II SA/Bk 147/08

Dnia 4 marca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2008 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.B. na czynność Starosty H. w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu p o s t a n a w i a: odrzucić skargę W dniu [...] stycznia 2008 r. W.B. złożył do Starosty Hajnowskiego wniosek o zwrot różnicy opłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości 425 zł wraz z odsetkami ustawowymi "od dnia wpłaty do dnia zwrotu", ewentualnie o wyczerpującą odpowiedź w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. Starosta H. nr [...], stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie organ nie wydaje decyzji, gdyż pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu jest czynnością administracyjno-techniczną. Powołując się na przepisy ustawy z 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym jak i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, organ wyjaśnił zasady postępowania w sprawach zwrotu opłat za wydanie karty pojazdu. W pouczeniu organ zawarł informację, że jeżeli strona kwestionuje obowiązek uiszczenia opłaty jak i jej wysokość, wówczas czynność ta podlega kontroli sądowej na podstawie i w trybie przepisów ustawy z 30.08.2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przypadku zaś niezadowolenia strony ze sposobu załatwienia sprawy, przysługuje stronie prawo złożenia skargi na czynność organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., w terminie 30 dni, od dnia niniejszego pisma. Pismo niniejsze doręczono skarżącemu, choć z akt nie wiadomo w jakiej dacie, bowiem potwierdzenie odbioru nie zawiera daty odbioru przesyłki. W związku z takim pouczeniem, skargą złożoną w dniu [...] stycznia 2008 r. W.B. wyraził swoje niezadowolenie z czynności Starosty H. w sprawie zwrotu opłaty za wydaną kartę pojazdu. Czynność ta polegała na wydaniu przez organ pisma z dnia [...] stycznia 2008 r. Zdaniem skarżącego w piśmie powyższym brak jest wyczerpującej informacji, na temat możliwości zwrotu przedmiotowej opłaty. Pomimo zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny przepisów nakazujących pobieranie opłat w wysokości 500 zł, Starosta H. nie ustosunkował się do powyższego w sposób wyczerpujący. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Powołując się na przepis art. 52 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej p.p.s.a., wskazał, iż skarżący nie wyczerpał opisanego tam trybu postępowania, albowiem w terminie 14 dni nie wezwał organu do usunięcia naruszenia prawa. Opierając się na orzecznictwie sądów administracyjnych organ stwierdził, iż odmowa zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest czynnością materialno- techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na czynność Starosty H. podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Tytułem wstępu warto zauważyć, iż zgodnie z najnowszym orzecznictwem NSA (uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., w sprawie sygn. akt: I OPS 3/07, dotąd niepubl.) skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.), jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z jego § 2 pkt 4 wynika natomiast, iż kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 52 § 1 skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Jego § 3 stanowi zaś, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Z akt sprawy wiadomo, że w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego orzekającego niekonstytucyjność przepisów nakładających powyższą opłatę w wysokości 500 zł, skarżący złożył do Starosty H. wniosek o zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu, ewentualnie o wydanie wyczerpującej odpowiedzi w przedmiocie jego nadpłaty. W związku z przedmiotowym wnioskiem organ wydał w dniu [...] stycznia 2008 r. pismo, w którym poinformował wnioskodawcę o aktualnym stanie prawnym w kwestii zwrotu ww. opłaty i podstawach prawnych działania organu. Wydając przedmiotowe pismo Starosta dokonał czynności, o jakiej mowa we wspomnianym art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jak sam wskazał w odpowiedzi na skargę, dopuszczalności skargi w takim przypadku uwarunkowana jest uprzednim wezwaniem na piśmie organu do usunięcia naruszenia prawa - w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o podjęciu czynności. Trudno nie zgodzić się z organem, iż w sprawie nie został wyczerpany tryb zaskarżenia, o jakim mowa w art. art. 52 § 3 p.p.s.a. Niemniej jednak należy zwrócić uwagę, że wydając pismo z dnia 10 stycznia 2008 r. organ błędnie pouczył skarżącego o prawie, sposobie i terminie zaskarżenia przedmiotowej czynności, czym naruszył art. 9 kpa. Zgodnie bowiem z zasadą informacji wyrażoną w tym przepisie organy są obowiązane do informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych występujących w sprawie, a ponadto czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody w powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień. W przedmiotowej sprawie istotnie nie został przez skarżącego wyczerpany odpowiedni tryb zaskarżenia z art. 52 § 3 p.p.s.a., jednak nie ulega wątpliwości, iż fakt wniesienia skargi od razu do sądu, spowodowany był błędnym pouczeniem strony przez organ administracji. Sąd administracyjny nie mógł jednak przystąpić do merytorycznego rozpoznania skargi W.B., z uwagi na braki, stanowiące o jej niedopuszczalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wymóg art. 52 § 1 i 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w postaci "wyczerpania środków zaskarżenia" nie został spełniony, bo w dacie wniesienia skargi na czynność organu jakiekolwiek wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie zostało do niego skierowane. Skarga niniejsza jako przedwczesna, wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, była zatem niedopuszczalna. Powtórzyć należy za doktryną, że ze względu na merytoryczny, a nie formalny charakter tej kategorii przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi (obok przesłanki właściwości rzeczowej sądu administracyjnego i legitymacji podmiotu uprawnionego) – odmiennie niż w przypadku niedochowania przez skarżącego formalnych wymogów skargi – prawo nie przewiduje możliwości konwalidacji skargi, jeżeli jest ona niedopuszczalna (vide: T. Woś i inni "Postępowanie sądowoadministracyjne" Wyd. Prawn. Lexis Nexis Warszawa 2004, str. 113). Na marginesie, należy zaznaczyć, iż postanowienie o odrzucenie skargi, jako rozstrzygnięcie o charakterze formalnym a nie merytorycznym, nie powoduje stanu rzeczy osądzonej. W związku z tym, strona niezadowolona z rozstrzygnięcia organu po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia (z art. 52 § 3 p.p.s.a), będzie mogła jeszcze raz skorzystać z prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego, nie naruszając tym samym stanu powagi rzeczy osądzonej (res iudicatae). Mając powyższe na uwadze z mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu.