II SA/Bk 154/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.),, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J.S. i Prokuratora Rejonowego w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1. oddala skargę J.S, 2. przyznaje adwokatowi P.K. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego J.S. wykonane na zasadzie prawa pomocy. Naczelnik Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w S., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S., decyzją z dnia [...] maja 2012 r., znak [...], orzekł o zatrzymaniu J.S. prawa jazdy nr [...] oraz zobowiązał go jednocześnie do niezwłocznego zwrotu dokumentu. Organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 27 kwietnia 2012 r., do Prezydenta Miasta S. wpłynął wniosek Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. - organu właściwego dłużnika, znak MOPS[...], o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Organ I instancji wskazał, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.; dalej powoływana jako: "u.p.o.u.a."), wydawana jest przez starostę na podstawie wniosku organu właściwego dłużnika. Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta S. złożył J.S. Opisał w nim sytuację ekonomiczną i zdrowotną, która nie pozwalała mu na uiszczanie nawet 50% kwoty, którą pobiera jego syn A.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia 6 lipca 2012 r., o sygn. [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji wskazał, że na podstawie art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a., starosta wydaje obligatoryjnie decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, po otrzymaniu wniosku o zatrzymanie prawa jazdy (co miało miejsce w przedmiotowej sprawie), o którym mowa w art. 5 ust. 3b, u.p.o.u.a. i nie przysługuje mu możliwość wyboru innego rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem rozstrzygnięcie wydane przez organ I instancji zostało, zdaniem organu II instancji, oparte na u.p.o.u.a., znowelizowanej ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z dnia 29 września 2011 r.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. Odnośnie instytucji zatrzymywania prawa jazdy organ odwoławczy zauważył, iż faktycznie Trybunał Konstytucyjny stwierdził w wyroku z 22 września 2009 r. sygn. akt P46/07, niezgodność przepisów pozwalających na zatrzymywanie prawa jazdy dłużnikom alimentacyjnym uznanym za uchylających się od zobowiązań alimentacyjnych, z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Jednak pomimo istniejącej symetrii treściowej, na którą uwagę zwraca w odwołaniu Prokurator Prokuratury Rejonowej w S., wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie może mieć zastosowania do przepisów u.p.o.u.a. w ich aktualnym brzmieniu. Nawiązując do wspomnianego w odwołaniu Prokuratora, postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym na wniosek Prokuratora Generalnego RP, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zwróciło uwagę, iż wnioskiem Prokuratora Generalnego, o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją został objęty art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od dnia 1 stycznia 2012 r. Wniosek Prokuratora Generalnego wpłynął do Kancelarii Trybunału Konstytucyjnego w dniu 21 listopada 2010 r., zatem postępowanie to, zdaniem organu odwoławczego, nie dotyczyło aktualnego brzmienia przepisów ustawy. Na ww. decyzję Prokurator Prokuratury Rejonowej w S. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., zarzucając: 1. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w związku z oparciem rozstrzygnięcia o niezgodną z ww. przepisami Konstytucji RP normę art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a., zawierającą analogiczne rozwiązanie prawne w zakresie dopuszczenia możliwości zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, jak zdekonstytucjonalizowany przepis art. 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.); Mając na uwadze powyższe zarzuty Prokurator wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] o zatrzymaniu prawa jazdy w stosunku do dłużnika alimentacyjnego i umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowe. Skarżący w treści skargi powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, koncentrując się na tym, że przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, na których organy I i II instancji oparły swoje rozstrzygnięcie, dotknięte są wadą wtórną niekonstytucyjności spowodowaną powtórzeniem w obecnie obowiązującym stanie prawnym konstrukcji prawnej, która w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt P46/07, uznana została za niezgodną z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Prokurator również zauważył, że na dzień sporządzenia skargi toczyło się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie wszczęte na wniosek Prokuratora Generalnego RP, o stwierdzenie, że art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a., w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest niezgodny z zasadą proporcjonalności wywiedzioną z art. 2 Konstytucji RP. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wywiódł także skargę J.S.. Stwierdził w skardze, że faktycznie jest dłużnikiem alimentacyjnym ale nie odda prawa jazdy, gdyż jego długi nie są przez niego zawinione, nie ma z czego płacić alimentów i został zarejestrowany w urzędzie pracy. Pismem z dnia 31 października 2012 r. pełnomocnik J.S., ustanowiony z urzędu, doprecyzował skargę wnosząc o jej uwzględnienie i uchylenie obydwu decyzji administracyjnych wydanych w tym postępowaniu oraz o przyznanie kosztów zastępstwa według norm przepisanych. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że Skarżący faktycznie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej (otrzymuje zasiłek stały w kwocie 444 zł miesięcznie) oraz orzeczono wobec niego niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym. Ponadto pełnomocnik powołał się na naruszenie zasady proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, stwierdzając, że Sąd może orzec o niekonstytucyjności art. 5 u.o.p.o.u.a. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji dodatkowo zauważając, że zasada praworządności wymagała od organu II instancji wydania decyzji w oparciu o wprowadzone do porządku prawnego przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, których wykładnia dała podstawę do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, jako decyzji zgodnej z obowiązującym porządkiem prawnym. W dniu 20 listopada 2012 r. sąd administracyjny wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania sądowego w sprawie z uwagi na wyłonienie się zagadnienia prawnego (prejudykatu), które pozostało w związku przyczynowym z wynikiem rozpoznawanej sprawy i miało wpływ na jego treść – z uwagi na toczącą się przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawę o sygn. K 23/10, który ma orzec w przedmiocie konstytucyjności przepisu art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a. Sąd, po wydaniu wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 12 lutego 2014 r., o sygn. K 23/10 (Dz. U. poz. 236), podjął zawieszone postępowanie sądowe w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy na podstawie postanowienia z dnia 18 lutego 2014 r. Pismem z dnia 4 kwietnia 2014 r., powołując się na powyższy wyrok Trybunału konstytucyjnego, prokurator cofnął skargę, co spowodowało wydanie postanowienia z dnia 24 kwietnia 2014 r. o umorzeniu postępowania sądowego ze skargi Prokuratora Rejonowego w S. Na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014 r. pełnomocnik Skarżącego poparł skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, bowiem wydane w sprawie rozstrzygnięcia nie zawierają uchybień natury formalnej lub materialnej uzasadniających ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Stąd zarzuty skargi nie są skuteczne, a nadto także z urzędu Sąd nie dopatrzył się uchybień dyskwalifikujących zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W sprawie kontrolowane były przez Sąd decyzje wydane na podstawie art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oraz zobowiązania do niezwłocznego zwrotu dokumentu prawa jazdy. Od 1 stycznia 2012 r. postępowanie w sprawie zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy, poprzedzone musi być postępowaniem w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W przedmiotowej sprawie niewątpliwie uznano J.S. za dłużnika alimentacyjnego i skierowano 27 kwietnia 2012 r. do Prokuratury Rejonowej w S. wniosek o ściganie, na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 1 u.p.o.u.a. oraz art. 304 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm, dłużnika alimentacyjnego za przestępstwo określone w art. 209 § 1 k.k., na podstawie którego: "Kto uporczywie uchyla się od wykonania ciążącego na nim z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby i przez to naraża ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.". W tym też dniu Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. skierował również wniosek do Prezydenta Miasta S. o zatrzymanie prawa jazdy na podstawie art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a. Z treści art. 5 ust. 5 ww. ustawy wynika, że na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, jest wydawana decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy. Biorąc powyższe pod uwagę, przedmiotowa decyzja, która została wydana przez Prezydenta Miasta S., nie narusza obowiązującej procedury, poprzedzającej jej wydanie. Organ orzekł w ww. decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, i o zobowiązaniu dłużnika alimentacyjnego do niezwłocznego zwrotu dokumentu prawa jazdy. Przechodząc do zarzutów uzupełnionej przez pełnomocnika skargi koncentrujących się na obrazie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w związku z oparciem rozstrzygnięcia o niezgodną z ww. przepisami Konstytucji RP normę art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a., Sąd uznaje te zarzuty za bezzasadne. Biorąc pod uwagę treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego, z dnia 12 lutego 2014 r., o sygn. K 23/10 (Dz. U. poz. 236), który orzekł, że art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1228 i 1548), w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalności, Sąd postanowił uznać zarzuty skargi w tym zakresie jako bezpodstawne, ze względu na związanie Sądu wywodami przedstawionymi w powoływanym orzeczeniu. Nieuzasadnione są także zarzuty skargi uzależniające możliwość zatrzymania prawa jazdy od warunków materialnych Skarżącego. Ustawodawca nie przewidział bowiem takiego uzależnienia, a w przepisie art. 5 ust. 5 zawarto wręcz obligatoryjne zatrzymanie prawa jazdy przez starostę po otrzymaniu wniosku. Sąd zaznacza, że w tym wypadku starosta nie ma innej możliwości, gdyż decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest decyzją uznaniową. W tym stanie rzeczy i mając szczególnie na względzie zasadę trwałości decyzji administracyjnych, Sąd oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). O kosztach Sąd postanowił na podstawie art. 205 p.p.s.a.