II SA/Bk 1424/25
WyrokWSA w Białymstoku2025-11-27
Skład orzekający: Barbara Romanczuk, Marta Joanna Czubkowska, Marek Leszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odmówić wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla obiektu już zrealizowanego, jeśli nie toczy się postępowanie naprawcze przed organem nadzoru budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, podobnie jak decyzja o warunkach zabudowy, jest co do zasady wydawana dla inwestycji planowanych, a nie już zrealizowanych. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy decyzja taka jest niezbędna do przedłożenia w postępowaniu naprawczym prowadzonym przez organ nadzoru budowlanego w celu legalizacji wykonanych robót budowlanych. W przypadku braku takiego postępowania, organ ma prawo odmówić wydania decyzji lokalizacyjnej dla obiektu już istniejącego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej. Inwestycja została zrealizowana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, które następnie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Organy administracji odmawiały wydania decyzji lokalizacyjnej, argumentując, że inwestycja jest już zrealizowana i nie toczy się postępowanie naprawcze. Skarżąca spółka twierdziła, że inwestycja została wykonana zgodnie z przepisami i decyzjami, a odmowa wydania decyzji lokalizacyjnej narusza prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Marek Leszczyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 16 czerwca 2025 r. nr 409.135/B-16/7/25 w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 16 czerwca 2025 r. nr 409.135/B-16/7/25 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 - dalej jako k.p.a.), art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 52 ust. 1, art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r., poz. 977 – dalej jako u.p.z.p.), w zw. z art. 59 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1688, dalej jako "u.z.u.p.z.p.), po rozpatrzeniu odwołania P. Sp. z o. o. w W. oraz O. sp. z o. o. w W., od decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 17 kwietnia 2025 r., znak: URB-VIII.6733.7.2025 (wcześniej DUA-VII.6733.48.2024) odmawiającej wydania decyzji o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej o oznaczeniu P. [...] wraz z wewnętrzną elektroenergetyczną linią zasilającą, na którą składać się będzie: wieża telekomunikacyjna o wysokości do 45,2 m, na której zainstalowane zostaną anteny sektorowe (8 szt.) oraz anteny radiolinii (6 szt.), urządzenia zasilające, sterujące i nadawczo-odbiorcze zlokalizowane u podnóża wieży, zlokalizowanej na terenie oznaczonym na mapie linią koloru niebieskiego i literami A-B-C-D, na działce nr geodezyjny gruntu [...] obr. [...] przy ul. Z. w B., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:
W dniu 24.07.2019 r. Inwestor złożył wniosek o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej o oznaczeniu P. [...] wraz z wewnętrzną elektroenergetyczną linią zasilającą, na którą składać się będzie: wieża telekomunikacyjna o wysokości do 45,2 m, na której zainstalowane zostaną anteny sektorowe (8 szt.) oraz anteny radiolinii (6 szt.), urządzenia zasilające, sterujące i nadawczo-odbiorcze zlokalizowane u podnóża wieży, na działce nr geodezyjny gruntu [...] obręb [...]przy ul. Z. w B.
Decyzją nr 126/2019 z dnia 1 października 2019 r. Prezydent Miasta Białegostoku ustalił lokalizację celu publicznego ww. inwestycji, która w wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia 14 stycznia 2020 r., znak: 409/180/B-16/17/17 utrzymało w mocy. Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 256/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 14 stycznia 2020 r., znak: 409/180/B-16/17/17 oraz poprzedzającej ją decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 1 października 2019 r., nr 126/2019 m.in. z uwagi na nieustalenie przez Kolegium interesu prawnego podmiotów, które wniosły odwołanie, a także brak podjęcia przez Prezydenta Miasta wystarczająco rzetelnych i pogłębionych działań zmierzających do ustalenia, czy przedmiotowa inwestycja zalicza się do przedsięwzięć wymagających decyzji środowiskowej.
Skargę kasacyjną od wskazanego wyroku złożyła Spółka P. Sp. z o.o., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 stycznia 2024 r.( sygn. II OSK 1120/21) oddalił skargę kasacyjną.
Uchylenie decyzji o ustalenie lokalizacji celu publicznego przez Wojewódzki Sądu Administracyjny w Białymstoku sprawiło, że wniosek o ustalenie lokalizacji celu publicznego wrócił do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Mając na uwadze powyższe, w dniu 24 października 2024 organ I instancji wystąpił do inwestora z zapytaniem, czy podtrzymuje wniosek z dnia 24.07.2019 r. Pismem z dnia 06.11.2024 r. inwestor podtrzymał pierwotny wniosek oraz wskazał nową stronę postępowania, tj. właściciela infrastruktury telekomunikacyjnej: O. Sp. z o.o. Dodatkowo, pismem z dnia 20 listopada 2024 r. inwestor uzupełnił wniosek z dnia 24.07.2019 r. wskazując m.in. na konfigurację inwestycji, w tym konfigurację anten i urządzeń wchodzących w skład stacji bazowej telefonii komórkowej P. o numerze [...].
Mając na uwadze zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy, Prezydent Miasta Białegostoku w dniu 18.12.2024 r. wydał decyzję Nr 62/2024, znak: DUA-VII.6733.48.2024, w której odmówił ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji objętej wnioskiem Inwestora. W ocenie organu I instancji, z uwagi na fakt, iż roboty budowlane dotyczące inwestycji objętej wnioskiem zostały zakończone, stacja bazowa została przyjęta do użytkowania przez organ nadzoru budowlanego na podstawie braku sprzeciwu z dnia 20 sierpnia 2021 r, znak: NB.I.5120.2.8.2020.HD organ i Instancji nie miał podstaw do wydania decyzji zgodnej z wnioskiem inwestora z uwagi na fakt, że inwestycja została zrealizowana i do tego niezgodnie z pierwotnym pozwoleniem na budowę i wymaga przeprowadzenia działań naprawczych, do których właściwy jest organ nadzoru budowlanego.
