II SA/Bk 131/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Stanisław Prutis, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2005 r. sprawy ze skargi C. J. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2005 r., Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości i ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz C. J. kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Po powtórnym rozpoznaniu sprawy (jako skutek decyzji kasacyjnej Wojewody P. z dnia [...] września 2003 r.) i po sprecyzowaniu przez C. J. żądania – Starosta Powiatowy w S. decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] z powołaniem się na art. 129, 142 w zw. z art. 216 i 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. orzekł w sposób następujący: 1. Zwrócić nieodpłatnie nieruchomość położoną w S. przy ulicy [...] L., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,0122 ha, na rzecz następcy prawnego poprzedniego właściciela, Pani C. J. c. J. i A., zam. w S., ul. S. nr [...]. 2. Umorzyć postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonych w operacie ewidencji gruntów obrębu miasto S., jako działki: nr [...] o pow. 0,0335 ha, nr [...] i nr [...] o pow. 0,0463 ha, na rzecz następcy prawnego poprzedniego właściciela, Pani C. J., c. J. i A., zam. w S., ul. S. nr [...]. 3. Odmówić zwrotu nieruchomości położonej w S. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki: nr [...] o pow. 0,0419 ha, nr [...] o pow. 0.1026 ha, oraz działki nr [...] o pow. 0,0585 ha i nr [...] o pow. 0,0230 ha, na rzecz następcy prawnego poprzedniego właściciela, Pani C. J. c. J. i A., zam. [...] S., ul. S. nr [...]. 4. Odmówić wypłacenia odszkodowania za grunt o powierzchni 56 m2, według wskazań wnioskodawczyni z działki nr [...] o pow. 0,4164 ha (dawny numer [...] o pow. 0,4220 ha), położonej przy ulicy [...] L. w S. 5. Odmówić wypłacenia odszkodowania za grunt o powierzchni 1101 m2, według wskazania wnioskodawcy działki nr [...] i nr [...] o powierzchni 1,1246 ha, położonej przy ulicy K. (obecnie [...] L.) w S. 6. Odmówić wypłacenia odszkodowania za grunt o powierzchni 130 m2, według wskazania wnioskodawcy z działki nr [...] o powierzchni 0,5903 ha, położonej przy ulicy K. (obecnie [...] L.) w S." W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie w sprawie o zwrot nieruchomości i wypłatę odszkodowania toczyło się z wniosku następcy prawnego poprzedniego właściciela nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania, oznaczonej według żądania pierwotnymi numerami: [...] o pow. 613 m2, [...] o pow. 1402 m2 oraz [...] o pow. 585 m2 i nr [...] o pow. 230 m2, położonych w S. przy ulicy [...] L. (dawniej ulicy K.). Nieruchomości poprzedniczki prawnej obecnej wnioskodawczyni C. J. nr [...] o pow. 0.5903 ha i nr [...] o pow. 0,5343 ha oraz działka Skarbu Państwa nr [...] o pow. 0,0447 ha, jak wyłożono, zostały objęte podziałem w trybie przepisów ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 31, poz. 138). Podział uznano za zakończony decyzją PPRN w S. z dnia [...] kwietnia 1971 r., nr [...]. Wprowadzenie w nowy stan posiadania działek utworzonych na skutek podziału nastąpiło w dniu [...] kwietnia 1971 r. Zgodnie z przepisem art. 11 wskazanej ustawy z dnia 22 maja 1958 r. – 33 % gruntów objętych podziałem przechodziło na własność Państwa bez odszkodowania i w stosunku do działek nr [...] (do każdej z nich wnioskodawczyni kierowała żądanie) na rzecz Skarbu Państwa wydzielono następujące działki: nr [...]. Nadal własnością K. J. (poprzedniczki prawnej C. J.) pozostały działki: nr [...] ogólnej powierzchni 0,8449 ha. Jak wskazano, w następnych latach w związku z odnawianiem operatu ewidencji gruntów obrębu miasta S. zmianie uległy numery oraz powierzchnia poszczególnych nieruchomości, w tym spornych działek. Także część gruntów za odszkodowaniem została wydzielona pod ulicę (budowa chodnika). W trakcie postępowania ustalono następujący sposób aktualnego zagospodarowania spornych nieruchomości: "- Działka nr [...] o pow. 0,0419 ha, Kw. Nr [...], będąca własnością Miasta S., zabudowana jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym parterowym; - Działka nr [...] o pow. 0,0335 ha, zabudowana jest budynkiem parterowym murowanym ze stropodachem, w którym znajduje się Sklep Ogrodniczo – Przemysłowy, stanowi własność