II SA/Bk 172/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] przyznającą K. M. pomoc w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie wydatków na: żywność, środki czystości i higieny, gaz, energię elektryczną, leki, kurtkę i opał w wysokości 300 złotych. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Wnioskiem z dnia 3 grudnia 2008 r. K. M. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z prośbą o przyznanie zasiłku celowego. W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wnioskodawca skonkretyzował swoje potrzeby i wskazał, że potrzebuje pomocy finansowej na żywność, środki czystości i higieny, gaz, energię elektryczną, leki, kurtkę i opał. Do wniosku dołączył kserokopię rachunku za energię elektryczną na kwotę 49,43 zł oraz recepty na kwotę 15,11 zł. i 2,20 zł. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. przyznał K. M. pomoc w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie wydatków na: żywność, środki czystości i higieny, gaz, energię elektryczną, leki, kurtkę, opał w wysokości 300 zł. Tą samą decyzją organ określił termin i miejsce wypłaty świadczenia. Uzasadniając wydaną decyzję organ l instancji powołał się na treść przepisów art. 39 ust. 1, art. 8 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Dyrektor MOPS w Z. podniósł, że K. M. lat 44, posiada wykształcenie wyższe, nie pracuje. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w domu jednorodzinnym, którego jest współwłaścicielem w 1/3 części. W domu zamieszkuje również brat – J., który prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. K. M. jest współwłaścicielem w 1/2 części gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,941 ha przeliczeniowego. Jest zarejestrowany w PUP w Z. jako osoba poszukująca pracy od 11.04.2007 r. Ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności na okres do dnia 30.11.2010 r. Aktualnie na dochód K. M. składa się dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 97,69 zł. miesięcznie, zasiłek okresowy w wysokości 166,85 zł i dodatek mieszkaniowy w wysokości 49,05 zł. Łącznie dochód wynosi 313,59 zł. Ponadto strona ma przyznawane zasiłki celowe. Dyrektor MOPS w Z. stwierdził nadto, że MOPS wykonując zadania własne w zakresie pomocy społecznej kieruje się ustaleniami Burmistrza, co przewiduje art. 110 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Z pisma Burmistrza Miasta Z. nr [...] z dnia [...].01.2008 r. wynika, iż ustalono harmonogram wydatków na zasiłki celowe na poszczególne miesiące w roku uwzględniając zwiększone wydatki w okresach świątecznych. Na miesiąc grudzień 2008 r. MOPS miał do rozdysponowania kwotę 41 000 złotych. W miesiącu grudniu rozpatrzono 49 wniosków złożonych w listopadzie i 233 wniosków złożonych w grudniu, na które rozdysponowano kwotę 27 869 zł. Średni zasiłek z terminem płatności w grudniu wyniósł 98,83 zł. Dodatkowo organ l instancji wyjaśnił, że ustawa o pomocy społecznej nie określa kryteriów do ustalania wysokości zasiłku celowego, w związku z tym wyznacznikami ustalenia wysokości tego zasiłku są z jednej strony sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej liczba ubiegających się o tę formę pomocy i możliwości finansowe Ośrodka. MOPS przyznając stronie zasiłek celowy oba te aspekty wziął pod uwagę. Z powyższym rozstrzygnięciem Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. nie zgodził się K. M. i złożył od niego odwołanie. Wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji jako niezgodnej z prawem i przejawu samowoli administracyjnej. Podniósł, że w zaskarżonej decyzji brak jest dowodów potwierdzających zawarte w decyzji podstawy rozstrzygnięcia, w tym ilość decyzji odmownych. Decyzją z dnia [...] lutego 2008r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził co następuje: W pierwszej kolejności organ podniósł, że K. M. spełnia ustawowe przesłanki do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku osiągnął łączny dochód w wysokości 313,59 zł. a więc dochód nie przekraczający kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Nadto K. M. ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności na okres do dnia 30.11.2010 r. W dalszej kolejności organ odniósł się do wysokości przyznanego zasiłku i uznał, że zasiłek celowy w kwocie 300 zł. został przyznany na miarę aktualnych możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. i w wysokości znacznie przekraczającej wartość średniego zasiłku celowego. Końcowo organ zaznaczył, że wnioskodawca obejmowany jest przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z., w zależności od posiadanych środków finansowych, różnymi formami pomocy. Odnosząc się natomiast do zarzutów K. M. w stosunku do wydanego rozstrzygnięcia organu l instancji organ odwoławczy stwierdził ich bezzasadność. Przede wszystkim za bezpodstawne uznał twierdzenie skarżącego, iż wydana decyzja została wydana niezgodnie z prawem i jest przejawem samowoli administracyjnej. Zaskarżoną decyzję organ l instancji wydał po rozpatrzeniu wniosku K. M. o przyznanie mu zasiłku celowego z dnia 3 grudnia 2008 r., który został sprecyzowany w trakcie wywiadu środowiskowego z dnia 9 grudnia 2008 r. Postępowanie organu l instancji zmierzające do wydania zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Sama decyzja zaś jest zgodna z art. 107 kpa. Dodatkowo wskazano, iż w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ l instancji wymienił kryteria (wyznaczniki) ustalania zasiłku celowego. Powyższa decyzja została zaskarżona przez K. M. do sądu administracyjnego. Skarżący wniósł o jej uchylenie jako sprzecznej z prawem oraz o dołączenie do akt sprawy sprawozdania z realizacji budżetu przez MOPS w Z. za 2008 r. Słuchany na rozprawie podał, że jego żądanie dotyczące przedstawienia przez organ sprawozdania finansowego miało na celu ustalenie czy rzeczywiście za rok 2008 zwrócono z tytułu niewykorzystanych środków kwotę około 40.000 zł. Skarżący wniósł o zasądzenie kosztów przejazdu do Sądu w wysokości 34,20 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ podniósł, że skarga nie zawiera żadnych zarzutów w stosunku do zaskarżonej decyzji poza lakonicznym stwierdzeniem, że decyzja jest sprzeczna z prawem. Skarżący nie wskazał jednak na czym ta sprzeczność miałaby polegać. Organ stwierdził, że wniosek strony o dołączenie do akt sprawy sprawozdania z realizacji budżetu przez MOPS w Z. za 2008 r. jest niezasadny. Analizowanie sprawozdania z realizacji budżetu wykracza bowiem poza ramy niniejszego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 115, poz. 728 ze zm.), zaś tryb rozpatrywania tych spraw reguluje Kodeks postępowania administracyjnego, z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 – pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Decyzje mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 roku, sygnatura akt I SA 945/00, publ. LEX nr 79608). Rozmiar pomocy warunkowany jest bowiem nie tylko potrzebami strony, ale i możliwościami finansowymi organu. Przyznanie zasiłku nie jest obligatoryjne. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Wyznacznikami ustalenia tej wysokości są – z jednej strony – rozmiar potrzeb wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej. MOPS w Z., mając na uwadze interes wszystkich osób ubiegających się o pomoc, nie tylko skarżącego, oraz ograniczone (w stosunku do potrzeb) możliwości finansowe, przyznał skarżącemu zasiłek celowy w wysokości i zakresie określonym w zaskarżonej decyzji, co nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego, ale co mieści się w granicach uznania administracyjnego. W uzasadnieniu w sposób wyczerpujący i przekonujący organ uzasadnił swoje stanowisko, łącznie z podaniem rozdziału kwot, jakimi dysponował na tego rodzaju pomoc w okresie objętym wnioskiem skarżącego. W grudniu 2008 r. średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 98,83 zł. rozpatrzono 282 wnioski MOPS przy czym dysponowano kwotą 41 000 złotych. Powyższe dane w oczywisty sposób tłumaczą wysokość indywidualnie przyznawanych świadczeń. Suma jaką przyznano skarżącemu zaskarżoną decyzją nie odbiega od przeciętnych kwot zasiłków celowych a wręcz przeciwnie przewyższa tę kwotę. Z ustawowych zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynika zresztą, że osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna także pokrywać wydatki związane z utrzymaniem z własnych dostępnych jej środków. Z woli art. 4 ustawy, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, w tym do poszukiwania źródeł dochodu. Nie ma przeszkód w tym aby skarżący chociaż w części pokrywał wydatki związane ze swoim utrzymaniem z własnych źródeł dochodu. Tymczasem odbiera się wrażenie, że skarżący cały ciężar swego utrzymania przerzucił na ośrodek pomocy społecznej, przyjmując bierną postawę roszczeniową. Odnośnie żądania skarżącego dotyczącego przedstawienia przez MOPS w Z. sprawozdania z realizacji budżetu o za rok 2008 podnieść należy, że nie zostało ono uwzględniono przez Sąd, gdyż nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Wobec niepotwierdzenia się zarzutów skargi podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi na oddalenie skargi nie mógł zostać uwzględniony wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania w wysokości 34,20 zł. Co prawda koszty przejazdów strony do sądu zaliczone zostały do niezbędnych kosztów postępowania – art. 205 §1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jednak zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu tylko w razie uwzględnienia skargi przez sąd – przepis art. 200 §1 w/w ustawy.