II SA/Bk 164/26
WyrokWSA w Białymstoku2026-04-23
Skład orzekający: Barbara Romanczuk, Marek Leszczyński, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji obiektu budowlanego, jeśli istnieje ostateczna i prawomocna decyzja nakazująca rozbiórkę elementów stanowiących jego początek?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji obiektu budowlanego, ponieważ istnienie ostatecznej i prawomocnej decyzji nakazującej rozbiórkę elementów stanowiących początek tej inwestycji (wykop i płyta betonowa) stanowi "inną uzasadnioną przyczynę" uniemożliwiającą wszczęcie postępowania legalizacyjnego w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. Legalizacja obiektu posadowionego na tych elementach byłaby sprzeczna z zasadą trwałości decyzji administracyjnych i stanowiłaby obejście prawa.Stan faktyczny
Spółka M. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji wniosła o wszczęcie postępowania w celu zalegalizowania obiektu budowlanego, twierdząc, że obowiązek rozbiórki płyty betonowej i wykopu ziemnego, nałożony ostateczną decyzją, został wykonany. Organy nadzoru budowlanego odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując, że decyzja nakazująca rozbiórkę nie została wykonana, a kontynuacja budowy wbrew niej stanowi samowolę budowlaną. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61a § 1 k.p.a., twierdząc, że obowiązek rozbiórki został wykonany, a pozostała część inwestycji nie była objęta działaniami organów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 kwietnia 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji w B. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 12 stycznia 2026 r. nr WOP.7722.108.2025.MM w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zalegalizowania obiektu budowlanego oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z 12 stycznia 2026 r., nr WOP.7722.108.2025.MM, Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "PWINB") utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku (dalej: "PINB") z 3 grudnia 2025 r., nr PINB.5160.137.2025.MK, odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zalegalizowania obiektu budowlanego, znajdującego się na działce obecnie nr ew. gr. [...] (poprzednio nr ew. gr. [...]) przy ul. [...] w Białymstoku, stanowiącego kontynuację inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z samodzielnymi lokalami mieszkalnymi do XII kondygnacji nadziemnych wraz z niezbędnymi budowlami, tj. murkami, ścianami oporowymi, urządzeniami oraz obiektami małej architektury, zagospodarowaniem terenu oraz niezbędną wewnętrzną i zewnętrzną infrastrukturą techniczną.
Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 20 października 2025 r. (uzupełnionym o pełnomocnictwo w dniu 7 listopada 2025 r.), M. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji z siedzibą w Białymstoku, reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego, wystąpiła do organu o podjęcie "działań w celu legalizacji inwestycji polegającej na budowie przedmiotowego obiektu, gdyż decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku z dnia 26 lutego 2021 r. znak: NB.I.5160.58.2020.MP, utrzymaną w mocy decyzją Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 10 maja 2021 r., znak: WOP.7721.37.2021.MM, został objęty wyłącznie tzw. chudy beton o grubości około 6 cm i wykop ziemny, który to obowiązek wbrew stanowisku wynikającemu z pisma PINB z dnia 09 października 2025 r., został wykonany".
Organ ustalił, że decyzją PINB z 26 lutego 2021 r., znak: NB.I.5160.58.2020.MP, utrzymaną w mocy przez organ II instancji decyzją z 10 maja 2021 r., znak: WOP.7721.37.2021.MM, został nałożony obowiązek rozbiórki płyty betonowej wylanej na gruncie i likwidacji wykopu ziemnego wykonanego na nieruchomości nr ew. gr. [...] (obecnie nr ew. gr. [...] i [...]) przy ul. [...] w Białymstoku, stanowiących rozpoczęcie budowy dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z samodzielnymi lokalami mieszkalnymi do XII kondygnacji nadziemnych wraz z niezbędnymi budowlami tj. murkami, ścianami oporowymi, urządzeniami oraz obiektami małej architektury, zagospodarowaniem terenu oraz niezbędną wewnętrzną i zewnętrzną infrastrukturą techniczną. W sprawie wykonania obowiązku wynikającego z ww. decyzji PINB w organie powiatowym prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, wszczęte tytułem wykonawczym z 17 września 2021 r. znak: NB.I.5200.14.2021.MK.
