II SA/Bk 1536/25
WyrokWSA w Białymstoku2026-01-15
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Marta Joanna Czubkowska, Barbara Romanczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma podstawy do umorzenia odsetek od należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, biorąc pod uwagę sytuację dochodową i rodzinną dłużnika?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną dłużnika. Jednakże, instytucja umorzenia ma charakter wyjątkowy i wymaga wykazania nadzwyczajnie trudnej sytuacji życiowej, niezależnej od dłużnika. Samo uzyskiwanie niskich dochodów lub brak dochodów nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia, jeśli dłużnik posiada zdolność do pracy i nie udokumentował trwałej niezdolności do jej wykonywania. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący J. L. złożył wniosek o umorzenie odsetek od należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ I instancji odmówił umorzenia, co utrzymał w mocy organ II instancji (SKO). SKO uznało, że sytuacja skarżącego nie jest na tyle wyjątkowo trudna, aby uzasadniać umorzenie, mimo że skarżący utracił zatrudnienie. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając niewłaściwą ocenę jego sytuacji finansowej i rodzinnej.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant referent stażysta Emilia Jarząbska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 27 czerwca 2025 r. nr 406.203/E-20/26/25 w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.
Do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku wpłynął wniosek J. L. (dalej: "skarżący" lub "wnioskodawca") z 15 kwietnia 2025 r., w którym zwrócił się z prośbą o umorzenie w całości odsetek naliczanych od kwoty głównej należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Występując o umorzenie odsetek ustawowych skarżący wskazał m.in., że: "(...) będzie to dobry sygnał i motywujący mnie do napisania i skierowania wniosku by pozostałe zadłużenie jakie jestem winien rozłożyć na raty".
Działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Białegostoku Kierownik Sekcji Dłużnika Alimentacyjnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku (dalej: "MOPR") decyzją z 8 maja 2025 r., nr DSR.SDA.535.4.20.2025, odmówił skarżącemu umorzenia w całości kwoty odsetek, które na dzień wydania decyzji wynoszą 313,24 zł, naliczonych od pozostałej do spłaty kwoty głównej należności dłużnika alimentacyjnego w wysokości 36.295,39 zł, z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych J. L.1 i D. L.
Na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej: "SKO" lub "Kolegium") decyzją z 27 czerwca 2025 r., nr 406.203/E-20/26/25, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium wyjaśniło, że podstawą wydania decyzji jest art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2025, poz. 438, dalej: "ustawa" lub "u.p.o.u.a."). Powołując się na przepisy tej ustawy SKO wyjaśniło, że – mając na uwadze założenia o konieczności łożenia rodziców na utrzymanie dzieci oraz zwiększenie odpowiedzialności dłużnika alimentacyjnego –przyjąć trzeba, że instytucja umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy, ponieważ w tym przypadku organ właściwy wierzyciela rezygnuje z przysługującej należności zwrotnej, a koszt jej poniesienia przerzucany jest na ogół społeczeństwa. Wobec tego, skoro umorzenie należności jest instytucją stosowaną wyjątkowo, toteż dłużnik, aby jego wniosek o umorzenie należności mógł zostać uwzględniony, musi znaleźć się w nadzwyczajnie trudnej sytuacji, tj. z przyczyn od siebie niezależnych nie może podjąć pracy zarobkowej i uzyskać dochodu własnym staraniem, a stan taki ma charakter trwały.
Dalej SKO wskazało, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z informacji o sytuacji rodzinnej, mieszkaniowej, zdrowotnej i zawodowej sporządzonej 25 kwietnia 2025 r. i podpisanej przez skarżącego wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe w mieszkaniu stanowiącym własność jego rodziców, wyposażony w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 4.723,77 zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia komornicze w wysokości 3.302,41 zł. Nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Stałe miesięczne wydatki to: opłata za czynsz w kwocie 737,31 zł, opłata za energię elektryczną w kwocie 176,81 zł, wydatki na zakup leków i leczenie około 300 zł.
