II SA/Bk 1386/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant referent stażysta Emilia Jarząbska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia I. w W. na decyzję Komendanta Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej w Białymstoku z dnia 5 czerwca 2025 r. nr PD-5/25/ZG w przedmiocie przebywania w strefie nadgranicznej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 5 czerwca 2025 r., nr PD-ZG-II.440.6.2025, Komendant Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej (dalej: "Komendant PO SG") utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Czeremsze (dalej: "Komendant PSG") z 10 kwietnia 2025 r., którą odmówiono pracownikowi S. (dalej: "Stowarzyszenie") wydania zezwolenia na przebywanie na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej, objętym zakazem przebywania. Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 14 marca 2025 r. na adres Komendanta PSG wpłynął wniosek członków Zarządu Stowarzyszenia F. J. oraz M. J., dotyczący udzielenia zezwolenia na przebywanie w obszarze objętym czasowym zakazem przebywania, tj. na całym obszarze służbowej odpowiedzialności Placówki Straży Granicznej w Czeremsze, w dniach od 11 marca 2025 r. do 9 czerwca 2025 r., pracownicy Stowarzyszenia A. C. Opisaną na wstępie decyzją z 10 kwietnia 2025 r. Komendant PSG odmówił wydania przedmiotowego zezwolenia. Odwołanie od powyższej decyzji wywiodło Stowarzyszenie w piśmie z 30 kwietnia 2025 r. Odwołujący się wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie zezwolenia pracownicy Stowarzyszenia A. C. na przebywanie w ww. obszarze i okresie. Dodatkowo pełnomocnik Stowarzyszenia wniosła o przeprowadzenie dowodów z: 1) informacji ze strony Stowarzyszenia na temat zakresu działań SIP na granicy polsko – białoruskiej; 2) raportu: "Chcę zostać w Polsce. 12 miesięcy nowego rządu w relacjach z granicy polsko - białoruskiej"; 3) raportu: "Przejścia nie ma. Śmierć osób migranckich a granica Unii Europejskiej z Białorusią"; 4) pisma Rzecznika Praw Obywatelskich do Marszałka Senatu z dnia 22 listopada 2021 r.; 5) raportu: "Zaginieni na granicy polsko - białoruskiej. Pushbacki jako czynnik wymuszonych zaginięć". – na okoliczność prowadzenia przez Stowarzyszenie działalności w zakresie pomocy humanitarnej oraz monitoringu przestrzegania prawa na granicy polsko-białoruskiej oraz sytuacji migracyjnej na granicy polsko - białoruskiej. Opisaną na wstępie decyzją z 5 czerwca 2025 r. Komendant PO SG utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Komendant wskazał na treść art. 12, 12a oraz 12b ustawy o ochronie granicy państwowej (Dz. U. z 2025 r., poz. 184, dalej: "u.o.g.p."), a także Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 marca 2025 r. w sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białorusi (Dz.U. 2025 poz. 281). Organ podkreślił, że przedstawiciele organizacji pozarządowych realizujący statutowe cele swoich stowarzyszeń nie zostali ujęci przez ustawodawcę w katalogu osób, których zakaz o którym mowa w art. 12a ust. 1 u.o.g.p. nie dotyczy. Wskazał, że wprowadzenie czasowego zakazu przebywania w strefie nadgranicznej przyległej do granicy z Republiką Białorusi ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa zarówno osobom postronnym, jak również funkcjonariuszom Policji, Straży Granicznej i żołnierzom Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z obecną sytuacją migracyjną nie można wykluczyć nieprzewidzianych zdarzeń z udziałem migrantów przekraczających granicę państwową wbrew przepisom, którzy mogą posiadać ukryte niebezpieczne narzędzia stwarzające zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego. Organ zaznaczył, że rozpatrując wniosek strony Komendant Placówki Straży Granicznej w Czeremsze brał pod uwagę presję migracyjną na polsko - białoruskim odcinku granicy państwowej. Wyjaśnił, że wprowadzenie czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej wiązało się z eliminacją potencjalnego zagrożenia życia, zdrowia lub mienia oraz służy do zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego. Dotyczy to różnego rodzaju prowokacji, czy inspirowania konkretnych zachowań osób znajdujących się po dwóch stronach granicy. Sytuacja na granicy