Opisanym na wstępie postanowieniem z 3 grudnia 2025 r. PINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zalegalizowania obiektu budowlanego znajdującego się na działce nr ew. gr. [...] (poprzednio nr ew. gr. [...]) przy ul. [...] w Białymstoku.
W wyniku wniesionego przez M. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji zażalenia PWINB opisanym na wstępie postanowieniem z 12 stycznia 2026 r. utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy.
PWINB podzielił stanowisko PINB, że zainicjowana wnioskiem z 20 października 2025 r. sprawa o podjęcie działań w celu legalizacji inwestycji powinna być zakończona postanowieniem wydanym w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie występuje, wskazana w ww. przepisie sytuacja prawna, w której postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Organ podkreślił, że sprawa samowolnej realizacji budynku przy ul. [...] w Białymstoku, na działce nr ew. gr. [...], podzielonej następnie na działkę o nr ew. gr. [...] i działkę o nr ew. gr. [...], została bowiem rozstrzygnięta decyzją ostateczną PWINB z 10 maja 2021 r., utrzymującą w mocy decyzję PINB z 26 lutego 2021 r., nakazującą spółce rozbiórkę płyty betonowej wylanej na gruncie i likwidację wykopu ziemnego, wykonanego na działce nr ew. gr. [...] przy ul. [...] w Białymstoku, stanowiących rozpoczęcie na ww. nieruchomości budowy dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z samodzielnymi lokalami mieszkalnymi do XII kondygnacji nadziemnych wraz z niezbędnymi budowlami, tj. murkami, ścianami oporowymi, urządzeniami oraz obiektami małej architektury. Organ odwoławczy zaznaczył, że przywołana decyzja ostateczna organu II instancji jest również prawomocna w rozumieniu art. 16 § 3 k.p.a., gdyż skarga wywiedziona przez Spółkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku została oddalona prawomocnym wyrokiem z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 336/22.
Organ zaznaczył, że wnioskodawca M. sp. z o.o. sp. k., obecnie w likwidacji, podnosi po raz kolejny argument, który był już podnoszony przez Spółkę w niniejszej sprawie na etapie egzekucji administracyjnej, wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 17 września 2021 r., tj. że obowiązek rozbiórki rozpoczętej inwestycji został już wykonany. Zarówno PINB, jak i PWNIB wypowiadali się w tej kwestii kilkakrotnie. W postanowieniu z 11 października 2021 r., oddalającym zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej wobec zobowiązanej M. Sp. z o.o. Sp. K. z siedzibą w B., utrzymanym w mocy postanowieniem PWINB z 24 listopada 2021 r., organ powiatowy wprost wskazał, że obowiązek rozbiórki płyty betonowej wylanej na gruncie i likwidacji wykopu ziemnego, określony w decyzji ostatecznej nie został wykonany, co potwierdziła kontrola z 18 sierpnia 2021 r. Uzasadniało to wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie. Kolejna kontrola, dokonana w dniu 21 grudnia 2021 r. przez PINB, której celem było potwierdzenie wykonania przez zobowiązaną Spółkę egzekwowanego obowiązku, wykazała, że na nieruchomości wykonany został budynek konstrukcji żelbetowej o wymiarach podstawy 17,75 x 33,25 m. Etap zaawansowania robót budowlanych w dacie kontroli - rozpoczęta realizacja V kondygnacji. Skutkowało to nałożeniem na M. Sp. z o.o. Sp. K. z siedzibą w B. grzywny w celu przymuszenia, zaś w postanowieniu ostatecznym z 1 marca 2022 r. PWINB stwierdził, że zobowiązana Spółka nie tylko nie wykonuje wydanego nakazu rozbiórki, lecz kontynuuje roboty budowlane. Prawidłowość stanowiska organu została potwierdzona w wyroku WSA z 9 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 336/22, w którym Sąd wprost stwierdził, że w stanie faktycznym sprawy poza sporem jest m. in. to, że "obowiązki nałożone decyzją nie zostały przez Spółkę wykonane".
Dalej organ odwoławczy wskazał, że dwukrotnie zobowiązana Spółka zwracała się z wnioskiem o umorzenie nałożonej grzywny w celu przymuszenia, wskazując na wykonanie egzekwowanego obowiązku rozbiórki. Wniosek z 10 sierpnia 2022 r. skutkował kontrolą PINB z 12 września 2022 r., który stwierdził, że na działce, w miejscu wylanej płyty betonowej, znajduje się budynek w stanie surowym otwartym. Wykopy, istniejące w głębi działki, zostały zlikwidowane poprzez zasypanie i wyrównanie terenu. Od frontu pozostał nie do końca zasypany wykop. Od strony ulicy znajduje się hałda czarnoziemu oraz fragmenty pozostałe po zapleczu budowy.
