II SA/Bk 13/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata sprawy ze skargi M. K. i A. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nałożenia czynności faktycznych związanych z wykonanymi pracami remontowo-budowlanymi wraz z przebudową p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Małżonkowie M. i A. K. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata podając, iż pozostają razem we wspólnym gospodarstwie domowym. Źródłem miesięcznego utrzymania rodziny są emerytury wnioskodawców w łącznej wysokości 3.221,84 zł, w tym: emerytura M. K. wynosi 1.265,65 zł, a A. K. otrzymuje świadczenie w wysokości 1.965,19 zł. W skład majątku skarżących wchodzi mieszkanie o powierzchni [...] m² (wartości 20.000 zł), samochód C., rok produkcji [...] oraz oszczędności w kwocie 5.000 zł przeznaczone na operację kręgosłupa i rehabilitację. Małżonkowie K. nie posiadają innych przedmiotów wartościowych (k. 24-25). Ponadto wnioskodawcy wyszczególnili ponoszone miesięczne wydatki, w tym: energia elektryczna – 130 zł; telefon i Internet – 131,51zł; odpady – 13 zł; woda i ścieki – 31,75 zł; podatek od nieruchomości – 4,50 zł (53 zł rocznie); opał – 208,32 zł; gaz – 54 zł; media – 50 zł; lekarstwa 500 – 700 zł; dojazd do lekarzy i rehabilitacja – 100 zł; ubezpieczenia na życie i mieszkania – 80 zł; ubezpieczenie samochodu – 42 zł; koszty eksploatacji pojazdu – 250 zł; edukacja wnuków – 200 zł; utrzymanie lokalu i posesji – 250 zł; ubiór i higiena – 250 zł. Skarżący wskazali, iż w sumie miesięcznie wydają kwotę 2.443,59 zł na bieżące utrzymanie, a pozostała kwota przeznaczana jest na zakup żywności. Wnioskodawcy mają zobowiązania wobec banku na kwotę 3.000 zł (k. 24-25). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia radcy prawnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna M. i A. K. uzasadnia tezę, iż mimo wnioskowanego całkowitego zwolnienia do kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, są oni w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W złożonym oświadczeniu wnioskodawcy wykazali, iż miesięczny dochód rodziny wynosi łącznie 3.221,84 zł netto, w tym emerytura M. K. to 1.265,65 zł netto, zaś A. K. otrzymuje świadczenie w kwocie 1.965,19 zł netto (k. 25). Wykazane wydatki wynoszą 2.443,59 zł (bez kosztów zakupu żywności). Majątek skarżących stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m2 (wartości 20.000 zł), samochód C. [...], rok produkcji [...] oraz oszczędności w kwocie 5.000 zł, przeznaczone na operację kręgosłupa i rehabilitację (k. 25). Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżących stałych źródeł dochodów w kwocie 3221,84 zł (emerytury) oraz poczynione przez wnioskodawców oszczędności w kwocie 5.000 zł, w połączeniu z posiadanym majątkiem (mieszkaniem i samochodem) pozwalają na uznanie, iż M. K. i A. K. są w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, w tym koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazana we wniosku kwota oszczędności (5.000 zł) może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych, nawet jeżeli ich przeznaczenie jest inne. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych oszczędności powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawcy natomiast nie udowodnili zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżących kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w ich utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawców, nawet przy założeniu, iż skarżący mają zobowiązania kredytowe. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.