II SA/Bk 162/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. na rzecz skarżącego P. M. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] grudnia 2017 r. Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. wydał orzeczenie nr [...] o zaliczeniu małoletniego P. M. do osób niepełnosprawnych. Orzeczenie doręczono M. M. jako przedstawicielce ustawowej małoletniego w dniu [...] grudnia 2017 r. Małoletni P. M., reprezentowany przez swoją przedstawicielkę ustawową M. M., w dniu [...] stycznia 2018 r. wniósł odwołanie od powyższego orzeczenia w zakresie punktu 7, tj. ustalenia, że małoletni nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Następnie w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. (data wpływu), M. M. w imieniu małoletniego syna zwróciła się do Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wskazała, że źle obliczyła termin wniesienia odwołania, bowiem nie wzięła pod uwagę dnia odbioru, nadto w okresie świątecznym nie chciała organowi "zawracać głowy". Prośbę o przywrócenie terminu organ pierwszej instancji przekazał Wojewódzkiemu Zespołowi ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B., który postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Organ odwoławczy wskazał, że termin wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] stycznia 2018 r., zaś przedstawicielka ustawowa złożyła ten środek zaskarżenia w dniu [...] stycznia 2018 r., a więc z jednodniowym opóźnieniem. Dlatego pouczył stronę o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, co też uczyniła. Zdaniem organu drugiej instancji, w sprawie nie uprawdopodobniono, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, a tym samym że nastąpiło z powodu obiektywnych okoliczności i niedających się usunąć przeszkód. Organ podkreślił, że w prośbie o przywrócenie terminu nie wskazano na jakąkolwiek przeszkodę nie do przezwyciężenia, która uniemożliwiła terminowe wniesienie odwołania. Nadto, zdaniem organu, wniesienie odwołania nie jest czynnością skomplikowaną. Stąd też prośba ta nie mogła zostać uwzględniona i należało ją załatwić odmownie na podstawie art. 59 § 2 i art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.). Skargę na powyższe postanowienie złożył do sądu administracyjnego małoletni P. M. reprezentowany przez przedstawicielkę ustawową M. M., w której imieniu występował profesjonalny pełnomocnik. Małoletni zaskarżył postanowienie w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 7a i art. 58 § 1 K.p.a. oraz art. 72 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. Wniósł o przeprowadzenie dowodów z: zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] lutego 2018 r. na okoliczność złego stanu zdrowia M. M. uniemożliwiającego świadome sformułowanie wniosku o przywrócenie terminu; z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przedstawicielki ustawowej z dnia [...] września 2017 r. na okoliczność przewlekłej choroby tj. sclerodermy (twardziny układowej) oddziałującej w sposób trwały na stan psychiczny i fizyczny; z recepty na wykup leku L. na okoliczność stanu zdrowia przedstawicielki ustawowej. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania przedstawicielki ustawowej na okoliczność jej stanu zdrowia. W uzasadnieniu skargi w imieniu małoletniego wskazano, że konsekwencją zamieszczenia w orzeczeniu o niepełnosprawności P. M. stwierdzenia, iż nie wymaga on stałej lub długotrwałej opieki innej osoby jest utrata znacznej ilości świadczeń przysługujących z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, które dotychczas przysługiwały. Wskazano, że w dacie redagowania wniosku o przywrócenie terminu przedstawicielka ustawowa skarżącego znajdowała się w złym stanie zdrowia, przyjmowała silne antybiotyki oraz zmagała się z wysoką gorączką. Wyjaśniła, że cierpi na chorobę autoimmunologiczną, której negatywnym efektem są m.in. pojawiająca się samoczynnie, szczególnie przy przeziębieniach, gorączka, problemy z wysławianiem się, pisaniem, bowiem choroba atakuje tkankę łączną i szereg narządów wewnętrznych poważnie upośledzając ich pracę, jak też powoduje depresję, na którą przedstawicielka cierpi. Podkreśliła ona, że zaburzenie świadomości jest okolicznością, której nie mogła usunąć przy dołożeniu najwyższej staranności. Także, w jej ocenie, drobny błąd natury formalnej wywołany poważnym stanem zdrowia nie powinien przysłaniać konstytucyjnej zasady gwarantowania przez Państwo ochrony praw dziecka (art. 72 Konstytucji RP). Jej zdaniem, w sprawie naruszono art. 7a K.p.a., który wprowadza domniemanie załatwienia sprawy na korzyść strony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko. Wskazał, że podstawą przywrócenia terminu może być choroba nagła, nieprzewidywalna, zaś przedstawicielka ustawowa małoletniego aktywnie i skutecznie wszczyna i prowadzi postępowania dotyczące ustalania stopnia niepełnosprawności. Podczas rozprawy w dniu [...] kwietnia 2018 r. pełnomocnik przedstawicielki ustawowej przedłożyła kartę informacyjną leczenia szpitalnego w okresie [...] marca 2018 r., z której wynika rozpoznanie: twardzina miejscowa o typie uogólnionym, dyskopatia, tętniak przegrody międzyprzedsionkowej z możliwością przecieku. W karcie wskazano konieczność przebywania pod stałą konsultacją lekarską, kontrolną hospitalizację za 6 tygodni, morfologię co 3 tygodnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.), w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do § 2 tego przepisu, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W sprawie niniejszej przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Powodem odmowy było niewskazanie przez stronę okoliczności świadczących o tym, że spóźnienie nastąpiło bez winy strony. Analiza całokształtu okoliczności sprawy niniejszej, która jest sprawą o charakterze procesowym, wpadkowym, dotyczącym przywrócenia terminu a nie zasadności zamieszczenia w orzeczeniu o niepełnosprawności określonych rozstrzygnięć, wskazuje na błąd w ocenie organu odnośnie okoliczności towarzyszących wniesieniu prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Co prawda treść tej prośby (pisma z dnia [...] stycznia 2018 r.) literalnie wskazuje, że działająca w imieniu małoletniego jego przedstawicielka ustawowa źle obliczyła termin na wniesienie odwołania, a także nie wniosła odwołania w terminie z uwagi na okres świąteczny, jednakże dokumentacja medyczna przedłożona na etapie sądowym modyfikuje ten obraz sytuacji. Wynika z niej, że powody spóźnionego wniesienia odwołania oraz wyżej wskazanego sformułowania prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania były związane ze stanem zdrowia M. M. Innymi słowy, charakter jej choroby spowodował, że nie zdołała ona precyzyjnie wyartykułować w treści prośby o przywrócenie terminu powodów spóźnienia we wniesieniu odwołania. Ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji medycznej wynika, że M. M. cierpi na rzadkie i ciężkie schorzenie autoimmunologiczne (twardzina układowa), które wymaga stałego leczenia. Może objawiać się okresowym pogorszeniem stanu zdrowia, wymaga wsparcia farmakologicznego (vide karta informacyjna przedłożona na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2018 r.). Jak wskazano w uzasadnieniu skargi, choroba atakuje szereg narządów wewnętrznych poważnie upośledzając ich pracę oraz może pojawiać się depresja. Te okoliczności świadczą o możliwości wystąpienia takich objawów choroby lub takiego pogorszenia stanu zdrowia, które mogły mieć wpływ na sposób formułowania przez przedstawicielkę ustawową strony pism procesowych w niniejszym postępowaniu, w tym także w dacie wnoszenia prośby o przywrócenie terminu. Nadto, przedstawicielka ustawowa małoletniego przedłożyła zaświadczenie lekarskie wskazujące, że w okresie [...] grudnia 2017 r. - [...] stycznia 2018 r. wymagała leczenia. Co prawda zaświadczenie to zostało wystawione w dniu [...] lutego 2018 r., a więc prawie miesiąc po zaistnieniu okoliczności towarzyszących składaniu prośby o przywrócenie terminu, jak też nie zawiera jednoznacznego wskazania powodu leczenia, jednakże wypisany wówczas przez lekarza lek (Lexotan), jak wynika z informacji zawartych w ulotce leku (powszechnie dostępnej na stronach internetowych) – oddziałuje na system nerwowy. Zatem fakt konieczności okresowego przyjmowania tego leku uprawdopodabnia, że M. M. także w dacie składania prośby o przywrócenie terminu mogła znajdować się w stanie wyłączającym zdolność logicznego myślenia i reagowania, która jest niezbędna do sporządzania pism procesowych i aktywnego pełnienia ról procesowych w sformalizowanym postępowaniu administracyjnym. Dodać należy, że stan zdrowia ww., która cierpi na rzadką chorobę, wynika nie tylko z przedłożonej na rozprawie karty informacyjnej, ale również z orzeczenia o niepełnoprawności z dnia 12 września 2017 r. o zaliczeniu jej do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. Zgodzić się należy z wypowiedzią organu zawartą w odpowiedzi na skargę, że powodem przywrócenia terminu są co do zasady sytuacje choroby nagłej, niespodziewanej, którym nie sposób przeciwdziałać. Zdaniem sądu, powodem przywrócenia terminu może być jednak również fakt istnienia schorzenia poważnego, długotrwałego, powodującego okresowe pogorszenie się stanu zdrowia lub wpływającego – ze względu na długotrwałość - na stan psychiczny człowieka w taki sposób, że powoduje obniżenie nastroju, pogorszenie warunków psychofizycznych i brak możliwości realnej oceny sytuacji. Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Natomiast fakt, że przedstawicielka ustawowa małoletniego skutecznie przeprowadziła inne postępowania lub skutecznie dokonywała innych czynności procesowych nie może być argumentem istotnym w sprawie niniejszej, w której znaczenie mają przede wszystkim okoliczności przywrócenia terminu do wniesienia konkretnego odwołania. Pamiętać też należy, że przedmiotowa sprawa ma charakter wpadkowy, procesowy i nie przesądza o tym, że punkt 7 orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2017 r. powinien ulec zmianie. Dotyczy bowiem jedynie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast nie można podzielić stanowiska zawartego w skardze, zgodnie z którym w sprawie powinien mieć zastosowanie przepis art. 7a K.p.a. Zdaniem sądu, przepis ten dotyczy rozstrzygania na korzyść strony wątpliwości co do treści normy prawnej. W przedmiotowej sprawie błędna ocena organu dotyczyła nie treści normy prawnej, ale oceny stanu faktycznego, co stanowi o naruszeniu art. 7 K.p.a. a nie art. 7a K.p.a. Także sąd nie mógł uwzględnić wniosku dowodowego o przesłuchanie M. M., bowiem sąd administracyjny przeprowadza jedynie dowody uzupełniające z dokumentów (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ uwzględni ocenę prawną sądu zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu i się do niej zastosuje. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Konsekwencją uwzględnienia skargi jest zasądzenie od organu na rzecz małoletniego kosztów postępowania (art. 200 p.p.s.a.), na które w sprawie składa się wynagrodzenie pełnomocnika i kwota opłaty skarbowej (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 z zm.).