II SA/Bk 1401/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Stowarzyszenia I. w W. na decyzję Komendanta Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej w Białymstoku z dnia 16 czerwca 2025 r. nr PD-6/25/ZG w przedmiocie przebywania w strefie nadgranicznej oddala skargę. Komendant Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej z siedzibą w Białymstoku decyzją z 16 czerwca 2025r., nr PD-6/25/ZG, utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Narewce z 23 kwietnia 2025 r., nr 1/2024, na mocy której odmówiono przedstawicielowi S. w W. wydania zezwolenia na przebywanie na czas określony w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej. Decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 14.03.2025 r. do organu wpłynął wniosek członków zarządu S. w W. dotyczący wydania zezwolenia na przebywanie w terminie 11.03.2025r. - 09.06.2025r. przez osobę delegowaną z ramienia Stowarzyszenia – A. C. w strefie objętej zakazem przebywania na podstawie Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 marca 2025 r. w sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białorusi (Dz.U. 2025 poz.281). Wnioskodawca wskazał, iż działa na podstawie art. 12 b ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej oraz wnosi o pozwolenie wymienionej we wniosku pracowniczce na przebywanie w strefie objętej czasowym zakazem przebywania wprowadzonym przez rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 marca 2025 r. sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białorusi. W uzasadnieniu wnioskodawca przedstawił, że S. jest organizacją pozarządową, której statutowym celem jest miedzy innymi działanie na rzecz przestrzegania praw człowieka. Ponadto we współpracy z innymi organizacjami, mieszkańcami pogranicza oraz wolontariuszami działającymi w ramach G. stowarzyszenie monitoruje sytuacje na pograniczu i wspiera działania humanitarne na granicy polsko- białoruskiej. Dalej wnioskodawca wyjaśnił, że udzielanie pomocy humanitarnej polega na dostarczaniu potrzebującym osobom wody. jedzenia oraz ubrań i obuwia. Ponadto pracownicy - wolontariusze stowarzyszenia, w nagłych wypadkach, udzielają pierwszej pomocy przedmedycznej. Pracownicy stowarzyszenia udzielają również wsparcia prawnego osobom deklarującym wolę ubiegania się o ochronę międzynarodową. Dalej wnioskodawca wyjaśnił, że działalność stowarzyszenia w obszarze praw człowieka polega na monitorowaniu ich przestrzegania przez władze publiczne, podnoszenia świadomości prawnej społeczeństwa oraz udział w debacie publicznej. Dalej wnioskodawca wskazał, iż stowarzyszenie od czasu kryzysu na granicy polsko-białoruskiej, uczestniczyło w opracowywaniu raportów dotyczących sytuacji na pograniczu. Kontynuując wnioskodawca zauważył, iż dostęp do przedmiotowej strefy pozwala na prowadzenie obserwacji działań organów państwowych na tym obszarze, co jednocześnie stanowi realizację społecznego prawa do pozyskiwania i rozpowszechniania informacji, przewidzianego w art. 54 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 10 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wnioskodawca wyznaczył do realizacji zadań A. C. uszczegóławiając, że została ona oddelegowana do wsparcia realizacji działań pomocy humanitarnej na granicy polsko- białoruskiej, a także monitorowania sytuacji na pograniczu ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji dotyczących małoletnich cudzoziemców, w tym małoletnich cudzoziemców bez opieki. Wnioskodawca dodał, iż realizacja powyższego może się wiązać z koniecznością przebywania na terenie strefy objętej czasowym zakazem przebywania. Dalej wnioskodawca wyjaśnił, iż wprowadzenie przedmiotowej strefy nie powinno utrudniać udzielania pomocy humanitarnej, w tym pomocy przedmedycznej a organizacje pozarządowe powinny mieć zapewnioną możliwość monitorowania sytuacji na pograniczu polsko-białoruskim. Wnioskodawca wskazał, że z uwagi na specyfikę niesienia bezpośredniej pomocy humanitarnej, nie jest możliwe, na etapie przedmiotowego wniosku, określenie konkretnego miejsca i czasu, w którym wskazana pracowniczka będzie przebywać w strefie. Dalej wnioskodawca przedstawił własną interpretację przepisów określających zasady pobytu w strefie