jest dynamiczna i trudno przewidzieć jak może być wykorzystywana przez stronę białoruską. Komendant nie uznał argumentacji Stowarzyszenia za "uzasadniony przypadek" do zezwolenia na przebywanie na obszarze objętym zakazem pracownikom Stowarzyszenia. Argumentem nie może być tylko możliwość pojawienia się sytuacji opisywanych przez Stowarzyszenie, związanych z koniecznością monitorowania sytuacji na pograniczu i wspierania działań humanitarnych na granicy polsko - białoruskiej. Zaznaczył, że wprowadzone regulacje nie wykluczają działań organizacji humanitarnych i pomocowych w zakresie przekazania informacji dotyczących sytuacji zagrażających życiu w rejonie przygranicznym. Informacje przekazywane przez organizacje są weryfikowane w celu podjęcia decyzji o możliwości interwencji medycznej, z uwzględnieniem wszystkich wymaganych w danej sytuacji aspektów. Dalej organ wskazał, że wychodząc naprzeciw ewentualnym potrzebom ratowania życia i zdrowia ludzkiego, w celu prowadzenia działań związanych z zapobieganiem kryzysom humanitarnym na polsko-białoruskim odcinku granicy państwowej, Komendant PO SG w placówkach Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej ochraniających polsko-białoruski odcinek granicy państwowej, utworzył Nieetatowe Zespoły Interwencyjne. Podstawowym zadaniem Zespołu jest poszukiwanie migrantów oraz udzielanie im pomocy, w tym pierwszej pomocy przedmedycznej. W skład Zespołów wchodzą funkcjonariusze Straży Granicznej z placówek Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej, ochraniający polsko-białoruski odcinek granicy państwowej. Dalej organ zaznaczył, że strona, posiadając informacje o osobach potrzebujących pomocy, zawsze może poinformować Straż Graniczną. Posiadając takie informacje funkcjonariusze Straży Granicznej mogą nieść pomoc osobom potrzebującym, czy też poinformować o tym fakcie służby ratunkowe. Funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w Czeremsze niejednokrotnie udzielali pierwszej pomocy przedmedycznej cudzoziemcom. W 2024 r. udzielono takiej pomocy 32 cudzoziemcom, spośród których 18 było hospitalizowanych. Dodatkowo podkreślił, że działalność Straży Granicznej nie koliduje z realizacją statutowych celów przez organizacje pozarządowe. Podniósł, że statutowe cele Stowarzyszenia wymienione w Dziale 3 Rubryce 3 – Cel działania organizacji Krajowego Rejestru Sądowego, m.in. "świadczenie bezpłatnej pomocy prawnej w szczególności: cudzoziemcom, w tym uchodźcom i osobom ubiegającym się o ten status. (...), działanie na rzecz przestrzegania praw człowieka" mogą być skutecznie realizowane poza obszarem czasowego zakazu przebywania. Organ nie dostrzegł związku zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białorusi z ograniczeniem prawa do wolności wyrażania opinii. Straż Graniczna jako instytucja państwowa nigdy nie negowała i nie podważała prawa każdego człowieka do wolności wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. Ponadto strona nie wskazała, w jaki sposób pracownica Stowarzyszenia miałaby pozyskiwać informacje w strefie objętej zakazem przebywania. Organ podkreślił, że Stowarzyszenie mogło natomiast wystąpić do Straży Granicznej o udostępnienie interesujących je informacji. W zakresie zarzutu, że obowiązywanie zakazu stanowi poważne utrudnienie dla realizacji statutowego celu skarżącej, tj. monitorowania stanu przestrzegania prawa przez funkcjonariuszy Straży Granicznej i innych służb działających w rejonie granicy, organ stwierdził, że w rubryce 3 KRS (Cel działania organizacji) nie znajduje się zapis dotyczący monitorowania przestrzegania prawa przez Straż Graniczną. Dodatkowo strona nie określiła, na czym miałoby polegać monitorowanie stanu przestrzegania prawa przez funkcjonariuszy Straży Granicznej i innych służb działających w rejonie granicy. Zaznaczył, że działalność służb, tj. Straży Granicznej oraz Policji, nadzoruje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, natomiast działalność żołnierzy Sił Zbrojnych RP nadzoruje Ministerstwo Obrony Narodowej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 82 i 9 Konstytucji RP Komendant wskazał, że Straż Graniczna jest wyłącznie organem realizującym uchwalone i obowiązujące przepisy prawa, a nie organem powołanym do dokonywania wykładni przepisów prawa. Następnie stwierdził, że Straż Graniczna nie podważa działalności Stowarzyszenia w zakresie niesienia pomocy humanitarnej, jednakże w ocenie organu przedstawione dokumenty nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Końcowo organ wskazał, że przedmiotowy zakaz przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białorusi ma na celu ochronę wyższego dobra, jakim jest życie lub zdrowie ludzkie. Potwierdzają to wydarzenia na granicy znane również z przekazów medialnych. Osoby usiłujące siłowo przekroczyć granice państwową wbrew przepisom prawa stanowią realne zagrożenie dla życia i zdrowia nie tylko funkcjonariuszy Straży Granicznej, Policji, czy żołnierzy Sił Zbrojnych Wojska Polskiego, ale też ludności przygranicznej oraz innych osób przebywających w strefie objętej czasowym zakazem przebywania. Od powyższej decyzji ostatecznej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiodło Stowarzyszenie, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 54 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej: "Konstytucja RP") oraz art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm., dalej: "EKPC") – odmowę wstępu do strefy objętej zakazem przebywania przedstawicielowi organizacji pozarządowej, której statutowym celem jest rozpowszechnianie w społeczeństwie wiedzy na temat migracji, co w konsekwencji uniemożliwia Stowarzyszeniu realizację prawa do pozyskiwania i rozpowszechniania informacji przewidzianego w art. 54 Konstytucji RP oraz art. 10 EKPC; 2) art. 52 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez odmowę wydania zezwolenia na przebywanie na obszarze strefy przygranicznej, podczas gdy Konstytucja RP gwarantuje wolność poruszania się po terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, zaś ograniczenie wolności poruszania się w stosunku do osób monitorujących sytuację na granicy polsko-białoruskiej z ramienia organizacji pozarządowych oraz niosących pomoc humanitarną na tym terenie należy uznać za nieproporcjonalne; 3) art. 12b ust 2 u.o.g.p. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że wydanie zezwolenia na poruszanie się w strefie objętej rozporządzeniem przez pracownicę Stowarzyszenia nie jest uzasadnione, w sytuacji gdy osoba ta miałaby świadczyć pomoc humanitarną dla osób znajdujących się w tej strefie oraz monitorować sytuację na pograniczu, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji dot. małoletnich cudzoziemców, w tym małoletnich cudzoziemców bez opieki; 2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie: 1) art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy oraz nierozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego, przejawiające się uznaniem, że obecność pracownicy Stowarzyszenia na określonym obszarze objętym Rozporządzeniem nie jest uzasadnione, w sytuacji gdy istnieje konieczność niesienia pomocy humanitarnej oraz monitorowania sytuacji na tym obszarze, co jest jednym z celów statutowych Stowarzyszenia, zaś A. C. na tym obszarze wykonuje swoje zadania wynikające ze stosunku pracy. Skarżące Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji jako wydanej bez podstawy prawnej (względnie z rażącym naruszeniem prawa), tj. wskazanych norm konstytucyjnych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest decyzja Komendanta PO SG z 5 czerwca 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Komendanta PSG z 10 kwietnia 2025 r., którą odmówiono pracownikowi Stowarzyszenia wydania zezwolenia na przebywanie na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej, objętym zakazem przebywania. W pierwszej kolejności konieczne jest odniesienie się do zarzutów skargi związanych z niekonstytucyjnością przepisów art. 12a i art. 12b u.o.g.p. W tym zakresie podkreślić należy, że sądowa kontrola legalności wydanych przez organy administracji rozstrzygnięć odbywa się pod względem zgodności z prawem, a sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu podlegają tylko Konstytucji RP oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). A zatem co do zasady sąd administracyjny nie jest powołany do kontroli konstytucyjności przepisów ustawy, a tym bardziej