Decyzją z dnia 10.02.2025 r., znak: 409.4/B-16/7/25 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji SKO wskazało, że ani z treści skarżonej decyzji, ani z załączonego do akt rozpatrywanej sprawy materiału dowodowego nie wynika, w oparciu o jakie ustalenia organ I instancji uznał, iż w dacie wydawania skarżonej decyzji inwestycja objęta wnioskiem - po pierwsze - istnieje i w jakim zakresie została zrealizowana, i po drugie, czy w stosunku do ewentualnie zrealizowanej inwestycji w chwili obecnej prowadzone jest jakiekolwiek postępowanie naprawcze przed organem nadzoru budowlanego. Pismem z dnia 19.02.2025 r. pełnomocniczka inwestorów poinformowała organ I instancji, iż inwestor nie złożył wniosku o postępowanie naprawcze a tym samym nie jest prowadzone postępowanie legalizacyjne.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, Prezydent Miasta Białegostoku decyzją z 17 kwietnia 2025 r. nr URB-VIII.6733.7.2025 raz jeszcze odmówił wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej o oznaczeniu [...] wraz z wewnętrzną elektroenergetyczną linią zasilającą z uwagi na fakt, iż przedsięwzięcie budowlane objęte wnioskiem Skarżącej zostało zrealizowane i oddane do użytkowania.
Odwołanie od ww. decyzji organu I instancji wniosła O. Sp. z o.o. w W., wskazując naruszenie:
I. przepisów postępowania, tj. : 1. art. 7, 8, 77 § I, art. 80 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, oraz nie wskazanie w uzasadnieniu faktycznym decyzji dowodów, na których oparł się organ I instancji rozstrzygając sprawę, ustalając jej stan faktyczny, a także poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, oraz odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
2. normy art. 2, 6, 7, 8 Konstytucji w zw. art. 6 k.p.a., 7 oraz 8 k.p.a. poprzez nie działanie przez Prezydenta Miasta Białegostoku w niniejszym postępowaniu w granicach i na podstawie przepisów prawa, nie stanie na straży zasady praworządności oraz prowadzanie niniejszego postępowania w taki sposób, iż nie pogłębiało to zaufania obywateli do organów państwa;
3. art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 52 ust. 1, art. 53 ust. 3 u.p.z.p. poprzez ich błędne zastosowanie i wskazanie jako podstawy prawnej decyzji o odmowie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, w sytuacji gdy żaden z powyższych przepisów nie stanowi przepisu odrębnego, o którym mowa w art. 56 u.p.z.p.
II. przepisów prawa materialnego, tj.:
4. art. 56 u.p.z.p. poprzez wydanie decyzji odmownej w sytuacji, gdy zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi.
Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i w tym zakresie wydanie orzeczenia, co do istoty sprawy tj. wydanie decyzji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Decyzją z dnia 16 czerwca 2025r. nr 409.135/B-16/7/25 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium podkreśliło, że od dnia 24 września 2023 r. w obrocie prawnym funkcjonuje nowelizacja ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie z treścią ujętego ustawą zmieniającą art. 59 ust. 2 pkt 1, do spraw dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych po wejściu w życie u.p.z.p., ale przed dniem utraty mocy obowiązywania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego uchwalonego danej gminy - stosuje się przepisy art. 54 oraz art. 61 ust. 1 pkt 1, ust. 2, 3 i 5a u.p.z.p. obowiązujące sprzed nowelizacji. Organ w dalszej części zacytował treść art. 50 ust. 1 u.p.z.p. oraz odniósł się do definicji inwestycji celu publicznego zawartej w art. 2 pkt 5 u.p.z.p. Podkreślił, że pod pojęciem inwestycji celu publicznego, która wymaga ustalenia lokalizacji w oparciu o art. 50 u.p.z.p. rozumie się takie przedsięwzięcie, które spełnia następujące cechy: po pierwsze musi realizować jeden z celów objętych art. 6 u.g.n., a po drugie musi mieć znaczenie co najmniej lokalne (gminne). Lokalizacja inwestycji polegającej na budowie stacji bazowych telefonii komórkowej mieści się w ramach celu publicznego, o którym mowa w art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U z 2024 r., poz. 1145, ze zm.).
Na tej podstawie organ odwoławczy przyjął, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, iż przedsięwzięcie określone, jako budowa stacji telefonii komórkowej, wnioskowane do ustalenia lokalizacji celu publicznego stanowi realizację jednego z celów publicznych określonych w przepisie art. 6 u.g.n. Jednakże, w ramach przeprowadzonego ponownie postępowania wyjaśniającego, organ I instancji pismem z dnia 06.03.2025 r. Prezydent Miasta Białegostoku wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku, który w odpowiedzi z dnia 18.03.2025 r. poinformował organ I instancji, iż w dniu 20.08.2020 r. wydane zostało zaświadczenie, znak: NB.I.5120.2.8.2020.HD stwierdzające brak podstaw do wniesienia sprzeciwu zakończenia budowy zrealizowanej na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 31.03.2020 r., znak: DAR-V.6740.1.145.2018, Nr 227/2020 zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej P., [...] wraz z wewnętrzną linią zasilającą, na działce nr ewid. gr. [...] Białymstoku. Po skutecznym zakończeniu ww. budowy, w ww. organie prowadzone było postępowanie administracyjne, zakończone decyzją z dnia 12.10.2021 r. znak: NB.I.5160.9.2021.HD, którą nakazano rozbiórkę zamontowanych dodatkowych anten (po 1 szt. w każdym z czterech sektorów) na maszcie antenowym ww. stacji bazowej telefonii komórkowej P.. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23.11.2021 r., znak: WOP.7721.124.2021.MW. Obowiązek rozbiórki wynikający z ww. rozstrzygnięcia z dnia 12.10.2021 r. został wykonany. Obecnie jak wskazał organ, przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Białymstoku nie toczy się żadne postępowanie naprawcze związane z ww. inwestycją. Zatem w sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, gdy obiekt już istnieje i nie jest wobec niego prowadzone żadne postępowanie legalizacyjne, brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego, gdyż takie działanie stanowiłoby bezprawną legalizację zrealizowanej i oddanej do użytkowania przez Skarżącą inwestycji.