osoby fizycznej zgodnie z decyzją Burmistrza Miasta S. z dnia [...] września 1999 r. Nr [...] w sprawie przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, Kw. Nr [...], a przekazana została w użytkowanie wieczyste, zgodnie z umową sprzedaży zawartą w akcie notarialnym sporządzonym w dniu [...] listopada 1993 r. ... Repertorium A nr [...]; - Działki nr [...] o pow. ogólnej 0,0463 ha będące własnością Miasta S., pozostające w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych zgodnie z umową sprzedaży zawartą w akcie notarialnym sporządzonym w dniu [...] listopada 1993 r. ... Repertorium A nr [...] Kw. nr [...], zabudowane są budynkiem parterowym murowanym ze stropodachem w którym mieści się Sklep Spożywczo – Przemysłowy; - Działka nr [...] o pow. 0.1026 ha, Kw. nr [...], będąca własnością Miasta S. zabudowana jest budynkiem murowanym dwukondygnacyjnym, w którym obecnie mieszczą się między innymi: Biblioteka Pedagogiczna i Urząd Skarbowy w S. Punkt Obsługi Podatnika w S., w latach 1973 – 1975 w budynku tym mieścił się Urząd Miasta i Gminy S.; - Działka nr [...] o pow. 0,0122 ha, Kw. [...] (Skarb Państwa), stanowi własność Miasta S. i jest zagospodarowana przez posiadacza działki nr [...] będącej własnością Pani C. J., znajdują się na niej częściowo budynek gospodarczy murowany i budynek mieszkalny jednorodzinny dwukondygnacyjny, trawnik oraz ogrodzenie posesji; - Działka nr [...] o pow. ogólnej 1,4409 ha, ulica [...] L., droga publiczna – powiatowa, jest to droga asfaltowa z chodnikiem wykonanym z płytek betonowych po obu stronach, - Działki nr [...] o pow. ogólnej 0,2116 ha, ulica [...] L., dawna ulica K., droga publiczna – powiatowa jest to droga asfaltowa z chodnikiem wykonanym z płytek betonowych , po obu stronach." Ponieważ nie została zagospodarowana działka nr [...] o pow. 122 m2 – podlegała ona zwrotowi jako zbędna na cel, dla którego została przejęta. Działki zagospodarowane nie mogłyby być zwrócone. Wskazano, że na przeszkodzie orzekania o zwrocie działek nr [...] stał art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem te nieruchomości przed wejściem w życie ustawy zostały oddane w użytkowanie wieczyste i prawo to zostało ujawnione w księgach wieczystych. Odnośnie żądania odszkodowania – to ustalono, że działka nr [...] (poprzedni nr [...]) nie była objęta podziałem, nie zostało wykazane, by działka nr [...] była kiedykolwiek własnością C. J., a z nieruchomości nr [...] nie wydzielono nigdy dodatkowej powierzchni pod ulicę, lub innym osobom. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła C. J. nie zgadzając się z ustaleniami organu I instancji oraz kwestionując wyrys geodezyjny i zarzucając "manipulowanie własnością C. J.". Po rozpoznaniu tego odwołania Wojewoda P. decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty S. Wyłożył cel instytucji zwrotu nieruchomości – przywrócenie stanu stosunków własnościowych sprzed wywłaszczenia o ile jest to możliwe i podkreślił, że w tym postępowaniu nie jest dopuszczalne badanie prawidłowości samej decyzji wywłaszczeniowej, ani stanu dokumentów geodezyjnych. W odniesieniu do podawanej przez odwołującą się powierzchni gruntów K. J., to wyjaśniono, że przedmiotem podziału zatwierdzonego decyzją z dnia [...] kwietnia 1971 r. były dwie działki: nr [...]. Zaś do trzeciej działki nr [...] nie wykazano tytułu własności tej osoby, w/g zapisów z danych ewidencji gruntów stanowiła ona własność Państwa. Przytoczono treść art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach,, w/g którego 33 % gruntów objętych podziałem przechodziła na własność Państwa bez odszkodowania, z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału. Wskazano, które działki wydzielono bez odszkodowania na rzecz Skarby Państwa (nr [...]), a które pozostały własnością K. J. (nr [...]). Podzielono ocenę, że z "odebranych" nieruchomości niezagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia została działka nr [...] o pow. 0,0122 ha (część działki nr [...]) i ta nieruchomość podlegała zwrotowi. Pozostałe nieruchomości albo zostały wykorzystane na cel publiczny, albo – tak, jak wskazał organ I instancji – nie jest dopuszczalne żądanie zwrotu z mocy art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazano też na brak podstaw żądania odszkodowania w sytuacji bezpłatnego ustawowego