II SA/Bk 139/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie asesor WSA Jacek Pruszyński, sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Protokolant Marta Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi M. D. i M. D. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych - oddala skargę.- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2007r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 kpa oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane, po rozpatrzeniu odwołania M. i M. D., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] – wydanej w trybie wznowieniowym w sprawie podłączenia kotła centralnego ogrzewania na paliwo stałe, służącego do ogrzewania lokalu mieszkalnego zlokalizowanego w K. przy ul. K. [...] m [...], stanowiącego własność A. i P. S., na podstawie której Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. uchylił z urzędu własną decyzję ostateczną z dnia [...] marca 2003r. nr [...] i nakazał A. i P. S. w terminie do 30 grudnia 2007r. wykonanie następujących robót budowlanych: 1. zdemontować istniejący wkład w kanale dymowym odprowadzającym spaliny z kotła zlokalizowanego w podpiwniczeniu budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego na działce położonej przy ul. K. [...] w K., należącym do A. i P. S., 2. po uprzednim zdemontowaniu wkładu z rury ǿ 12 cm, w kanale dymowym o przekroju 14 x 20 cm, zamontować nowy wkład z blachy kwasoodpornej o przekroju 14 x 14 cm lub ǿ 15 cm lub innych wymiarach, pamiętając że powierzchnia przekroju tego kanału nie może być mniejsza niż 196,0 cm 2, wkład ma sięgać od czopucha i rurą wywiewną ponad dachem, wykonany i zamontowany w sposób profesjonalny, 3. drzwi do kotłowni wymienić na nowe lub odpowiednio zaizolować istniejące drzwi, tak aby miały one odporność ogniową EI30, 4. roboty budowlane wymienione w pkt 1-3 wykonać pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane i przynależnej do izby samorządu zawodowego, która z czynności sporządzi pisemne oświadczenie i pokaże inwestorowi, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania czynności i ustalił nowy termin wykonania czynności do dnia 14 marca 2008r., w pozostałej części dotyczącej zakresu nałożonego obowiązku utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Wyrokiem z dnia [...] grudnia 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. uchylił decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2006r. nr [...]. Decyzja ta utrzymywała w mocy kolejną już decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...], wydaną w sprawie wszczętej na skutek pisma z dnia 4 grudnia 2002r. M. i M. D., dotyczącej samowolnie podłączonego pieca c.o. w celu ogrzewania lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. K. [...] m. [...] stanowiącego własność P. i A. S. Tym razem organ nadzoru budowlanego odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 2003r. na podstawie której inwestorzy zostali zobowiązani do zlecenia opracowania przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane inwentaryzacji oraz wydania opinii o zdatności do użytkowania wykonanych robót budowlanych polegających na podłączeniu przedmiotowego c.o. Sąd uchylając zaskarżoną decyzję stwierdził, że stan faktyczny sprawy nie został dokładnie wyjaśniony, dowody nie zostały zebrane w sposób wyczerpujący a ocena materiału nie jest pełna. Wobec powyższego Sąd zlecił, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ nadzoru budowlanego ustalił jaki wpływ na stan faktyczny sprawy ma wyrok Sądu Rejonowego w S. wydany w sprawie [...] w którym stwierdzono w oparciu o treść opinii biegłego sądowego, że przyłączenie kotła c.o. do przewodu dymnego i jego użytkowanie doprowadziło do przenikania sadzy i smoły na ścianę wewnętrzną w kuchni M. i M. D. oraz dopuścił dowód z opinii biegłego odpowiedniej specjalności na okoliczność tego, czy w ogóle istnieje możliwość wykonania takich robót budowlanych, które doprowadziłyby samowolną eksploatację pieca c.o. do stanu zgodności z prawem, czy też takiej możliwości nie ma ze względów technicznych (bądź innych). W ocenie Sądu taki dowód pozwoli jednoznacznie stwierdzić czy nakazanie rozbiórki pieca c.o. jest konieczne, czy też możliwe jest przeprowadzenie procedury legalizacyjnej. Po ponownym rozpatrzeniu odwołania M. i M. D. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...], P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] marca 2007r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] maja 2007r. nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, nakazał A. i P. S. przedłożenie w terminie do dnia 22 czerwca 2007r. opinii sporządzonej przez niezależnego rzeczoznawcę w zakresie wskazanym przez sąd. Na skutek zażalenia wniesionego przez M. i M. D., P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. uchylił w całości powyższe postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji - postanowienie z dnia [...] czerwca 2007r., nr [...]. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał na uzasadnienie sądu, z treści którego wynika, że to organ nadzoru budowlanego a nie strona postępowania powinien zlecić opracowanie opinii przez niezależnego rzeczoznawcę w celu uniknięcia zarzutów pozostałych stron postępowania dotyczących naruszenia zaufania do organów administracyjnych. Po uzyskaniu ekspertyzy budowlanej sporządzonej przez niezależnego rzeczoznawcę organ I instancji wydał w dniu [...] sierpnia 2007r. decyzję nr [...] na podstawie której, działając w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, nakazał P. i A. S. wykonanie robót budowlanych mających na celu doprowadzenie eksploatacji pieca c.o. do zgodności z przepisami prawa. Po rozpatrzeniu odwołania M. i M. D. od powyższej decyzji organ II instancji uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powodem uchylenia zaskarżonej decyzji były uchybienia natury procesowej polegające na tym, że organ nadzoru budowlanego wydał nowe rozstrzygnięcie w sprawie bez uprzedniego uchylenia, pozostającej w obiegu prawnym, decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2003r. nr [...]. Wobec powyższego organ I instancji postanowieniem z dnia [...] października 2007r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] marca 2003r. i następnie decyzją z dnia [...] listopada 2007r. nr [...], działając na podstawie art. 151 §1 pkt 2 w zw. z art. 145 §1 pkt 5 kpa i art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, uchylił z urzędu w/w decyzję i nakazał P. i A. S. wykonanie określonych czynności mających na celu doprowadzenie samowolnie podłączonego pieca c.o. do zgodności z przepisami prawa. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że prawidłowe wykonanie robót budowlanych nakazanych przedmiotową decyzją, zapobiegnie przedostawaniu się substancji z przewodu dymowego do którego podłączony jest piec. Określając zakres robót organ oparł się na opinii sporządzonej przez niezależnego rzeczoznawcę Z. M., w której stwierdzono, że istnieje możliwość wykonania takich robót budowlanych, które doprowadzą samowolną eksploatację pieca c.o. do stanu zgodnego z prawem. Nadto organ powołując się na protokół z dnia [...] września 2005r., z okresowego przeglądu technicznego budynku w którym zamontowany jest piec, sporządzony przez osobę posiadająca stosowne uprawnienia budowlane oraz opinię biegłego sądowego P. K. stwierdził, że zacieki na ścianie przy blokach przewodów dymnych i wentylacyjnych w kuchni M. i M. D. występują nie tylko z winy podłączenia pieca c.o. ale mogły powstać w wyniku zacieków opadów atmosferycznych przez nieszczelne podłączenie komina ze stropodachem. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. i M. D. Zaskarżyli decyzję w całości ewentualnie, z ostrożności procesowej, w całości za wyjątkiem pkt 1 nakazującego A. i P. S. zdemontowanie istniejącego wkładu w kanale dymowym odprowadzającym spaliny z pieca. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: art. 138 §2 kpa, art. 7 w zw. z art. 77 kpa, art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, art. 7 w zw. z art. 80 kpa i art. 107 §3 kpa. Wskazując na powyższe wnieśli o uchylenie kwestionowanej decyzji w zaskarżonej części i wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Organ II instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2007r. utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję w zakresie dotyczącym wykonania robót budowlanych, które doprowadziłyby samowolną eksploatację pieca c.o. do stanu zgodności z prawem, zmienił natomiast termin ich wykonania na dzień 14 marca 2008r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że budynek mieszkalny zlokalizowany w K. przy ul. K. [...] został wzniesiony około 1970r. i był przeznaczony dla pracowników ówczesnego PGR w K. Składa się z parteru oraz jednego piętra i jest całkowicie podpiwniczony. Został wykonany z wielkopłytowej technologii OWT-67 N – systemie w którym zastosowano wiele elementów prefabrykowanych, takich jak ściany konstrukcyjne, stropy i bloki kominowe. Typowe bloki dymowe zbudowane są ze zbrojonego betonu i składają się z dwóch otworów 14x14 cm i jednego 14x20cm, przy czym ścianki zewnętrzne przy otworach maja grubość 10cm. Natomiast blok wentylacyjny składa się z dwóch otworów o wymiarach 18x11 cm i jednego zbiorczego o wymiarach 26x26 cm, gdzie ścianki przy otworach mają grubość 4 cm. Te dwa bloki ustawione są obok siebie i montuje się je w kuchni każdego mieszkania. Dokumentacja techniczna sporządzona dla tego budynku przewidywała umieszczenie w pomieszczeniu kuchennym tzw. westfalek tzn. piecyków z piekarnikiem na węgiel. Jednakże nie określała w sposób jednoznaczny, do którego kanału w bloku dymowym powinno nastąpić podłączenie poszczególnych mieszkań. Przedmiotowy budynek w okresie wcześniejszym ogrzewany był z dobudowanej kotłowni lokalnej zasilanej paliwem stałym. Po dokonanej w latach 90-tych likwidacji kotłowni lokalnej, każdy z właścicieli lokali zmuszony był do rozwiązania problemu ogrzewania mieszkania we własnym zakresie. W związku z pozbawieniem możliwości ogrzewania pomieszczeń, P. i A. S. swoje mieszkanie nr [...] jak też i inni mieszkańcy ogrzewali tzw. westfalkami. Natomiast mieszkanie nr [...] należące do M. i M. D. zlokalizowane nad mieszkaniem nr [...] zostało ogrzewane z kotła gazowego umieszczonego w kuchni z odprowadzeniem spalin do kanału dymowego. We wrześniu 2000r. P. i A. S. zainstalowali kocioł na paliwo stałe w pomieszczeniach piwnicznych, zlokalizowanych bezpośrednio pod swoim mieszkaniem. Kocioł ten podłączony jest rurami do grzejników znajdujących się w ich mieszkaniu. Odprowadzanie dymu z kotła w piwnicy odbywało się tym samym przewodem, którym wcześniej był odprowadzany dym z westfalki. Dym z kotła centralnego ogrzewania odprowadzany był do kanału znajdującego się w bloku dymowym. W październiku 2000r. w użytkowanym przewodzie dymnym zainstalowany został stalowy wkład kominowy, który został zakończony na wysokości około 2m ponad posadzką parteru. Podczas spalania drewna wraz z dymem usuwane są poprzez komin różne substancje smoliste, które to częściowo osadzają się na ściankach wewnętrznych komina. W przypadku drobnych nieszczelności ścianek komina, substancje smoliste mogą przedostawać się na zewnątrz. Organ wskazał, że proces spalania drewna w kotle i odprowadzanie spalin jest skomplikowany, gdyż zależy od bardzo wielu czynników m.in. nawiewu powietrza do kotła, szybkości spalania drewna, ciśnienia zewnętrznego, gatunku i wilgotności drewna a przede wszystkim temperatur jakie osiąga dym, jak też temperatury zewnętrznej samego komina. W 2002r. na ściankach zewnętrznych komina pojawiły się zacieki w kolorze brunatnym powstałe od substancji smolistych. Są one widoczne na klatce schodowej, w mieszkaniu nr [...] – A. i P. S. jak też w mieszkaniu nr [...] należącym do odwołujących się. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wyjaśnił, że ekspertyza budowlana stanowiąca podstawę zaskarżonej decyzji została sporządzona na podstawie szczegółowych oględzin i badań – fakt ten jest odnotowany w punkcie 1.3 opracowania. Wcześniejsze opinie i protokoły na pewno służyły jako materiał porównawczy i wręcz niezbędny do analizy zagadnienia. W przedmiotowej sprawie procesy dotyczące odprowadzania spalin z kotła nie ulegają zakryciu i szybkim zmianom, dlatego tez zachodzące zjawiska zostaną zaobserwowane w taki sam sposób, gdy strony będą obecne przy oględzinach, jak tez ich nie będzie. Zadaniem rzeczoznawcy jest odniesienie się do zagadnienia technicznego a nie zbieranie opinii od różnych osób. Ustosunkowując się do zarzutu pominięcia prawomocnych rozstrzygnięć sądów powszechnych organ uznał ten zarzut za bezzasadny ponieważ wyrok z dnia [...] sierpnia wydany w sprawie [...] "zakazał P. i A. S. dalszych naruszeń prawa własności nieruchomości lokalowej M. D. poprzez eksploatację pieca centralnego ogrzewania, zlokalizowanego w pomieszczeniu piwnicznym zajmowanym przez pozwanych, w sposób polegający na korzystaniu z przyłącza do bloku dymowego budynku" zaś organ nadzoru budowlanego nakazuje zamontować wkład w kanale o przekroju 14x20 cm, a więc w kanale nie należącym do M. D. Organ wyjaśnił, że takie elementy budynku jak ściany, stropy, bloki kominowe stanowią część wspólną mieszkańców, natomiast poszczególne kanały są przypisane mieszkaniom i ich właścicielom. Dlatego też M. D. ma prawo do własnego kanału dymowego o przekroju 14x14cm i zgodnie z kwestionowana decyzją kanał ten nie będzie podlegał żadnym robotom. Wyrok sądu powszechnego zakazuje podłączenia pieca c.o. do przewodów należących do M. D., natomiast nie stanowi nic o przewodzie dymowym obsługującym mieszkanie nr [...]