Kolegium podkreśliło, iż w procesie inwestycyjno-budowlanym decyzja lokalizacyjna (decyzja o warunkach zabudowy) musi być uzyskana przez inwestora w przypadku braku planu miejscowego jako warunek konieczny do wystąpienia o pozwolenie na budowę. Taki związek obu decyzji znajduje potwierdzenie w szeregu przepisów prawa budowlanego i regulacji o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego rozstrzyga o dopuszczalnym sposobie zagospodarowania i warunkach zabudowy terenu objętego konkretnym zamierzeniem inwestycyjnym. Organ podkreślił także, że decyzja lokalizacyjna (decyzja o warunkach zabudowy) wydawana jest na etapie poprzedzającym wystąpienie inwestora o pozwolenie na budowę, a tym samym może dotyczyć wyłącznie planowanego przedsięwzięcia budowlanego, a nie inwestycji już realizowanej. Podkreślenia wymaga także okoliczność, że na gruncie przepisów Prawa budowlanego, które choć w niniejszym postępowaniu nie mają zastosowania, to jednak wywieść z nich należy ogólną zasadę, mająca zastosowanie także do decyzji lokalizacyjnych, zgodnie z którą rozpoczęcie i prowadzenie robót budowlanych jest dopuszczalne po uprzednim uzyskaniu przez inwestora ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28) i nie wydaje się pozwolenia na budowę w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych z naruszeniem art. 28 ust. 1 (art. 32 ust. 4a Prawa budowlanego). Samodzielna decyzja lokalizacyjna nie może służyć zatem do legalizacji robót budowlanych poza trybem wyraźnie przewidzianym w przepisach prawa budowalnego. W rezultacie przyjąć należy, że w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych inwestor nie może z własnej inicjatywy domagać się wydania decyzji lokalizacyjnej do inwestycji zrealizowanej w zwykłym trybie rozpatrzenia jego wniosku, lecz musi wykazać, że działania te są realizowane w celu wykonania obowiązku nałożonego na niego postanowieniem wydanym przez organ nadzoru.
Na tej podstawie organ utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.
Skargę do sądu administracyjnego na tą decyzję wywiodła O. Sp. z o.o. w W., reprezentowana przez pełnomocnika, nie zgadzając się z przedmiotowym rozstrzygnięciem w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy decyzja organu I instancji odmawiająca wydania decyzji o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej o oznaczeniu [...], jako bezzasadna powinna zostać uchylona w całości, a SKO w Białymstoku powinno wydać decyzję zgodnie z wnioskiem skarżącej;
2. art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP, poprzez niedziałanie w postępowaniu administracyjnym przez SKO w Białymstoku na podstawie i w granicach prawa;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:
1. art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 52 ust. 1, art. 53 ust. 3 u.p.z.p. poprzez ich błędne zastosowanie i wskazanie jako podstawy prawnej decyzji o odmowie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, w sytuacji gdy żaden z powyższych przepisów nie stanowi przepisu odrębnego, o którym mowa w art. 56 ustawy.
2. art. 56 u.p.z.p. poprzez wydanie na jego podstawie decyzji odmownej, w sytuacji, gdy zamierzenie inwestycyjne skarżącej jest zgodne z przepisami odrębnymi;
Na tej podstawie skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że zrealizowała inwestycję zgodnie z obowiązującymi przepisami, na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych i tak też jest użytkowana. Na skutek skarg oraz odwołań składanych przez uczestników postępowań, zarówno w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, jak również w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, inwestycja Spółki, choć legalnie wykonana, pozostaje pod presją działań, które mogą doprowadzić do zaprzestania jej użytkowania. Powołując się na art. 56 u.p.z.p. wskazała, iż nie można odmówić ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi. Powyższe oznacza, że wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie jest uzależnione od uznania administracyjnego, a odmowa ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego wymaga wskazania przez organ sprzeczności tej lokalizacji z warunkami wynikającymi z przepisów odrębnych. W zaskarżonej decyzji SKO jako podstawę wydania decyzji wskazało jedynie art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 52 ust. 1, art. 53 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co w ocenie skarżącej stanowi naruszenie normy art. 8 k.p.a., bowiem żaden z w/w przepisów nie ma charakteru przepisu odrębnego w rozumieniu art. 56 ustawy. Skarżąca zaakcentowała także, że w postępowaniu, którego dotyczy przedmiotowa sprawa zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 stycznia 2021 r. o sygn. II SA/Bk 256/20, który uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 14 stycznia 2020 r., nr 409.180/B-16/17/19 oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z 1 października 2019 r. nr 126/2019 (ww. wyrok został utrzymany w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30.01.2024 r. sygn. II OSK 1120/21), a zatem gdyby Sąd uznał, że w niniejszej sprawie przeprowadzenie ponownego postępowania byłoby bezzasadne to nie tylko by uchylił obydwie w/w decyzje, ale i umorzył niniejsze postępowanie. Tak się jednak nie stało, a sprawa wróciła do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu przywołanego powyżej wyroku WSA w Białymstoku zawarte są wytyczne Sądu dot. dalszego postępowania, obejmujące w szczególności powtórzenie postępowania wyjaśniającego, które w myśl art. 153 p.p.s.a. wiążą organy administracji publicznej w niniejszej sprawie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ I instancji poczynił jakiekolwiek ustalenia w ww. zakresie. Skarżąca w dniu 20 listopada 2024 r. uzupełniła wniosek o ustalenie lokalizacji celu publicznego o obecną konfigurację urządzeń, zatem wniosek jest zgodny ze stanem faktycznym. To czy konfiguracja urządzeń na przestrzeni lat była zmieniana i czy ona jest zgodna z pozwoleniem na budowę, nie ma w tym miejscu żadnego znaczenia, gdyż rozpatrywane postępowanie toczy się na wniosek inwestora i zgodnie z przedłożonym, skorygowanym wnioskiem.