przejęcia 33 % gruntu objętego podziałem na rzecz Państwa. Powyższą decyzję w całości zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego C. J.. Zarzuciła niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności pominięcie faktu przejęcia w 1971 roku na rzecz Skarbu Państwa więcej, niż 33 % powierzchni gruntu K. J. objętego podziałem. Wyliczyła, że przejęto 6109 m2, pozostawiając właścicielce 8449 m2 gruntu, zatem bezprawnie pozbawiono ją własności 1698 m2 gruntu. Skarżąca domagała się uchylenia decyzji zatwierdzającej podział z dnia [...] kwietnia 1971 r. oraz uwzględnienia jej żądania odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. postulował jej oddalenie jako bezzasadnej. Podkreślił, że zarzuty skargi dotyczą innych kwestii, niż przedmiot żądania i rozstrzygnięcia. Wskazał, że w postępowaniu "zwrotowym" nie podlega badaniu sama legalność aktów, którymi przyjęto, bądź wywłaszczono nieruchomości objęte postępowaniem o zwrot. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu, chociaż nie z przyczyn podniesionych w skardze. Zarzuty skargi odnosiły się faktycznie do decyzji PRN w S. z dnia [...] kwietnia 19971 r. zatwierdzającej podział nieruchomości, a ta decyzja nie mogła być przedmiotem oceny sądu w sprawie niniejszej, skoro zaskarżono decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2005 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] grudnia 2004 r. w przedmiocie zwrotu nieruchomości i odszkodowania. Jednakże z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zwanej dalej p.p.s.a Sąd administracyjny pierwszej instancji nie był związany granicami skargi, co oznacza, że stwierdziwszy naruszenie prawa zaskarżoną decyzją, miał upoważnienie do wyeliminowania jej z obrotu prawnego z przyczyn innych, niż wskazane w skardze. Taka sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem art. 7, 8, 9, 11, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim trzeba podkreślić, że w sytuacji, gdy główne żądanie wniosku dotyczyło zwrotu nieruchomości przyjętej na rzecz Skarbu Państwa od poprzedniczki prawnej obejmujące kilka działek – to obowiązkiem organu było ustalenie które z przejętych na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, lub ich części stały się zbędne na cel wywłaszczenia w/g stanu prawnego aktualnego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. Nr 261 z 2004 r., poz. 2603 ze zm.) jednoznacznie dawał prawo żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, lub jej części – jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Zgodnie z treścią art. 137 ust. 1 cyt. ustawy – nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jak stanowi art. 137 ust. 2 – jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tyko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeśli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. Realizacja powyższych przepisów nakładała na prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości organ obowiązek poczynienia ustaleń czy zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jest którakolwiek z wywłaszczonych nieruchomości, lub jaka część tych poszczególnych nieruchomości w rozumieniu art. 137 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. Takich ustaleń w sposób należyty nie poczyniono. Dokonano co prawda wyodrębnienia do zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0122 ha, ale jednocześnie nie zbadano, czy możliwa jest do wyodrębnienia jako zbędna część którejkolwiek z powyższych działek wyszczególnionych w pkt 3 decyzji organu I instancji, "odebranych" w/g decyzji z [...] kwietnia 1971 r. Ogólnie stwierdzono, że nieruchomości te zostały przeznaczone na cele użyteczności publicznej i są użytkowane zgodnie z celem wywłaszczenia, ale w zebranym materiale dowodowym brak jest pełnego potwierdzenia tego wniosku. Z wyjaśnień wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 13 października 2005 r. wynika np, że działka nr [...] tylko w części jest wykorzystywana pod budynek publiczny, a jej część nie jest zupełnie użytkowana (np. jako powierzchnia infrastruktury bo takowej tam nie ma). Nie jest nawet ogrodzona. Nieruchomość przylega do działki wnioskodawczyni. Podobne wątpliwości co do zbędności lub jej braku odnoszące się do tej nieruchomości powoduje analiza wyrysów geodezyjnych działek nr [...] graniczących z działką nr [...]