II SA/Bk 164/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia NSA Mieczysław Markowski, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...].01.2016 r. o nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Wójta K. z dnia [...].12.2015 r. o odmowie wymeldowania R. N., S. M. N. i M. N. oraz dzieci D. N. i M. N. z pobytu stałego w D. [...] gmina K. Stan faktyczny przedstawiał się następująco: W dniu 17.03.2014 r. J. N. wystąpił do Wójta Gminy K. z wnioskiem o wymeldowanie B. N. (bratowej), R. N. (bratanicy), S. M. N. (bratanka) z żoną M. N. z dziećmi D. i M. N. z pobytu stałego w D. [...]. Wnioskodawca stwierdził, że w/w osoby przebywają od wielu lat za granicą i nie ma z nimi kontaktu. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że budynek mieszkalny w D. [...] jest własnością J. N. Piętro tego budynku zajmował brat J. N. Z. wraz z rodziną, a po jego śmierci (w 1991 r.) pozostała żona B., dzieci: R. i S. wraz z żoną M. i małoletnimi synami. B. N. wyjechała do USA w 1990 i nie utrzymuje kontaktu z wnioskodawcą. Natomiast R. N. i S. N. z rodziną (żoną M. i dziećmi) przebywają od ok. 5-6 lat w Belgii w celach zarobkowych. Z wyjaśnień złożonych przez R., S. i M. N. wynika, że w Belgii przebywają czasowo w związku z pracą zarobkową i nie opuścili miejsca zameldowania, do którego wracają podczas świąt czy wakacji. W mieszkaniu pod adresem D. [...] znajdują się ich rzeczy osobiste oraz meble. Mają zamiar powrócić z Belgii po zakończeniu zatrudnienia w bliżej nie określonym terminie. Do 14.03.2014 r. J. N. nie rościł żadnych pretensji do zajmowanego na piętrze lokalu, do którego uczestnicy mają oddzielnie wejście, odrębny licznik i telefon. Natomiast po tej dacie po przyjeździe do Polski nie mogli dostać się do mieszkania z powodu dokonanej, przez J. N., wymiany zamków. Stwierdzili, że J. N. wyniósł z mieszkania wszelkie przedmioty i zagospodarował je dla własnych celów. Świadek P. K. zeznał (protokół z dnia [...].04.2014 r.), że S. wraz z zoną i dziećmi oraz R. N. przyjeżdżają do miejsca zameldowania kilka razy w roku, a ich pobyt jest związany z pracą w Belgii i mają zamiar wrócić do miejsca stałego zamieszkania. Sąd Okręgowy w B. II Wydział Cywilny wyrokiem z dnia [...].10.2015 r. (sygn. akt [...]) w sprawie o przywrócenie posiadania, nakazał J. i B. N., aby wydali R. i S. N. lokal mieszkalny położony na piętrze budynku mieszkalnego w miejscowości D. [...]. Natomiast powództwo J. N. przeciwko S. i M. N. oraz R. N. o eksmisję zostało oddalane prawomocnym wyrokiem z dnia [...].12.2014 r. Sądu Rejonowego w B. XI Wydział Cywilny (syn. Akt [...]). Oceniając zebrany materiał dowodowy, Wójt Gminy K. uznał, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, bowiem osoby zameldowane nie opuściły mieszkania na stałe i w sposób dobrowolny, zaś przebywają czasowo poza miejscem stałego zamieszkania, w związku z pracą. Organ I instancji, decyzją z dnia [...].12.2015 r. odmówił wymeldowania. J. N. złożył odwołanie do Wojewody P. podkreślając, że R., S. i M. N. nie zamieszkują w lokalu w D. [...] i nie stanowi on centrum życiowego tych osób, co potwierdził materiał dowodowy, zgromadzony w sprawie. Małoletnie dzieci Państwa N. uczęszczają do szkól w miejscu ich obecnego pobytu, deklaracja powrotu do kraju nie została zrealizowana, a nadto nie łożą na utrzymanie nieruchomości. Zdaniem odwołującego, zostały spełnione przesłanki do wymeldowania. Decyzją z dnia [...].01.2016 r. Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy K. o odmowie wymeldowania. Wojewoda podzielił w całości argumentację organu I instancji. Stwierdził, że fakt pobytu za granicą w celach zarobkowych, utrzymywanie więzi ze spornym lokalem (okolicznościowe przyjazdy), pozytywny wyrok o przywrócenie posiadania lokalu, nie świadczą, wbrew twierdzeniu wnioskodawcy, o opuszczeniu na trwałe miejsca zamieszkania. Ustalenia faktyczne nie dają podstaw od stwierdzenia zaistnienia przesłanki warunkującej wymeldowanie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, J. N. zarzucił organom niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na wynik sprawy. Według skarżącego, organy nieprawidłowo przyjęły, że skarżący zmienił zamki w drzwiach w kwietniu 2014 r. i uniemożliwił wejście bratankom do lokalu. Przedłożył pisma skierowane do nich z dat: 9, 15 i 23.05.2014 r. wzywające do zabrania rzeczy z lokalu. Wyjaśnił, że mieszkanie było zaniedbane, co nie świadczy o koncentrowaniu w nim spraw życiowych Państwa N. Podkreślił, że większość opłat za energię elektryczną, telefon, wodę i ogrzewanie za sporny lokal były opłacone przez żonę skarżącego i nie zostały dotychczas zwrócone. W piśmie procesowym z dnia [...].06.2016 r. (k-70), sporządzonym przez pełnomocnika skarżącego, ustanowionego z urzędu, zarzucono naruszenie przepisów postępowania – art. 80, 138 § 1 pkt 1, 85, 107 w zw. z art. 11 i 8 k.p.a. oraz przepisu materialnego – art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W uzasadnieniu pisma (będącego w istocie sprecyzowaniem skargi) zarzucono organom brak dokonania oceny zgromadzonych dowodów z punktu widzenia ich wiarogodności oraz niedostateczne zgromadzenie materiału dowodowego, sprowadzającego się do wyjaśnień stron, zeznań jednego świadka, zaświadczenia z Policji oraz szkoły podstawowej na okoliczność pobytu za granicą. Organ administracji publicznej nie przeprowadził innych dowodów np. oględzin miejsca zamieszkania. Na tle stanu faktycznego, organy niewłaściwie dokonały interpretacji art. 35 ustawy o ewidencji ludności, bowiem zostały spełnione przesłanki do wymeldowania, gdyż: - uczestnicy opuścili lokal dobrowolnie i na stałe, o czym świadczy wieloletni charakter przebywania poza nim, - nie koncentrują działalności życiowej w miejscu zameldowania, - interesy osobiste i gospodarze związane są z miejscem pracy za granicą, - ośrodek życiowych interesów przenieśli do Belgii, - przebywanie w spornym lokalu ma charakter incydentalny; - nie podejmują działań zmierzających do powrotu ani nie partycypują w kosztach utrzymania lokalu, - pozostawione w lokalu rzeczy nie są istotne i nie są niezbędne do codziennego użytku w innym miejscu. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu wobec niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa w niej zarzuconych jak też takich, które sąd ma obowiązek stwierdzić z urzędu na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej p.p.s.a. Kontrolowane postępowanie administracyjne dotyczące wymeldowania uczestników z miejsca pobytu stałego zostało zainicjowane w dniu 17.03.2014 r., a więc w trakcie obowiązywania ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 z późn. zm.). Utraciła ona moc z dniem 01.03.2015 r. i została zastąpiona przez ustawę z dnia 24.09.2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r., poz. 388 ze zm.). Zgodnie z art. 69 pkt 1 nowej ustawy ewidencyjnej postępowania o wymeldowanie wszczęte na podstawie przepisów ustawy ewidencyjnej z 1974 r., a niezakończone przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, prowadzi się na podstawie tej ostatniej. Oznacza to, że organy obydwu instancji orzekające w dniach [...].12.2015 r. (I instancja) i [...].01.2016 r. (II instancja) prawidłowo zastosowały jako podstawę swoich rozstrzygnięć przepisy ustawy ewidencyjnej z 2010 r. Zgodnie z art. 35 ustawy ewidencyjnej z 2010 r. organ właściwy ze względu na położenie nieruchomości, której dotyczy meldunek, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu dysponującego innym tytułem prawnym do lokalu decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy ewidencyjnej z 2010 r. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, wskazane regulacje expressis verbis uprawniają do wniosku, że kluczowe dla orzeczenia o wymeldowaniu jest ustalenie fizycznego opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego oraz ustalenie faktu nieprzebywania w tym miejscu. Skoro bowiem pobyt stały uzasadniający zameldowanie wiąże się z zamieszkiwaniem (przebywaniem) w określonym miejscu, to brak tego elementu podważa jedną z podstawowych przesłanek meldunku oraz jego ewidencyjny charakter, który w aktualnym stanie prawnym został wprost sformułowany w art. 28 ust. 4 ustawy ewidencyjnej z 2010 r. Zgodnie bowiem z tym przepisem, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. W oparciu o treść nieobowiązujących, aczkolwiek niemalże identycznych jak aktualne regulacji, sądy administracyjne jednolicie wskazywały, że zasadniczym elementem decydującym o możliwości wymeldowania jest opuszczenie miejsca pobytu stałego mające charakter trwały i dobrowolny tzn. takie, które wynika z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego potwierdza sytuacja, w której strona wyprowadzająca się nie podejmuje środków prawnych mających przywrócić możliwość stałego przebywania pod spornym adresem. Inaczej rzecz ujmując należy stwierdzić, że brak przeciwstawienia się w sposób prawnie dostępny (np. wystąpieniem z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania) ograniczeniom w powrocie do miejsca pobytu stałego wskazuje obiektywnie na dobrowolność opuszczenia tego miejsca, której nie można podważyć jedynie deklaracją zamiaru powrotu do lokalu. Zamiar powrotu powinien być bowiem obiektywnie możliwy do stwierdzenia, a nie spełnia wymogu obiektywności sytuacja rezygnacji z podejmowania konkretnych środków prawnych mających służyć przywróceniu zamieszkiwania w lokalu (vide wyroki: z dnia 03.07.2015 r., II OSK 3151/13, z dnia 30.06.2015 r., II OSK 2883/13, z dnia 22.02.2013 r., II OSK 1996/11, z dnia 26.05.2010 r., III SA/Łd 158/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Powyższy, utrwalony od lat kierunek orzecznictwa sądów administracyjnych skład orzekający w sprawie niniejszej w całości podziela uznając go za aktualny również po zmianie przepisów meldunkowych, która miała miejsce wraz z wejściem w życie ustawy ewidencyjnej z 2010 r. Stąd też należy stwierdzić, że organy orzekające w sprawie niniejszej – prawidłowo zinterpretowały i zastosowały obowiązujący przepis art. 35 ust. 1 ustawy ewidencyjnej z 2010 r. Sąd nie podziela zarzutów skargi ani też zarzutów z pisma procesowego pełnomocnika skarżącego z dnia [...].06.2016 r. (będących uzupełnieniem skargi), iż materiał dowodowy jest niepełny a organy nie uzasadniły wiarygodności swego stanowiska. Stan faktyczny sprawy (wbrew twierdzeniem pełnomocnika) został ustalony w sposób wyczerpujący, nie wymagał przeprowadzenia dodatkowych dowodów np. oględzin lokalu, ponieważ nie był sporny między stronami. Faktem, bowiem pozostaje, że R., S. i M. N. wraz z dziećmi przebywają od 5-6 lat w Belgii, gdzie pracują zarobkowo a ich dzieci uczęszczając do szkól. Przyjeżdżają do miejsca zameldowania sporadycznie, z okazji świat czy wakacji. Te okoliczności potwierdza również sam skarżący, który nie zaprzecza też, że w mieszkaniu znajdują się rzeczy bratanków (chociaż, jego zdaniem, nieprzydatne). Również nikt nie negował, że lokal jest zaniedbany z racji, chociażby, sporadycznego w nim zamieszkiwania. Natomiast, kwestię sporną stanowiła ocena materiału dowodowego, poczyniona przez organy, z czym nie godzi się skarżący, uważając, że zaistniały przesłanki do wymeldowania w świetle art. 35 ustawy ewidencyjnej. Sąd podzielił stanowisko organów twierdzących, że opuszczenie miejsca zameldowania jest czasowe, nie nosi cech trwałości i dobrowolności. Organy trafnie uzasadniły okoliczność, że nie doszło do zerwania wszelkich powiązań z lokalem, gdyż Państwo N. deklarują powrót do niego z Belgii po okresie wyczerpania zatrudnienia, chociaż nie wskazują konkretnej daty. Celem ich czasowego wyjazdu za granicę były, niewątpliwe, względy zarobkowe. Przyjeżdżają do miejsca zameldowania sporadycznie, co potwierdził świadek P. K., a także sam skarżący. Przebywanie przez większość czasu za granicą nie stanowi przeszkody dla posiadania miejsca stałego pobytu w kraju, gdyż więź z tym miejscem jest utrzymywana. Nadto, ważnym dowodem w sprawie przemawiającym za tym, że sporny lokal nie został opuszczony przez uczestników dobrowolnie, jest treść wyroku Sądu Okręgowego w B. II Wydział Cywilny z dnia [...].10.2015 r., w którym Sąd nakazał J. i B. N. wydanie lokalu S. i M. N., a także nakazał dopuszczenie ich do użytkowania części nieruchomości i pomieszczeń gospodarczych. Natomiast powództwo o eksmisję uczestników, wytoczone przez J. N., zostało oddalone wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...].12.2014 r. (sygn. [...]). Godzi się zauważyć, że w/w wyroki zostały pominięte w zarzutach skargi, chociaż w ocenie Sądu, a także organów orzekających w sprawie, stanowią niepodważalny dowód na brak przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia spornego lokalu przez uczestników, co z kolei nie uprawniało do orzeczenia ich wymeldowania na podstawie art. 35 ustawy ewidencyjnej. Organy trafnie wskazały, że zamiar powrotu w przyszłości uczestników do dotychczasowego miejsca zamieszkania nie wynika tylko z ich subiektywnych oświadczeń ale z ujawnionych okoliczności obiektywnych. Należy też zaakceptować, że meldunek w danym lokalu ma charakter ewidencyjny. Nie pozostaje w związku z prawem własności do lokalu ani też z roszczeniami majątkowymi czy finansowymi związanymi z tym lokalem. Dlatego też, zarzuty skarżącego wyeksponowane w treści skargi, a odnoszące się do braku płatności za utrzymanie lokalu i nieruchomości – pozostają roszczeniami cywilnymi. Nie mają też znaczenia dla wyniku tejże sprawy dowody w postaci pism kierowanych do uczestników z dat: 9, 15, 23.05.2014 r. wzywających do opróżnienia lokalu, bowiem wyrok przywracający uczestnikom posiadanie mieszkania, rozwiązał kwestie sporne w tym zakresie. W ocenie Sądu, ustalenie przez organy braku spełnienia przesłanek do wymeldowania nie było dowolne a oparte na okolicznościach, wynikających z materiału dowodowego, obiektywnie wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego, Sąd nie podziela zarzutów uzupełnienia skargi o naruszeniu przepisów art. 80, 138 § 1 pkt 1, 7, 77 § 1, 85, 107 w zw. z art. 11 i 8 k.p.a., jak też art. 35 ustawy ewidencyjnej. Marginalnie, Sąd zauważa, iż wniosek J. N. o wymeldowanie B. N., został załatwiony odrębną decyzją Wójta Gminy K. z dnia [...].08.2014 r., którą to orzeczono o wymeldowaniu w/w osoby z pobytu stałego w D. [...]. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a.-