II SA/Bk 147/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 maja 2010 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej zasiłku celowego. oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących zdarzeń. Decyzją z dnia [...].10.2009r. (Nr [...]) wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przez Starszego Specjalistę Pracy Socjalnej MOPR w B., orzeczono o przyznaniu skarżącemu L. Z. na jego wniosek z dnia 16 kwietnia 2009r. (w rzeczywistości 16 marca 2009r.) zasiłku celowego na zakup leków w kwocie 100 złotych. Jako podstawę prawną decyzji wskazano przepisy: art. 106 ust. 1, 39 ust. 1 i 2 oraz 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej a także par. 1 pkt 1 lit. "a" Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24.07.2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Decyzję powyższą wydano po kolejnym rozpoznaniu wniosku strony, będącym następstwem uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (decyzją z [...].07.2009r.) wcześniejszej decyzji z dnia [...].04.2009r. odmawiającej przyznania świadczenia z uwagi na brak współdziałania strony z organem pomocy społecznej. W uzasadnieniu teraz wydanej decyzji, organ I instancji wskazał, iż skarżący nadal prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, oddzielne od mieszkającej w tym samym domu matki. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nieposiadającą własnego dochodu. Zajmuje jeden pokój w podpiwniczeniu domu matki. Nie okazał pomieszczenia, w którym byłaby możliwość przygotowywania obiadów. Skarżący nie wykazuje woli współdziałania z organem pomocy społecznej w zakresie rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej we własnym zakresie. Z uwagi jednak na to, iż okoliczności uznawane za przejaw braku współdziałania strony, zostały przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. ocenione jako niewystarczające do wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia, orzeczono o przyznaniu zasiłku celowego. Organ podał, iż stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie kosztów zakupu żywności, odzieży, leków, opału, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, leczenia, drobnych remontów i napraw, czy kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze uznaniowym. Organ wskazał też, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom samotnie gospodarującym, spełniającym kryterium dochodowe przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy np. bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby albo innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. W obszernym odwołaniu, obejmującym pięć decyzji wydanych przez organ I instancji w dniu [...].10.2009r. w stosunku do skarżącego, zostały podniesione zarzuty natury zarówno ogólnej, odnoszące się do wszystkich decyzji, jak i zarzuty konkretne dotyczące poszczególnych rozstrzygnięć. Odwołujący się przede wszystkim zarzucił pominięcie uwzględnienia jego sytuacji zdrowotnej, świadczące o celowym "zatajaniu" faktów. W odniesieniu do przedmiotu tej sprawy zarzucił organowi, iż decyzje dotyczące pomocy na zakup leków wydawane są już po terminie ważności recept, co uniemożliwia ich zrealizowanie i zapewnienie ciągłości leczenia, mimo, iż skarżący jest osobą przewlekle chorą. Zarzucił przedłużanie przez organ postępowania, prowadzące do pozbawienia pomocy od lutego 2008r., w tym od dwunastu miesięcy na leczenie. Podał, iż lekarstwa musi przyjmować systematycznie oraz, że wymaga leczenia w czterech poradniach specjalistycznych: kardiologicznej, gastrologicznej, neurologicznej i pulmonologicznej, ma skierowanie do piątej poradni specjalistycznej i powinien przestrzegać diety żołądkowo-trzustkowej. Zaskarżoną decyzją (Nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpoznaniu powyższego odwołania powołując się na art. 138 par. 2 kpa w związku z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, orzekło o uchyleniu w całości decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Kolegium stwierdziło, iż organ I instancji nie przedstawił w uzasadnieniu swojej decyzji żadnych konkretnych i indywidualnych powodów uzasadniających przyznanie pomocy w wysokości orzeczonej. Z uwagi na to, iż w odwołaniu strona kwestionuje wysokość zasiłku, kolegium ze względu na brak uzasadnienia wysokości świadczenia, nie może odnieść się do argumentów strony. Postępowanie organu I instancji, kolegium uznało za przekraczające granice uznania administracyjnego i noszące cechy dowolności. Kolegium nawiązało do orzeczeń sądów administracyjnych wyrażających tezy o potrzebie wnikliwego i logicznego uzasadnienia decyzji uznaniowych. W ocenie kolegium niewłaściwe uzasadnienie decyzji dowodzi niewyjaśnienia okoliczności sprawy w stopniu pozwalającym na dokonanie kontroli odwoławczej, co uchybia zasadom ogólnym wyrażonym art. 7, 9 i 77 kpa. Jednocześnie kolegium odnosząc się do innego zarzutu odwołania stwierdziło, iż nieuzasadnione jest żądanie wypłaty 22 zasiłków celowych z tytułu błędnie wydanych decyzji a także wskazało, że obowiązujące przepisy nie przewidują wypłaty odsetek od błędnie wydanych decyzji, ani wypłaty zasiłków celowych jako formy odszkodowania za długotrwałe postępowanie. W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję kasacyjną, skarżący L. Z. zarzucił organowi działanie na "zwłokę" uniemożliwiające zrealizowanie na czas recept przy pomocy "C." A. B., a w konsekwencji uniemożliwiające kontynuowanie koniecznego i wymagającego systematyczności leczenia. Zarzucił, iż w skarżonej decyzji celowo został "zatajony" jego stan zdrowia. Po raz kolejny opisał swoją sytuację zdrowotną i pozostawanie pod opieką kilku różnego rodzaju specjalistów. Stwierdził, iż organ błędnie wskazał datę złożenia wniosku tj. zamiast 16.03.2009r. podał datę 16.04.2009r. Obszernie uzasadnił nietrafność przypisywania mu braku współdziałania z organem. W dodatkowym piśmie uzupełniającym skargę wskazał na stwierdzenie zatorowości płuc i podkreślił raz jeszcze, że brak pomocy w zakupie leków naraził go na pogorszenie stanu zdrowia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu albowiem wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaskarżonej decyzji kasacyjnej było uzasadnione. Stosownie do treści art. 138 par. 2 kpa, możliwość uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy objętej rozstrzygnięciem organu I instancji, występuje wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. U podstaw przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej załatwienia wniosku strony z dnia 16.03.2009r. o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków, legł fakt stwierdzenia, iż organ I instancji w ogóle nie wyjaśnił dlaczego orzekł o przyznaniu świadczenia w kwocie 100 złotych. Wczytanie się w treść uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej przekonuje o trafności oceny kolegium. W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej przytoczono, bowiem jedynie treść przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej, natomiast całkowicie pominięto etap subsumcji stanu faktycznego sprawy pod przytoczoną normę prawną. Zważywszy na fakt, iż decyzja o przyznaniu zasiłku celowego jest oparta na uznaniu administracyjnym, uzasadnienie przyznania takiego zasiłku tak, co do zasady przyznania, jak i wysokości, wymagało szczegółowego przedstawienia przesłanek faktycznych i oceny "wyboru" wskazanej w decyzji kwoty zasiłku jako wysokości adekwatnej do zgłoszonej potrzeby. Zauważyć należy, iż każda decyzja administracyjna, w tym także oparta na uznaniu, musi odpowiadać warunkom określonym w par. 1 i 3 art. 107 kpa. Zgodnie z tymi przepisami, jednym z elementów decyzji jest uzasadnienie faktyczne i prawne. Powinno ono zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy podejmowaniu decyzji. W szczególności winno ono zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego. Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy kontroli decyzji uznaniowych, gdzie brak prawidłowego uzasadnienia nie pozwala ustalić czy doszło do przekroczenia granic swobodnego uznania. W sprawie niniejszej zabrakło wskazania konkretnych powodów, dla których organ I instancji zasiłek w kwocie 100 złotych, mający zabezpieczać potrzeby w zakresie zakupu koniecznych leków, uznał za właściwy. Nie zostały ustalone w sposób czytelny potrzeby strony w tym zakresie, jak i nie zostały przedstawione możliwości finansowe organu tj. dwa zasadnicze elementy będące wyznacznikami przyznawanego świadczenia z pomocy społecznej. Zarzuty skargi nie podważają skutecznie decyzji kasacyjnej. Skarżący nie dostrzega, iż decyzja kasacyjna, jest następstwem uwzględnienia odwołania wniesionego przez niego. Akcentowanie w skardze na decyzję kasacyjną błędności upatrywania w postawie skarżącego naruszenia obowiązku współdziałania z organem, pomija okoliczność przyjęcia w sprawie niniejszej przez organy obu instancji, że nie wystąpiła przesłanka negatywna przyznania zasiłku celowego. Organ I instancji, nawiązując do wcześniejszego stanowiska kolegium, podał, iż okoliczności mające świadczyć o bierności strony w wypełnieniu obowiązku współdziałania, są niewystarczające do odmowy przyznania zasiłku celowego. SKO w B. uchylając teraz decyzję pierwszoinstancyjną, także nie zalecało uzupełniania materiału dowodowego w zakresie realizacji przez stronę obowiązku współdziałania. Jedyną przyczyną przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia stała się niemożność "prześledzenia" przez organ odwoławczy toku rozumowania organu I instancji w zakresie wysokości przyznanego świadczenia, świadcząca o niewyjaśnieniu w pierwszej instancji kwestii istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodzić się należy ze skarżącym, iż przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej winno następować szybko, gdyż każde opóźnienie może narazić stronę na niemożność zaspokojenia na czas potrzeby życiowej. Sytuacja komplikuje się jednak w przypadkach ujawnienia wątpliwości, co do właściwego wykorzystywania świadczeń, bądź w przypadkach dostrzeżenia w toku postępowania odwoławczego uchybień w decyzji pierwszoinstancyjnej, nie pozwalających na utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. W sprawie niniejszej upływ czasu od daty złożenia wniosku do daty przyznania pomocy był następstwem początkowo wątpliwości organu co do oceny postawy strony, a obecnie uchybień w decyzji pierwszoinstancyjnej. Zarówno wydawanie decyzji negatywnych, przewidzianych przepisami prawa, jak i uchybienia przepisom proceduralnym przy załatwianiu wniosków, nie może być utożsamiane z celowym działaniem na szkodę podopiecznego. Końcowo sąd nadmienia, iż błędnie podaną datę złożenia wniosku (16.04.2009r. zamiast 16.03.2009r.) należałoby traktować wyłącznie w kategoriach oczywistej omyłki pisarskiej, która pozostaje bez wpływu na wynik postępowania. Podzielając stanowisko zajęte przez organ odwoławczy w skarżonej decyzji kasacyjnej i nie dostrzegając wad istotnych kwestionowanej decyzji, skargę jako niezasadną oddalono (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).-