objętej czasowym zakazem przebywania. Według wnioskodawcy celem ustawodawcy przy wprowadzaniu wyjątku od zakazu przebywania w strefie było zapewnienie możliwości obecności na pograniczu nie tylko dziennikarzy, ale również przedstawicieli organizacji zajmujących się informowaniem opinii publicznej o działaniach władz na tym obszarze. Dalej wnioskodawca wskazał, że art. art. 12 b ust. 2 ustawy o ochronie granicy państwowej powinien być interpretowany w sposób umożliwiający realizację działań humanitarnych w sytuacji kryzysowej, zatem pobyt w tej strefie wymienionej pracowniczki stowarzyszenia jest nie tylko uzasadniony ale wręcz konieczny dla ochrony podstawowych praw człowieka. W dniu 21.03.2025 r. Komendant Placówki SG w Narewce skierował do wnioskodawcy pismo z prośbą o uzupełnienie przedmiotowego wniosku poprzez: -wskazanie konkretnego miejsca (miejsc) znajdującego się wewnątrz przedmiotowej strefy, gdzie osoby delegowane przez stowarzyszenie dotychczas realizowały statutowe czynności oraz w związku z tym planują je nadal realizować w tych Iub innych miejscach tego rejonu - strefie; - w przypadku otrzymania odrębnej zgody na pobyt w przedmiotowym rejonie, wydanej przez Dyrektora BPN albo inny organ - udostępnienie takiej zgody jako załącznik do wniosku i materiał dowodowy w prowadzonej sprawie. W piśmie z dnia 02.04.2025 r. pełnomocnik wnioskodawcy poinformowała, ze wobec braku uzyskania dotychczas zezwolenia na przebywanie na obszarze objętym zakazem, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie granicy państwowej. osoby delegowane przez S. nie realizowały statutowych czynności na tym obszarze w okresie, w którym jest on objęty zakazem przebywania. Pełnomocnik dodała, iż ponad trzyletnie doświadczenie w niesieniu pomocy humanitarnej i prawnej przy granicy polsko-białoruskiej wskazuje na to, ze natężenie napływania próśb o pomoc jest nieregularne zarówno co do ilości zgłoszeń, jak i obszaru z jakiego napływają prośby. Nie jest wiec możliwe określenie precyzyjnego miejsca znajdującego się wewnątrz przedmiotowej strefy, w której pomoc będzie udzielana. Ponadto pełnomocnik poinformowała, że stowarzyszenie jest świadome obowiązków wynikających z regulaminu Białowieskiego Parku Narodowego i zamierza się do niego stosować. Uzasadniając odmowną decyzję z 23 kwietnia 2025 r. nr 1/2024, Komendant Placówki Straży Granicznej w Narewce przytoczył treść art. 12b ust.2 ustawy o ochronie granicy państwowej i stwierdził, że z uwagi na cel wprowadzenia regulacji co do czasowego zakazu przebywania w strefie nadgranicznej, organ zobligowany był uzyskać od wnioskodawcy konkretne informacje uzasadniające uzyskanie zezwolenia. Tymczasem ani we wniosku ani w piśmie uzupełniającym wnioskodawca nie wskazał konkretnego miejsca pobytu ani realnych ram czasowych, w których wskazany pracownik stowarzyszenia miałby realizować statutowe cele stowarzyszenia. Organ podkreślił, że wnioskodawca nie wskazał też przypadku realizowania celów stowarzyszenia w nadgranicznym obszarze w przeszłości. Następnie organ opisał terytorialny zasięg działania Placówki SG w Narewce oraz wyjaśnił motywy wprowadzenia czasowego zakazu przebywania w strefie nadgranicznej akcentując nasiloną presję migracyjną polsko – białoruskim odcinku granicy państwowej oraz konieczność zapewnienia bezpieczeństwa osobom postronnym, funkcjonariuszom SG, Policji i żołnierzom Sił Zbrojnych RP a także dążenie do ograniczenia aktywności grup przemytniczych ułatwiających proceder nielegalnej imigracji. Nadmienił końcowo, że od października 2024r. nie wystąpił na obszarze działania Placówki żaden przypadek konieczności podjęcia przez funkcjonariuszy służb czy żołnierzy działań poszukiwawczo – ratowniczych ani żadna organizacja pozarządowa nie zgłosiła w tym rejonie prowadzenia podobnych działań. Nadto stwierdził, że nie otrzymał od wnioskodawcy informacji o fakcie przynależności wskazanego pracownika stowarzyszenia do katalogu osób, których zakaz, o którym mowa w art. 12a ust.1 ustawy o ochronie granicy państwowej, nie dotyczy. Odwołanie wnioskodawcy od tej decyzji nie zostało uwzględnione. Komendant Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej z siedzibą w Białymstoku decyzją z 16 czerwca 2025r. nr PD-6/25/ZG utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Narewce z 23 kwietnia 2025 r. nr 1/2024. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ II instancji w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 12 a ust. 1 oraz art. 12 ust. 2 i 12 b ust.1 ustawy o ochronie granicy państwowej. Następnie stwierdził, że przedstawiciele organizacji pozarządowych realizujący statutowe cele swoich stowarzyszeń nie zostali ujęci przez ustawodawcę w katalogu osób zwolnionych z zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej. Opisał, jaki w świetle rozporządzenia MSWiA z 6 marca 2025r. w sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białorusi, jest zasięg terytorialny obszaru objętego zakazem, pozostającego w terytorialnym zasięgu działania Placówki Straży Granicznej w Narewce. Następnie przedstawił argumentację wnioskodawcy ubiegającego się o zezwolenie na przebywanie w strefie nadgranicznej pracownika stowarzyszenia. Oceniając ją poprzez pryzmat "uzasadnionego przypadku"" organ II instancji stwierdził, że trudno za taki przypadek uznać jedynie możliwość pojawienia się sytuacji, które wymagałyby świadczenia pomocy humanitarnej. Stwierdził, że wprowadzone regulacje nie wykluczają działań organizacji humanitarnych i pomocowych w zakresie przekazania informacji dotyczących sytuacji zagrażających życiu w rejonie przygranicznym. Informacje przekazywane przez organizacje są weryfikowane w celu podjęcia decyzji o potrzebie interwencji medycznej z uwzględnieniem wszystkich aspektów. Wychodząc naprzeciw ewentualnym potrzebom ratowania życia i zdrowia ludzkiego, w celu prowadzenia działań związanych z zapobieganiem kryzysom humanitarnym na polsko - białoruskim odcinku granicy państwowej, Komendant Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej w placówkach Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej ochraniających polsko -białoruski odcinek granicy państwowej, utworzył Nieetatowe Zespoły Interwencyjne. Podstawowym zadaniem zespołu jest poszukiwanie migrantów oraz udzielanie im pomocy, w tym pierwszej pomocy przedmedycznej. W skład zespołów wchodzą funkcjonariusze Straży Granicznej z placówek Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej ochraniających polsko-białoruski odcinek granicy państwowej. Tak jak wskazuje Komendant Placówki SG w Narewce, od października 2024 roku nie wystąpił w przedmiotowym obszarze żaden przypadek konieczności podjęcia przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, Policji czy żołnierzy Sil Zbrojnych RP działań poszukiwawczo - ratunkowych. Ponadto żadna organizacja pozarządowa nie zgłosiła w tym rejonie prowadzenia podobnych działań. Organ podkreślił, że działalność Straży Granicznej nie koliduje z realizacją statutowych celów przez organizacje pozarządowe, które mogą być skutecznie realizowane poza obszarem czasowego zakazu przebywania. Stwierdził, iż nie widzi związku zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białorusi z ograniczeniem prawa do wolności wyrażania opinii. Strona nie wskazała, w jaki sposób pracownica stowarzyszenia miałaby pozyskiwać informacje w strefie objętej zakazem przebywania przy czym S. mogło wystąpić do Straży Granicznej o udostępnienie informacji. Organ podkreślił, że w rubryce 3 wypisu z KRS - Cel działania organizacji - nie znajduje się zapis dotyczący monitorowania przestrzegania prawa przez Straż Graniczną. Dodatkowo strona nie określiła, na czym miałoby polegać monitorowanie stanu przestrzegania prawa przez funkcjonariuszy Straży Granicznej i innych służb działających w rejonie granicy. Odnosząc się do wniosku strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu z dokumentów złożonych wraz z odwołaniem od decyzji Komendanta Placówki SG w Narewce organ II instancji zauważył, iż zgodnie z art. 78 § 1 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, tylko jeżeli przedmiotem dowodu jest okolicznie mająca znaczenie do sprawy a ogólne raporty takich okoliczności nie konkretyzują. Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego należało odmówić wydania zezwolenia na przebywanie w strefie nadgranicznej albowiem zakaz przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białorusi ma na celu ochronę wyższego dobra jakim jest życie, czy zdrowie ludzkie. Potwierdzają to wydarzenia na granicy znane również z przekazów medialnych. Osoby usiłujące siłowo przekroczyć granice państwową wbrew przepisom prawa, stanowią realne zagrożenie dla życia i zdrowia nie tylko funkcjonariuszy Straży Granicznej, Policji, czy żołnierzy Sil Zbrojnych RP, ale też ludności przygranicznej oraz innych osób przebywających w strefie objętej czasowym zakazem przebywania. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną S. w W. powtórzyło zarzuty odwołania zarzucając organowi: I. naruszenie przepisów prawa materialnego a mianowicie : 1) art. 54 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. poprzez odmowę wstępu do strefy objętej zakazem przebywania przedstawicielowi organizacji pozarządowej, której statutowym celem jest rozpowszechnianie w społeczeństwie wiedzy na temat migracji, co w konsekwencji uniemożliwia stowarzyszeniu realizację prawa do pozyskiwania i rozpowszechniania informacji przewidzianego w art. 54 Konstytucji RP oraz art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i wolności; 2) art. 52 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez odmowę wydania zezwolenia na przebywanie na obszarze strefy przygranicznej, podczas gdy Konstytucja RP gwarantuje wolność poruszania się po terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, zaś ograniczenie wolności poruszania się w stosunku do osób monitorujących sytuację na granicy polsko-białoruskiej z ramienia organizacji pozarządowych oraz niosących pomoc humanitarną na tym terenie należy uznać za nieproporcjonalne; 3) art. 12b ust 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej poprzez błędną wykładnię i uznanie, że wydanie zezwolenia na poruszanie się w strefie objętej rozporządzeniem przez pracownicę S. nie jest uzasadnione, w sytuacji gdy osoba te miałaby świadczyć pomoc humanitarną dla osób znajdujących się w tej strefie oraz monitorować sytuację na pograniczu ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji dotyczącej małoletnich cudzoziemców, w tym małoletnich cudzoziemców bez opieki; II. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie 1.art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy oraz nierozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego, przejawiające się uznaniem, że obecność pracownicy S. na określonym obszarze objętym Rozporządzeniem nie jest uzasadnione, w sytuacji gdy istnieje konieczność niesienia pomocy humanitarnej oraz monitorowania sytuacji na tym obszarze, co jest jednym z celów statutowych stowarzyszenia, zaś A. C. na tym obszarze wykonuje swoje zadania wynikające ze stosunku pracy. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżące Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest decyzja Komendanta Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej z 16 czerwca 2025r. nr PD-ZG-II.440.7.2025, którą utrzymano w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Narewce z 23 kwietnia 2025r., nr 2/D/2025, odmawiającą przedstawicielowi skarżącego S. w W. wydania zezwolenia na przebywanie na czas określony w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej, objętej zakazem przebywania. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowił art. 12b ust. 2 ustawy z 12 października 1990r. o ochronie granicy państwowej (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 572), zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach właściwy miejscowo komendant placówki Straży Granicznej może zezwolić na przebywanie, na czas określony i na określonych zasadach, na obszarze objętym zakazem, o którym mowa w art. 12a ust. 1, innych osób niż wymienione w ust. 1, w szczególności dziennikarzy. Przepis powyższy powinien być odczytywany w powiązaniu z całością regulacji dotyczącej wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej stanowiącej granicę zewnętrzną w rozumieniu przepisów kodeksu granicznego Schengen.. Jak stanowi art. 12a ust. 1 ustawy o ochronie granicy państwowej w przypadku konieczności zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego w strefie nadgranicznej w związku z zagrożeniem życia lub zdrowia ludzi, lub mienia, wynikającym z przekraczania