Postanowieniem z 10 października 2022 r. PINB odmówił umorzenia grzywny w celu przymuszenia, nałożonej postanowieniem PWINB z 1 marca 2022 r. W uzasadnieniu przywołanego postanowienia organ I instancji stwierdził, że zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie potwierdza stanowiska strony, że płyta betonowa, objęta nakazem rozbiórki, została rozebrana. Ponadto na poprzednim etapie niniejszej sprawy sama M. Sp. z o. o. Sp. k. z siedzibą w B. wskazywała, że na przedmiotowej płycie i wykopie posadowiony został budynek w stanie surowym. Działający w trybie zażaleniowym PWINB postanowieniem z 15 listopada 2022 r. utrzymał ww. postanowienie organu powiatowego w mocy, stwierdzając że protokół kontroli dowodzi, że płyta betonowa wylana na gruncie nie została rozebrana i nie został zlikwidowany wykop ziemny, wykonany na działce nr ew. gr. [...] przy ul. [...] w Białymstoku, objęte egzekwowaną decyzją. Prawidłowość przedstawionego stanowiska organów nadzoru budowlanego obu instancji potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w prawomocnym wyroku z dnia 16 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 30/23, oddalając skargę zobowiązanej Spółki. Również drugi wniosek (z 2 marca 2023 r.) nie został uwzględniony. Postanowieniem z 15 marca 2023 r. PINB ponownie odmówił umorzenia grzywny w celu przymuszenia, nałożonej postanowieniem PWINB z 1 marca 2022 r. PWINB postanowieniem z 12 kwietnia 2023 r. utrzymał przywołane postanowienie w mocy, podzielając stanowisko organu I instancji, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza wykonania egzekwowanego obowiązku rozbiórki. Ponownie WSA w Białymstoku oddalił skargę zobowiązanej Spółki - prawomocny wyrok z 18 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 392/23.
Biorąc pod uwagę powyższe fakty PWINB stwierdził, że nakaz rozbiórki, wydany na początkowym etapie inwestycji, nie został wykonany, a kontynuacja samowoli budowlanej wbrew temu nakazowi nie podlega legalizacji w odrębnym postępowaniu administracyjnym na gruncie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Wszczęcie postępowania w sprawie zalegalizowania obiektu budowlanego nie jest możliwe z przyczyn przedmiotowych, gdyż inwestycja została już objęta ostateczną i prawomocną decyzją rozbiórkową, niewykonaną przez Spółkę.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiodła M. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka").
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 61a § 1 k.p.a., jego błędne zastosowanie i uznanie, że żądanie wszczęcie postępowania legalizacyjnego jest nieuzasadnione, gdyż przedmiotowa inwestycja został już objęta ostateczną i prawomocną decyzję rozbiórkową, niewykonaną przez M. Sp. z o.o. Sp. K. z siedzibą w B., podczas gdy nakazem rozbiórki został objęty wyłącznie tzw. chudy beton o grubości około 6 cm i wykop ziemny, który to obowiązek rozbiórki wbrew stanowisku wynikającemu z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku z 9 października 2025 r., znak: NB.1.5200.14.2021.MK, został wykonany, a co więcej pozostała część inwestycji nie została objęta żadnymi działaniami ze strony organów nadzoru budowlanego, a tym samym spółka ma interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania w celu zalegalizowania inwestycji.
W związku z powyższym Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia PWINB wraz z poprzedzającym jego wydanie postanowieniem PINB, a także zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie Skarżąca uczyniła postanowienie PWINB utrzymujące w mocy wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienie PINB o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zalegalizowania obiektu budowlanego, znajdującego się na działce obecnie nr ew. gr. [...] (poprzednio nr ew. gr. [...]) przy ul. [...] w Białymstoku, stanowiącego kontynuację inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z samodzielnymi lokalami mieszkalnymi do XII kondygnacji nadziemnych wraz z niezbędnymi budowlami, tj. murkami, ścianami oporowymi, urządzeniami oraz obiektami małej architektury, zagospodarowaniem terenu oraz niezbędną wewnętrzną i zewnętrzną infrastrukturą techniczną.
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. (tj. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, wydane w ww. trybie ma charakter rozstrzygnięcia formalnego, a nie merytorycznego, co oznacza, że w postanowieniu tym organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. m.in. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt. II OSK 999/14, dostępny w bazie CBOSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Art. 61a § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko wtedy, gdy postępowania zainicjowanego wnioskiem strony nie da się prowadzić, to jest, gdy okoliczności prawne wykluczają podjęcie przez organ działań zmierzających do załatwienia sprawy administracyjnej. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi więc postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy, co do jej istoty.
Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, drugą zaś jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, które jednak nie zostały skonkretyzowane w k.p.a. W orzecznictwie wskazuje się, że do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie, lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 640/24, CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wnioskiem z 20 października 2025 r. wystąpiła o "podjęcie działań w celu legalizacji inwestycji polegającej na budowie przedmiotowego obiektu". W istocie wniosek dotyczył wszczęcia postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418). Tymczasem, jak trafnie wskazał PWINB, sprawa samowolnej realizacji budynku przy ul. [...] w Białymstoku została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną PWINB z 10 maja 2021 r., utrzymującą w mocy decyzję PINB z 26 lutego 2021 r., nakazującą Spółce rozbiórkę płyty betonowej wylanej na gruncie i likwidację wykopu ziemnego, stanowiących rozpoczęcie budowy dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych.
W orzecznictwie wskazuje się, że w sytuacji, gdy wniosek inwestorów o legalizację obiektu budowlanego dotyczy tego samego obiektu, w stosunku do którego wydana została ostateczna, a nadto prawomocna decyzja orzekająca jego rozbiórkę, to ponowne prowadzenie postępowania w sprawie legalizacji tej samowoli budowlanej nie jest dopuszczalne. Skoro bowiem decyzja o rozbiórce funkcjonuje w obrocie prawnym, to wdrożenie obecnie trybu legalizacji obiektu objętego tą decyzją pozwalałoby na uchylenie się od obowiązku z niej wynikającego (zob. wyroki NSA: z 4 kwietnia 2017 r., II OSK 2000/15, z 22 listopada 2023 r., II OSK 1493/22 oraz z 14 marca 2023 r., II OSK 2871/21, a także wyroki: WSA w Krakowie z 19 grudnia 2018 r., II SA/Kr 1097/18 i z 31 marca 2015 r., II SA/Kr 112/15 oraz WSA w Warszawie z 26 czerwca 2013 r. VIII SA/Wa 141/13, a także wyrok WSA w Gdańsku z 3 kwietnia 2025 r., II SA/Gd 1236/24 oraz WSA w Kielcach z 14 stycznia 2026 r., II SA/Ke 519/25). Godziłoby to w jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasadę trwałości decyzji (art. 16 k.p.a.). Zasada ta służy realizacji podstawowych dla porządku prawnego zasad: bezpieczeństwa prawnego, pewności prawa, zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz ochrony praw nabytych, co jest motywowane potrzebą zapewnienia stabilności i pewności stosunków administracyjnoprawnych w czasie.
Zdaniem Sądu na gruncie niniejszej sprawy należy analogicznie przyjąć, że organ nadzoru budowlanego nie mógł wszcząć i przeprowadzić postępowania legalizacyjnego w stosunku do nieukończonego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, dopóki w obrocie prawnym istnieje nakaz rozbiórki wykopu ziemnego oraz wykonanej z tzw. chudego betonu warstwy wyrównawczo-podkładowej, na których ów obiekt powstał. Nie ma znaczenia, że wydana w 2021 r. decyzja o rozbiórce obejmowała wyłącznie wykop oraz płytę betonową, a nie konstrukcję wzniesioną na tych elementach. Co istotne, zrealizowanie kilkukondygnacyjnego budynku przy ul. [...] było następstwem kontynuowania budowy pomimo wykonalnego obowiązku rozbiórki elementów powstałych na jej początkowym etapie. Takie intencjonalne działanie Spółki stoi w sprzeczności z wydanymi w stosunku do inwestycji ostatecznymi i wykonalnymi decyzjami. Nie można też tracić z pola widzenia faktu, że zamierzony zakres inwestycji był o wiele większy. Zrealizowane dotychczas w sposób nielegalny prace budowlane stanowiły rozpoczęcie budowy dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych do XII kondygnacji nadziemnych wraz z niezbędnymi budowlami, tj. murkami, ścianami oporowymi, urządzeniami oraz obiektami małej architektury. Tutejszy sąd w wyroku o sygn. II SA/Bk 336/22 jednoznacznie stwierdził, że działanie inwestora świadczy o lekceważącym stosunku wobec ciążących na nim obowiązków i braku zamiaru ich zrealizowania. Spółka kontynuowała realizację inwestycji aż do osiągnięcia stanu V kondygnacji w stanie surowym otwartym. Działo się to mimo pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji rozbiórkowej. Sąd orzekający w składzie niniejszym w pełni podtrzymuje powyższe stanowisko.
Podkreślenia wymaga, że nie sposób – na potrzeby legalizacji obiektu budowlanego – oderwać od siebie technologicznie i funkcjonalnie powiązanych ze sobą elementów konstrukcyjnych. Nie jest możliwe "rozdzielenie" jednego obiektu budowlanego na: 1) podlegające rozbiórce wykop oraz warstwę wyrównawczo-podkładową z chudego betonu oraz 2) podlegające legalizacji fundament oraz kondygnacje. Logicznym oraz zgodnym z doświadczeniem życiowym, a także sztuką budowlaną jest wniosek, że kondygnacje tak podziemne jak i nadziemne nie mogą funkcjonować w oderwaniu od fundamentu oraz stanowiącej dla niego bezpośrednią podbudowę betonowej warstwy wyrównawczej, wykonanej w uprzednio przygotowanym wykopie ziemnym. Tym samym wykop, warstwa podkładowa z chudego betonu, konstrukcyjna płyta fundamentowa oraz wzniesione na niej kolejne kondygnacje stanowią jedną, nierozerwalną całość techniczno-użytkową. Oddzielne traktowanie tych warstw na potrzeby ominięcia skutków ostatecznej decyzji rozbiórkowej byłoby pozbawione podstaw prawnych oraz zmierzałoby do obejścia prawa. Wydanie ewentualnej decyzji legalizacyjnej musiałoby z definicji objąć cały budynek (jako obiekt trwale związany z gruntem), co w oczywisty sposób zniweczyłoby podlegający egzekucji nakaz likwidacji wykopu oraz wylanej w nim płyty betonowej.
Podsumowując, obecność w obrocie prawnym ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę ww. elementów posadowienia obiektu przesądza o tym, że kwestia samowoli budowlanej została już prawomocnie zakończona. Fakt ten stanowi bezwzględną przeszkodę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania legalizacyjnego dla wzniesionego na nich nieukończonego budynku mieszkalnego. Organy trafnie zatem wywiodły, że w sprawie mamy do czynienia z "inną uzasadnioną przyczyną" odmowy wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. Przeszkoda ta ma charakter w pełni obiektywny oraz oczywisty.
Wbrew twierdzeniom autora skargi, nie budzi najmniejszych wątpliwości Sądu, że egzekwowany obowiązek rozbiórki nie został do dnia wydania zaskarżonego postanowienia wykonany. Odmienne twierdzenie Spółki jest gołosłowne, o czym zresztą orzekał już organ nadzoru budowlanego w przytoczonych w zaskarżonym postanowieniu rozstrzygnięciach oraz tut. sąd w wyrokach: z 16 lutego 2023 r. o sygn. II SA/Bk 30/23 oraz z 18 lipca 2023 r. o sygn. II SA/Bk 392/23. Na gruncie terenu inwestycji nadal znajduje się wylana płyta betonowa oraz wykonany wykop ziemny, a nadto w miejscu wylanej płyty usytuowany jest budynek w stanie surowym otwartym. Potwierdza to ortofotomapa z portalu mapowego (k. 4 akt admin. organu I instancji).
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Końcowo wskazać należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Takie właśnie postanowienie zostało zaskarżone w niniejszej sprawie. Zaistniała więc przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Rozpoznanie sprawy w tym trybie, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., sygn. II OSK 1867/17). Z tych względów Sąd nie uwzględnił wniosku Spółki o przeprowadzenie rozprawy.
Małgorzata Roleder Barbara Romanczuk Marek Leszczyński
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło