II SA/Bk 150/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 czerwca 2012 r. przy udziale Prokuratora Okręgowego w B. [...] sprawy ze skargi M. S. M. na zarządzenie zastępcze Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2012 r. bez numeru w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę. Przedmiotem skargi jest zarządzenie zastępcze Wojewody P. z [...] stycznia 2012 r. stwierdzające - na podstawie art. 86a ust. 2 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm.) w zw. z art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 ze zm.) - wygaśnięcie mandatu radnego Sejmiku Województwa P. Pana M. S. M. (dalej powoływany także jako Skarżący). Powodem wydania aktu tej treści było stwierdzenie, że Pan M. S. M. nie posiadał prawa wybieralności w dniu wyborów. Wojewoda P. wskazał, że mimo wezwania Komisarza Wyborczego w B., Sejmik Województwa P. uchwałą Nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. odmówił wygaszenia mandatu radnego, nie podając uzasadnienia. Następnie Wojewoda P. wezwał Sejmik Województwa P. do podjęcia stosowanej uchwały w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania, jednakże Sejmik nie podjął w tym terminie żadnego rozstrzygnięcia. Z uwagi na powyższe, po uprzednim powiadomieniu Ministra Administracji i Cyfryzacji o konieczności wydania zarządzenia zastępczego, Wojewoda P. wydał zarządzenie zastępcze. Wojewoda wskazał, iż jak wynika z informacji z Krajowego Rejestru Karnego, którą Wojewoda P. otrzymał przy piśmie z Krajowego Biura Wyborczego Delegatury w B. z dniu [...] grudnia 2011 r. Skarżący w dniu [...] lutego 2001 r. został skazany prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, co jednoznacznie potwierdza, że w dniu wyborów do Sejmiku Województwa P. (21 listopada 2010 r.) nie posiadał prawa wybieralności. Na powyższe zarządzenie zastępcze, Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 75 ustawy z dnia 14 sierpnia 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako k.p.a.) w zw. z art. 106 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako k.k.) poprzez oparcie rozstrzygnięcia na dowodzie sprzecznym z prawem, w postaci nieaktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego. Zaznaczył, że w chwili wydawania zarządzenia zastępczego, stosownie do art. 106 k.k., Skarżący był osobą niekaraną. Autor skargi wskazał, że prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] października 2011 r., sygn. akt [...], zarządzone zostało zatarcie skazania wobec Skarżącego. Tym samym, w dniu wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia, Skarżący był w świetle prawa osobą niekaraną, a Wojewoda P. opierając swoje zarządzenie zastępcze na nieaktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego, naruszył przepisy prawa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, iż co do zasady wygaśnięcie mandatu następuje z mocy samego prawa, bezwarunkowo, wskutek utraty prawa wybieralności, bądź z uwagi na brak tego prawa w dniu wyborów. Konieczne jest jednak urzędowe potwierdzenie skutku prawnego, jaki nastąpił z mocy prawa przez właściwy organ i w określonej formie prawnej, dlatego też, wobec braku uchwały Sejmiku Województwa P., zasadnym było wydanie zarządzenia zastępczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z powołanym w zarządzeniu zastępczym przepisem art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Stosownie zaś do art. 7 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy, nie mają prawa wybieralności osoby karane za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Z powyższych regulacji wynika, że radni, którzy w dniu wyborów byli karani za przestępstwa umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, nie posiadają prawa wybieralności, a w konsekwencji, odpowiednie organy są zobowiązane do wygaszenia mandatów takich radnych. Podkreślić należy, jak słusznie wskazuje Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę, że kluczowe znaczenie ma data przeprowadzenia wyborów, czyli w niniejszej sprawie 21 listopada 2010 r., albowiem ustawa wyraźnie wskazuje, iż należy badać, czy radny posiadał prawo wybieralności w dniu wyborów, a nie w chwili podejmowania rozstrzygnięcia przez Sejmik Województwa czy też organ nadzoru. Podjęta uchwała Sejmiku Województwa czy też zarządzenie zastępcze Wojewody potwierdza jedynie wystąpienie okoliczności, powodujące wygaśnięcie mandatu radnego z mocy prawa, a zatem nie ma znaczenia, czy w chwili podejmowania rozstrzygnięcia radny posiadał prawo wybieralności czy też nie. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 1 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1979/10 (LEX nr 746864) wygaśnięcie mandatu, co do zasady następuje z mocy prawa, z dniem wystąpienia przesłanek do jego wygaśnięcia. Konieczne jest jedynie urzędowe potwierdzenie skutku prawnego, a takim aktem jest uchwała rady gminy, bądź zarządzenie zastępcze wojewody. Zarządzenie zastępcze jest więc jedynie urzędowym potwierdzeniem skutku prawnego, który nastąpił z mocy ustawy. Mandat, który już wygasł nie "odradza" się wskutek zmian w Krajowym Rejestrze Karnym. Jednocześnie, zarówno w orzecznictwo jak i doktrynie wskazuje się, że przepisy dotyczące zasad wygasania mandatów radnych należy interpretować bardzo rygorystycznie, bez względu na stopień przewinienia radnego (zob. wyroki NSA z 5 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1714/10, LEX 746748 i z 30 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OSK 140/11, LEX 988196). Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy bezsprzecznie wynika, że Skarżący wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] lutego 2001 r. sygn. akt [...] został skazany, za przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego (przestępstwo oszustwa względem mienia o znacznej wartości), na karę dwóch lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności. W świetle powyższego, na dzień wyborów do Sejmiku Województwa zarządzonych na dzień 21 listopada 2010 r. nie posiadał biernego prawa wyborczego w rozumieniu art. 7 ust 2 pkt 1 ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, co potwierdza informacja z Krajowego Rejestru Karnego (k. 18 akt). Odnosząc się do zarzutu skargi, iż Skarżący na dzień podejmowania zarządzenia zastępczego przez Wojewodę P., był osobą niekaraną a zatem brak było podstaw do wygaszenia mandatu radnego, należało uznać go za bezzasadny. Owszem, na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] października 2011 r. sygn. akt [...], w wyniku rozpoznania wniosku obrońcy Skarżącego z dnia 13 września 2011 r., zarządzono zatarcie skazania Skarżącego wynikającego z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] lutego 2001 r. sygn. akt [...], zmienionego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] listopada 2001 r., sygn. akt [...], jednakże powyższe nie oznacza, że zaskarżone zarządzenie zastępcze narusza przepisy prawa. Jak wskazano powyższej, istotne znaczenie ma, czy Skarżący był osobą karaną w dniu przeprowadzenia wyborów, czyli w dniu 21 listopada 2010 r., a nie w chwili wydawania zaskarżonego zarządzenia zastępczego. Uchwała Sejmiku Województwa czy też zarządzenie zastępcze Wojewody, jako rozstrzygnięcie o charakterze deklaratoryjnym, potwierdza jedynie (ex tunc) skutek prawny wygaśnięcia mandatu z mocy prawa i nie kształtuje żadnego nowego stosunku prawnego. Tym samym, fakt, iż na dzień wydawania zarządzenia zastępczego, Skarżący w świetle prawa był osobą niekaraną, a w konsekwencji posiadał bierne prawo wyborcze, nie oznacza, że nie było podstaw prawnych do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw. Mandat radnego, który już wygasł nie "odradza" się wskutek zmian w Krajowym Rejestrze Karnym, polegających na zatarciu skazania, które nastąpiło po dniu przeprowadzonych wyborów. W świetle powyższego za niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 75 k.p.a. w związku z art. 106 k.k. Organ nadzoru, swoje rozstrzygniecie oprał na informacji z Krajowego Rejestru Karnego aktualnej na dzień przeprowadzenia wyborów do Sejmiku Województwa, a zatem nie jest to dowód sprzeczny z prawem. Fakt późniejszego zatarcia skazania Skarżącego nie mógł mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia zastępczego Wojewody Podlaskiego. Konsekwencją powyższego jest wygaśnięcie sprawowanego przez Skarżącego mandatu radnego. W związku z tym, że Sejmik Województwa P. nie podjął na wezwanie organu nadzoru uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego, Wojewoda zasadnie wydał w tym względzie zarządzenie zastępcze, realizując tym samym kompetencję wynikającą z art. 86a ust. 2 ustawy o samorządzie województwa. W tym stanie Sąd stwierdza, że zarządzenie zastępcze jest zgodne z prawem, co skutkuje oddaleniem skargi w oparciu o przepis art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270).