty i pożyczki: inwestycyjny B.– 2.850.000 zł, inwestycyjny P.– 180.000 zł, inwestycyjny B. – 200.000 zł, obrotowy B.– 500.000 zł, pożyczka – 392.000 zł. W uzasadnieniu swego wniosku skarżący podniósł, że sytuacja jego firmy aktualnie jest trudna i stara się pokrywać bieżące wydatki związane z działalnością np. wynagrodzenie pracowników. W związku z tym jest zobowiązany zaciągać kolejne kredyty i pożyczki. Niekiedy przewyższają one uzyskiwane dochody. Prowadzona działalność gospodarcza nie przynosi oczekiwanego dochodu i generuje coraz większe straty. Stąd też uiszczenie przez niego opłaty sądowej w całości powodować będzie znaczne obciążenie, co z uwagi na jego sytuację finansową może doprowadzić do jeszcze większych strat (k. 19-22). W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2017 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia podano, że skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej rodziny, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych, które wynoszą na obecnym etapie 1.598 zł. Od powyższego postanowienia skarżący wywiódł sprzeciw. Podniósł, że nie zgadza się z powyższym postanowieniem oraz wniósł o jego zmianę i przyznanie mu prawa pomocy zgodnie z wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. wpisu od skargi jest zasadne. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.- dalej jako "p.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, w przedmiotowej sprawie na skarżącym. Należy też wskazać, że instytucja prawa pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. Prawo pomocy zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić wreszcie należy, że to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Odnosząc przywołane wyżej regulacje prawne do realiów niniejszej sprawy brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które obecnie wynoszą 1.598,00 zł. Sąd dokonał oceny stanu majątkowego skarżącego, jego dochodu i sytuacji życiowej. Z treści złożonego przez niego formularza wynika, że wysokość miesięcznych dochodów skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 15.700 zł. Miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny (żony i córki) wnioskodawcy wynoszą łącznie około 109.700 zł (raty leasingowe – 10.000 zł, 8.000 zł i 5.000 zł, wyżywienie – 2.000 zł, ubezpieczenie, media – 4.000 zł, podatek od nieruchomości – 80.000 zł, telefony – 300 zł, Internet – 400 zł). Skarżący posiada majątek w postaci domu mieszkalnego o powierzchni 200 m2 (wartości 350.000 zł) oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 6 ha (wartości 120.000 zł), a także samochód osobowy B. (wartości 50.000 zł), samochód ciężarowy M. (wartości 170.000 zł), samochód ciężarowy M. (wartości 130.000 zł). Dodatkowo skarżący posiada wierzytelności w stosunku do I. – 43.500 zł oraz R.– 30.000 zł. Wykazane kredyty i pożyczki są następujące: kredyt inwestycyjny B.– 2.850.000 zł, kredyt inwestycyjny P.– 180.000 zł, kredyt inwestycyjny B. – 200.000 zł, kredyt obrotowy B.– 500.000 zł oraz pożyczka – 392.000 zł. Biorąc zatem pod uwagę w/w pożyczki i kredyty koszty miesięcznego utrzymania są znacznie większe. Wnioskodawca nie wykazał aby posiadał jakieś oszczędności. W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową skarżącego, zgodzić się należało z referendarzem sądowym, że treść złożonego przez skarżącego oświadczenia dotyczącego jego sytuacji majątkowej, w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Zestawiając wykazany przez skarżącego dochód (15.700 zł) z wykazanymi wydatkami (ponad 100.000 zł), nie wliczając rat kredytów i pożyczek), Sąd stwierdził, że wydatki przekraczają znacznie deklarowane dochody. Wobec powyższego, Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego w przedmiotowej sprawie. Nadmienić należy, co słusznie stwierdził referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący nie wykazał, aby zalegał ze spłatą bieżących rachunków czy tez kredytów. Zaciąganie zaś kolejnych kredytów w znacznej wysokości oznacza, że posiada on zdolność kredytową. Jak to już zostało wcześniej wskazane, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Podkreślić przy tym również trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Skarżący nie może, zatem w zaistniałych w sprawie okolicznościach faktycznych domagać się tego, aby przerzucić na Skarb Państwa ciężar ponoszenia zobowiązań publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego utrzymano w mocy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.