Kluczowym zdarzeniem dla zasadności uzyskania przez skarżącą decyzji lokalizacyjnej pozostaje również fakt, że w sprawie przedmiotowej inwestycji toczy się postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 23 lipca 2024 r., znak DUA-X.6740.1.73.2024, odmawiającej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Jak również postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 31 marca 2020 r., znak: DAR-\/.6740.1.145.2018. Obydwa postępowania toczą się przed Wojewodą Podlaskim, a więc zapadłe decyzje jeszcze nie są ostateczne w administracyjnym toku postępowania. W postępowaniu w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę inwestor na podstawie art. 33 ust. 2 pkt 3 pr. bud. jest zobligowany do przedłożenia ostatecznej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 925 t.j., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej.
Przeprowadzona według kryterium legalności tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego, sądowa kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do uznania, że skarga jest nieuzasadniona, a zaskarżony akt nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność jego wyeliminowania z porządku prawnego.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 16 czerwca 2025 r., utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 17 kwietnia 2025 r. m.in. na podstawie art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 52 ust. 1, art. 53 ust. 3 u.p.z.p. w zw. z art. 59 ust. 2 pkt 2 u.z.u.p.z.p., odmawiającą wydania decyzji o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej o oznaczeniu [...] wraz z wewnętrzną elektroenergetyczną linią zasilającą, na którą składać się będzie: wieża telekomunikacyjna o wysokości do 45,2 m, na której zainstalowane zostaną anteny sektorowe (8 szt.) oraz anteny radiolinii (6 szt.), urządzenia zasilające, sterujące i nadawczo-odbiorcze zlokalizowane u podnóża wieży, zlokalizowanej na terenie oznaczonym na mapie linią koloru niebieskiego i literami A-B-C-D, na działce nr geodezyjny gruntu [...] obr. [...] przy ul. Z w B.
W przedmiotowej sprawie nie mamy jednak do czynienia z klasycznym wnioskiem o ustalenie lokalizacji celu publicznego tj. budowy stacji bazowej telefonii komórkowej (realizacja celu publicznego jest bezsporna) wydawanym na podstawie art. 50 u.p.z.p.. Mamy bowiem sytuację kiedy pierwotna decyzja o ustaleniu lokalizacji dla tego celu publicznego, na skutek toczących się postępowań nadzwyczajnych ostatecznie została wyeliminowana z obrotu prawnego, a organy stanęły przed koniecznością ponownego rozpoznania wniosku inwestora pierwotnie złożonego w lipcu 2019 r. Mamy aktualnie sytuację, że również decyzje uzyskane w przedmiocie pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji zostały wyeliminowane z obrotu prawnego prawomocnym wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 6 lutego 2024 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 833/23. Ostatecznie decyzją Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 20 stycznia 2025 r. wznowione postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji zakończyło się umorzeniem tego postępowania. Powyższe w sposób jednoznaczny wskazuje, że w sprawie niniejszej nie mamy do czynienia z klasycznym wnioskiem o ustalenie lokalizacji celu publicznego, bowiem obecny stan faktyczny sprawy jednoznaczny potwierdza, że aktualnie wniosek inwestora dotyczy inwestycji celu publicznego już zrealizowanej, na podstawie ostatecznych decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego i pozwoleń na budowę, które ostatecznie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.
Organ wydając odmowną decyzję w jej treści powołał się na art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 52 ust. 1, art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r., poz. 977 – dalej jako u.p.z.p.), które to regulują postępowania i warunku wydawania decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego. W ocenie zaś inwestora żaden z tych przepisów nie daje podstawy do wydania decyzji odmownej w przedmiotowej sprawie.
Zgodnie zaś z art. 56 u.p.z.p. nie można odmówić ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodnie z przepisami odrębnymi. Przepis art. 1 ust. 2 nie może stanowić wyłącznej podstawy odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Powyższa regulacja w sposób jednoznaczny potwierdza, że zarówno decyzja o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, jak i decyzja o warunkach zabudowy (decyzje poprzedzające proces budowlany) są aktami administracyjnymi związanymi, co oznacza, że organ administracji publicznej nie działa w warunkach uznania administracyjnego, a rozstrzygnięcie, podejmowane po przeprowadzeniu postępowania, warunkowane jest całkowicie ustalonym stanem faktycznym i przepisami prawa. Zatem, jeżeli inwestycja spełnia wszystkie warunki, od których łącznej realizacji przepisy u.p.z.p. uzależniają możliwość wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, organ administracji publicznej jest obowiązany wydać taką decyzję. Podobnie jest w przypadku decyzji o ustaleniu warunków zabudowy.
Także w świetle cytowanych przez organ przepisów oznacza to, że zarówno decyzję o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, jak i decyzję o warunkach zabudowy wydaje się dla inwestycji nowych. Taki pogląd, że ustalenia warunków zabudowy dokonuje się dla przedsięwzięcia przyszłego (planowanego, zamierzonego), a nie już zrealizowanego, jest również ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wynika to przede wszystkim ze ścisłego funkcjonalnego związku pomiędzy unormowaniami u.p.z.p. oraz ustawy Prawo budowlane, i wynikającą z nich regułą, że w procesie inwestycyjno-budowlanym decyzja o warunkach zabudowy (odpowiednio decyzja o lokalizacji celu publicznego), wydawana w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, poprzedza uzyskanie pozwolenia na budowę, względnie skuteczne dokonanie zgłoszenia zamiaru rozpoczęcia robót budowlanych lub zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Z kolei bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę albo skutecznego dokonania zgłoszenia, na gruncie przepisów ustawy Prawo budowlane nie jest dopuszczalne rozpoczęcie robót budowlanych lub dokonanie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
Wyjątkowo dopuszcza się możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy w odniesieniu do obiektu już istniejącego lub w trakcie realizacji, ale ma to miejsce jedynie w szczególnych, wyjątkowych przypadkach przewidzianych w przepisach prawa. Dopuszcza się wydanie takiej decyzji np. w sytuacji, gdy inwestor w trakcie realizacji zabudowy zmieni swój pierwotny zamiar inwestycyjny dotyczący konkretnego terenu, bądź w sytuacji, gdy po dacie ostateczności decyzji o warunkach zabudowy, a następnie po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, dojdzie do wznowienia postępowania w przedmiocie warunków zabudowy (Z. Leoński, M. Szewczyk. M. Kruś, Prawo zagospodarowania przestrzennego, Lex Wolters Kluwer business, Warszawa 2012, s. 205).
W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2007 r. o sygn. akt P 37/06 (OTK-A 2007/11/160), wskazano, że w określonych przypadkach powinna istnieć możliwość ustalania warunków zabudowy dla inwestycji będących w trakcie realizacji albo zrealizowanych – w celu umożliwienia ich tzw. legalizacji. Wydana w takim trybie decyzja o warunkach zabudowy rozstrzyga, czy dany obiekt wybudowano zgodnie z przepisami u.p.z.p., a także z przepisami szczególnymi. Następnie organy administracji architektoniczno-budowlanej oraz nadzoru budowlanego dokonują dalszej oceny, co do zgodności robót budowlanych z przepisami budowlanymi. Taka możliwość jest jednak nadal traktowana jedynie jako wyjątek od zasady, wymagający oparcia w przepisie prawa przewidującym możliwość nałożenia na inwestora w toku postępowania "legalizacyjnego" obowiązku przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy (por. art. 48 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 48b ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy Prawo budowalne).
Powyższe w sposób jednoznaczny oznacza, że dla obiektu już wybudowanego nie jest możliwe wydanie ani decyzji o warunkach zabudowy ani decyzji o lokalizacji celu publicznego, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w przepisach prawa.
Podkreślić należy, że już w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 6 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 833/23, który dotyczył udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji wskazano, że "w przypadku wykonania inwestycji na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (u nas 2020 r.), która to decyzja objęta została nadzwyczajnym trybem postępowania (wznowieniowym) i przy ustaleniu zmiany parametrów faktycznie wykonanej inwestycji (zmiany kierunku wiązek i natężenia pola elektromagnetycznego) brak było podstaw do zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę przez organ architektoniczno-budowlany w trybie wznowieniowym, ponieważ ewentualne działanie organu architektoniczno-budowlanego w tym zakresie wiązałoby się z koniecznością dokonania działań naprawczych zrealizowanej już inwestycji zawierającej wady prawne. Kompetencje w przedmiocie doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem posiadają tylko organy nadzoru budowlanego, a nie organy, które wydają decyzję lokalizacyjną czy też decyzję w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę. Jeżeli ze stanu faktycznego wynika, że inwestor przeprowadził roboty budowlane w sposób niezgodny warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę, to organy powinny rozważyć ewentualne uchylenie pozwolenie na budowę i umorzenie postępowania wznowieniowego w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę (stanowisko NSA zawarte w wyroku z 19 marca 2015 r., II OSK 1995/13). W judykatach sądów administracyjnych ugruntowało się już stanowisko, że wykonanie inwestycji na podstawie pozwolenia na budowę, które następnie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego wymaga zastosowania procedury z art. 50-51 p.b. To właśnie inwestycja wykonana w takich okolicznościach stanowi "inny przypadek" w rozumieniu art. 50 ust. 1 i art. 51 p.b. (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 237/12; uchwała NSA z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/10). Tryb przewidziany w tych przepisach wyłącza udział organów architektoniczno-budowlanych w postępowaniu naprawczym. Okoliczność, że istnieje specjalny tryb naprawczy powinna być uwzględniona w toku postępowania wznowieniowego i podejmowania w tym trybie rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 k.p.a. To właśnie tryb ten objąłby swoim zakresem inwestycję, której dotyczy niniejsze postępowanie, ze względu na fakt, iż mimo że inwestycja została zrealizowana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, to w skutek przedmiotowego rozstrzygnięcia zostanie ono wyeliminowane z obrotu prawnego, a więc zasadnym stanie się uzyskanie rozstrzygnięcia organu nadzoru budowlanego w celu uregulowania stanu prawnego obiektu, tym bardziej, że wcześniej organy nadzoru budowlanego stwierdziły zmianę parametrów inwestycji. Odmienny pogląd prowadziłby do przyjęcia, że organ architektoniczno-budowlany w trybie wznowieniowym dotyczącym pozwolenia na budowę przeprowadziłby postępowanie naprawcze (zalegalizowałby odstępstwa od wskazanych we wniosku parametrów inwestycji), co leży poza jego kompetencjami. Znamienne jest, że w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, które może także stanowić istotę postępowania wznowieniowego badaniu pod względem zgodności z prawem podlega nie to co zostało już zrealizowane, lecz wyłącznie dokumentacja. Ocena takiej dokumentacji przez organ architektoniczno-budowlany może nastąpić jedynie przed rozpoczęciem robót budowlanych, zaś w trybie wznowieniowym, ewentualnie wtedy, gdy zaistnienie wad wznowieniowych nie mogłoby prowadzić do uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, w szczególności z przyczyn o jakich mowa w art. 146 § 2 w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 17 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2372/15), co w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania, z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji lokalizacyjnej stanowiącej podstawę udzielonego pozwolenia na budowę." Sąd w całości podziela powyższe stanowisko, które to ma również bezpośrednie odniesienie do sprawy niniejszej.
Jak już wskazano wyżej, zasadą jest dopuszczalność ustalania warunków zabudowy czy lokalizacji inwestycji celu publicznego dla przyszłych zamierzeń inwestycyjnych, a tym samym decyzja może dotyczyć wyłącznie planowanego przedsięwzięcia budowlanego, a nie inwestycji już realizowanej czy też zrealizowanej. Możliwość ustalenia warunków zabudowy (odpowiednio wydania decyzji o lokalizacji celu publicznego) dla inwestycji już zrealizowanej przewidziana została wyłącznie na zasadzie wyjątku, co ma miejsce tylko w przypadku, gdy trwa odpowiednie postępowanie przed organem nadzoru budowlanego (tj. postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 48 i 49b ustawy Prawo budowalne lub tzw. postępowanie naprawcze na podstawie art. 50-51 tej ustawy).