Zdaniem SKO w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie żądania oraz pozwalające na zastosowanie najdalej idącej ulgi, jaką jest umorzenie odsetek od kwoty stanowiącej równowartość należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie są to bowiem okoliczności, pozwalające na wyjątkowe potraktowanie J. L. i uwzględnienie żądania w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium zaznaczyło, że skarżący nie przedłożył orzeczenia o niepełnosprawności, o niezdolności do pracy ani jakiejkolwiek dokumentacji medycznej, która potwierdzałaby trwały lub czasowy brak zdolności do podejmowania aktywności zawodowej. Wskazanie na dolegliwości zdrowotne miało wyłącznie charakter deklaratywny i nie zostało poparte żadnym obiektywnym dowodem.
SKO podkreśliło, że skarżący ma 56 lat i - jak sam przyznaje - do chwili obecnej był zatrudniony. Oznacza to, że posiada zdolność do pracy, a tym samym potwierdza, że dysponuje pewnym potencjałem zarobkowym, który może być wykorzystany do realizacji obowiązku alimentacyjnego lub chociażby stopniowej spłaty zadłużenia. Okoliczność ta przesądza, że sytuacja strony nie spełnia kryteriów "szczególnie trudnej sytuacji życiowej" w rozumieniu przepisów o ulgach w spłacie należności publicznoprawnych. W toku postępowania odwoławczego skarżący wskazał, że dokonuje wpłat na poczet zadłużenia alimentacyjnego za pośrednictwem komornika sądowego, co powinno prowadzić do zastosowania ulgi w postaci umorzenia odsetek.
Kolegium zwróciło uwagę, że jakkolwiek podejmowanie przez dłużnika próby spłaty zadłużenia należy ocenić pozytywnie, to jednak dokonywanie niewielkich wpłat – zwłaszcza w sytuacji wieloletniego braku pełnej spłaty należności głównej - nie stanowi przesłanki wystarczającej do zastosowania instytucji umorzenia odsetek. Kolegium wskazało jednak, że wysokość odsetek w niniejszej sprawie jest bezpośrednim i przewidywalnym skutkiem długotrwałego niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego oraz nieregularnych lub zbyt niskich wpłat na poczet długu. Dłużnik, mimo świadomości istnienia długu, nie podjął skutecznych działań zmierzających do jego uregulowania, co doprowadziło do narastania odsetek. Wbrew jego twierdzeniom, fakt, że odsetki rosną, nie może być sam w sobie uznany za przesłankę do ich umorzenia. Odsetki pełnią funkcję kompensacyjną i dyscyplinującą, chronią interesy uprawnionego do alimentów - w tym przypadku osoby małoletniej lub już dorosłej, której świadczenia nie były wypłacane w terminie.
SKO dodało, że powodem negatywnego rozpatrzenia wniosku o umorzenie nie była tylko ocena poziomu wydatków skarżącego w relacji do dochodów. Sytuacja skarżącego nie jest szczególnie, wyjątkowo trudna. Poza tym nie ma udokumentowanych przeszkód natury zdrowotnej (orzeczona na stałe niezdolność do jakiejkolwiek pracy), aby podjął pracę i uzyskał wynagrodzenie. Umorzenie tej części zobowiązania byłoby zbyt daleko idące, zważywszy zwłaszcza na to, że skarżący jest w wieku aktywności zawodowej, zdolny do pracy i w przyszłości zobowiązania te może uregulować. Umorzenie zobowiązań skarżącego w części odsetkowej oznaczałoby w istocie rzeczy to, że zobowiązania te reguluje społeczeństwo. W ocenie Kolegium, skarżący winien także "dać coś od siebie", tj. postarać się własnym staraniem o uregulowanie w przyszłości zadłużenia z tytułu odsetek od wpłat dokonanych z funduszu alimentacyjnego, np. w formie dogodnych rat. Niewątpliwie sytuacja Skarżącego jest trudna, niemniej jednak należy mieć na względzie, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, iż samo uzyskiwanie niskich dochodów, bądź nawet nieuzyskiwanie dochodów, nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. I OSK 1096/20). Zgłoszone przez skarżącego okoliczności, nie czynią jego sytuacji wyjątkową na tle innych dłużników alimentacyjnych, bowiem z samej istoty zadłużenia wynika zły stan finansowy i zdrowotny dłużnika. Inaczej zadłużenie nie powstałoby.