granicy państwowej wbrew przepisom prawa lub podejmowania prób takiego przekraczania, lub uzasadnionym ryzykiem popełniania innych czynów zabronionych, może być wprowadzony czasowy zakaz przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej stanowiącej granicę zewnętrzną w rozumieniu przepisów kodeksu granicznego Schengen. Z kolei art. 12b ust. 1 w pkt 1- 7 powołanej ustawy wskazuje, kogo zakaz ten nie dotyczy, zaś w ust. 4 pkt 1-3 wymieniono podmioty, w stosunku do których zakazu nie stosuje się. Natomiast w ust. 2 omawianego przepisu uregulowano, że w uzasadnionych przypadkach właściwy miejscowo komendant placówki Straży Granicznej może zezwolić na przebywanie, na czas określony i na określonych zasadach, na obszarze objętym zakazem, o którym mowa w art. 12a ust. 1, innych osób niż wymienione w ust. 1, w szczególności dziennikarzy w rozumieniu art. 7 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 1914). Do tego dodać trzeba, że zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia (wydanego na podstawie art. 12a ust. 2 powołanej ustawy) strefa nadgraniczna objęta zakazem czasowego przebywania wynosi 200 m od linii granicy państwowej w głąb terytoriom Rzeczypospolitej Polskiej. Bezspornym – w świetle przepisów Rozporządzenia – jest to, że w terytorialnym zasięgu Placówki Straży Granicznej w Narewce zakaz został ustanowiony w strefie przylegającej do linii granicy państwowej, o szerokości 200 metrów w głąb terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na odcinku od znaku granicznego 388 do południowego brzegu rzeki Narew, w rejonie znaku granicznego nr 416 oraz od punktu styku Trybu Masiewskiego ze szlakiem turystycznym 'Wilczy Szlak" oraz linii stanowiącej południową krawędź trybu biegnącego na wschód od punktu styku Trybu Masiewskiego ze szlakiem turystycznym "Wilczy Szlak" do punktu przecięcia z linią oddaloną o 200 m od linii granicy państwowej (w rejonie znaku granicznego nr 388). W skardze strona skarżąca podniosła trzy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego. Dwa pierwsze odnosiły się do błędnej interpretacji przepisu stanowiącego postawę prawną odmowej decyzji, bo nie uwzględniającej konstytucyjnie gwarantowanej wolności pozyskiwania i rozpowszechniania informacji (art. 54 Konstytucji RP) oraz konstytucyjnie gwarantowanej każdemu wolności poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu (art. 52 ust.1 Konstytucji RP) a także nie uwzględniającej wolności dostępu do informacji wynikającej z art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Trzeci dotyczył błędnej wykładni pojęcia "uzasadnionego przypadku" zamieszczonego w przepisie art. 12b ust. 2 ustawy z 12 października 1990r. o ochronie granicy państwowej w kontekście wskazanych we wniosku celów pobytu przedstawiciela skarżącego Stowarzyszenia w objętej zakazem przebywania strefie nadgranicznej. Zarzuty powyższe są niezasadne. Konstytucyjnie chronione prawa i wolności podlegać bowiem mogą ograniczeniom, co wprost wynika z art. 31 ust.3 ustawy zasadniczej, który wskazuje, iż ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Również art. 52 ust. 3 Konstytucji RP wskazuje, iż wolność poruszania się może podlegać ustawowym ograniczeniom. Ze względu na powyższą regulację w art. 12a ustawy o ochronie granicy państwowej określone zostały przestanki wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej, zgodnie z którym w przypadku konieczności zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego w strefie nadgranicznej w związku z zagrożeniem życia lub zdrowia ludzi lub mienia, wynikającym z przekraczania granicy państwowej wbrew przepisom prawa lub podejmowania prób takiego przekraczania lub uzasadnionym ryzykiem popełniania innych czynów zabronionych, może być wprowadzony czasowy zakaz przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej stanowiącej granicę zewnętrzną w rozumieniu przepisów kodeksu granicznego Schengen. W oparciu o powyższą delegację ustawową, Minister właściwy do spraw wewnętrznych, po zasięgnięciu opinii Komendanta Głównego Straży Granicznej, może wprowadzić, w drodze rozporządzenia, na określonym obszarze gmin lub ich części przedmiotowy zakaz, kierując się koniecznością zapewnienia ochrony granicy państwowej i jej nienaruszalności, bezpieczeństwa i porządku publicznego w strefie nadgranicznej, w szczególności na obszarze bezpośrednio przyległym do granicy państwowej, potrzeb zapewnienia bezpieczeństwa funkcjonariuszy i pracowników służb państwowych oraz żołnierzy i pracowników Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej wykonujących zadania służbowe na granicy państwowej, a także konieczności wywiązywania się z zobowiązań międzynarodowych Rzeczypospolitej Polskiej. Tak też się stało bowiem w oparciu o art. 12a ust. 2 ustawy wydane zostało powołane wyżej rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białorusi także na odcinku pozostającym w terytorialnym zasięgu Placówki Straży Granicznej w Narewce precyzyjnie określonym co do długości i szerokości. Powołane przepisy ustawy o ochronie granicy państwowej są objęte domniemaniem konstytucyjności a sąd administracyjny co do zasady nie jest powołany do kontroli konstytucyjności przepisów ustawy. Zgodnie bowiem z Konstytucją RP, instytucją właściwą do dokonania oceny zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego jest Trybunał Konstytucyjny (art. 79 ust. 1, art. 188 pkt 1 i 2 Konstytucji) a taka ocena nie leży w kompetencjach sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Analiza konstytucyjnych kompetencji TK oraz NSA każe uznać, że NSA nie jest, co do zasady, sądem powołanym do oceny zgodności ustaw z Konstytucją RP oraz ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie (por. np. wyrok NSA z 9 lipca 2024 r., II OSK 172/24, pub. CBOSA). Z uwagi na precyzyjne określenie kompetencji TK i NSA, w świetle zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji RP), związania sędziów sądów administracyjnych Konstytucją oraz ustawami (art. 178 ust. 1 Konstytucji), a także konieczności dążenia przez sądy do zapewnienia pewności co do treści obowiązujących norm prawnych (art. 2 Konstytucji), ewentualne pominięcie określonego przepisu ustawy przez sąd administracyjny, w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP – przepisy Konstytucji RP stosuje się bezpośrednio), musi być ograniczone do sytuacji wyjątkowych i niebudzących wątpliwości interpretacyjnych co do naruszenia norm Konstytucji RP (vide: np. wyrok NSA z 21 sierpnia 2024 r., II OSK 174/24, pub. CBOSA). Nie jest zatem możliwa odmowa zastosowania przepisu w danej sprawie bez uprzedniego generalnego stwierdzenia, że przepis ten jest sprzeczny w Konstytucją. Sąd zaś nie dostrzega sprzeczności z Konstytucją cytowanych norm ustawowych i wydanego na podstawie norm ustawy i bez przekroczenia granic upoważnienia ustawy, rozporządzenia wykonawczego Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białorusi. Faktem powszechnie znanym jest trwająca od kilku lat newralgiczna sytuacja na wschodniej granicy Rzeczypospolitej Polskiej związana z nielegalnym, zorganizowanym na wielką skalę przez Republikę Białoruś przerzutem migrantów. Skutkiem tej sytuacji stało się znowelizowanie 21 lutego 2025r. ustawy z 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej polskiej (Dz. U. z 2025r., poz. 223) i wprowadzenie do tej ustawy definicji "instrumentalizacji". Wzdłuż granicy Polski z Białorusią występuje realny i długotrwały stan zagrożenia, którego wyrazem jest masowe, nielegalne przekraczanie granicy RP w zorganizowanych grupach cudzoziemców, w trakcie którego niszczona jest infrastruktura graniczna oraz używana jest przemoc wobec interweniujących funkcjonariuszy Straży Granicznej i żołnierzy WP. Faktem powszechnie znanym jest, że przemoc ta prowadzi niekiedy do sytuacji tragicznych, w tym do pozbawienia życia żołnierzy strzegących granicy państwowej. Absolutnie wypełniły się cele przyświecające wprowadzeniu czasowego zakazu przebywania w strefie nadgranicznej tj. konieczność zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego w związku z zagrożeniem życia lub zdrowia ludzi lub mienia, wynikającym z przekraczania granicy państwowej wbrew przepisom prawa lub podejmowania prób takiego przekraczania lub uzasadnionym ryzykiem popełniania innych czynów zabronionych. Podkreślić należy, że z mocy art. 5 Konstytucji RP na władzy państwowej spoczywa obowiązek strzeżenia nienaruszalności terytorium