II SA/Bk 170/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych. 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi V. C. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności faktycznych: Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Starosta Powiatu A., na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. nr 99, poz. 1001 ze zm.) oraz art. 104 kpa, orzekł o utracie przez J. S. prawa do zasiłku od dnia 19 lutego 2009 r. W uzasadnieniu podano, że upłynął maksymalny okres pobierania zasiłku. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. S. i podał, że ma 58 lat i jest schorowany, miał pęknięty kręgosłup. Nie ma pracy, jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Ostatnio pobierał zasiłek dla bezrobotnych, który mu się skończył dnia 19 grudnia 2009 r. Nie ma z czego żyć i opłacać mieszkania. W związku z tym odwołujący się zwrócił się z prośbą do Wojewody P. o udzielenie pomocy, przyznanie zasiłku okresowego i "danie jakiejś pracy". Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję I – instancyjną i podał, że J. S. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w A. w dniu 11 grudnia 2008 r. Prawo do zasiłku w wysokości 662,20 zł miesięcznie zostało mu przyznane od dnia 19 grudnia 2008 r. na okres 12 miesięcy, albowiem miał on ukończone 50 lat oraz legitymował się ponad 20 – letnim okresem zatrudnienia uprawniającym do zasiłku – art. 73 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 stycznia 2009 r.). W związku z powyższym z dniem 19 grudnia 2009 r. upłynął okres pobierania zasiłku. Zdaniem organu odwoławczego J. S. nie spełniał ustawowych warunków do pobierania zasiłku przez okres 18 miesięcy bowiem: - zainteresowany posiadał, co prawda, ponad dwudziestoletni okres uprawniający do zasiłku lecz zamieszkiwał w dniu nabycia prawa do zasiłku oraz w okresie jego pobierania na obszarze powiatu, w którym stopa bezrobocia w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia przez stronę prawa do zasiłku nie przekroczyła 2-krotnie przeciętnej stopy bezrobocia w kraju (oba te warunki muszą być spełnione łącznie), - odwołujący się (zgodnie z zapisem w karcie rejestracyjnej) jest osobą nieżonatą i nie posiada dzieci na utrzymaniu, nie spełnia zatem przesłanek z art. 73 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy. Organ wskazał przy tym, że obowiązujące w momencie przyznania stronie zasiłku dla bezrobotnych przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie przewidywały możliwości przedłużenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych powyżej 12 miesięcy w przypadku zaistnienia innych okoliczności niż wymienione w art. 73 ust. 1 pkt 3. Z powyższego względu decyzję organu I instancji utrzymano w mocy, jako zgodną z obowiązującymi przepisami. Ustosunkowując się do prośby odwołującego się skierowanej do organu odwoławczego "o danie jakiejś pracy" wskazano, że na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy do zadań samorządu powiatu w zakresie polityki rynku pracy należy udzielanie pomocy bezrobotnym i poszukującym pracy w znalezieniu pracy przez pośrednictwo pracy, poradnictwo zawodowe i informację zawodową oraz pomoc w aktywnym poszukiwaniu pracy. Dodatkowo ustosunkowując się do prośby udzielenia pomocy i przyznania zasiłku okresowego wyjaśniono, iż w razie trudnej sytuacji materialnej strona może zwrócić się o udzielenie pomocy do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania ośrodka pomocy społecznej, w tym przypadku do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w A. Z decyzją tą nie zgodził się J. S. i wniósł skargę do sądu administracyjnego. Zwrócił się z prośbą o przyznanie świadczenia przedemerytalnego lub zasiłku okresowego. Wskazał, że wypracował przeszło 25 lat w tym 19 lat w szczególnych warunkach. Jest schorowany i w tym wieku nikt nie chce go przyjąć do pracy. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i generalnie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podano, że decyzja organu I instancji swoim przedmiotem w ogóle nie objęła prawa do świadczenia przedemerytalnego jak również w odwołaniu od powyższej decyzji złożonym przez stronę do organu II instancji nie była podnoszona kwestia tego świadczenia. W związku z powyższym zagadnienie to nie mogło być przedmiotem rozpatrywania przez organ odwoławczy. Wskazano przy tym, że aktualnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie przewidują możliwości przyznawania świadczeń przedemerytalnych. Zasady przyznawania tych świadczeń regulują przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych. Ustalenie prawa do tego świadczenia należy do kompetencji organu emerytalno – rentowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga podlegała oddaleniu, albowiem Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji, nie stwierdził, aby organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą materialnoprawną w przedmiotowej sprawie są przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 99, poz. 1001 ze zm.), której art. 73 określa okresy pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz szczegółowe warunki pozwalające przyznać zasiłek dla bezrobotnych na wskazany w tych przepisach okres. W myśl art. 73 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 stycznia 2009r.) okres pobierania zasiłku wynosił: 1) 6 miesięcy - dla bezrobotnych zamieszkałych w okresie pobierania zasiłku na obszarze powiatu, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku nie przekraczała 125 % przeciętnej stopy bezrobocia w kraju; 2) 12 miesięcy - dla bezrobotnych: a) zamieszkałych w okresie pobierania zasiłku na obszarze powiatu, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku przekraczała 125 % przeciętnej stopy bezrobocia w kraju lub b) powyżej 50 roku życia oraz posiadających jednocześnie co najmniej 20 - letni okres uprawniający do zasiłku; 3) 18 miesięcy - dla bezrobotnych: a) zamieszkałych w dniu nabycia prawa do zasiłku oraz w okresie jego pobierania na obszarze powiatu, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku przekraczała 2-krotnie przeciętną stopę bezrobocia w kraju, oraz posiadających jednocześnie co najmniej 20-letni okres uprawniający do zasiłku lub b) którzy mają na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat, a małżonek bezrobotnego jest także bezrobotny i utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania po dniu nabycia prawa do zasiłku przez tego bezrobotnego. W sprawie niniejszej skarżącemu prawo do zasiłku przysługiwało od 19 grudnia 2008 r. i zostało przyznane na okres 12 miesięcy. Jako bezsporny przedstawia się bowiem fakt, że w dniu nabycia przez zainteresowanego prawa do zasiłku miał on ukończone 50 lat i legitymował się ponad 20 – letnim okresem zatrudnienia uprawniającym do zasiłku (art. 73 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy). Prawidłowo zatem organy stwierdziły, że w stosunku do skarżącego w dniu 19 lutego 2009 r. upłynął 12 – miesięczny okres pobierania zasiłku. Organy przy tym uzasadniły, dlaczego w stosunku do strony nie było możliwe przyznanie świadczenia na okres 18 miesięcy. Zastosowana w sprawie regulacja prawna ma charakter kategoryczny i formułuje jednoznacznie określone przesłanki ustania prawa do zasiłku, wiążące organ. Wydanie decyzji w tym przedmiocie nie zależy zatem od uznania organu ani też od woli strony a na jej treść nie mogą mieć wpływu okoliczności nieprzewidziane w ustawie. Odnosząc się do treści skargi stwierdzić należy, że skarżący oczekuje wszechstronnego rozpatrzenia i oceny problemów związanych nie tylko z utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych ale także powstałych na tle problemów ze znalezieniem pracy, dochodzenia uprawnień z pomocy społecznej – zasiłek okresowy jak i świadczeń z ubezpieczenia społecznego – świadczenie przedemerytalne. Rozpatrując skargę sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzyga w granicach danej sprawy. Oznacza to, że granice postępowania sądowoadministracyjnego wytyczone są tym, co było przedmiotem decyzji organu pierwszej instancji, a w konsekwencji postępowania administracyjnego w którym wydana została decyzja ostateczna w postępowaniu administracyjnym, w związku z którą wniesiona została skarga do sądu administracyjnego. W sprawie niniejszej granice postępowania wyznacza decyzja o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku od dnia 19 grudnia 2009 r., dlatego kontrola działania, organów pod względem jej zgodności z prawem dotyczy wyłącznie tej kwestii. Podnoszona przez skarżącego na etapie skargi kwestia przyznania zasiłku przedemerytalnego, nie była przedmiotem rozstrzygnięcia przez organy administracji publicznej. Wymagane postępowanie administracyjne w tym zakresie nie zostało zatem przeprowadzone a tylko i wyłącznie rozstrzygnięcie wydane w jego wyniku, na skutek złożonej skargi, mogłoby zostać poddane kontroli sądowej. Formułowanie nowego żądania na etapie skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w sprawie, która dotyczy zupełnie innej materii, bo przyznania zasiłku dla bezrobotnych, należało zatem uznać za niedopuszczalne. Wyjaśnić przy tym należy, że w przypadku trudnej sytuacji materialnej strona może zwrócić się o udzielenie pomocy do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania ośrodka pomocy społecznej, w tym przypadku do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w A., natomiast ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego należy do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania skarżącego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).