Sąd zauważa, że od zasygnalizowanej powyżej sytuacji legalizacji samowoli budowlanej odróżnić należy sytuację, gdy obiekt budowlany zrealizowany został na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego (jak miało to miejsce w niniejszej sprawie). Wówczas nie można uznać, że obiekt budowlany został realizowany w warunkach samowoli budowlanej, do której zastosowanie ma przepis art. 48 ustawy Prawo budowalne. Stąd też legalizacja takiego obiektu możliwa jest jednak wówczas na podstawie przepisów art. 50 i art. 51 tej ustawy, które to stanowią przepisy odrębne wskazane w art. 56 u.p.z.p. Tym samym zarzut naruszenia art. 56 u.p.z.p. nie zasługuje na uwzględnienie.
W realiach kontrolowanej sprawy wyłoniło się zatem zagadnienie prawne sprowadzające się do odpowiedzi na pytanie, czy inwestor może samodzielnie, z własnej inicjatywy i bez nałożenia takiego obowiązku przez organ nadzoru budowlanego, wszcząć postępowanie o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji w sytuacji, gdy teren jest już zabudowany obiektem zrealizowanym na podstawie pozwolenia na budowę, które następnie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego.
Przypomnieć bowiem należy, że w toku postępowania ustalono, tj. "w odpowiedzi z dnia 18.03.2025 r. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku poinformował, iż z rejestrów prowadzonych przez ten organ wynika, iż w dniu 20.08.2020 r. wydane zostało zaświadczenie, znak: NB.1.5120.2.8.2020.HD stwierdzające brak podstaw do wniesienia sprzeciwu zakończenia budowy zrealizowanej na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 31.03.2020 r., znak: DAR-V.6740.1.145.2018, Nr 227/2020 zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej P. "[...]" wraz z wewnętrzną linią zasilającą, na działce nr ewid. gr. [...]- obręb [...] położonej przy ul. Z. [...] w B.. Po skutecznym zakończeniu ww. budowy, w ww. organie prowadzone było postępowanie administracyjne, zakończone decyzją z dnia 12.10.2021 r. znak: NB.I.5160.9.2021.HD, którą nakazano rozbiórkę zamontowanych dodatkowych anten (po 1 szt. w każdym z czterech sektorów) na maszcie antenowym stacji bazowej telefonii komórkowej P. [...], zlokalizowanym na działce o nr ewid. gr. [...] - obręb [...], położonej przy ul. Z. [...] w B. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23.11.2021 r., znak: WOP.7721.124.2021.MW. Obowiązek rozbiórki wynikający z ww. rozstrzygnięcia z dnia 12.10.2021 r. został wykonany. Obecnie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Białymstoku nie toczy się żadne postępowanie naprawcze związane z ww. inwestycją."
Ponadto z lektury akt administracyjnych wynika, że decyzją Nr 227/2020, znak: DAR-V.6740.1.145.2018 z dnia 31.03.2020 r. Prezydent Miasta Białegostoku zatwierdził projekt budowlany i udzielił Inwestorowi pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej P. [...] wraz z wewnętrzną linią zasilającą, na działce nr ew. gr. [...] - obręb [...] ([...]), położonej w B. przy ul. Z. [...]. Decyzja ta została wydana w oparciu o decyzję Nr 126/2019 z dnia 1 października 2019 r. Prezydenta Miasta Białegostoku ustalającą lokalizację inwestycji celu publicznego polegającą na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej o oznaczeniu [...] wraz z wewnętrzną elektroenergetyczną linią zasilającą na którą składać się będzie: wieża telekomunikacyjna o wysokości do 45,2 m, na której zainstalowane zostaną anteny sektorowe (8 szt.) oraz anteny radiolinii (6 szt.), urządzenia zasilające, sterujące i nadawczo-odbiorcze zlokalizowane u podnóża wieży, zlokalizowanej na działce nr geodezyjny gruntu [...] obr. [...] przy ul. Z. w B. Postanowieniem z dnia 09.11.2020 r., znak: DAR-V.6740.1.350.2020-a tut. organ wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 31.03.2020 r., Nr 227/2020, znak: DARV.6740.1.145.2018. Postępowanie wznowieniowe finalne zakończyło się decyzją Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 09.08.2022 r. znak: DUA-X.6740.1.81.2021 stwierdzającą, że ostateczna decyzja z dnia 31.03.2020 r. Nr 227/2020, znak: DAR-V.6740.1.145.2018, została wydana z naruszeniem prawa, ze względu na fakt, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a jednocześnie nie można jej uchylić, gdyż w wyniku wznowienia postępowania zapadłaby wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie przywołanej decyzji ostatecznej. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę Podlaskiego decyzją z dnia 14.09.2023 r. znak: AB-II.7840.8.11.2019.AM. Prawomocnym wyrokiem z dnia 06.02.2024 r., sygn. akt II SA/BK 833/23 WSA w Białymstoku uchylił decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 14.09.2023 r. znak: AB-II.7840.8.11.2019.AM utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 09.08.2022 r., znak: DUA-X.6740.1.81.2021, uchylił decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 09.08.2022 r., znak: DUA-X.6740.1.81.2021 wydaną w postępowaniu wznowieniowym oraz uchylił decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 31.03.2020 r, Nr 227/2020, znak: DAR-V.6740.1.145.2018 zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą P. Sp. z o.o. pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej P. [...] wraz z wewnętrzną linią zasilającą na działce o nr ewid. gr. [...] (obręb [...] ) położonej w B. przy ul. Z. [...]. Uchylenie przez WSA ww. decyzji sprawiło, że w obrocie prawnym przestała znajdować się decyzja Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 31.03.2020 r., Nr 227/2020, znak; DAR-V.6740.1.145.2018. Decyzją z dnia 21.06.2024 r. Prezydent Miasta Białegostoku umorzył postępowanie wznowieniowe jako bezprzedmiotowe. Uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę przez WSA w Białymstoku sprawiło, że wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę wrócił do ponownego procedowania w organie I instancji. W wyniku przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia 23 lipca 2024 r. Prezydent Miasta Białegostoku odmówił P. sp. z o.o. zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej P. [...] wraz z wewnętrzną linią zasilającą, na działce nr ewid. gr. [...] - obręb [...], położonej w B. przy ul. Z. Z uzasadnienia ww. decyzji wynika, że omawiana stacja bazowa została przyjęta do użytkowania przez organ nadzoru budowlanego na podstawie zaświadczenia o braku sprzeciwu z dnia 20.08.2021 r. znak: NB.1.5120.2.8.2020.HD. Po przyjęciu inwestycji do użytkowania inwestor wprowadzał w niej zmiany, które nie wynikały z udzielonego pozwolenia na budowę. W decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23.11.2021 r. znak: WOP.7721.124.2021.MW, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku z dnia 12.10.2021 r. znak: NB.1.5160.9.2021.HD o nakazie rozbiórki zamontowanych dodatkowych anten (po 1 szt. w każdym z czterech sektorów) na maszcie antenowym stacji bazowej telefonii komórkowej P. "[...]" zlokalizowanej na działce nr ewid. gr. [...] położonej przy ul. Z. w B., czytamy, że inwestor zwiększył liczbę anten z 8 na 12 (w projekcie budowlanym zatwierdzone było 8 anten) oraz zmienił kierunki wiązek i zwiększył moc nadajników. Z informacji z organu nadzoru wynika, iż nakaz rozbiórki dodatkowych anten został wykonany, jednakże nie został przywrócony pierwotny kierunek wiązek i pierwotna moc nadajników (są inne niż w zatwierdzonym projekcie budowlanym). Co więcej, z publicznie dostępnych danych znajdujących się na www.bip.bialvstok.pl wynika, że inwestor od momentu uzyskania pozwolenia na budowę kilkakrotnie dokonywał zmiany w zakresie danych w instalacji stacji [...]. Informacje te były składane do Departamentu Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w Białymstoku i publikowane na stronie www.bip.bialvstok.pl.
Z uwagi na powyższe okoliczności, organ I Instancji nie miał podstaw do wydania decyzji zgodnej z wnioskiem inwestora z uwagi na fakt, że inwestycja została zrealizowana i do tego niezgodnie z pierwotnym pozwoleniem na budowę i wymaga przeprowadzenia wyłącznie działań naprawczych, do których właściwy jest organ nadzoru budowlanego.
Podkreślić zatem należy, że zgodnie z przepisami art. 53 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. właściwy organ w postępowaniu związanym z wydaniem zarówno decyzji o warunkach zabudowy, jak i decyzji lokalizacyjnej ma obowiązek dokonać analizy stanu faktycznego i prawnego terenu, na którym przewiduje się realizację inwestycji. W wyroku z dnia 24 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2624/16, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w razie gdy organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie legalizacyjne lub naprawcze w przedmiocie zrealizowanych robót budowlanych, to do jego kompetencji należy ocena, czy zachodzi potrzeba uzyskania przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy. W przypadku rozpoczęcia robót budowlanych inwestor nie może z własnej inicjatywy domagać się wydania decyzji o warunkach zabudowy, lecz musi wykazać, że działa w celu wykonania obowiązku nałożonego na niego postanowieniem wydanym przez organ nadzoru w trybie art. 48 ust. 3 pkt 1 lub art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. Z decyzji o warunkach zabudowy musi wynikać wyraźnie, czy i w jakim zakresie rozstrzygnięcie właściwego organu dotyczy zabudowy zrealizowanej, czy też odnosi się wyłącznie do planowanego zamierzenia inwestycyjnego (por. wyroki NSA z dnia 14 stycznia 2014 r. II OSK 1890/12, z dnia 17 maja 2016 r. II OSK 146/15, z dnia 23 listopada 2016 r. II OSK 3346/14, z dnia 24 lutego 2017 r. II OSK 1530/15).
W ocenie Sądu, w realiach kontrolowanej sprawy nie jest dopuszczalne, aby inwestor inicjował czy też prowadził w dalszym ciągu postępowanie niezależnie od działań organów nadzoru budowlanego podejmowanych co do robót budowlanych rozpoczętych bądź prowadzonych po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę. Działania inwestora w odniesieniu do terenu już zabudowanego, który po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę w dalszym ciągu występuje z wnioskiem o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji, notabene zmienionej w zakresie parametrów od pierwotnego pozwolenia na budowę (zmieniony pierwotny kierunek wiązek i pierwotna moc nadajników), może być uznane za próbę ominięcia prawa.
Mając powyższe na uwadze zauważyć należy, że art. 56 w zw. z art. 54 ust. 1 u.p.z.p. nie wprowadza zakazu ustalania warunków lokalizacji inwestycji celu publicznego w odniesieniu do inwestycji, która została już zrealizowana, pod jednym wszakże warunkiem, a mianowicie, że inwestor zamierza uzyskać warunki dla przyszłego innego użytkowania lub przyszłych robót budowlanych dotyczących danego istniejącego obiektu (por. uzasadnienie wyroku NSA z 24 października 2018r. II OSK 793/18, publ. CBOSA w stosunku do ustalenia warunków zabudowy). Inaczej rzecz ujmując, inwestycja jest zrealizowana bądź jest realizowana, ale inwestor zamierza wprowadzić zmiany w użytkowaniu połączone z robotami budowlanymi związanymi z tymi zmianami; dla takiej sytuacji jest możliwe uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy. Jak już wskazano na wstępie rozważań, w orzecznictwie podkreśla się, że decyzja o warunkach zabudowy (odpowiednio decyzja lokalizacyjna) generalnie wydawana jest dla przyszłych zamierzeń inwestycyjnych; odnosi się wyłącznie do planowanego przedsięwzięcia budowlanego, a nie do inwestycji rozpoczętej lub zrealizowanej częściowo lub w całości (por. uzasadnienia wyroków NSA z 11 lipca 2018r. II OSK 2012/16 oraz z dnia 4 lipca 2017r. II OSK 2162/16, publ. CBOSA). Szerzej na ten temat wypowiedział się WSA w Warszawie: "Na mocy u.p.z.p. decyzja o warunkach zabudowy winna co do zasady odnosić się do inwestycji planowanej. O powyższym świadczy choćby treść art. 59 ust. 1 ww. ustawy, a także art. 53 ust. 3 pkt 2 tej ustawy. Zgodnie z tym pierwszym, zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Zgodnie zaś z art. 53 ust. 3 pkt 2, właściwy organ w postępowaniu związanym z wydaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dokonuje analizy stanu faktycznego i prawnego terenu, na którym przewiduje się realizację inwestycji (stosownie do art. 64 ust. 1, przepisy m.in. art. 53 ust. 3-5a stosuje się odpowiednio do decyzji o warunkach zabudowy). Zważyć przy tym należy, że omawiana decyzja ma rozstrzygać o dopuszczalnym sposobie zagospodarowania i warunkach zabudowy terenu objętego konkretnym zamierzeniem inwestycyjnym, a następnie stanowić podstawę dla sporządzenia dokumentacji budowlanej, weryfikowanej na dalszym etapie przez właściwy organ architektoniczno-budowlany" (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 lutego 2019 r. VII SA/Wa 2426/18, Lex/el.). Z kolei NSA w wyroku z dnia 12 grudnia 2017 r. II OSK 663/16, LEX nr 2427496 podkreślił, że warunki zabudowy ustala się dla inwestycji planowanej, a nie już zrealizowanej (tak również WSA w Lublinie w wyroku z dnia 13 marca 2018 r. II SA/Lu 1115/17, LEX nr 2481350). Wyroki te mają bezpośrednie przełożenie również do decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego.
