II SA/Bk 167/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi C. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" i art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1206), orzekł o pozbawieniu C. M. (dalej: "Skarżący") uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że uprawnienia kombatanckie Skarżący uzyskał na mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od lipca do grudnia 1948 r. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji ustalono bowiem, że Skarżący w okresie od 30 lipca 1948 r. do 27 września 1949 r. był zatrudniony w strukturach Informacji Wojskowej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący zaprzeczył, że miał do czynienia z informacją wojskową czy też z innymi strukturami nastawionymi na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] stycznia 2016r. orzekł o utrzymaniu w mocy wcześniejszej decyzji własnej. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ wskazał, że w stosunku do Skarżącego zachodzi przesłanka pozbawienia uprawnień z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy o kombatantach, gdyż pełnił on służbę w okręgowym Zarządzie Informacji Wojskowej Nr [...] w P. na stanowisku szefa pododdziału. Jako dowody organ wskazał na zaświadczenie Ministerstwa Obrony Narodowej Szefostwa Wojskowej Służby Wewnętrznej z [...] czerwca 1985 r., a nadto: deklarację członkowską b. ZBoWiD z [...] marca 1985 r. (pkt. 13), pismo Skarżącego do Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej b. ZBoWiD z [...] czerwca 1985 r., oświadczenie M. B. z [...] marca 1985 r. i sporządzony przez Skarżącego życiorys z [...] marca 1985 r. Organ podkreślił, że wskazane akta b. ZBoWiD zawierają bliższe wiadomości odnośnie charakteru i przebiegu służby w/w. w Informacji Wojskowej. Skarżący podał w deklaracji członkowskiej, że od września 1948 r., po odejściu ze służby M. B., pełnił on funkcję szefa plutonu samodzielnej jednostki, przy której mieścił się areszt, w którym przetrzymywano "podziemie reakcyjne wojskowych, cywilnych i szpiegów, których to jednostka Skarżącego "obsługiwała" poprzez dowożenie i odwożenie do i z W. Z pisma tego wynika, że formował również pluton egzekucyjny ze swego pododdziału. Ponadto Urząd pozyskał z Centralnego Archiwum Wojskowego (pismo z dnia [...] czerwca 2015 r.) potwierdzenie, że Skarżący pełnił służbę w Informacji Wojskowej. Odnosząc się do twierdzenia Skarżącego zawartego w piśmie z dnia [...] października 2015 r., że po 1945 roku był członkiem honorowym drużyny Armii Krajowej, przy oddziale dowódcy W. Ł pseudonim 'M.'" organ stwierdził, że wprawdzie zgodnie z dyspozycją przepisu art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach przepisów o pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie stosuje się do osoby, która przedłoży dowody, że do wymienionych służb została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy, jednak, zdaniem organu, honorowe członkostwo w AK nie spełnia tej przesłanki. W wywiedzionej do sądu administracyjnego skardze na powyższą decyzję ostateczną Skarżący stwierdził, że padł ofiarą prowokacji. Skarżący twierdzi, że nie służył w Informacji Wojskowej. Do P. został przeniesiony do Samodzielnej Jednostki Wojskowej rozkazem. Była to jednostka gospodarczo – ratownicza. Pełnił tam funkcję szefa do końca swojej służby zasadniczej do września 1947 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu. Sąd nie stwierdził, aby w sprawie doszło do wydania decyzji z naruszeniem prawa materialnego, natomiast w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji wyjaśnione zostały należycie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne. Postępowanie weryfikacyjne miało na celu ustalenie, czy Skarżący ma prawo zachować uprawnienia kombatanckie przyznane mu decyzją Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Obowiązująca ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie pozwala na zachowanie uprawnień kombatanckich uzyskanych na podstawie dotychczasowych przepisów przez osoby, które wymienia przepis art. 21 ust. 2 pkt 1, 3 i 4 ustawy, nakazując wprost pozbawienie takich osób uprawnień kombatanckich. Wynika to z przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy o kombatantach, który nakazuje pozbawienie uprawnień kombatanckich m.in. osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy, a zatem również osoby, które w latach 1944 – 1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Przypadająca na okres od 30 lipca 1948 r. do 27 września 1949 r. służba Skarżącego w Okręgowym Zarządzie Informacji Dowództwa Okręgu Wojskowego Nr III w P., w czasie której brał on udział w działaniach mających na celu likwidację reakcyjnego podziemia wskazuje, że Skarżący należy do grupy kombatantów objętych dyspozycją art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach, będącego przepisem kwalifikującym bezwzględnie do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Podkreślenia wymaga, że Skarżący nie zaprzecza temu, że pełnił służbę w Okręgowym Zarządzie Informacji Dowództwa Okręgu Wojskowego Nr III w P. Fakt ten znajduje ponadto potwierdzenie m.in. w zaświadczeniu Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 1985 r. (k. 9 akt admin.). Z powołanych przepisów wynika zaś, że samo pełnienie służby stanowi przesłankę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Zatem bez znaczenia jest twierdzenie Skarżącego, że pracował on w jednostce gospodarczo – ratowniczej. Niezależnie od tego należy stwierdzić, że wbrew stanowisku Skarżącego ustalenie organu, że w ramach pełnionej służby w Informacji Wojskowej wykonywał on zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest ustaleniem dowolnym. Oparte jest ono bowiem między innymi na przyznawaniu przez samego Skarżącego ubiegającego się o członkostwo ZBOWiD, że pełniąc służbę w oddziale informacji jako szef pododdziału, działał na rzecz utrwalania władzy ludowej, walczył z reakcyjnym podziemiem (k. 10 - 12 akt admin.), zadaniem jednostki było m.in. konwojowanie aresztowanych reakcyjnych wrogów PRL. Ponadto z oświadczenia M. B. wynika, że zadaniem jednostki, w której służył Skarżący, było likwidacja i walka zbrojna z podziemiem reakcji wojskowej i cywilnej. Zaprzeczanie teraz przez Skarżącego znaczenia własnych słów wypowiadanych w momencie ubiegania się o członkostwo ZBOWiD, może być odebrane wyłącznie jako nieudolna próba zniekształcenia obrazu historii na użytek zachowania dotychczasowych uprawnień. Sąd jeszcze raz podkreśla, że dla pozbawienia uprawnień kombatanckich nie ma znaczenia stopień zaangażowania kombatanta w walki o utrwalenie władzy ludowej. Wystarczające jest jedynie potwierdzenie pełnienia przez kombatanta służby w aparacie bezpieczeństwa publicznego, tutaj w Informacji Wojskowej, Przyznanie faktu takiego udziału połączone z obiektywnym faktem historycznym roli formacji Informacji Wojskowej, w której Skarżący pełnił służbę jest wystarczającą podstawą do przypisania Skarżącego do tej grupy kombatantów, która nie może zachować uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu. Skład orzekający podziela ocenę organu, że honorowe członkostwo w AK nie spełnia tej przesłanki z art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach, zgodnie z którym przepisów o pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie stosuje się do osoby, która przedłoży dowody, że do wymienionych służb została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy. Zatem podnoszona przez Skarżącego okoliczność, że po 1945 roku był członkiem honorowym drużyny Armii Krajowej przy oddziale dowódcy W. Ł. pseudonim 'M" nie mogła spowodować, że wobec Skarżącego organ mógłby odstąpić od zastosowania przepisów o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).