. Bezspornie usytuowany na niej budynek wskazuje na fakt niezbędności nieruchomości dla Skarbu Państwa, ale nie jest wykluczone, że część posesji przylegająca do proponowanej do zwrotu działki nr [...] nie jest potrzebna do obsługi tegoż budynku – jeśli tak, jak dowodzi skarżąca – nie jest w ogóle zagospodarowana i brak jest tam jakiejkolwiek infrastruktury potrzebnej dla obsługi działki nr [...]. W materiale dowodowym brak jest pełnych danych, co do faktycznego stanu zagospodarowania nieruchomości objętych żądaniem zwrotu. Organ I instancji (co zaaprobowano w postępowaniu odwoławczym) oparł się wyłącznie na informacji Burmistrza Miasta S. z dnia 4 czerwca 2003 r. nr [...], bowiem protokół oględzin z dnia 26.06.2003r. w zasadzie wyłącznie powtarza tę informację, a nie zawiera opisu nieruchomości poczynionego na gruncie i pomiarów w zakresie usytuowania zabudowań, ewentualnego rozmieszczenia infrastruktury, itp. Prawidłowo wskazano w uzasadnieniu decyzji I instancji, że celu wywłaszczenia nieruchomości na utworzenie osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury obsługującej takie osiedle, dlatego sposób zagospodarowania poszczególnych wywłaszczonych nieruchomości winien precyzyjnie i jasno wynikać z materiału dowodowego, aby można było dokonać oceny, co do sposobu wykorzystania wywłaszczonych nieruchomości. Należy przeprowadzić oględziny z udziałem stron, podczas których ustalić faktyczny zakres wykorzystania poszczególnych działek objętych żądaniem zwrotu. Z protokołu oględzin, szkiców i wyrysów winny wynikać dane, które posłużą organowi do oceny, czy nie tylko całość, ale także część nieruchomości nie jest niezbędna na cel wywłaszczenia, lub pozostaje w wykorzystaniu dla celu wywłaszczenia. Powyższą analizę sąd administracyjny poczynił przy założeniu niewadliwych ustaleń organu co do samego przedmiotu "wywłaszczenia", wynikającego z decyzji "podziałowej" z 1971 r. Jednakże sąd nie mógł jednoznacznie dokonać kontroli ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym z braku pełnej dokumentacji geodezyjnej w materiale dowodowym, której organ nie uzupełnił i nie nadesłał na żądanie sądu z dnia 22 czerwca 2005 r. W szczególności decyzja z dnia [...] kwietnia 1971 r. nr [...], kończąca podział nieruchomości i wprowadzająca nowy stan własności, odsyła do załączników 1 i 2 w postaci mapy i rejestru pomiarowego, których to załączników sądowi nie przedstawiono, a te dokumenty pozwoliłyby jednoznacznie ocenić, który grunt fizycznie odebrano poprzednikowi prawnemu skarżącej, a który pozostał jego własnością. Znajdujący się w aktach rejestr pomiarowo-klasyfikacyjny sporządzony jako odpis i nie noszący żadnej daty, być może stanowi jeden z załączników, ale wykonując prośbę sądu z dnia 22 czerwca 2005 r. organ tego nie wyjaśnił, zaś na rozprawie przed sądem w dniu 13.10.br. nie było przedstawiciela organu, co pozostawiło tę kwestię niewyjaśnioną. Załącznika w postaci wyrysu geodezyjnego, o którym mowa w powołanej decyzji z dnia [...] kwietnia 1971 r. w ogóle nie ma w aktach postępowania administracyjnego. Sąd dokonał przeglądu akt ksiąg wieczystych i także tam nie zostały dołączone wspomniane załączniki, niemniej zmiany stanu własności w wyniku decyzji podziałowej co do samego numeru działek i ogólnej powierzchni (ale nie jednostkowej) można odczytać. Znajdują się tam także wyrysy nieruchomości K. J. sprzed "podziału", bo z 1970 r. Z akt postępowania administracyjnego nie wynika, by akta ksiąg wieczystych przy ustaleniach były poddawane analizie organu orzekającego, co należy uczynić przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Nota bene zmianie uległy numery ksiąg wieczystych. Sąd administracyjny nie może czynić ustaleń za organ. Zaś uzasadnienie wyroku odpowiadające wymogom art. 107 § 3 kpa powinno wskazywać m.in. na podstawie czego poczyniono ustalenia leżące u podstaw decyzji. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie wskazują wyczerpująco, na podstawie jakich dowodów zostało ustalone, które nieruchomości odebrano w 1971 r. K. J. i na jakiej podstawie ustalono losy poszczególnych działek, w tym zmiany ich powierzchni i numeracji. Niektóre dokumenty są w ogóle nieczytelne właśnie w części potrzebnej do analizy w sprawie niniejszej, np. dokument bez tytułu k-161-162 akt administracyjnych, wskazujący na zmiany numerów działek. Tej nieczytelności nie usunięto w postępowaniu przed sądem, mimo wezwania z dnia 22 czerwca 2005 r. W sprawie niniejszej podkreślenia wymaga jej przedmiot. Główny trzon zmodyfikowanego wniosku C. J. dotyczy żądania zwrotu nieruchomości odebranej poprzednikom prawnym. Zatem prowadzący postępowanie organ ma obowiązek ustalenia: które grunty i kiedy oraz na jakiej podstawie zostały odebrane właścicielowi; które podlegają zwrotowi zgodnie z regulacją ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. nr 261 z 2004 r. poz. 2603 ze zm.) przy uwzględnieniu art. 216 i art. 229 tej ustawy; czy "wywłaszczone" grunty stały się zbędne w całości lub części dla celu wywłaszczenia (art. 137 ustawy); czy jeśli podlegają zwrotowi – zachodzą podstawy do rozliczeń finansowych między Skarbem Państwa, a osobą, na której rzecz orzeczono zwrot. Aby takie ustalenia poczynić, trzeba w sposób niewątpliwy ustalić zakres wywłaszczenia, bo ewentualny zwrot na podstawie przepisów wyżej wskazanych może obejmować tylko ten grunt, który był objęty fizycznie wywłaszczeniem – samych wywłaszczeń mogło być kilka na przestrzeni lat. Zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowi actio contradicta wobec wywłaszczenia. Inwestycja ta stwarza możliwość przywrócenia na nieruchomości stanu prawnego istniejącego przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu (vide: T. Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" Wyd. Lexis Nexis 2004, str. 175). W sprawie niniejszej prawidłowo zostało ustalone, iż, jeśli chodzi o grunty K. J., to decyzją z dnia [...] kwietnia 1971 r., wydaną w trybie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i na osiedlach (Dz. U. nr 31, poz. 138 ze zm.) przejęto na rzecz Skarbu Państwa część działek nr [...]. Natomiast do działki nr [...] K. J. nie posiadała żadnego tytułu prawnego, a w odpowiedniej księdze wieczystej ta nieruchomość była wpisana jako własność Skarbu Państwa. Z akt sprawy wynika też fakt późniejszych zmian powierzchni gruntów i numerów działki, przede wszystkim wynikający ze zmiany linii pasa drogowego. Należy tak zgromadzić materiał dowodowy, by przedstawiał te zmiany. Zważywszy, że część spornych gruntów wchodzi pod ulicę, to w tym miejscu można wskazać linię orzecznictwa, iż niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości lub nabytej na podstawie art. 216 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli nieruchomość objęta żądaniem wprawdzie okazała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, lecz w czasie orzekania o zwrocie stanowi część drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r. (Dz. U. z 2000 r. poz. 838 ze zm.) – wyrok NSA z dnia 29 maja 2003 r. w sprawie IISA/Gd 1206/01 ONSA 2004/2/72. Jeśli chodzi o późniejsze "odbieranie" własności gruntów K. J., a później jej spadkobierców – to podlegać zwrotowi mogą tylko te, które zostały objęte regulacją art. 136 oraz art. 216 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy uwzględnieniu wyłączenia przewidzianego w art. 229. Zatem sprawa niniejsza wymaga jednoznacznego wyjaśnienia z jednej strony zakresu wywłaszczenia z mocy decyzji z [...] kwietnia 1971 r. oraz zakresów i ich podstawy ewentualnych późniejszych "odebrań" gruntów, a z drugiej strony ustalenia, które (fizycznie) z tych gruntów kwalifikują się jako podlegające zwrotowi (całość lub część poszczególnych działek) przy wyłączeniach ustawowych zwrotu (art. 229 cyt. ustawy), jak też ustalenia co do których nieruchomości dopuszczalne jest orzeczenie o odszkodowaniu - bowiem wniosek skarżącej obejmuje takie żądanie. Wydaje się być celowe skorzystanie z opinii biegłego geodety (takie opinie były sporządzane dla potrzeb sprawy IC [...] Sądu Rejonowego w S.). Bezwzględnie zachodzi potrzeba analizy akt ksiąg wieczystych dotyczących przedmiotowych działek, a po poczynieniu ustaleń, wskazania w uzasadnieniu decyzji (zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa) dowodów, na których organ oparł się. Wyżej podane przyczyny leżały u podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji, o czym Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Orzeczenie w pkt II wyroku zapadło z mocy art. 152 p.p.s.a., a orzeczenie o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 cytowanej ustawy.