korygowania uchwalonych przez władzę ustawodawczą przepisów rangi ustawowej. Sąd administracyjny w drodze wyjątku, w ramach stosowania prawa, może jedynie zastosować tzw. "rozproszoną kontrolę konstytucyjności" przepisu ustawy, który stanowił podstawę wydania decyzji administracyjnej, ale po pierwsze, w tego typu kontroli nie dochodzi do wyeliminowania danego przepisu z porządku prawnego, jak ma to miejsce w odniesieniu do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, a jedynie do uznania, że w okolicznościach konkretnej sprawy zastosowanie danego przepisu ustawy pozostaje w sprzeczności z określonymi zasadami konstytucyjnymi. W stanie prawnym kontrolowanej sprawy nie ulega wątpliwości, że przepisy art. 12a i 12b u.o.g.p. nie zostały dotychczas uznane za niezgodne z Konstytucją RP, co powoduje, że istnieje domniemanie zgodności powyższych regulacji z normami konstytucyjnymi, a Sąd w składzie orzekającym nie ma obowiązku, ale też nie dostrzega żadnych podstaw do dokonywania rozproszonej kontroli konstytucyjności ww. przepisów. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowi art. 12b ust. 2 u.o.g.p., zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach właściwy miejscowo komendant placówki Straży Granicznej może zezwolić na przebywanie, na czas określony i na określonych zasadach, na obszarze objętym zakazem, o którym mowa w art. 12a ust. 1, innych osób niż wymienione w ust. 1, w szczególności dziennikarzy. Jak wynika z powyższego Komendant PSG rozpoznając wniosek na podstawie analizowanego przepisu nie musi, ale może "w uzasadnionych przypadkach" oraz "na czas określony i na określonych zasadach" wydać zezwolenie na przebywanie na obszarze objętym zakazem. Nie ulega zatem wątpliwości, że decyzja w przedmiocie zezwolenia na przebywanie na czas określony w obszarze strefy przygranicznej ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Z uznaniem administracyjnym mamy natomiast do czynienia, gdy ustawodawca daje organowi możliwość wyboru konsekwencji prawnych. Wybór ten jednak nie jest zupełnie dowolny i swobodny, ale ograniczony przez ustawodawcę w samej normie wprowadzającej uznanie. W orzecznictwie sądów administracyjnych w zakresie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie takiej decyzji. Wskazuje się, że składniki struktury decyzji uznaniowej są takie same, jak w decyzji związanej, natomiast różnice sprowadzają się do jej uzasadnienia w ramach przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Nie kwestionowane jest przy tym, że wymogi jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego nie może nosić cech dowolności, dlatego też jej uzasadnienie powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione. Wymaga tego nie tylko ustawowa konstrukcja uzasadnienia każdej decyzji administracyjnej, ale w przypadku decyzji uznaniowej, również zasada przekonywania zapisana w art. 11 k.p.a. (vide wyroki NSA: z 22 września 2021 r., III OSK 1962/21; z 17 marca 2010r., II GSK 491/09 oraz z 20 lipca 2011 r., I OSK 2006/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej w skrócie: "CBOSA"). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie powyższe wymogi zostały przez organ spełnione. Przede wszystkim organ wyczerpująco wyjaśnił, że okoliczności podane we wniosku Stowarzyszenia o wydanie zezwolenia nie mogą być uznane za "uzasadniony przypadek". Jak stanowi art. 12a ust. 1 u.o.g.p., w przypadku konieczności zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego w strefie nadgranicznej w związku z zagrożeniem życia lub zdrowia ludzi, lub mienia, wynikającym z przekraczania granicy państwowej wbrew przepisom prawa lub podejmowania prób takiego przekraczania, lub uzasadnionym ryzykiem popełniania innych czynów zabronionych, może być wprowadzony czasowy zakaz przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej stanowiącej granicę zewnętrzną w rozumieniu przepisów kodeksu granicznego Schengen. Z kolei art. 12b ust. 1 w pkt 1- 7 u.o.g.p. wskazuje, kogo zakaz ten nie dotyczy, zaś w ust. 4 pkt 1-3 wymieniono podmioty, w stosunku do których zakazu nie stosuje się. Natomiast w ust. 2 omawianego przepisu uregulowano, że w uzasadnionych przypadkach właściwy miejscowo komendant placówki Straży Granicznej może zezwolić na przebywanie, na czas określony i na określonych zasadach, na obszarze objętym zakazem, o którym mowa w art. 12a ust. 1, innych osób niż wymienione w ust. 1, w szczególności dziennikarzy w rozumieniu art. 7 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 1914). Do tego dodać trzeba, że zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia (wydanego na podstawie art. 12a ust. 2 u.o.g.p.) strefa nadgraniczna objęta zakazem czasowego przebywania wynosi 200 m od linii granicy państwowej w głąb terytoriom Rzeczypospolitej Polskiej. Jak widać zatem z powyższego, w przytoczonych przepisach ustawodawca szczegółowo uregulował kwestię wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej. Głównym celem takiej regulacji jest ochrona granicy oraz ograniczenie działań mogących utrudniać operacje Straży Granicznej, zwłaszcza w kontekście nielegalnej migracji i innych zagrożeń. Wprowadzenie zakazu ma również na celu zapobieganie niekontrolowanemu ruchowi osób trzecich, co mogłoby prowadzić do utrudnień w działaniach służb granicznych. Poza sporem jest także, że nadal mamy do czynienia z licznym przekraczaniem polskiej granicy państwowej z Białorusią wbrew przepisom prawa lub podejmowania prób takiego przekraczania oraz że wiąże się to z zagrożeniem życia lub zdrowia ludzi, lub mienia, zarówno osób przekraczających granicę jak i mieszkańców Polski. W sprawie niniejszej poza sporem jest także kwestia, że skarżące Stowarzyszenie nie należy ani do kategorii podmiotów wymienionych w art. 12b ust. 1 pkt 1 – 7, ani podmiotów wymienionych w ust. 4 pkt 1-3 omawianego przepisu. Jego wniosek o wydanie zezwolenia oparty jest wyłącznie o podstawę z art. 12b ust. 2 u.o.g.p., czyli o powoływanie się na uzasadnione przypadki, rozumiane jako: wsparcie lokalnych organizacji w świadczeniu na granicy pomocy humanitarnej oraz monitorowanie bieżącej sytuacji, w tym działalności służb. Zdaniem Sądu podkreślenia wymaga, że "uzasadnione przypadki", o których mowa w art. 12b ust. 2 u.o.g.p. nie mogą być rozumiane jako tożsame z przypadkami (podmiotami) określonymi w ust. 1 pkt 1-7 oraz ust. 4 pkt 1 – 3 tego przepisu. Z literalnego brzmienia art. 12 b ust. 2 u.o.g.p. wynika bowiem wprost, że chodzi w nim o osoby inne niż wymienione w ust. 1. Natomiast jeśli chodzi o podmioty wymienione w ust. 4 (pkt 1-3) tego przepisu, to są to podmioty zajmujące się ratownictwem medycznym i działalnością leczniczą oraz służby państwowe (Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej wykonujące zadania służbowe). W ocenie Sądu skarżące Stowarzyszenie nie uzasadniło przekonująco, że jego wniosek zasługuje na potraktowanie jako "uzasadniony przypadek" w rozumieniu przepisu art. 12b ust. 2 u.o.g.p. Organy prawidłowo przyjęły, że wniosek Stowarzyszenia nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd zasadniczo aprobuje argumentację Komendanta PO SG wyrażoną w uzasadnieniu decyzji z 5 czerwca 2025 r. Dlatego też jako niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia ww. przepisu poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wydanie zezwolenia nie jest uzasadnione. Po pierwsze zgodzić się należy z organami, że działalność służb, tj. Straży Granicznej oraz Policji, nadzoruje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, natomiast działalność żołnierzy Sił Zbrojnych RP nadzoruje Ministerstwo Obrony Narodowej. Przedmiotowe Stowarzyszenie nie jest zaś organem nadzorczym względem tych podmiotów i nie może sobie uzurpować prawa do takich działań, nawet jeśli monitorowanie stanu przestrzegania prawa przez funkcjonariuszy służb państwowych jest celem statutowym Stowarzyszenia. Zdaniem Sądu podkreślenia wymaga także kwestia tego, że strefa zakazu przebywania wynosi tylko 200 m od granicy w głąb terytorium kraju, co oznacza, że Stowarzyszenie może swoje działania statutowe realizować na obszarze poza strefą zakazu. A zatem wbrew ocenie autora skargi działalność Straży Granicznej nie koliduje z realizacją statutowych celów Stowarzyszenia. Ustawodawca wprowadzając czasową strefę zakazu o szerokości 200 m uczynił to ze względu na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego w związku z zagrożeniem życia i zdrowia ludzi lub mienia. Nie wydaje się więc, aby przebywanie w niej przedstawiciela Stowarzyszenia miało się przyczynić do zapewnienia wskazanych powyżej warunków. Ze względu natomiast na charakter strefy, zezwolenie na obecność przedstawiciela Stowarzyszenia mogłoby pozostawać w sprzeczności z celem ustanowienia zakazu. Jego obecność mogłaby zakłócać operacje służb granicznych, np. przez interwencje w miejscach, gdzie odbywają się działania Straży Granicznej lub wojska. Mogłaby także tworzyć pole do nadużyć, gdyż przemytnicy i osoby organizujące nielegalne przekraczanie granicy mogliby powoływać się na organizacje humanitarne jako pretekst do obecności w strefie zakazu. Wszystko to mogłoby skutkować ryzykiem eskalacji sytuacji na granicy, gdyż obecność przedstawiciela Stowarzyszenia mogłaby powodować jeszcze większą aktywność migrantów w strefie, co utrudniałoby kontrolę nad sytuacją. Ponadto rację ma Komendant, że wprowadzone regulacje nie wykluczają działań organizacji humanitarnych i pomocowych w zakresie przekazania informacji dotyczących sytuacji zagrażających życiu w rejonie przygranicznym. Stowarzyszenie, posiadając informacje o osobach potrzebujących pomocy, ma możliwość udzielenia informacji w tym zakresie Straży Granicznej. Zwłaszcza, że poszukiwaniem migrantów oraz udzielaniem im pomocy, w tym pierwszej pomocy przedmedycznej, zajmują się Nieetatowe Zespoły Interwencyjne, w skład których wchodzą m.in. funkcjonariusze posiadający kwalifikacje w zakresie udzielania pierwszej pomocy. Na ich wyposażeniu oprócz sprzętu wykorzystywanego do codziennej służby, znajdują się również specjalistyczne plecaki medyczne, nosze ratownicze i stazy (zob. odpowiedź na interpelację nr 8467 z 1 kwietnia 2025 r. w sprawie sytuacji na granicy polsko-niemieckiej i polsko-białoruskiej, dostępna na stronie sejm.gov.pl). W skardze Stowarzyszenie odwołuje się do orzecznictwa ETPC w zakresie praw dziennikarzy do dostępu do określonych lokalizacji w celu zbierania informacji, wydanego na gruncie art. 10 EKPC. W ocenie Sądu jako niezasadne należy uznać porównywanie się Stowarzyszenia do dziennikarzy. Z art. 7 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 1914) wynika, że dziennikarzem jest osoba zajmująca się redagowaniem, tworzeniem lub przygotowywaniem materiałów prasowych, pozostająca w stosunku pracy z redakcją albo zajmująca się taką działalnością na rzecz i z upoważnienia redakcji. Jak trafnie wskazuje się w doktrynie, dziennikarz realizując zadania postawione przed prasą, żeby skutecznie móc się z nich wywiązać, z jednej strony został wyposażony w szczególne prawa, z drugiej został obciążony obowiązkami, których niedopełnienie wiąże się z pociągnięciem do odpowiedzialności. Przyjęcie takiego rozwiązania wynika z roli dziennikarza, który stanowi ogniwo pośrednie pomiędzy informacją lub opinią a jej odbiorcą i nierzadko narzuca mu swój sposób jej interpretacji bądź rozumienia (por. Lis Wojciech (red.), Status prawny dziennikarza. Opublikowano: LEX 2014). Natomiast skarżące Stowarzyszenie w żaden sposób nie ma ani uprawnień takich jak dziennikarze, ani nie nałożono na niego tożsamych obowiązków. Realizacja konstytucyjnego prawa do pozyskiwania i rozpowszechniania informacji, jakkolwiek zasługująca na pełne uznanie, nie może mieć a priori pierwszeństwa przed inną wartością konstytucyjną, jaką jest bezpieczeństwo państwa, porządek publiczny, nienaruszalność terytorium RP (zob. w tym kontekście przytoczony już wyrok WSA w Białymstoku z 7 października 2025 r., II SA/Bk 1221/25), czy też zdrowie i życie ludzkie, może być zagrożone przez agresywne zachowania cudzoziemców, nielegalnie przekraczających granicę RP i UE oraz nadużywających prawa uchodźczego. Odnośnie związku zakazu przebywania w strefie nadgranicznej z ograniczeniem prawa do wolności wypowiedzi przez Stowarzyszenie (art. 54 Konstytucji) nie sposób przyznać racji organowi, że wskazany związek w ogóle nie zachodzi. Przypomnieć należy, że wolność wypowiedzi to nie tylko wolność wyrażania poglądów (wolność wypowiedzi sensu stricto), lecz także wolność pozyskiwania i rozpowszechniania informacji (zob. M. Florczak-Wątor, komentarz do art. 54 [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, Warszawa 2023). Wynika z powyższego, że taka pośrednia zależność jednak występuje, choćby z tego względu, że Stowarzyszenie nie ma możliwości naocznego monitorowania i utrwalania działań służb. Niemniej jednak argument ten nie może sam w sobie świadczyć o wystąpieniu "uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 12b ust. 2 u.o.g.p. Zaznaczyć trzeba, że wolność wypowiedzi nie jest wartością absolutną i może podlegać ograniczeniom; podlega konfrontacji z innymi konstytucyjnie chronionymi wartościami. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że działania Straży Granicznej muszą uwzględniać bieżącą, nadzwyczajną sytuację, związaną z działaniami władz białoruskich, które wykorzystują cudzoziemców i prawo uchodźcze jako element zjawiska określanego mianem "wojny hybrydowej" (zob. E. Jakubiak, Wojna hybrydowa jako nowy rodzaj konfliktu zbrojnego we współczesnym świecie, Studia Bezpieczeństwa Narodowego, nr 24/2022, s. 71–82). Na temat hybrydowych działań destabilizacyjnych i instrumentalnego traktowania migrantów wypowiadały się wielokrotnie nie tylko władze krajowe, ale także instytucje Unii Europejskiej (zob. Komunikat Komisji Europejskiej COM (2024) 570 z 11 grudnia 2024 r. w sprawie przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym wynikającym z wykorzystywania migracji jako broni i w sprawie zwiększania bezpieczeństwa na granicach zewnętrznych UE, a także J. Chlebny, Zawrócenie cudzoziemca na granicy, ZNSA 2023, nr 5, s. 13, przypis nr 19). Straż Graniczna w swoich decyzjach musi kierować się faktem masowego, nielegalnego przekraczania granicy RP w zorganizowanych grupach cudzoziemców, w trakcie którego niszczona jest infrastruktura graniczna oraz używana jest przemoc wobec interweniujących funkcjonariuszy SG oraz żołnierzy WP. Faktem powszechnie znanym jest, że przemoc ta prowadzi niekiedy do sytuacji tragicznych, w tym do pozbawienia życia żołnierzy strzegących granicy państwowej (zob. szeroko na ten temat w wyroku WSA w Białymstoku z 7 października 2025 r., II SA/Bk 1221/25, nieprawomocny). Co istotne, o przemocy wobec funkcjonariuszy służb państwowych oraz żołnierzy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej chroniących tę granicę, połączonej z niszczeniem infrastruktury granicznej, mogących skutkować destabilizacją sytuacji wewnętrznej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprost mówi ustawodawca w definicji legalnej pojęcia "instrumentalizacja" (art. 2 pkt 6a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Dz. U. z 2025 r. poz. 223 z późn. zm., dodany nowelizacją z 21 lutego 2025 r.). Ograniczenie działań podmiotów trzecich mogących utrudniać operacje Straży Granicznej oraz Sił Zbrojnych RP jest zatem szczególnie istotne, również z punktu widzenia bezpieczeństwa samych przedstawicieli organizacji pozarządowych. Sąd odnotowuje, że niniejszy wyrok pozostaje zbieżny z dotychczasowym orzecznictwem tut. sądu w podobnych sprawach dotyczących odmowy wydania organizacji pozarządowej zezwolenia na przebywanie na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej (zob. wyroki z 30 stycznia 2025 r. o sygn. II SA/Bk 663/24, II SA/Bk 662/24 oraz II SA/Bk 668/24). Reasumując, zdaniem Sądu, argumentacja skargi nie mogła odnieść oczekiwanego przez Stowarzyszenie skutku, gdyż przepisy prawa materialnego zostały w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowane i zinterpretowane. Wbrew ocenie strony skarżącej organy nie uchybiły też przepisom postępowania, dokonując w szczególności analizy wszystkich istotnych okoliczności sprawy w zakresie niezbędnym do jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wynikającej z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy Straży Granicznej podjęły wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W sprawie zebrano wystarczający materiał dowodowy i dokonano jego właściwej oceny, biorąc pod uwagę stanowisko Stowarzyszenia i odnosząc się do niego w uzasadnieniu decyzji. Organ nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), zgodnie z którą organ prowadzący postępowanie ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych oraz wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.