oraz bezpieczeństwa obywateli. Z zapewnieniem bezpieczeństwa obywateli wiąże się w naturalny sposób zapewnienie bezpieczeństwa państwa, co wyraża się m.in. w ochronie przed różnego rodzaju sytuacjami kryzysowymi. Bezpieczeństwo państwa także jest wartością chronioną konstytucyjnie – mowa jest o niej chociażby w art. 126 ust. 2, art. 146 ust. 4 pkt 7 i 8, art. 31 ust. 3 czy też art. 230 ust. 1. Jest ono jedną z podstawowych wartości w demokratycznym państwie prawnym. Oddziałuje nie tylko na funkcjonowanie państwa i jego organów, ale również na społeczeństwo, wymagające dla swojej egzystencji zapewnienia bezpieczeństwa (M. Karpiuk, K. Orzeszyna, Bezpieczeństwo narodowe Rzeczypospolitej Polskiej. Wybrane zagadnienia prawne, Warszawa 2014, s. 5). Ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego stanowi jedno z najstarszych, niezbywalnych i fundamentalnych zadań każdego państwa (M. Stahl, Materialne prawo administracyjne, Warszawa 2002, s. 330–332). Zauważyć należy, że art. 146 ust. 4 pkt 7 i 8 Konstytucji wprost nakłada na Radę Ministrów obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa wewnętrznego państwa oraz porządku publicznego, a także bezpieczeństwa zewnętrznego państwa. Sąd podziela stanowisko organu zaprezentowane w odpowiedzi na skargę także co do nietrafności zarzutu naruszenia przez organ Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 Konwencji korzystanie z wolności wyrażania opinii i dostępu do informacji, podlega ograniczeniom przewidzianym w ustawie w sytuacji gdy jest to niezbędne w społeczeństwie demokratycznym w interesie bezpieczeństwa państwowego, integralności terytorialnej lub bezpieczeństwa publicznego ze względu na konieczność zapobieżenia zakłóceniu porządku lub przestępstwu, z uwagi na ochronę zdrowia i moralności, ochronę dobrego imienia i praw innych osób oraz ze względu na zapobieżenie ujawnieniu informacji poufnych lub z uwagi na zagwarantowanie powagi i bezstronności władzy sądowej. Przepisy art. 12 a, 12 b ust. 2 ustawy o ochronie granicy państwowej są zatem zgodne z przewidzianymi w Konwencji przesłankami ograniczenia wolności dostępu do informacji. Jako niezasadny należy także uznać zarzut naruszenia art. 12b ust. 2 ustawy o ochronie granicy państwowej poprzez odmowę uznania, że pobyt w strefie nadgranicznej przedstawiciela organizacji pozarządowej w celu świadczenia pomocy humanitarnej na granicy oraz bieżącego monitorowania działalności służb, nie stanowi uzasadnionego przypadku w rozumieniu tego przepisu dla wyrażenia zgody na pobyt przedstawiciela w strefie objętej zakazem przebywania. Poza sporem jest kwestia, że skarżące stowarzyszenie nie należy ani do kategorii podmiotów wymienionych w art. 12b ust. 1 pkt 1 – 7, ani podmiotów wymienionych w ust. 4 pkt 1-3 omawianego przepisu. Jego wniosek o wydanie zezwolenia oparty jest wyłącznie o podstawę z art. 12b ust. 2 ustawy o ochronie granicy państwowej czyli o powoływanie się na uzasadnione przypadki, rozumiane jako wsparcie lokalnych organizacji w świadczeniu na granicy pomocy humanitarnej oraz monitorowanie bieżącej sytuacji, w tym działalności służb. "Uzasadnione przypadki", o których mowa w art. 12b ust. 2 powołanej ustawy nie mogą być rozumiane jako tożsame z przypadkami (podmiotami) określonymi w ust. 1 pkt 1-7 oraz ust. 4 pkt 1 – 3 tego przepisu. Z literalnego brzmienia art. 12 b ust. 2 ustawy wynika bowiem wprost, że chodzi w nim o osoby inne niż wymienione w ust. 1. Natomiast jeśli chodzi o podmioty wymienione w ust. 4 (pkt 1-3) tego przepisu, to są to podmioty zajmujące się ratownictwem medycznym i działalnością leczniczą oraz służby państwowe (Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej wykonujące zadania służbowe). W ocenie sądu skarżące stowarzyszenie nie uzasadniło przekonująco, że jego wniosek zasługuje na potraktowanie jako "uzasadniony przypadek" w rozumieniu przepisu art. 12b ust. 2 ustawy o ochronie granicy państwowej. W dniu 21.03.2025 r. Komendant Placówki SG w Narewce skierował do wnioskodawcy pismo z prośbą o uzupełnienie wniosku poprzez: -wskazanie konkretnego miejsca (miejsc) znajdującego się wewnątrz przedmiotowej strefy gdzie osoba delegowana przez Stowarzyszenie dotychczas realizowała