Organ odwoławczy stwierdził także, że z działalności bieżącej Kolegium można wywnioskować, że przedstawiona przez J. L., aczkolwiek subiektywnie trudna sytuacja, obiektywnie - w porównaniu do innych spraw, do takich nie należy. Świadczy o tym chociażby wiek aktywności produkcyjnej i możliwość podjęcia zatrudnienia w przyszłości. Wobec powyższego Kolegium nie dopatrzyło się żadnych przeszkód zdrowotnych ani życiowych, które stanowiłyby realną przeszkodę w możliwości pozyskania dochodu. Ocena potencjalnych możliwości skarżącego spłaty powstałego zadłużenia, ze swej istoty może się odnosić do stanu wyłącznie przyszłego, a nie do przeszłości.
Końcowo SKO wskazało, że w oparciu o przepis art. 30 ust. 2 ustawy, zaistniały stan faktyczny w sprawie należało ocenić w ten sposób, iż odmowa uwzględniania wniosku J. L. o umorzenie odsetek w całości kwoty odsetek, które na dzień wydania niniejszej decyzji wynoszą 313,24 zł, naliczonych od pozostałej do spłaty kwoty głównej należności dłużnika alimentacyjnego w wysokości 36.295,39 zł, z tytułu wypłaconych J. L.1 i D. L. świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w całości została należycie uzasadniona.
Skarżący, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zarzucił jej niewłaściwą ocenę sytuacji finansowej i rodzinnej. Wskazał m.in., że: rzeczywiście, w czasie składania wniosku o umorzenie pracował, jednak na obecną chwilę jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku; w latach 2012/2013 do 2018/2019 nie uzyskiwał żadnego dochodu z przyczyn całkowicie niezależnych, na co powinna być odpowiednia dokumentacja; kiedy dysponował niewielką kwotą gotówki w maju 2020 r. to wpłacał na konto komornika, ponieważ czuł i rozumiał obowiązek, jaki na nim spoczywa wobec synów oraz funduszu alimentacyjnego, który reprezentuje Skarb Państwa – co jest w sprzeczności z twierdzeniem, że sytuacja, w jakiej znajduje się obecnie jest zwykłą konsekwencją uchylania się od powinności zaspokajania potrzeb własnych dzieci; na koniec maja 2020 rok zadłużenie wynosiło 113.597,49 zł, gdzie wobec funduszu alimentacyjnego kwota jest około 88.380,43 zł.; z zestawienia tych kwot z dokonanymi wpłatami w okresie maj 2020 r. - maj 2025 r. wynika, że wpłacił 100.860,55 zł na konto funduszu alimentacyjnego, w tym 98.666,68 zł na konto MOPR.
Skarżący podniósł, że są to wystarczające argumenty by przychylić się do wniosku o umorzenie całości kwoty odsetek naliczonych do spłaty kwoty głównej należności, nawet odsetek bieżących w całości oraz odsetek przyszłych od wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Analizując przedstawioną sytuacje są podstawy, by Skarb Państwa reprezentowany przez fundusz alimentacyjny poszedł dalej i zrezygnował od dochodzenia części należnych dochodów. Tym bardziej, że na obecną chwilę fundusz alimentacyjny nie wypłaca żadnych świadczeń dla wierzycieli, jakimi są synowie wnioskodawcy.
Do skargi skarżący dołączył zaświadczenie o dokonanych wpłatach oraz decyzję o zarejestrowaniu w Powiatowym Urzędzie Pracy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej.
Przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji w niniejszej sprawie jest wniosek dłużnika alimentacyjnego J. L. o umorzenie kwoty odsetek (313,24 zł na dzień wydania decyzji), naliczonych od pozostałej do spłaty kwoty głównej należności dłużnika alimentacyjnego w wysokości 36.295,39 zł, z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych J. L.1 i D. L.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który przewiduje że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną, zaś umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Warunkiem zatem wydania decyzji na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy jest zbadanie stanu faktycznego sprawy pod kątem występowania przesłanek określonych w tym przepisie i zindywidualizowanie uzasadnienia decyzji.
Regulacja umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, o których mowa w art. 30 ust. 2 ustawy należy do sfery uznania administracyjnego. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Od oceny organu zależy więc czy wydana zostanie decyzja umarzająca należność w całości lub w części. Cechą specyficzną instytucji uznania jest to, że decyzja wydana w tym trybie nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądu. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, tzn. czy organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności.
W rozpoznawanej sprawie analiza zaskarżonej decyzji w zestawieniu z treścią zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym dowodów prowadzi do wniosku, że organ administracji przy wydaniu decyzji nie naruszył wskazanych wyżej reguł postępowania i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Jak wynika ze szczegółowego uzasadnienia decyzji oraz treści dokumentów zawartych w aktach administracyjnych, organ zebrał wyczerpująco materiał dowodowy i poddał go ocenie zgodnie z regułami wynikającymi w k.p.a. Ustalenia faktyczne i motywy, które legły u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia nie dawały - w ocenie sądu - podstaw do stwierdzenia przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego.
Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 14 lipca 2020 r. w sprawie sygn. akt I OSK 2861/19 zobowiązany ponosi pełną odpowiedzialność za zaistniałe zaległości powstałe z tytułu wypłaconych przez Państwo zastępczo na rzecz jego dzieci alimentów i spoczywa na nim obowiązek pełnego zaangażowania i podjęcia starań w kierunku spłaty tych zaległości wraz z odsetkami. Zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Należy też mieć na względzie charakter zobowiązań alimentacyjnych, które zgodnie z art. 133 ustawy z 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy w przypadku rodziców w stosunku do dzieci, mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w wyjątkowych sytuacjach.
Przesłankami zatem umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek zawartymi w tym przepisie są wyłącznie sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy. Na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności - stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Są to kwestie istotne, bowiem działając w ramach uznania administracyjnego, organ winien rozważyć, czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać. Z kolei na sytuację rodzinną dłużnika składa się ustalenie, czy prowadzi samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz.
Umorzenie na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy winno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. II SA/Lu 559/10).
Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego, zatem osobom uprawnionym, tj. J. L.1 i D. L., zostały wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresach świadczeniowych 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015, 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019, 2019/2020 oraz 2020/2021. Odsetki, na dzień wydania kontrolowanej decyzji wyniosły 313,24 zł i zostały naliczone od pozostałej do spłaty kwoty głównej należności dłużnika alimentacyjnego w wysokości 36.295,39 zł. Odnotować trzeba zatem, że fundusz alimentacyjny aktualnie nie wypłaca już świadczeń na rzecz dzieci skarżącego. Sąd podkreśla jednak, że fakt ten nie ma jednak wpływu na obowiązek zwrotu świadczeń uprzednio wypłaconych ze środków publicznych, który to obowiązek obciąża dłużnika alimentacyjnego niezależnie od bieżącego statusu wypłat (art. 27 ustawy). Przepis ten stanowi w ust. 1, że dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Z zebranych akt sprawy wynika również, że skarżący ma 56 lat, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w mieszkaniu stanowiącym własność jego rodziców, wyposażony w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Źródłem utrzymania strony było do niedawna wynagrodzenie za pracę w wysokości 4.723,77 zł brutto, z którego dokonywane były potrącenia komornicze w wysokości 3.302,41 zł. Na mocy załączonej do skargi decyzji Starosty Łomżyńskiego (PUP) z 18 kwietnia 2025 r., skarżący z tym dniem został uznany za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Stałe miesięczne wydatki to: opłata za czynsz w kwocie 737,31 zł, opłata za energię elektryczną w kwocie 176,81 zł, wydatki na zakup leków i leczenie około 300 zł.
Wprawdzie sytuacja zdrowotna i dochodowa skarżącego jest trudna i nie ma wątpliwości, że się pogorszyła w ostatnim okresie, albowiem utracił on zatrudnienie, to w ocenie sądu nie wyklucza to możliwości spłaty wnioskowanej kwoty odsetek od należności alimentacyjnych. Sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy nie odbiega w rażący sposób od innych dłużników alimentacyjnych, którzy nie wywiązują się z ciążących na nich obowiązków alimentacyjnych.
Co istotne, skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji medycznej potwierdzającej trwałą lub okresową niezdolność do podjęcia zatrudnienia. Do niedawna był zatrudniony i osiągał dochody, co wskazuje na realną zdolność do zarobkowania. W wyroku z dnia 29 maja 2020 r. NSA wskazał, że dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny (I OSK 324/19). Skarżący nie jest też osobą niezaradną życiowo, funkcjonuje w życiu społecznym i zawodowym, a więc tym bardziej można uznać, że jego sytuacja może w najbliższej przyszłości ulec pozytywnej zmianie. Jak trafnie wskazał organ, obowiązek zwrotu należności wobec MOPR nie doprowadzi też do realnego zagrożenia sytuacji bytowej skarżącego, a stanowi jedynie przejściowe niedogodności, gdyż są to zwyczajne trudności, z którymi borykają się wszystkie osoby znajdujące się w położeniu podobnym do skarżącego.
Dostrzec należy pozytywne działanie skarżącego, polegające na dokonywaniu wpłat na poczet zadłużenia (vide zaświadczenie o dokonanych wpłatach, wystawione przez komornika sądowego). Niemniej jednak tego rodzaju argument nie uzasadnia zastosowania nadzwyczajnej ulgi w postaci umorzenia odsetek. Tym bardziej, że wysokość odsetek wynika wprost z długotrwałego niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego.
W wyroku z dnia 30 sierpnia 2024 r. w sprawie sygn. akt I OSK 2432/23 NSA wskazał, że "samo zatem uzyskiwanie niskich dochodów, bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Zła sytuacja jest bowiem cechą większości zobowiązanych, za których Fundusz Alimentacyjny wypłacał należności i umarzanie należności z tej tylko przyczyny czyniłoby praktycznie martwą normę prawną statuującą obowiązek zwrotu organowi równowartości wypłaconych z funduszu świadczeń. Wobec tego, sytuacja dochodowa dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Może mieć to miejsce wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Przy czym, taki stan powinien być efektem wpływu czynników obiektywnych. Należy też podkreślić, że przy rozpoznawaniu tego typu spraw trzeba również mieć na względzie, że zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest się w stanie utrzymać samodzielnie. Trudna sytuacja materialna i życiowa rodziców nie zwalnia ich od obowiązku świadczenia na potrzeby dzieci. Rodzice są obowiązani dzielić się z dziećmi nawet bardzo niskimi dochodami. Zobowiązania o charakterze alimentacyjnym mają zatem charakter obligatoryjny. Wobec tego art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. powinien być interpretowany w sposób ścisły, a nie rozszerzający."
W związku z powyższym, w ocenie sądu wprawdzie sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego może, co do zasady, stanowić przesłankę umorzenia przez organ właściwy wierzyciela tego rodzaju należności, jednakże wybór rozstrzygnięcia po dokonaniu jej analizy, należy ostatecznie do organu administracji, który w rozpatrywanej sprawie w sposób wyczerpujący i logiczny przedstawił swoje stanowisko w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.). Nie doszło do naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. Organy przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący. Uzyskane dowody poddano wnikliwej i poprawnej ocenie. Zaskarżone orzeczenie zostało w wystarczający sposób uzasadnione stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. – zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne.
Sąd – w świetle przepisu art. 134 p.p.s.a. – nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów prawa, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia skargi.
Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło