II SA/Bk 135/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 kwietnia 2022 r. skargi Z. B. i H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a odrzucić skargę H. B. Z. B. i H. B. wnieśli do sądu administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. (dalej: "SKO") z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, sprostowaną postanowieniem organu odwoławczego z dnia [...] lutego 2022 r. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek rozpatrzenia odwołania Z. B. H. B. nie została wyszczególniona w wykazie stron postępowania (k. 12 akt adm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga H. B. podlega odrzuceniu jako wniesiona przez podmiot nieuprawniony - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sąd odrzuca skargę jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne z innych przyczyn, niż te wyszczególnione w pkt 1-5a tego przepisu. Zaskarżona decyzja została wydana na skutek rozpatrzenia odwołania Z. B. od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] ustalającej Gminie W. warunki zabudowy działki nr [...] położonej w obrębie W., dla inwestycji polegającej na budowie budynku garażowo-gospodarczego z pomieszczeniami socjalnymi oraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. W wykazie stron postępowania, sporządzonym przez organ I instancji (k. 12 akt adm.) nie figuruje H. B., lecz m.in. jej syn Z. B. oraz jego żona I. B. – będący współwłaścicielami działek nr [...], sąsiadujących z działką inwestycyjną (vide: uproszczona informacja z rejestru gruntów, k. 11 akt adm.). Co prawda, jak wynika z treści ksiąg wieczystych prowadzonych dla ww. działek (KW nr: [...]), H. B. przysługuje prawo dożywocia, obciążające przedmiotową nieruchomość na podstawie umów o dożywocie z 1994 r. i z 1996 r. (wpisy w dziale III ww. KW), jednakże z ww. KW nie wynika, aby treść tych umów obejmowała jakiekolwiek ograniczone prawa rzeczowe, w szczególności służebność mieszkania. Jak stanowi przy tym art. 908 § 2 k.c. treść prawa dożywocia może obejmować służebność mieszkania lub inną służebność osobistą, jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją w ten sposób na rzecz zbywcy. Wobec braku jakichkolwiek innych wpisów w dziale III KW - przeznaczonym na wpisy dotyczące ograniczonych praw rzeczowych, z wyjątkiem hipotek, wpisy ograniczeń w rozporządzaniu nieruchomością lub użytkowaniem wieczystym oraz wpisy innych praw i roszczeń, z wyjątkiem roszczeń dotyczących hipotek (por. art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ; Dz.U. 2019, poz. 2204 ze zm.), stwierdzić należy, że z treści ww. umów o dożywocie, nie wynikają jakiekolwiek rzeczowe prawa H. B. do nieruchomości sąsiedniej względem działki inwestycyjnej. Wedle art. 908 § 1 k.c. istotą umowy o dożywocie jest zobowiązanie się nabywcy nieruchomości do zapewnienia zbywcy nieruchomości dożywotniego utrzymania w zamian za przeniesienie własności nieruchomości. Co do zasady treść tej umowy obliguje nabywcę nieruchomości do: przyjęcia zbywcy nieruchomości jako domownika, dostarczania mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnienia mu odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie oraz sprawienia mu własnym kosztem pogrzebu odpowiadającego zwyczajom miejscowym (o ile strony nie umówiły się inaczej). W wyniku zawarcia umowy o dożywocie powstaje zatem stosunek prawny o charakterze obligacyjnym, tj. skuteczny tylko między jego stronami (inter partes a nie erga omnes). Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca nie konstruuje dożywocia jako ograniczonego prawa rzeczowego, lecz jedynie nakazuje odpowiednio stosować przepisy o ograniczonych prawach rzeczowych do obciążenia nieruchomości prawem dożywocia (art. 910 § 1 zd. 2 k.c.). Jest to więc prawo majątkowe, ściśle związane z osobą uprawnionego, nie rodzące samo z siebie, po jego stronie, jakichkolwiek praw rzeczowych do nieruchomości, mimo tego, że przedmiotem obciążenia prawem dożywocia jest cała nieruchomość (ewentualnie część nieruchomości odpowiadająca nabytemu udziałowi we współwłasności). W konsekwencji ww. umowy dożywocia obciążające na rzecz H. B. nieruchomość sąsiadującą z działką inwestycyjną, nie rodzą po jej stronie tego rodzaju uprawnień do nieruchomości, które uzasadniałyby przyjęcie, że posiada ona przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy nieruchomości inwestycyjnej. Przysługuje ono w niniejszej sprawie współwłaścicielom działek nr [...], przez których H. B. może realizować swoje prawa, które nie wiążą się z uprawnieniem do władania rzeczą. Nie wydaje się również, aby planowanie zadanie inwestycyjne miało bezpośredni wpływ na realizację postanowień umów o dożywocie. Na marginesie należy przy tym zauważyć, że brak przymiotu strony nie uprawnia organu odwoławczego do zignorowania wniesionego przez H. B. odwołania od decyzji organu I instancji, tym bardziej, że przepisy procesowe regulują tryb postępowania w takiej sytuacji. Nie budzi zatem wątpliwości sądu, że H. B. nie jest stroną postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy dla działki nr [...] w obrębie W., a zatem nie posiada ona legitymacji skargowej, będącej niezbędną przesłanką dopuszczalności skargi. Wedle art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Tymczasem z akt sprawy wynika wprost, że H. B. może mieć wyłącznie interes faktyczny w zaskarżeniu decyzji SKO, którego nie należy utożsamiać z interesem prawnym, rozumianym w orzecznictwie jako interes osobisty, własny, indywidualny i znajdujący swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych. Stwierdzenie interesu prawnego polega na ustaleniu związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2022 r., II OZ 919/21, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA). Z kolei podmiot posiadający interes faktyczny, jakkolwiek pozostaje bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, to jednak nie można wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności od organu administracji. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że interes faktyczny to interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez obowiązujące prawo (W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Zakamycze 2000, s. 126). Jeżeli zatem akt stosowania danej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r., III SA 1876/99, CBOSA.). Gdy brak przymiotu strony jest oczywisty – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - sąd administracyjny nie bada tego przymiotu (legitymacji) i odrzuca skargę jako wniesioną przez podmiot nieuprawniony. Wobec powyższego, sąd odrzucił skargę H. B., orzekając o tym w sentencji niniejszego postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd wyjaśnia przy tym, że skarga Z. B., jako wniesiona przez osobę posiadającą przymiot strony postępowania, będzie podlegała merytorycznemu rozpoznaniu przez sąd.