. Zdaniem organu zamontowanie wkładu z blachy kwasoodpornej na całym odcinku, o powierzchni przekroju nie mniejszym niż 196,0 cm2 , począwszy od kotła w piwnicy, poprzez wszystkie kondygnacje budynku i wyprowadzenie jego ponad wylot z kotła spalinowego M. i M. D., spowoduje iż produkty spalania z kotła nie będą mogły przedostawać się w sposób niekontrolowany do mieszkań i na klatkę schodową. Pozostałe zarzuty podniesione w odwołaniu organ uznał za nie mające wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżyli M. i M. D. i zarzucili naruszenie: I. prawa materialnego: 1. art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane poprzez nieuwzględnienie, iż konieczność doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych robót budowlanych powinna uwzględniać również dostosowanie do stanu zgodnego z treścią prawomocnych rozstrzygnięć sądów, w szczególności zgodności z wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2002r. wydanego w sprawie [...] oraz wyroku z dnia [...] lutego 2007r. wydanego w sprawie [...]; II. przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia: 1. art. 75 w zw. z art. 84 §1 kpa poprzez: a). oparcie rozstrzygnięcia na opinii rzeczoznawcy – co do którego sam organ wypowiedział się, iż nie jest on biegłym, w sytuacji, gdy zgodnie z dyspozycją przepisu jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, b) nieuwzględnienie, ze rzeczoznawca opiniujący w przedmiotowej sprawie, mocą decyzji [...], na podstawie której został wpisany do Centralnego Rejestru Rzeczoznawców Budowlanych, posiada specjalność konstrukcyjno – inżynieryjną "za wyjątkiem robót obejmujących skomplikowane instalacje i urządzenia sanitarne oraz instalacje i urządzenia elektryczne", a instalacje kominowe należy zakwalifikować do instalacji skomplikowanych, co wyłącza możliwość sporządzenia opinii przez tego rzeczoznawcę na potrzeby przedmiotowego postępowania; 2. art. 75 w zw. z art. 78 kpa poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii zespołu biegłych (instytutu) różnych specjalności (budowlanych, kominiarskich, chemii, etc.) którzy wykonaliby precyzyjne i kompleksowe badania przy uwzględnieniu treści wcześniejszych opinii w sprawie i funkcjonujących w obrocie prawomocnych rozstrzygnięć sądów powszechnych i którzy w sposób rzetelny dokonaliby pomiarów, obliczeń oraz wszelkich niezbędnych czynności do prawidłowego sporządzenia opinii a ponadto takiego zespołu, który w treści opinii nie zawierałby uwag ad personam do którejkolwiek ze stron postępowania; 3. art. 7 w zw. z art. 77 kpa poprzez niepodejmowanie działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego i nieuwzględnienie, że: a) sporządzona przez biegłego Z. M. opinia bazuje na starych analizach w szczególności: - protokole z dnia [...] stycznia 2003r. bazującym na danych przekazanych przez A. i P. S. bez udziału skarżących, - protokole sprawozdawczo – opiniodawczym z dnia [...] października 2002r. z którego wynika, że nie przeprowadzono żadnych specjalistycznych badań niezbędnych do oceny możliwości podłączenia pieca c.o. do przewodów kominowych będących podstawą wydawania wcześniejszych decyzji i postanowień w sprawie, uchylanych w toku kontroli instancyjnej; b) opinia miała wskazać "czy istnieje możliwość wykonania takich robót budowlanych (określić jakie), które doprowadziłby samowolną eksploatację pieca c.o. do stanu zgodności z prawem, czy też takiej możliwości nie ma ze względów technicznych bądź innych", nie zaś stanowić polemikę z ustaleniami faktycznymi sądów, stanowiącymi podstawę wydania prawomocnych wyroków – wyroku z dnia [...] sierpnia 2002r., wydanego w sprawie [...] oraz wyroku z dnia [...] lutego 2007r., wydanego w sprawie [...], c) organ nie zważył, że opinia nie uwzględnia i nie zawiera rozważenia braku możliwości podłączenia pieca z uwagi na brak "innych okoliczności" (w tym faktu funkcjonowania w obrocie prawomocnych rozstrzygnięć sądów powszechnych), d) opinia zawiera sprzeczne ze stanem faktycznym ustalenia, biegły stwierdza w pkt. 3.2.5 ekspertyzy, iż lokal nr 4 należący do M. i M. D. jest pozbawiony wentylacji, co jest sprzeczne ze stanem faktycznym, e) opinia zawiera nielogiczne wnioski (pkt 3.3.3.) – biegły stwierdza, że "średnica zamontowanego wkładu jest w zasadzie prawidłowa, ale nie spełnia wymogów §145 pkt 1 rozporządzenia", f) opinia kwestionuje prawidłowość ustaleń sądu i w pełni dowolnie – bez żadnego uzasadnienia fachowego stwierdza, że "fakt zainstalowania i uruchomienia kotłowni spowodował (...) poprawę