W tym miejscu ponownie wskazać należy na pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym, wydanie decyzji o warunkach zabudowy (odpowiednio decyzji lokalizacyjnej) w stosunku do przedsięwzięć już zrealizowanych jest możliwe tylko wyjątkowo – w sytuacji nałożenia przez organ nadzoru budowlanego obowiązku przedłożenia tej decyzji w ramach postępowania zmierzającego do doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Przyjmuje się, że nie jest dopuszczalne, aby inwestor inicjował postępowanie co do ustalenia warunków zabudowy niezależnie od działań podejmowanych przez organ nadzoru budowlanego (por. powołany wyżej wyrok NSA sygn. akt II OSK 2012/16). Na tle powyższej wykładni była aprobowana sytuacja, gdy organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie legalizacyjne w oparciu o art. 48 P.b. i żąda przedłożenia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy celem ustalenia zgodności z prawem danej inwestycji z punktu widzenia planowania przestrzennego. W ubiegłych latach natomiast prezentowane było stanowisko, że może to nastąpić tylko w związku z postępowaniem, o którym mowa (stricte legalizacyjnym), zaś postępowanie naprawcze nie daje podstaw do żądania przedłożenia przez inwestora nowych warunków zabudowy (por. wyroki NSA o sygn. II OSK 1725/09 i II OSK 1451/09 oraz WSA o sygn. II SA/Go 623/12 i II SA/Gl 961/14). Aktualnie dominuje inny pogląd, który Sąd w tym składzie w pełni podziela, a który sprowadza się do stwierdzenia, że możliwe jest także ustalenie warunków zabudowy czy też warunków lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji realizowanej lub zrealizowanej, w sytuacji, gdy taka decyzja jest konieczna, aby ją przedłożyć w postępowaniu naprawczym prowadzonym przez organ nadzoru budowlanego, mającym na celu legalizację wykonanych robót budowlanych. Taki pogląd został wyrażony m.in. w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 30 czerwca 2017 r. II OSK 2729/15: "Możliwe jest także ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji realizowanej lub zrealizowanej w sytuacji, gdy decyzja o warunkach zabudowy jest konieczna, aby przedłożyć ją w postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego, mającym na celu legalizację wykonanych robót budowlanych w ramach postępowania naprawczego. Zrealizowany obiekt budowlany, którego sposób użytkowania został nielegalnie zmieniony, powinien być zgodny z przepisami budowlanymi, a także z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Aby zbadać czy taka zgodność istnieje niezbędna jest właśnie decyzja o warunkach zabudowy. Taki obiekt budowlany musi nadawać się do wkomponowania w istniejący ład architektoniczny. Zatem stanowisko zawarte przez skarżącą kasacyjnie, iż niemożliwe jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla zabudowanej nieruchomości w sytuacji gdy względem pobudowanego na tej działce obiektu toczy się postępowanie w oparciu o przepisy art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane nie zasługuje na uwzględnienie w przedmiotowej sprawie". Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z 28 lutego 2018r., sygn. akt II OSK 1161/16.
W nawiązaniu do powyższego, stwierdzić trzeba stanowczo, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy, jak również decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego w stosunku do inwestycji już zrealizowanych lub będących w toku dopuszczalne jest wyjątkowo - w sytuacji nałożenia na inwestora przez organ nadzoru budowlanego obowiązku przedłożenia tej decyzji w ramach postępowania zmierzającego do doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. W ocenie Sądu, brak jest podstaw do skutecznego samodzielnego wystąpienia z wnioskiem o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego w przypadku inwestycji będącej w toku realizacji lub już zrealizowanej, a z taką sytuacją mamy de facto w sprawie do czynienia.
W świetle powyższego, skoro decyzja o ustaleniu lokalizacji celu publicznego dotyczyła inwestycji na działce już zabudowanej tą inwestycją, a jednocześnie podtrzymanie wniosku i zmodyfikowanie parametrów inwestycji, nie miało miejsca w ramach prowadzonego postępowania przez organy nadzoru budowalnego i nastąpiło bez inicjatywy organu nadzoru, odmowa wydania zaskarżonej decyzji była prawidłowa.
Reasumując, zdaniem sądu, w przedmiotowej sprawie postępowanie przed organami zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś zgromadzony w sprawie materiał był wystarczający do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast chodzi o ocenę prawną wydanego orzeczenia, to należy stwierdzić, że mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się naruszeń wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, procesowego czy Konstytucji, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
W tych okolicznościach skargę należało oddalić, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło