II SA/Bk 173/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Katarzyna Luto, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi E. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego oraz uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] zmieniającą własną decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] orzekającą o zmianie decyzji z dnia [...] września 2006 r., Nr [...] odmawiającej przyznania E. Ś. zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci wraz z dodatkami i uznającej za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne. U podstaw takie rozstrzygnięcia legły następujące okoliczności faktyczne. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. decyzją z dnia [...] września 2006 r., Nr [...] przyznał dla E. Ś. zasiłek rodzinny na dwóch jej nieletnich synów: A. i M. w łącznej wysokości 128,00 zł. na okres od 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania A. i M. Ś. przyznanych w łącznej kwocie 340,00 zł. miesięcznych na cały okres zasiłkowy jak też dodatek jednorazowy dla nich z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w łącznej kwocie 200,00 zł. Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [....] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. orzekł o zmianie swojej decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. w taki sposób, że odmówił przyznania zasiłku rodzinnego z dodatkami za okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. oraz orzekł o uznaniu za niezależnie pobrane do tej pory przez E. Ś. świadczenie rodzinne przyznanego w formie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami w łącznej wysokości 5816,00 zł. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było dokonanie przez organ ustaleń, iż E. Ś. jest użytkownikiem działek gruntu o powierzchni 18,01 ha, co w efekcie wpłynęło na wysokość dochodu przypadającego na członka jej rodziny. Jednocześnie Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. decyzją z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] odmówił E. Ś. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do tego zasiłku na okres od 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. z powodu znacznego przekroczenia dochodu przypadającego na jednego członka rodziny. Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. orzekł o zwrocie przez E. Ś nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w łącznej kwocie 5816,00 zł. wraz z ustawowymi odsetkami. Pismem z dnia [...] października 2008 r. E. Ś. zwróciła się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z prośbą o zmianę decyzję tego organu Nr [...] w taki sposób, aby zostały przyznanie stronie świadczenia rodzinne na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. Po rozpatrzeniu powyższego żądania Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...] odmówił zmiany żądanej decyzji organu I instancji. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się E. Ś., która w swoim odwołaniu skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wniosła o przyznanie jej utraconego zasiłku rodzinnego na dwoje jej dzieci, uzasadniając to tym, iż jej sytuacja materialna jest trudna, albowiem utrzymuje się tylko z renty rodzinnej oraz czynszu dzierżawnego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, iż z dokonanych przez organ I instancji ustaleń wynika, że E. Ś. jest posiadaczką nieruchomości rolnych, które zostały oddane przez wnioskodawczynię w dzierżawę. W związku z powyższym zaszła konieczność ponownego określenia wysokości dochodu rodziny E. Ś. za lata 2005 - 2006. Dochód rodziny Pani E. Ś. został ustalony w oparciu o art. 5 ust. 8, 8a i 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. z 2006 r. Nr 139 póz. 992 z późn. zm./ z których treści wynika, iż ustalając dochód rodzinny uzyskany z gospodarstwa rolnego do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem: 1) oddania w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub w całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego, 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną 3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Organ II instancji wskazał, iż E. Ś. nie spełnia warunków określonych w art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i dlatego przy wyliczeniu dochodu na jednego członka jej rodziny należy brać pod uwagę dochód uzyskany z całego gospodarstwa, a nie tylko dochód uzyskany z czynszu dzierżawnego. W takim stanie rzeczy spowodowało to znaczne przekroczenie kryterium dochodowego wynikającego z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i doprowadziło w efekcie do odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do tego zasiłku przy ponownym rozpatrzeniu tej sprawy, jak też uznania, iż są to świadczenia nienależnie pobrane. Z decyzją organu II instancji nie zgodziła się E. Ś. i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Podniosła w niej, że decyzja Nr [...] winna ulec zmianie, bo jej dochód naliczono z całego gospodarstwa a nie z czynszu dzierżawnego. Wskazała, że wychowuje dwoje dzieci i znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Zasiłek rodzinny stanowił ważny dochód w utrzymaniu jej rodziny. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, jako bezzasadnej podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zarzuty skargi są niezasadne. Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Sąd nie posiada natomiast uprawnień do oceny słuszności, czy też celowości skarżonej decyzji, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w przedmiocie odmowy przyznania E. Ś. zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci wraz z dodatkami i uznania za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne. W ocenie Sądu analiza akt sprawy wskazuje, iż przy wydawania tych decyzji nie zostały naruszone obowiązujące w tym względzie przepisy. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 ze zm.) regulujących zasady ustalania i przyznawania świadczeń rodzinnych wynika, iż zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom lub jednemu z nich, opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się (art. 4), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł miesięcznie i odpowiednio, gdy dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu o niepełnosprawności, dochód ten nie może przekroczyć kwoty 583 zł ( art. 5). Z akt niniejszej sprawy wynika, iż dochód na jedną osobę w rodzinie E. Ś. został ustalony na poziomie: 641,80 zł za 2005 r. i 657,24 zł na osobę za 2006 r. Dochód ten określony został z uwzględnieniem dochodów z gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę, a więc, w ocenie organów, dochody te przekroczyły kwotę dochodu na jednego członka rodziny uprawniającą do otrzymania zasiłku i stąd też zasadne było wydanie decyzji o odmowie przyznania świadczenia rodzinnego i uznania za nienależne kwot już do tej pory przez skarżącą pobranych. Trzeba w tym miejscu podkreślić, iż ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732) od 1 września 2005 r. wprowadzono do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych pojecie "utraty i uzyskania dochodu". Przyczyną utraty dochodu z gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. g) cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych jest wydzierżawienie gospodarstwa rolnego na zasadach określonych w art. 5 ust. 8 a. W przypadku utraty dochodu z tego tytułu do dochodu rodziny należy doliczać czynsz dzierżawy płacony dla właściciela gospodarstwa rolnego przez dzierżawcę. Natomiast w myśl postanowień art. 5 ust. 8 a pkt 1) wspomnianej ustawy ustalając dochód rodziny z gospodarstwa rolnego do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę nie dotyczy to jednak części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa oddanego w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie zaś z postanowieniami art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, nie jest właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego, nie uwzględniając gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej, zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej: małżonkiem właściciela lub posiadacza gospodarstwa rolnego, jego zstępnym lub pasierbem lub ich małżonkiem, osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym z właścicielem (posiadaczem) gospodarstwa rolnego lub jej małżonkiem. Przekładając powyższe na realia rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż zawarte przez E. Ś. umowy dzierżawy nie spełniają przesłanek do uznania ich za zawarte stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników tj. postanowień cytowanego wyżej przepisu art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, określającym warunki do uznania zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Jak wynika bowiem z ustaleń organów obu instancji skarżąca nie jest emerytką lub rencistką, zaś przedmiotowe umowy dzierżawy nie została przez nią zarejestrowane w organie ewidencji gruntów i budynków. Ponadto bezspornie E. Ś. nie złożyła wymaganego oświadczenia, iż dzierżawcy gruntów nie są osobami o których mowa w art. 28 ust 4 pkt l lit a-d ww. ustawy. W świetle powyższego złożone przez skarżąca wyjaśnienia dotyczące okoliczności zawarcia przedmiotowych umów dzierżawy nie znajdują żadnego oparcia w aktach sprawy, skarga poza gołosłowną polemiką z prawidłowymi w tym zakresie ustaleniami dokonanymi przez organy administracji publicznej nie zawiera przekonywujących argumentów, aby organy naruszyły zasady postępowania wyrażone w art.7kpa, art. 77 kpa i art. 80 kpa. W tej sytuacji organy administracji prawidłowo uznały, iż do dochodu rodziny wnioskodawczyni należało doliczyć dochód osiągnięty z całego gospodarstwa rolnego wyliczony według zasad określonych w art. 5 ust. 8, 8a i 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a nie – czego domagała się skarżąca – jedynie dochód z czynszu dzierżawnego. W rezultacie spowodowało to znaczne przekroczenie kryterium dochodowego wynikającego z art. 5 ust. 1 tej ustawy i w efekcie zasadne było wydanie decyzji o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami oraz uznania świadczeń już uprzednio pobranych za pobrane nienależnie. W tym miejscu jedynie na marginesie wskazać należy, iż sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie znane były z urzędu okoliczności rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie zawisłej przed tut. Sądem w sprawie II SA/Bk 1030/05, w której to uchylono decyzje organów administracji odmawiające przyznania E. Ś. zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Należy jednak podkreślić, iż przyczyną uchylenia rozstrzygnięć zapadłych w tej sprawie było naruszenie przez organy obu instancji przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, m.in. poprzez brak ustaleń, czy przedmiotowa umowa dzierżawy spełnia przesłanki do uznania jej za zawartą stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. W sprawie niniejszej – co raz jeszcze wymaga podkreślenia – tego typu uchybienia nie występują, zaś zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ocena dowodów oparta jest na kompletnym materiale dowodowym i zasługuje w pełni na uwzględnienie. Mając, zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie znalazły oparcia w przepisach prawa oraz, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.