II SA/Bk 160/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego sprawy ze skargi I. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego p o s t a n a w i a 1. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, 2. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. I. D. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata podając, iż prowadzi gospodarstwo domowe z dwiema córkami (18 i 17 lat). Skarżąca utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego obecnie tylko z rent rodzinnych w łącznej kwocie 1.400 zł. Skarżąca nie hoduje już trzody chlewnej z powodu zakazu oraz zabrano jej zasiłki rodzinne, ze względu na wyrównanie świadczenia po zmarłym mężu. Wnioskodawczyni jest właścicielką domu o powierzchni [...] m2 (stary i wymagający remontu) oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni około [...] ha ([...] ha w dzierżawie). Obecnie z uwagi na zakaz hodowli świń skarżąca z gospodarstwa rolnego nie uzyskuje żadnego dochodu. Jest również właścicielką ciągnika rolniczego oraz podstawowych maszyn rolniczych (około dwudziestoletnich). Poza tym nie posiada żadnych innych nieruchomości, ani też nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych (k. 32-37). Na wstępie należy odnieść się do wniosku skarżącej w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych Niniejsza sprawa dotyczy zasiłków rodzinnych, należy zatem do kategorii spraw wymienionych w powołanym przepisie. W związku z tym, iż skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. nie musi uiszczać tych kosztów w sprawie niniejszej z mocy samej ustawy, postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe i zasadnym jest jego umorzenie (vide postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2013 r. sygn. akt I OZ 482/13 publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Dlatego też, na podstawie art. 249 a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.), orzeczono jak w sentencji. Z uwagi na powyższe wniosek złożony przez I. D. podlegał rozpoznaniu w części przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe, sytuacja materialna skarżącej uzasadnia tezę, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego tj. kosztów ustanowienia radcy prawnego. Należy bowiem stwierdzić, iż ze złożonego oświadczenia wynika, że sytuacja materialna I. D. uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Wnioskodawczyni faktycznie uzyskuje dochód w kwocie 1.400 zł, który musi jej wystarczyć na utrzymanie swoje i dwóch nastoletnich córek. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni [...] m2 (stary i wymagający remontu) oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni około [...] ha ([...] ha w dzierżawie). Obecnie z uwagi na zakaz hodowli świń skarżąca z gospodarstwa rolnego nie uzyskuje żadnego dochodu. Jest również właścicielką ciągnika rolniczego oraz podstawowych maszyn rolniczych (około dwudziestoletnich). Poza tym nie posiada żadnych innych nieruchomości, ani też nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Niewielki comiesięczny dochód wystarcza jej jedynie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, które w całości pochłaniają uzyskiwane przez nią dochody. Przedstawione okoliczności, a w szczególności wysokość miesięcznego dochodu skarżącej w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami, a także brak zgromadzonych oszczędności pozwalają na stwierdzenie, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania tj. kosztów ustanowienia radcy prawnego w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.