mikroklimatu w mieszkaniu skarżących, g) opinia opiera się na błędnie dokonanych pomiarach i obliczeniach, wskazując parametry komina nieistniejące, co mogło wynikać z braku dokonania oględzin w mieszkaniu skarżących przez biegłego opiniującego w przedmiotowej sprawie; 4. art. 10 kpa poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności uniemożliwienie udziału i brak jakiegokolwiek poinformowania o oględzinach budynku i lokali, w których zlokalizowany jest piec c.o. oraz przez który biegną przewody kominowe; 5. art. 107§3 kpa poprzez: a) niepełne i lakoniczne uzasadnienie skarżonej decyzji, skoncentrowanie się na rozbudowanej wersji historycznej i brak uzasadnienia faktycznego decyzji, w szczególności brak przedstawienia dowodów na których oparł się organ i przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, jak również brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżących w odwołaniach, a zwłaszcza wątpliwości wynikających z pisma skarżących z dnia 26 lipca 2007r. oraz z dnia 23 października 2007r.zwłaszcza wątpliwości wynikających z pisma skarżących z dnia 26 lipca 2007r., b) brak zawarcia wyjaśnień zmierzających do ustalenia faktów, brak ustalenia ich znaczenia oraz brak uzasadnienia sposobu zastosowania normy prawnej; W związku z powyższym wnieśli o : 1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej ewentualnie: 2. zmianę zaskarżonej decyzji i wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy; w każdym przypadku: 3. zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania w sprawie wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podniósł, że zarzuty zawarte w skardze są powieleniem zarzutów zgłaszanych w odwołaniu do których to zarzutów organ odniósł się w swoim rozstrzygnięciu. Organ wskazał przy tym, że wykonanie nakazanych czynności, doprowadzi do tego, że dym z kotła będzie odprowadzany tylko i wyłącznie jedną rurą stalową, mającą ciągłość na całej swej długości, przy braku kontaktu produktów spalania z innymi elementami budynku i wyeliminowana zostanie możliwość przedostawania się dymu z komina do mieszkań. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywania kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa materialnego bądź przepisów prawa procesowego i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie opisane wyżej naruszenia prawa nie wystąpiły. Z treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Związanie zaś samego sądu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Sąd nie może powracać do kwestii już wcześniej przesądzonych. ( vide: wyrok NSA z 22 marca 1999r., IV S.A. 527/97, LEX nr 47275). Ocena prawna o której mowa w w/w przepisie dotyczy zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, natomiast wskazania mają wytyczyć kierunek działalności organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy podnieść należy, że kwestia legalizacji samowolnej eksploatacji pieca c.o. służącego do ogrzewania lokalu mieszkalnego zlokalizowanego w K. przy ul. K. [...] m [...], stanowiącego własność A. i P. S. była przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny. Wyrokiem z dnia [...] grudnia 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. uchylił decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2006r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...] na podstawie której organ nadzoru budowlanego odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 2003r. którą to decyzją inwestorzy zostali zobowiązani do zlecenia opracowania przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane inwentaryzacji oraz wydania opinii o zdatności do użytkowania wykonanych robót budowlanych polegających na podłączeniu przedmiotowego c.o. W uzasadnieniu wyroku sąd podzielił stanowisko organu, że nakaz rozbiórki pieca w oparciu o treść art. 51 ust. 1 pkt 1 - Prawa budowlanego jest rozwiązaniem ostatecznym możliwym do zastosowania w przypadku jednoznacznego stwierdzenia, że w ogóle nie ma możliwości funkcjonowania pieca c.o. Niemniej jednak, w ocenie Sądu, w sprawie nie zostało zaprezentowane przez organ jednoznaczne i niepodważalne stanowisko, że legalizacja pieca jest możliwa. Organ przyjmując, że proces legalizacji pieca jest możliwy oparł się bowiem na materiale dowodowym składającym się ze stanowisk różnych specjalistów sprzecznych ze sobą. A mianowicie z jednej strony materiał dowodowy stanowiły opinie przedłożone przez skarżących M. i M. D. tj. opinia biegłego R. K., opinia kominiarska z dnia [...].11.2002r. A. N., pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].01.2002r., opinia mistrza kominiarskiego z [...].06.2001r. A. O., a także biegłego sądowego S. J. (wypowiadającego się w postępowaniu karnym), które to opinie świadczyły o szkodliwości i niemożliwości użytkowania pieca c.o., zamontowanego w piwnicy budynku wielomieszkaniowego. Z drugiej zaś strony inne dowody w postaci: pisma z dnia [...].02.2003r. Państwowego Inspektora Sanitarnego w B., protokół z dnia [...].01.2003r. Komendy Powiatowej Straży Pożarnej w S., protokół z dnia [...].10.2002r. mistrza kominiarskiego M. M. oraz liczne oględziny przeprowadzone przez pracowników organu, prowadziły do odmiennych wniosków i te ostatnie organ przyjął za podstawę do wydania decyzji z dnia [...].03.2003r. Wobec powyższego we wskazaniach dotyczących dalszego postępowania sąd zlecił organowi dopuszczenie dowodu z opinii niezależnego rzeczoznawcy odpowiedniej specjalności na okoliczność tego, czy w ogóle istnieje możliwość wykonania takich robót budowlanych, które doprowadziłyby samowolną eksploatację pieca c.o. do stanu zgodności z prawem, czy też takiej możliwości nie ma ze względów technicznych (bądź innych). W ocenie Sądu taki dowód powinien być pomocny w rozstrzygnięciu sprawy a pomoc może być efektywna o tyle, że sporny piec c.o. jest eksploatowany już od 3 lat po wykonaniu przez inwestora obowiązków nałożonych decyzją z dnia [...] marca 2003r. jednocześnie opinia taka sporządzona post factum, będzie przydatna organowi do dokonania oceny, czy szkodliwe imisje o jakich stanowi wyrok Sądu Rejonowego w S. – [...] zostały wyeliminowane. Rozpoznając ponownie sprawę organy nadzoru budowlanego zleciły sporządzenie ekspertyzy budowlanej niezależnemu rzeczoznawcy. Przedmiotem sporządzonej ekspertyzy była kotłownia i blok dymowo- wentylacyjny zlokalizowane w przedmiotowym budynku, celem zaś określenie przydatności do eksploatacji kotła c.o. i kanału dymowego do którego został on podłączony oraz ustalenie czynności robót, które należy wykonać, aby instalacja grzewcza – tzn. kocioł i komin spełniała aktualne wymogi określone przepisami techniczno – budowlanymi, ponadto udzielenie odpowiedzi na zakres oddziaływania kanału dymowego na mieszkanie skarżących, jak i przydatność techniczna całego bloku dymowo- wentylacyjnego, w którym przebiega kanał dymowy należący do A. i P. S. W celu sporządzenia ekspertyzy biegły przeprowadził szczegółowe oględziny i badania (odkrywki) i wykorzystał następujące materiały: postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] maja 2007r., opinię biegłego sądowego ds. Budownictwa przy Sądzie Wojewódzkim w B. - P. K. z dnia [...] września 2006r., wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lutego 2007r., protokół Komendy Powiatowej Straży Pożarnej w S. z ustaleń czynności kontrolno – rozpoznawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej z dnia [...] stycznia 2003r., protokół Sprawozdawczo – Opiniodawczy Zakładu Kominiarskiego z dnia [...] października 2004r., Projekt Budowlany Inwentaryzacji Przewodów Dymowych w Budynku Mieszkalnym Jednorodzinnym sporządzony w dniu [...] października 2001r., Projekt Inwentaryzacji Budowlanej wraz z opinią techniczną o zdatności do użytkowania wykonanych robót budowlanych polegających na podłączeniu pieca c.o. w piwnicy lokalu mieszkalnego inwestorów z września 2003r. Po przeprowadzeniu badań kanałów dymowych, kanałów wentylacyjnych oraz instalacji kotłowni połączonych z analizą aktualnie obowiązujących przepisów techniczno – budowlanych i prawami fizyki rzeczoznawca stwierdził, że zainstalowany w piwnicy kocioł o wydajności cieplnej 13,00 kW, związane z nim urządzenia i żelbetonowy kanał dymowy o przekroju 14x20 cm spełniają aktualnie obowiązujące przepisy techniczno – budowlane dotyczące kotłowni. Dlatego też zdaniem rzeczoznawcy kotłownia w takim stanie nadaje się do eksploatacji. W celu przywrócenia jej pełnej sprawności należy usunąć wmontowaną w kanał dymowy rurę o średnicy ǿ 12 cm i w celu przywrócenia właściwego stanu technicznego kotłowni inwestorzy powinni postąpić zgodnie z jednym z dwóch rozwiązań zaproponowanych przez rzeczoznawcę a mianowicie: powinni zdemontować wkład i użytkować kotłownię wykorzystując istniejący kanał dymowy lub zamontować w kanał betonowy o przekroju 14x20 cm nowy wkład z blachy kwasoodpornej o przekroju 14x14cm lub ǿ 15 cm lub innych wymiarach pamiętając, że powierzchnia przekroju tego kanału nie może być mniejsza niż 196,00cm2. Rzeczoznawca zalecił wymianę wkładu, ponieważ ułatwi to odprowadzanie spalin. Wskazał, że nowy wkład