statutowe czynności oraz w związku z tym planuje je nadal realizować w tych Iub innych miejscach strefy nadgranicznej; - w przypadku otrzymania odrębnej zgody na pobyt w przedmiotowym rejonie, wydanej przez Dyrektora BPN albo inny organ - udostępnienie takiej zgody jako załącznik do wniosku i materiał dowodowy w prowadzonej sprawie. W piśmie z dnia 02.04.2025 r. pełnomocnik wnioskodawcy poinformowała, ze wobec braku uzyskania dotychczas zezwolenia na przebywanie na obszarze objętym zakazem, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy. o ochronie granicy państwowej. osoby delegowane przez s. nie realizowały statutowych czynności na tym obszarze w okresie, w którym jest on objęty zakazem przebywania. Pełnomocnik dodała, iż ponad trzyletnie doświadczenie w niesieniu pomocy humanitarnej i prawnej przy granicy polsko-białoruskiej wskazuje na to, że natężenie napływania próśb o pomoc jest nieregularne zarówno co do ilości zgłoszeń, jak i obszaru z jakiego napływają prośby. Nie jest więc możliwe określenie precyzyjnego miejsca znajdującego się wewnątrz przedmiotowej strefy, w której pomoc będzie udzielana. Ponadto pełnomocnik poinformowała, że stowarzyszenie jest świadome obowiązków wynikających z regulaminu Białowieskiego Parku Narodowego i zamierza się do niego stosować. Skoro ani we wniosku ani w piśmie uzupełniającym nie zostało określone konkretne miejsce pobytu w strefie objętej zakazem przebywania ani nie został wskazany przypadek realizowania w przeszłości przez stowarzyszenie celów statutowych w nadgranicznym pasie, organ w świetle ustawowych przesłanek wprowadzenia zakazu przebywania w strefie nadgranicznej miał uzasadnione podstawy do odmowy wyrażenia zgody przedstawicielowi stowarzyszenia na pobyt w strefie nadgranicznej. Zgodzić się bowiem z organem należy, że swoje statutowe funkcje stowarzyszenie może realizować także poprzez działania poza obszarem objętym zakazem przebywania. Nadto w zakresie udzielania pierwszej pomocy osobom, którym ta pomoc jest niezbędna, przeszkoleni są funkcjonariusze Straży Granicznej i żołnierze WP a ich służba jest pełniona przez całą dobę. W odpowiedzi na skargę organ przytacza dane statystyczne co do ilości przypadków udzielonej cudzoziemcom pomocy humanitarnej, podając, że w 2024 r. w Placówkach Straży Granicznej Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej przeprowadzono 411 akcje ratunkowe w rejonie granicy państwowej, w których udzielono pomocy 480 osobom. W tym okresie hospitalizowanych było 307 cudzoziemców. Nieetatowe Zespoły Interwencyjne podjęły działania 101 razy - podczas akcji udzielono pomocy 154 osobom. Dodatkowo Zespoły Ratownictwa Medycznego wzywano do migrantów 333 razy a koszty poniesione przez Podlaski Oddział Straży Granicznej na udzielanie pomocy medycznej (SOR i hospitalizacje) wyniosły od początku kryzysu 5 139 615,00 zł. Przebywanie osoby nieuprawnionej w objętej zakazem strefie nadgranicznej wiąże się z narażeniem jej samej na niebezpieczeństwo. Monitorowanie sytuacji na granicy może następować poprzez powszechny dostęp do informacji publicznej, której udzielać zobowiązane są organy straży granicznej. Zezwolenie na pobyt w strefie nadgranicznej jest decyzją uznaniową. Organ przed podjęciem decyzji waży argumenty wniosku z celami wprowadzenia zakazu przebywania w strefie nadgranicznej. Przepis art. 12b ust.2 ustawy o ochronie granicy państwowej wyraźnie stanowi, iż komendant "może zezwolić", co oznacza ogólną formułę działania organu, w wyniku którego - według woli organu - może dojść do udzielenia bądź odmowy udzielenia zezwolenia. Nadto, komendant placówki może zezwolić (bądź nie zezwolić) "w uzasadnionych przypadkach" oraz "na czas określony i na określonych zasadach", co oznacza działanie w ramach uznania administracyjnego, czyli w granicach pewnej swobody, w której organ ocenia zarówno przestanki jak i warunki przebywania w strefie objętej zakazem. W sytuacji gdy stowarzyszenie w ogóle nie konkretyzuje miejsca przebywania wytypowanej przedstawicielki w strefie nadgranicznej, organ nie jest w stanie określić warunków i zasad przebywania. Także podniesione w skardze zarzuty proceduralne są niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w sentencji.