II SA/Bk 132/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a odmówić G. D. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. , G. D. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając we wniosku, iż prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Wnioskodawca podkreślił, iż utrzymują się z żoną z gospodarstwa rolnego o powierzchni rolnej około [...] ha, o słabej klasie. Żona jest osobą schorowaną i przebywającą na zwolnieniu lekarskim. W skład majątku wnioskodawcy wchodzą dwa domy o powierzchni [...] m² i [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, a także oszczędności w kwocie 5.400 zł oraz samochód osobowy O. V., rok produkcji [...], wartości 12.000 zł. Źródło utrzymania rodziny wnioskodawcy stanowi dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego w kwocie łącznej 1.600 zł. Miesięczne wydatki rodziny skarżącego przedstawiają się następująco: opłata za leki – 100 zł, ubezpieczenie KRUS - 260 zł, energia elektryczna – 178 zł, woda – 45 zł (k. 21-22). Do wniosku skarżący dołączył kserokopię zwolnienia lekarskiego (k. 23). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia adwokata. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W złożonym oświadczeniu G. D. wykazał, iż pozostaje w gospodarstwie domowym ze schorowaną żoną. Źródło miesięcznego utrzymania stanowi dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 1.600 zł. Skarżący we wniosku nie wskazał, czy otrzymuje dopłaty do gruntów rolnych. Wykazane wydatki miesięczne wynoszą około 600 zł. W skład majątku G. D. wchodzą dwa domy o powierzchni [...] m² i [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, a także oszczędności w kwocie 5.400 zł oraz samochód osobowy O. V., rok produkcji [...], wartości 12.000 zł. Analizując przedstawione dane majątkowe należy podkreślić, iż wykazane wydatki miesięczne rodziny wnioskodawcy wynoszące średnio 600 zł są niższe od osiąganego miesięcznego dochodu tj. łącznie kwoty 1.600 zł. Nawet zatem doliczając kwestię zakupu żywności, środków czystości i odzieży, a więc wydatki, które posiada każda rodzina, wnioskodawcy zostają jeszcze środki finansowe do pokrycia kosztów sądowych w kwocie 500 zł. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy bowiem stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego stałego źródła dochodu oraz poczynione przez wnioskodawcę oszczędności w kwocie 5.400 zł, w połączeniu z posiadanym majątkiem pozwalają na uznanie, iż G. D. jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazana we wniosku kwota oszczędności (5.400 zł) może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych oszczędności powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jego utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.