II SA/Bk 169/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 25 kwietnia 2018 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi D. O. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2018 Nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie referendarza sądowego; Wnioskiem z dnia 26 marca 2018 r. D. O. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego . W dniu 5 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy, powołując się § 2 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U z 2015 r. poz. 1257), wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia braku formalnego wniosku, poprzez złożenie oświadczenia ze wskazaniem majątku (rubryka 7.1 nieruchomości tj. dom, mieszkanie i inne nieruchomości), w terminie 7 dni od dnia otrzymania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Równocześnie z wezwaniem przesłano druk urzędowego formularza. W zakreślonym terminie wnioskodawczyni nadesłała kolejny formularz, w którym rubryka "dom" i "inne nieruchomości" zostały uzupełnione, natomiast rubryka "mieszkanie", pomimo wyraźnego pouczenia, nadal nie została w żaden sposób wypełniona. W tak ustalonym stanie faktycznym referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 25 kwietnia 2018 r. pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego bez rozpoznania. Skarżąca złożyła sprzeciw od tego zarządzenia wskazując, iż rubryka dotycząca posiadanego przez nią mieszkania została wypełniona prawidłowo już przy pierwszym składaniu formularza. Oświadczyła, że nie posiada i nigdy nie posiadała mieszkania. Zdaniem wnioskodawczyni sądy administracyjne stosują nadmierny formalizm przy rozpatrywaniu wniosków o udzielenie prawa pomocy. Na tej podstawie wnioskodawca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienia jej od kosztów sądowych w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.- dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Dodania wymaga, że konsekwencją wynikającą z przepisu art. 260 p.p.s.a. jest to, iż orzeczenie sądu wydane w następstwie rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia wydanego przez referendarza sądowego, jest prawomocne z chwilą jego wydania i nie przysługuje od niego środek zaskarżenia. Jak stanowi art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy –składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Z kolei przepis art. 257 p.p.s.a., stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Dla możliwości rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wymagane jest, aby wniosek spełniał określone wymogi formalne, albowiem tylko wniosek kompletny umożliwia dokonanie merytorycznej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W związku z istniejącymi brakami wniosku, wyraźnie i precyzyjnie sformułowanym w treści wezwania referendarza z dnia 5 kwietnia 2018 r. (k. 15 akt sądowych), skarżąca została wezwana do ponownego złożenia wniosku i wypełnienia wszystkich rubryk lub uzupełnienia złożonego formularza o oświadczenia ze wskazaniem majątku (rubryka 7.1 nieruchomości tj. dom, mieszkanie i inne nieruchomości), w terminie 7 dni oraz pouczona, że nieuczynienie zadość temu obowiązkowi skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie, co istotne, referendarz poinstruował wnioskodawczynię, że każdą rubrykę niezacienioną należy wypełnić lub przekreślić. Powyższe zarządzenie zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 10 kwietnia 2018 r. na wskazany adres do doręczeń. W zakreślonym terminie skarżąca nadesłała kolejny formularz, w którym rubryka "dom" i "inne nieruchomości" zostały uzupełnione natomiast rubryka "mieszkanie" nadal nie została wypełniona. Brak w tym zakresie, wbrew przeświadczeniu Skarżącej, istniał też w pierwotnie złożonym formularzu. W tej sytuacji prawidłowo referendarz sądowy zarządził o pozostawieniu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania - na podstawie art. 257 p.p.s.a. Odpowiadając z kolei na zarzut nadmiernego formalizmu przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy należy przypomnieć skarżącej, że prawo pomocy finansowane jest ze środków publicznych, a zatem z pieniędzy pochodzących od wszystkich podatników. Dlatego też tylko w wyjątkowych i wykazanych transparentnie przez stronę sytuacjach możliwe jest przerzucenie wskazanego ciężaru na całe społeczeństwo w ramach instytucji prawa pomocy. Wnosząc zatem o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych strona powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia jej wniosku. Tymczasem w formularzu z dnia 26 marca 2018 r. skarżąca składając oświadczenie o stanie majątkowym wykazała, że posiada jedynie nieruchomość rolną o pow. 2,3 ha o wartości ok. 20.000 zł, podczas gdy w formularzu z dnia 16 kwietnia 2018r. wykazała dodatkowo dom o pow. 40 m2 o wartości 3000 zł, a wartość nieruchomości rolnej określiła z kolei na kwotę 10.000 zł. Zestawienie powyższych oświadczeń czyni zarzut nadmiernego formalizmu całkowicie bezpodstawnym. Z tych przyczyn zasadne jest zatem utrzymanie w mocy zarządzenia referendarza sądowego z dnia 25 kwietnia 2018 r., o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 257 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.