II SA/Bk 159/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Danuta Tryniszewska – Bytys (spr.), po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. "E. B." w B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 czerwca 2014 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. "E. B." w B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych S. "E. B." z siedzibą w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazało, że działa na rzecz ochrony środowiska naturalnego, zaś skarga złożona w niniejszej sprawie dotyczy realizacji celów statutowych organizacji. Oświadczyło, że nie posiada środków trwałych, jego majątek powstaje wyłącznie z wpływów ze składek członkowskich, a posiadane środki finansowe nie wystarczają na realizację celów statutowych w 2014 r. Dlatego S. nie jest w stanie pokryć żadnych kosztów związanych z opłatami sądowymi. Na koniec 2013 r. skarżący uzyskał dodatni wynik finansowy (533,60 zł), zaś na koniec kwietnia 2014 r. na koncie S. znajdowała się kwota 78,02 zł (k. 43 - 45). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 6 maja 2014 r. przedstawiciel S. oświadczył, że ilość członków organizacji wynosi 10 osób, zaś miesięczna wysokość składki członkowskiej to 5 zł. Termin płatności składki został określony jako rok kalendarzowy. W okresie luty – kwiecień 2014 r. S. nie uzyskało przychodów, natomiast wydatki za ten okres wyniosły łącznie 63,35 zł, w tym koszty korespondencji – 17,90 zł oraz usług xero – 45,60 zł. Do akt sprawy skarżący dołączył: potwierdzenia pocztowe dokumentujące wydatki na korespondencję, fakturę (k. 52 - 53), wyciąg z rachunku bankowego za miesiące luty - kwiecień 2014 r. (k. 54 - 58), bilans na dzień 31 grudnia 2013 r. (k. 60), rachunek wyników za 2013 r. (k. 59), informację dodatkową do bilansu za 2013 r. (k. 61 - 62), zeznanie podatkowe za 2013 r. (k. 63 - 66). Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2014 r. referendarz tutejszego sądu odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Ocenił, że skarżący ma możliwość uzyskiwania środków finansowych, a zatem nie może przerzucać finansowania kosztów swej działalności na państwo. Wskazał przykładowo, że S. powinno rozważyć przekształcenie w stowarzyszenie rejestrowe mogące uzyskać dodatkowe środki na działalność statutową z tytułu darowizn, spadków czy prowadzić działalność gospodarczą. Tymczasem skarżący nie stara się pozyskać dodatkowych środków, mimo że inicjując postępowanie sądowoadministracyjne powinien był liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów z tym związanych. Sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego złożyło S. "E. B.". Wskazało, że analiza dokonana przez referendarza jest wadliwa, w szczególności w zakresie ustalenia możliwości pozyskania dodatkowych środków finansowych na działalność statutową. S. wyjaśniło, że musi finansować również inne cele statutowe, niezwiązane z przedmiotową sprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlegał oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższego oraz z obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady odpłatności (art. 199 p.p.s.a.) wynika, że żądający zwolnienia powinien za pomocą przedłożonego przez siebie materiału dowodowego przekonać sąd, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i – w przypadku żądania zwolnienia częściowego - nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bowiem nie posiada dostatecznych środków. Nadto konieczne jest również wykazanie, że podjęto wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem np. zmieniono dotychczasowe zasady finansowania. W sprawie niniejszej wnioskodawca nie przedstawił dowodów, które przekonałyby sąd do udzielenia zwolnienia w żądanym zakresie. Z przedłożonych materiałów wynika, że rok 2013 S. zamknęło dodatnim wynikiem finansowym w wysokości 533, 60 zł (k. 62). W okresie luty – kwiecień 2014 r. wydatkowano łącznie kwotę 63, 35 zł (k. 51), zaś na rachunku bankowym S. na koniec kwietnia 2014 r. znajdowała się kwota 78,02 zł. Jedyną informacją dotyczącą ilości i zakresu wydatków w 2014 r. jest "Oświadczenie" z dnia 28 maja 2014 r., z którego wynika, że poniesione koszty pochłonęła korespondencja oraz usługi ksero. Z prostego rachunku uwzględniającego powyższe okoliczności wynika, że strona potencjalnie powinna dysponować kwotą 470, 25 zł (533,60 zł – 63, 35 zł), podczas gdy na rachunku bankowym wykazała jedynie 78,02 zł. Nadto jak wynika ze złożonej informacji majątkowej, S. posiada 10 członków, którzy płacą po 5 zł miesięcznie składki członkowskiej z terminem płatności rocznym, co w sumie za 2014 r. daje kwotę 600 zł. Już powyższe wskazuje, że skarżący posiada dostateczne możliwości finansowe pokrycia kosztów w sprawie niniejszej, które w chwili obecnej sprowadzają się do opłacenia wpisu w wysokości 500 zł. Nie może stanowić wystarczającego argumentu za przyznaniem prawa pomocy w żądanym zakresie fakt prowadzenia innej działalności statutowej niż zainicjowanie niniejszej sprawy, na co zwrócono uwagę w sprzeciwie. Tej innej działalności w żaden sposób nie wykazano w sprzeciwie oraz nie udokumentowano jak jest ona kosztowna i na czym polega. Nie wynika to również z dokumentów załączonych do informacji o stanie majątkowym złożonej na wezwanie referendarza. S. nie podejmuje także żadnej aktywności celem zwiększenia środków finansowych na realizowanie działalności statutowej. Mimo że sprawa niniejsza nie jest pierwszą zainicjowaną przed tutejszym sądem, w której S. występuje jako skarżący (poprzednio II SA/Bk 536/11, II SA/Bk 656/11), nadal nie poczyniło ono żadnych starań aby przynajmniej w części sfinansować powstające koszty sądowe. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia 6 września 2012 r. w sprawie II SA/Bk 656/11, składki członkowskie S. za 2012 r. wynosiły po 5 zł (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Jak wynika zaś z oświadczenia z dnia 28 maja 2014 r. złożonego do sprawy niniejszej, wysokość składki nie uległa zmianie i nadal wynosi 5 zł. Świadczy to o braku należytej staranności władz S. w gromadzeniu środków finansowych na działalność statutową lub też o celowym braku zamiaru ponoszenia dodatkowych obciążeń finansowych związanych z taką działalnością. Tymczasem kwotę oskładkowania można podnieść przynajmniej okresowo, tak aby móc ponieść powstające w związku z inicjowaniem nowych spraw koszty sądowe. Także mimo ustalenia terminu płatności składki jako rocznego – nie ma przeszkód, by S. dla sfinansowania celów statutowych podjęło działania mające na celu szybsze ściągnięcie składki. Podjęcie wyżej opisanych działań nie wynika jednak z przedłożonego sądowi materiału dowodowego dotyczącego żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Oznacza to, że skarżący pozostaje bierny w uzyskiwaniu środków finansowych na swoją działalność, a ta okoliczność nie może usprawiedliwiać przeniesienia tych kosztów na Skarb Państwa. Zauważyć należy, że prawo pomocy powinno być przyznawane podmiotom, które z przyczyn od siebie niezależnych nie mogą zgromadzić koniecznych środków na prowadzenie postępowania sądowego, a nie podmiotom, które nie podejmują żadnych dodatkowych starań o ich pozyskanie. Reasumując wskazać trzeba, że wniosek S. o uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych podlegał regułom dowodowym, którym wnioskodawca w ocenie sądu nie sprostał. Nie wykazał, że z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Zdaniem sądu analiza akt wskazuje, że przyczyny te leżą po stronie wnioskodawcy i polegają na braku jego aktywności. Stąd też złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie podlegał uwzględnieniu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.