II SA/Bk 170/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 lipca 2012 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca jej wydanie decyzję Prezydenta B. z dnia [...] listopada 2011 r. o numerze [...], 2. stwierdza, że wymienione w pkt 1 decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz T. S. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...].01.2012 r. nr [...] Wojewoda P., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez T. S. od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...].11.2011 r. nr [...]o wymeldowaniu ww. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w B., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne. Na skutek wniosku A. M. S. z dnia [...].06.2011 r. o wymeldowanie z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w B. byłego męża T. S. (zwanego też dalej Skarżącym), działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B.- inspektor zawiadomieniem z dnia [...].06.2011 r. poinformował o wszczęciu postępowania. Decyzją z dnia [...].11.2011 r. nr [...]działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Kierownik Referatu Ewidencji Ludności na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993) orzekł o wymeldowaniu Skarżącego z przedmiotowego lokalu. Z uzasadnienia decyzji wynika, że Skarżący co najmniej od czerwca 2010 r. nie mieszka w wynajmowanym wraz z A. M. S. lokalu. Powyższe ustalono w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, podczas którego przesłuchano Skarżącego, A. M. S. (pierwszą żonę Skarżącego- związek małżeński trwał od [...].11.1998 r. do [...].03.2009 r.), J. S. (drugą żonę Skarżącego – związek małżeński od [...].06.2010 r.) oraz sąsiadów, tj. D. W., P.S., U. S., L. K., W. B., E. W., L. S.). Z zeznań Skarżącego z dnia [...].07.2011 r. wynika m.in. , że nie opuścił on przedmiotowego lokalu (posiada klucze, zajmuje jeden pokój, opłaca czynsz). Również z zeznań J. S. wynika, że Skarżący mieszka w lokalu przy ul. [...]w B. Z kolei z zeznań A. M. S. wynika, że były mąż od ponad roku nie mieszka w lokalu oraz, że obecnie jego życie skoncentrowane jest w lokalu przy ul. [...], gdzie mieszka z drugą żoną. Organ pierwszej instancji uznał za wiarygodne zeznania A. M. S. Ponadto zaznaczył, że z zeznań sąsiadek, m.in. L. K. i L. S. i U. S. wynika, że w ww. lokalu mieszka jedynie A.S. z synem. Reasumując, organ pierwszej instancji stwierdził, że Skarżący nie koncentruje swego życia w lokalu przy ul. [...], zaś okoliczności zajmowania pokoju, przetrzymywania w nim swoich rzeczy, a także uiszczanie opłat za lokal nie przeczą powyższemu stwierdzeniu. Od decyzji organu I instancji Skarżący złożył odwołanie, w którym podniósł m.in., że do dnia dzisiejszego mieszka w spornym lokalu, posiada tam swoje rzeczy osobiste. Powyższe potwierdzają zeznania L. K., E. W. i L. S.. Strona skarżąca zarzuciła organowi wybiórcze wzięcie pod uwagę materiału dowodowego. Podniosła także, że wprawdzie A. M. S. wniosła do Sądu powództwo o ustalenie wygaśnięcia umowy najmu przedmiotowego lokalu, to jednak ww. postępowanie nie zostało jeszcze zakończone. Ponadto, zdaniem Skarżącego, zaskarżona decyzja została wydana na podstawie ustawy z dnia 10.04.1974 r., o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zamiast na podstawie ustawy z dnia 24.09.2010 r. o ewidencji ludności, a zatem bez ważnej podstawy prawnej. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, Wojewoda P. stwierdził, że zostały spełnione przesłanki warunkujące wymeldowanie. Organ odwoławczy uznał za wiarygodne zeznania A. M. S, twierdzącej, że Skarżący nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Wojewoda P. podniósł, że przesłuchani sąsiedzi potwierdzili te okoliczności. Zeznali, że Skarżący przychodzi do lokalu, ale żaden z sąsiadów, oprócz E.W., nie potwierdził, że Skarżący zamieszkuje w tym lokalu. Organ podniósł, że z zeznań W. B., L.S. i L. K. wynika wprost, że w ww. lokalu mieszka A. M. S. wraz z synem. W związku z powyższym organ odwoławczy za udowodnione uznał, że Skarżący przychodzi do przedmiotowego lokalu (posiada klucze, w pokoju znajdują się jego rzeczy), ale w nim nie mieszka. Nie dał wiary zeznaniom obecnej żony twierdzącej, że Skarżący mieszka przy ul. [...]. Według Wojewody P. zasady logiki i doświadczenia życiowego wskazują, że zawarcie nowego związku małżeńskiego z J. S. spowodowało zmianę miejsca koncentracji spraw życiowych Skarżącego. Wojewoda P. wyjaśnił, że organ pierwszej instancji wydał decyzję na właściwej podstawie prawnej. Wskazał, że ustawa z dnia 24.09.2010 r. o ewidencji ludności wejdzie w życie dopiero z dniem 1.01.2013 r. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestia posiadania tytułu prawnego do spornego lokalu wykracza poza przedmiotowy zakres sprawy o wymeldowanie. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący złożył skargę do tutejszego Sądu, wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...].11.2011 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego, to jest przepisu art. 15 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności polegające na niezasadnym jego zastosowaniu, podczas gdy nie zostały spełnione jego przesłanki, a mianowicie brak jest zamiaru po jego stronie trwałego opuszczenia miejsca pobytu, ponieważ skarżący koncentruje swoje centrum życiowe w lokalu przy ul. [...]w B.; 2) przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów poprzez zdeprecjonowanie jego zeznań oraz świadków: P. S., U. S., E. W., L. S. i J. S.; 3) naruszenie zasady rzetelności postępowania wyznaczonego przez kodeks postępowania administracyjnego oraz naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - poprzez błędne ustalenie, że T. S. nie zamieszkuje w spornym lokalu, i że nie wiąże on z tym lokalem swego centrum życiowego. Strona skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z : 1) akt Sądu Rejonowego w B. l Wydział Cywilny z powództwa T.S. przeciwko Gminie B.-Zarządowi Mienia Komunalnego w B. o ustalenie istnienia stosunku prawnego sygn. akt [...]na okoliczność wykazania, że intencją powódki jest obejście przepisów prawa dotyczących współposiadania prawa najmu i bezpodstawna chęć pozbawienia pozwanego T. S. prawa najmu, 2) zażądanie z Zarządu Mienia Komunalnego w B. sprawy nr [...]na okoliczność wykazania prawdziwych intencji A.M. S, której celem jest stanie się jedynym najemcą lokalu i wykupienie go za kwotę 19.087,80 zł, podczas gdy został on wyceniony przez rzeczoznawcę na kwotę 190.000 zł, 4) dopuszczenie dowodu z kserokopii pisma Urzędu Miejskiego Departamentu Skarbu w B. skierowanego do T. S. z dnia [...].09.2010 r. na okoliczność przeznaczenia do zbycia spornego lokalu za kwotę 19.087,80 zł, 5) zażądanie ze Szpitala P. P. ZOZ w C. ul. [...], [...]C. kart choroby leczenia szpitalnego A. M.S. na okoliczność jej leczenia z powodu choroby alkoholowej oraz jej rażąco nagannego zachowania i niewiarygodność jej twierdzeń, 6) akt sprawy Sądu Rejonowego XI Wydział Cywilny w B. z powództwa A. M. S. przeciwko T. S. o ustalenie, że umowa najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w B. wygasła w stosunku do T. S.- na okoliczność intencji byłej żony, której celem jest stanie się jedynym najemcą lokalu i wykupienie go za kwotę 19.087,80 zł, podczas gdy został on wyceniony przez rzeczoznawcę na kwotę 190.000 zł oraz nieprawdziwości jej twierdzeń co do rzekomych zachowań pozwanego. Zażądał też dopuszczenia dowodu z 9 rachunków na okoliczność opłacania czynszu. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że zarówno on jak i A. M. S. starają się o wykup lokalu i dlatego była zona chce go pozbawić możliwości zamieszkiwania w ww. lokalu. Wskazał, że ze spornym lokalem wiąże centrum interesów życiowych i dlatego wystąpił z pozwem do Sądu o ustalenie istnienia stosunku prawnego ([...]) oraz złożył do Zarządu Mienia Komunalnego wnioski o wykup ww. lokalu. Zdaniem Skarżącego organy bezzasadnie zdeprecjonowały jego zeznania oraz zeznania świadków, tj. P.S., U.S., E. W., L. S. i J. S.. Podniósł, że jego intencją nie jest uregulowanie stanu prawnego (zameldowania) lecz chęć przejęcia prawa do lokalu. Podczas rozprawy w dniu 22.05.2012 r. Skarżący został zobowiązany do złożenia w terminie 10 dni wyroków jakie zapadły przed Sądem Rejonowym w B. W dniu 31.05.2011 r. Skarżący przedłożył m.in. kserokopię wyroku Sądu Rejonowego XI Wydział Cywilny z dnia [...].03.2012 r. zapadłego z powództwa A. M.S. przeciwko T. S. i Gminie B. –Zarządowi Mienia Komunalnego w B. oddalającego powództwo o ustalenie, że umowa najmu lokalu mieszkalnego nr [...]położonego w B. przy ul. [...]zawarta z T. S. wygasła. Skarżący złożył także kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w B. I Wydział Cywilny z dnia [...].04.2011 r. (sygn. akt[...]) oddalającego powództwo w sprawie z powództwa T. S. przeciwko Gminie B.-Zarządowi Mienia Komunalnego w B. o ustalenie, że stosunek najmu lokalu mieszkalnego usytuowanego przy ul. [...]w B. istnieje wyłącznie pomiędzy powodem a pozwaną. Z kolei w dniu [...[.07.2012 r. strona skarżąca złożyła kserokopię wyroku Sądu Okręgowego w B. II Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...].05.2012 r. oddalającego powództwo A. M. S. przeciwko T. S. i Gminie B. –Zarządowi Mienia Komunalnego w B. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sądowa kontrola legalności wykazała, że zarówno zaskarżone rozstrzygnięcie, jak i poprzedzająca je decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie mogą one pozostać w obrocie prawnym. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z jego treścią organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Następstwem takiego stanu prawnego jest uznanie, iż wyłączną przesłanką wymeldowania danej osoby z lokalu jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, niezależnie od tego, czy utraciła ona uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Podkreślić jednak należy, iż legalność decyzji dokonującej wymeldowania w trybie art. 15 ust. 2 ustawy zależy od nadania właściwego znaczenia terminowi "opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu" stałego lub czasowego bez wymeldowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przedmiotowego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne (vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00, Lex nr 50123). Innymi słowy, chodzi o taką sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie jest wynikiem woli tej osoby. W konsekwencji przyjąć należy, iż ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia spornego lokalu należy do kluczowych okoliczności faktycznych w sprawie o wymeldowanie, do których wyjaśnienia zobligowany jest samodzielnie organ prowadzący to postępowanie (tak: wyrok WSA w Lublinie z dnia 21.04.2009 r., III SA/Lu 472/2008, Lex Polonica nr 2056331). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne nie dowiodło, aby opuszczenie przez Skarżącego lokalu nastąpiło w sposób definitywny i wynikało z jego własnej woli. W ocenie Sądu, materiał dowodowy zebrany w sprawie, nie został oceniony prawidłowo w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, czym organy naruszyły tenże przepis prawa materialnego oraz art. 80 k.p.a. Wbrew twierdzeniom organów, nie istnieją sprzeczności w opisie stanu faktycznego tak w zeznaniach świadków (oprócz W. B.) jak i uczestniczki postępowania- byłej żony Skarżącego- A. M. S. Wnioski z zebranego materiału dowodowego, w tym z oględzin wypływają następujące: - po rozwodzie byli małżonkowie podzielili, dobrowolnie mieszkanie do użytkowania w ten sposób, że Skarżący zajął jeden pokój, gdzie zgromadził meble, rzeczy osobiste, zaś A. M. S. wraz z synem (z poprzedniego związku) zamieszkuje w drugim pokoju, obydwa zamykane na klucz; - Skarżący korzysta z części wydzielonego mieszkania, chociaż nocuje sporadycznie. Uiszcza opłaty za lokal. Odbiera korespondencję; - zdecydowaną większość czasu przebywa w mieszkaniu teściów, ponieważ nie do pogodzenia byłoby wspólne zamieszkiwanie, pod jednym dachem, byłej i obecnej żony. Niewykluczone, że mogłoby prowadzić do awantur; W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż przeprowadzone w konkretnej sprawie postępowanie administracyjne nie przesądziło, iż obiektywny stan faktyczny, polegający na opuszczeniu lokalu jest zgodny z wolą osoby w nim zameldowanej. Jak już wyżej wspomniano opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Natomiast sam fakt przebywania danej osoby w innym lokalu nie świadczy o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Reasumując, opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie w lokalu, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Wbrew twierdzeniu organów, nie można uznać, by Skarżący umiejscowił swoje centrum życiowe poza spornym lokalem. Dowolną jest ocena organu II instancji, że sam fakt zawarcia drugiego związku małżeńskiego musi oznaczać zmianę miejsca koncentracji spraw życiowych w miejscu pobytu aktualnej żony. Należy przyznać rację twierdzeniom organu odwoławczego, że sprawy majątkowe pomiędzy byłymi małżonkami nie mogą być rozważane w postępowaniu o wymeldowanie. Sąd, żądając złożenie przez Skarżącego odpisów wyroków sadu cywilnego (przy niejasnym stanowisku stron) miał na względzie jedynie ustalenie, czy toczyło się postępowanie dotyczące podziału majątku dorobkowego, w którym możliwe byłoby orzeczenie o przydziale spornego lokalu. Takie orzeczenie, jednakże, nie zapadło. Zatem, stosunek najmu lokalu nadal dotyczy obydwojga byłych małżonków. Dla oceny istnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy nie mają znaczenia dowody, których przeprowadzenia żądał Skarżący w treści skargi. Dlatego też, Sąd ich nie uwzględnił. Zamierzenia A.M. S. co do wykupu lokalu (jak twierdził Skarżący) również pozostają poza sferą rozważań w tej sprawie. Biorąc wszystkie te przyczyny pod uwagę Sąd uznał, że wymeldowanie Skarżącego z przedmiotowego lokalu , narusza prawo materialne – poprzez błędne zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z uwagi na fakt, iż naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...].11.2011 r. Orzeczenie o niewykonywaniu obu decyzji wydano na podstawie art. 152, zaś o kosztach Sąd orzekł na podstawie na podstawie art. 200 w zw. 205 § 1 p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i wyda decyzję odpowiadającą prawu.