należy wykonać w sposób profesjonalny pamiętając, że rura ma sięgać od czopucha do wylotu komina, ma być zakończona zbiornikiem skroplin i rura wywiewną ponad dachem oraz, że elementy łączne powinny być zamontowane "kielichami do góry" w tym celu aby skropliny wpływały do wnętrza kanału. Nadto rzeczoznawca stwierdził, że należy wymienić na nowe lub odpowiednio zainstalować istniejące drzwi do kotłowni, aby miały klasę odporności ogniowej EI30. Po uzyskaniu przedmiotowej ekspertyzy organy nadzoru budowlanego, nakazały inwestorom, w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, wykonanie czynności wskazanych przez rzeczoznawcę w celu legalizacji samowolnie zamontowanego pieca c.o. W ocenie Sądu przedmiotowa ekspertyza budowlana w sposób jednoznaczny i niepodważalny wykazuje, że istnieje możliwość wykonania robót budowlanych, które mogą doprowadzić do legalizacji przedmiotowego pieca c.o. Świadczy o tym przede wszystkim wszechstronna i rzetelna analiza materiału dowodowego sprawy a także przepisów techniczno – budowlanych dokonana przez rzeczoznawcę jak również nie kwestionowane doświadczenie rzeczoznawcy w tego rodzaju sprawach. Z okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy wynika, że budynek mieszkalny w którym został zamontowany piec w okresie wcześniejszym ogrzewany był z dobudowanej kotłowni lokalnej zasilanej paliwem stałym. Po dokonanej w latach 90 – tych likwidacji kotłowni, każdy z właścicieli lokali zmuszony był do rozwiązania problemu ogrzewania mieszkania we własnym zakresie. Mieszkanie skarżących ogrzewane jest z kotła gazowego umieszczonego w kuchni z odprowadzeniem spalin do kanału dymowego. Inwestorzy natomiast pierwotnie ogrzewali swoje mieszkanie tzw. westfalkami a następnie we wrześniu 2000r. zainstalowali piec będący przedmiotem sporu. Ogrzewanie mieszkania jest podstawowym standardem lokalu, który ma spełniać potrzeby mieszkaniowe osób w nim zamieszkałych. Dlatego też zgodzić się należy ze stanowiskiem organów nadzoru budowlanego, że nakazanie rozbiórki pieca jest rozwiązaniem ostatecznym; w pierwszej kolejności należy poszukiwać rozwiązań, które spowodowałby, że samowolna eksploatacja pieca byłaby zgodna z prawem. Rozwiązania takie zostały zaproponowane w opinii rzeczoznawcy stanowiącej podstawę rozstrzygnięć kwestionowanych w niniejszej sprawie. Powyższego nie chcą zrozumieć skarżący, dla których problem ogrzewania mieszkania nie istniej bo ogrzewają je z kotła gazowego i za wszelką cenę dążą do tego, aby piec służący ogrzewaniu mieszkania ich sąsiadów został rozebrany. Legalności zaskarżonej decyzji nie podważają zarzuty podniesione w skardze. A mianowicie bezzasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane polegający na tym, że organy nadzoru budowlanego orzekając o konieczności doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych robót budowlanych nie uwzględniły treści prawomocnych rozstrzygnięć sądów, w szczególności wyroku z dnia [...] sierpnia 2002r. wydanego w sprawie [...] oraz wyroku z dnia [...] lutego 2007r. wydanego w sprawie [...]. W tym miejscu wskazać należy, że organy nadzoru budowlanego nie miały takiego obowiązku, gdyż ratio legis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane ( Dz.U. nr 89, poz. 414 ze zm.) polega na doprowadzeniu wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. Zamontowanie pieca w budynku mieszkalnym, może być zgodne z prawem z punktu widzenia prawa administracyjnego, co nie oznacza, że jednocześnie nie narusza praw pozostałych właścicieli. Naruszenie tych praw może być dochodzone przed sądem powszechnym. W sprawie niniejszej rozwiązania zaproponowane przez rzeczoznawcę mają na celu nie tylko doprowadzenie eksploatacji pieca do stanu zgodnego z prawem adminsitracyjnym ale mają także na celu wyeliminowanie sporów sąsiedzkich spowodowanych naruszaniem prawa własności w wyniku eksploatacji przedmiotowego pieca. Kolejne zarzuty podniesione w skardze dotyczą naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a konkretnie skupiają się za zakwestionowaniu opinii rzeczoznawcy. I tak w skardze zarzuca się, że rozstrzygnięcie zostało oparte na opinii rzeczoznawcy, podczas, gdy w kpa mowa jest o tym, że jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne organ administracji publicznej musi zwrócić się do biegłego lub biegłych, nadto rzeczoznawca wydający ekspertyzę w przedmiotowej sprawie nie miał możliwości jej sporządzenia, gdyż dotyczyła ona instalacji skomplikowanych do których nie miał on uprawnień. Podniesiono również zarzut naruszenia art. 75 w zw. z art. 78 kpa, poprzez niedopuszczenie w sprawie dowodu z opinii zespołu biegłych różnych specjalności. Kolejne zarzuty dotyczą treści samej ekspertyzy tj., tego, że bazuje na starych analizach, stanowi polemikę z ustaleniami faktycznymi sądów powszechnych, zawiera sprzeczne ze stanem faktycznym ustalenia, nielogiczne wnioski, opiera się na błędnie dokonanych pomiarach i obliczeniach. W ocenie Sądu powyższe zarzuty są bezzasadne. Wskazać należy, że termin "biegły" zarezerwowany jest dla określenia osoby posiadającej wiedzę fachową w danej dziedzinie, może nim być rzeczoznawca, ekspert znawca. Czyli użycie w art. 84 kpa pojęcia "biegły" nie wyklucza sporządzenia opinii przez rzeczoznawcę, jeżeli dysponuje on odpowiednią wiedzą. Instalacja kominowa będąca przedmiotem niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, nie jest instalacją skomplikowaną a więc nie było przeszkód aby rzeczoznawca opiniujący w sprawie niniejszej wydał ekspertyzę. Niecelowym w sprawie było dopuszczenie dowodu z opinii zespołu biegłych. Przeprowadzenie takiego dowodu znajduje uzasadnienie wówczas, gdy sporządzona w sprawie opinia przez biegłego posiadającego wiedzę specjalną jedynie w jednej dziedzinie nie daje jednoznacznej odpowiedzi na postawione pytania lub, gdy sporządzono w sprawie kilka opinii o sprzecznych wnioskach. W sprawie niniejszej rzeczoznawca udzielił jednoznacznej odpowiedzi nie budzącej, w ocenie Sądu żadnych wątpliwości. Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty dotyczące treści ekspertyzy przede wszystkim dlatego, że skarżący skupili się na wykazaniu licznych uchybień, lecz dokonali tego w sposób szablonowy, bez wskazania konkretnych przykładów, które mogłyby mieć wpływ na meritum wniosków końcowych zawartych w ekspertyzie. W tym miejscu Sąd chciałby wskazać, że wbrew temu co konsekwentnie podnoszą skarżący, opinia rzeczoznawcy wydana w przedmiotowej sprawie nie jest sprzeczna z opinią biegłego sądowego sporządzoną w sprawie cywilnej. Celem opinii biegłego sądowego było ustalenie prawidłowości montażu pieca c.o. oraz możliwości jego prawidłowej eksploatacji, bez naruszenia prawa własności skarżących (powodów). Z opinii tej wynika, że istniejący przewód kominowy, który był projektowany do podłączenia trzonów kuchennych "westalek" ograniczony wkładem kominowym o średnicy 12 cm jest aktualnie za mały przy wykorzystywaniu kotła grzewczego. W celu doprowadzenia do prawidłowej eksploatacji tego kotła bez naruszania prawa własności, w ocenie biegłego konieczne jest przede wszystkim zdemontowanie przedmiotowego wkładu kominowego w celu uzyskania większego przekroju przewodu dymowego, wydłużenie przewodu spalinowego, aby uniemożliwić "cofkę" spalin w czasie niekorzystnych warunków atmosferycznych, uszczelnienie bloków kominowych oraz komina w części stropodachu ukrytego i ponad dachem. Powyższe rozwiązania jak i wnioski zaproponowane przez biegłego sądowego są zbieżne z ekspertyzą rzeczoznawcy opiniującego w sprawie administracyjnej. Kolejny zarzuty dotyczyły naruszenia art. 10 kpa poprzez uniemożliwcie skarżącym udziału w oględzinach budynku oraz art. 107 §3 kpa poprzez niepełne i lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Istotnie w sprawie niniejszej można przyjąć, że doszło do naruszenia w/w przepisów, ale naruszenia te nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia. Końcowo już Sąd chciałby zaznaczyć, że prawdą jest, iż organy administracyjne nie mogą uchylić się od obowiązku zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, a przed wydaniem decyzji umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jednak to w interesie strony, podnoszącej zarzut naruszenia przepisu art. 10 KPA, leży wykazanie wpływu tego uchybienia na wynik sprawy, albowiem Sąd każdy przypadek bada indywidualnie (vide uchwała 7 sędziów z dnia 25.04.2005r. NSA w Warszawie w sprawie sygn. akt FPS 6/04, ONSAiWSA 2005/4/66). W rozpoznawanej sprawie skarżący ograniczyli się do zgłoszenia zarzutu, nie popierając go żadnymi twierdzeniami i nie przytaczając jakichkolwiek okoliczności wskazujących na to, że faktyczne zagwarantowanie im udziału w oględzinach wpłynęłoby na podjęcie innej decyzji. W konkluzji uzasadnienia podkreślić także należy, iż zaskarżona decyzja została wydana przy poszanowaniu słusznego interesu każdej ze stron sporu, będących przecież równoprawnymi członkami wspólnoty mieszkaniowej, uprawnionymi do korzystania z budynku. Wobec niepotwierdzenia się zarzutów skargi podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.