II SA/Bk 1282/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 1 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. sp. z o.o. sp.k. w B. na zarządzenie pokontrolne Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Białymstoku z dnia 23 maja 2025 r. nr WI.7023.1.57.2025.KCh w przedmiocie przestrzegania wymagań ochrony środowiska p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie sądowe, 2. zasądzić od Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Białymstoku na rzecz strony skarżącej 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. , A. sp. z o.o. sp. k. w B. (dalej: "Spółka"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiodła do tut. sądu skargę na zarządzenie pokontrolne Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 23 maja 2025 r., nr WI.7023.1.57.2025.KCh w sprawie podjęcia działań w celu uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie odprowadzania do urządzeń kanalizacyjnych, będących własnością innego podmiotu, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego. Aktem z 17 lipca 2025 r. nr WI.7023.1.57.2025.KCh (k. 69 akt admin.) PWIOŚ uchylił zaskarżone do sądu zarządzenie pokontrolne. Z tego względu w odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowe. Pismem z 6 sierpnia 2025 r. (k. 31 akt sądowych) pełnomocnik Spółki cofnął skargę oraz wniósł o: 1) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, 2) zwrot uiszczonego wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Postępowanie sądowe podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W sprawie wystąpił zbieg podstaw do umorzenia postępowania sądowego, tj. bezprzedmiotowość postępowania wywołana autokontrolą organu oraz cofnięcie skargi. Sąd niniejsze rozstrzygnięcie oparł na pierwszej z ww. podstaw, tzn. na art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Akt autokontrolny wydany w trybie art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. zastępuje akt pierwotnie zaskarżony do sądu i jest aktem organu II instancji. Wydanie takiego aktu uwzględniającego skargę w całości powoduje, co do zasady, konieczność umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Na akt wydany w trybie autokontroli przysługuje skarga bezpośrednio do sądu administracyjnego (zob. uchwała NSA z 20.03.2000 r., OPS 16/99, ONSA 2000, nr 3, poz. 94. oraz T. Woś, komentarz do art. 54 [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016). Z kolei zgodnie z treścią art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego występuje m.in. wówczas, gdy przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy organ skorzysta z uprawnień autokontrolnych przewidzianych przez art. 54 § 3 p.p.s.a. Zaskarżone do tut. Sądu zarządzenie pokontrolne PWIOŚ z 23 maja 2025 r. (będące aktem administracji publicznej z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), zostało wyeliminowane z obrotu prawnego na skutek wydania przez PWIOŚ aktu z 17 lipca 2025 r., uchylającego zarządzenie pokontrolne (k. 69 akt admin.). Sąd odnotowuje, że organ w akcie z 17 lipca 2025 r. nie powołał się na art. 54 § 3 p.p.s.a., lecz z niezrozumiałych przyczyn wskazał na art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 425). Przepis ten stwierdza, że "na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej". Przepis ten nie uprawnia zatem organu środowiskowego do uchylania zarządzenia pokontrolnego, lecz do jego wydania. Wskazanie na art. 12 ust. 1 pkt 1 u. I.O.Ś. należy zatem uznać za omyłkę organu. Nie budzi wątpliwości, że zastosowanie znajduje art. 54 § 3 p.p.s.a., albowiem tylko ten przepis mógł stanowić podstawę prawną uchylenia zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. Przekonuje o tym zwłaszcza fakt, że akt uchylający zarządzenie pokontrolne został wydany w dniu 17 lipca 2025 r., a więc po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, co miało miejsce 25 czerwca 2025 r. (zob. nr przesyłki na kopercie, k. 17 akt sądowych oraz dane z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej, https://emonitoring.poczta-polska.pl/). Akt ten jest zatem reakcją PWIOŚ na zaskarżenie przez Spółkę zarządzenia pokontrolnego z 23 maja 2025 r. Akt z 17 lipca 2025 r. uwzględniający skargę w trybie autokontroli nie został zaskarżony do sądu administracyjnego. Skoro więc zarządzenie pokontrolne zostało ostatecznie wyeliminowane z obrotu prawnego, to postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe wobec braku przedmiotu zaskarżenia. To zaś skutkuje koniecznością umorzenia postępowania przez Sąd, dlatego postanowiono jak w pkt 1 postanowienia. Umorzenie postępowania sądowego z uwagi na skorzystanie przez organ z uprawnień autokontrolnych oznacza uwzględnienie skargi i potwierdzenie jej zasadności. Mimo iż nie czyni tego sąd, taki przypadek uwzględnienia skargi łączy się ze zwrotem kosztów postępowania sądowego. Zgodnie bowiem z art. 201 § 1 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3. Z tego względu w punkcie 2 sentencji Sąd orzekł na zasadzie art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) i zasądził od organu na rzecz Spółki zwrot kosztów w wysokości 697 zł (wynagrodzenie pełnomocnika 480 zł, wpis od skargi 200 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł).