II SA/Bk 138/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie sędzia WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 maja 2026 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 5 lutego 2026 r. nr SKO.441/10/2026 w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 19 stycznia 2026 r. T. K. (dalej jako: "skarżąca") wystąpiła do Prezydenta Miasta Łomża o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko – D. K., urodzonego w dniu [...] 2025 r. Prezydent Miasta Łomża decyzją z dnia 21 stycznia 2026 r., nr CUS.DŚR.534.5.1.4.2026, przyznał skarżącej, w związku z opieką nad ww. dzieckiem, świadczenie rodzicielskie w wysokości 1.000 zł miesięcznie za okres od dnia 1 stycznia 2026 r. do 30 kwietnia 2026 r. oraz w wysokości 707,70 zł na okres od dnia 1 maja 2026 r. do 22 maja 2026 r. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 17c w zw. z art. 24 ust. 1, ust. 9 i ust. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1208, dalej jako: "u.ś.r."), Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 lipca 2023 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2023 r. poz. 1340) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej jako: "k.p.a.") i § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2024 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2024 r. poz. 1238). Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji. Wskazała, że nie zostało uwzględnione, że jej dziecko urodziło się w dniu [...] 2025 r. Skarżąca od razu po urodzeniu udała się do urzędu w celu złożenia wniosku, lecz nie został on przyjęty; została poinformowana, że może starać się o podobne wypłaty na Ukrainie, w Polsce nie przysługują jej żadne świadczenia. Dodała, że w połowie 2024 r. złożyła do Wojewody Pomorskiego wniosek o kartę pobytu, po urodzeniu dziecka, ona i syn przebywali w Polsce legalnie na mocy specustawy. Jej zdaniem, w czerwcu 2025 r. odmówiono jej bezpodstawnie przyjęcia wniosku o świadczenie. W dniu 12 stycznia 2026 r. otrzymała kartę pobytu, zaś w Caritas Diecezji Łomżyńskiej dowiedziała się o niesłusznym pozbawieniu jej prawa do świadczenia. W dniu 19 stycznia 2026 r. złożyła przedmiotowy wniosek, lecz świadczenie przyznano jej na krótszy okres. W odwołaniu skarżąca zwróciła się także do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o świadczenie rodzicielskie od chwili urodzenia dziecka oraz wyrównanie wypłat. Decyzją z dnia 5 lutego 2026 r., nr SKO.441/10/2026, SKO w Łomży utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja Prezydenta Miasta Łomża jest prawidłowa. Powołując się na art. 24 ust. 9 u.ś.r., Kolegium zauważyło, że wniosek skarżącej został złożony z uchybieniem trzymiesięcznego terminu liczonego od dnia urodzenia dziecka, toteż prawo do świadczenia rodzicielskiego zostało ustalone począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Jednocześnie SKO zaznaczyło, że termin do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego jest terminem nieprzywracalnym. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności dotyczących odmowy przyjęcia wniosku z czerwca 2025 r.; - art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do podniesionych przez skarżącą zarzutów; - art. 8 i art. 9 k.p.a., poprzez zaniechanie obowiązku informacyjnego i działanie w sposób naruszający zasadę zaufania obywatela do organów państwa; - błędne przyjęcie, że sprawa dotyczy wyłącznie uchybienia terminowi prawa materialnego, podczas gdy istotą sprawy było uniemożliwienie skarżącej przez pracownika organu skutecznego złożenia wniosku. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu pierwszej instancji; zobowiązanie organu do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej Sądu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Niniejsza sprawa dotyczy przyznania skarżącej świadczenia rodzicielskiego w związku z opieką nad dzieckiem urodzonym w dniu [...] 2025 r. Skarżąca skutecznie złożyła wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia w dniu 19 stycznia 2026 r., w związku z czym przyznano jej świadczenie za okres od dnia 1 stycznia 2026 r. do 30 kwietnia 2026 r. (1.000 zł miesięcznie) oraz na okres od dnia 1 maja 2026 r. do 22 maja 2026 r. (707,70 zł). Jak twierdzi jednak skarżąca, podczas wizyty w Centrum Usług Społecznych w Łomży w czerwcu 2026 r. została poinformowana, że świadczenie jej nie przysługuje. Zdaniem strony, poprzez udzielenie takiej informacji, została pozbawiona prawa do uzyskania świadczenia, wobec czego domaga się przyznania (wyrównania) go w wysokości jak od dnia urodzenia dziecka. Skład orzekający stoi na stanowisku, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji, odpowiadają prawu. Jak wynika z art. 17c ust. 1 pkt 1 u.ś.r., świadczenie rodzicielskie przysługuje matce albo ojcu dziecka, z uwzględnieniem ust. 2 [bez znaczenia dla sprawy]. Z ust. 3 pkt 1 wynika natomiast, że świadczenie rodzicielskie przysługuje przez okres 52 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, przysposobienia jednego dziecka lub objęcia opieką jednego dziecka. Zgodnie z art. 24 ust. 1 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. Z ust. 2 wynika, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Ust. 9 stanowi natomiast, że prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od miesiąca objęcia dziecka opieką, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od dnia objęcia dziecka opieką. W przypadku złożenia wniosku po terminie, nie później jednak niż w okresach, o których mowa w art. 17c ust. 3, prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Konstrukcja przepisów składających się na normę określoną w art. 24 u.ś.r. wskazuje, że ust. 9 stanowi modyfikację normy z ust. 2 i tym samym określna wyjątek w ustaleniu daty początkowej przyznania świadczenia (por.: wyrok NSA z dnia 13 września 2023 r., sygn. I OSK 1725/22; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść cytowanych wyżej przepisów jest jasna i zasadniczo bezsporna. W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia rodzicielskiego w dniu 19 stycznia 2026 r., a zatem z przekroczeniem trzymiesięcznego terminu liczonego od dnia urodzenia dziecka ([...] 2025 r.), o którym mowa w art. 24 ust. 9 zd. pierwsze u.ś.r. Jednocześnie, składając wniosek, nie uchybiła terminowi wynoszącemu 52 tygodnie, o którym wspomina art. 24 ust. 9 zd. drugie, odsyłając do art. 17c ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Z tego też względu prawo do wnioskowanego świadczenia zostało skarżącej ustalone, począwszy od miesiąca wpływu wniosku, tj. od dnia 1 stycznia 2026 r., do dnia 22 maja 2026 r., czyli dnia upływu terminu 52 tygodni od dnia urodzenia dziecka. Decydujące znaczenie dla ustalenia prawa do świadczenia rodzicielskiego ma zatem data złożenia wniosku. Wniosek ten jest więc czynnikiem, który uruchamia postępowanie w przedmiocie wydania decyzji w sprawie świadczenia, które może być przyznane od miesiąca złożenia wniosku w organie; termin ten został ustanowiony dla zapewnienia stabilności stosunków prawnych. Wobec tego, w razie jego niezachowania, strona nie może żądać przyznania świadczenia wstecz. Konsekwencją złożenia wniosku w późniejszym terminie jest przyznanie świadczenia od miesiąca złożenia wniosku, nie zaś od daty, w której wnioskodawca otrzymał potencjalną możliwość uzyskania świadczenia rodzinnego (zob.: T. Brzezicki [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz, wyd. II, red. P. Rączka, Warszawa 2025, art. 24 i powołane tam orzecznictwo). Jednocześnie skład orzekający popiera stanowisko wyrażone również przez Kolegium, że termin złożenia wniosku określony w art. 24 ust. 2 u.ś.r. ma charakter materialny. W odniesieniu do złożenia wniosku nie jest zatem możliwe stosowanie regulacji dotyczącej przywrócenia terminu określonej w art. 58–59 k.p.a. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania. Instytucji tej nie można stosować do terminów materialnoprawnych, ma bowiem wyłączne zastosowanie do terminów procesowych i to terminów dokonania czynności procesowych (np. terminu złożenia odwołania) (por.: ibidem; zob. też: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. II SA/Gd 611/06; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. I OSK 696/07; wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 lipca 2023 r., sygn. II SA/Łd 434/23). Jakkolwiek sąd zdaje sobie sprawę z niewątpliwie trudnej sytuacji osobistej, w jakiej znalazła się skarżąca w okresie ubiegania się o przyznanie świadczenia, tak jednak nie dostrzega podstaw do uznania twierdzeń strony o udzieleniu jej w urzędzie nierzetelnej informacji ustnej co do przysługującego jej prawa do świadczenia. Twierdzenia te są ogólne, gołosłowne, nie zostały poparte żadnym materiałem dowodowym, są też zasadniczo nieweryfikowalne. Przede wszystkim jednak, ustne informacje uzyskane w urzędzie, czy też innego rodzaju placówce, nie dają uprawnienia do pominięcia przewidzianej w ustawie procedury dotyczącej przyznawania świadczeń. Prawnie relewantne jest wyłącznie stanowisko organu wyrażone w formie przewidzianej przepisami. O ile zatem błędna informacja urzędowa mogłaby mieć ewentualne znaczenie przy ocenie zasadności wniosku o przywrócenie terminu, to w sprawie niniejszej, w opisanej sytuacji faktyczno-prawnej, pozostaje okolicznością nieistotną. Z uwagi na powyższe, Sąd za niezasadne uznał podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jak też art. 8 i art. 9 k.p.a. Zdaniem składu orzekającego, nie mógł ostać się również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie skarżonej decyzji spełnia minimum przewidziane przepisami prawa, organ odniósł się do meritum sprawy, wskazując powody wydania rozstrzygnięcia. Jak już Sąd zauważył wcześniej, przeważająca większość okoliczności podnoszonych przez stronę w ramach zarzutów tak skargi, jak i odwołania, de facto koncentrowała się na hipotetycznej kwestii udzielenia jej błędnej informacji urzędniczej, czyli okoliczności w tym wypadku prawnie obojętnej. Organ nie miał zatem obowiązku szerzej się do niej odnosić. Sąd nie dopatrzył się w sprawie także innych naruszeń przepisów prawa procesowego i materialnego, które stanowiłyby podstawę do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe, orzeczono o oddaleniu skargi w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143). Marta Joanna Czubkowska Elżbieta Lemańska Marek Leszczyński