II SA/Bk 173/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi B. S. i D. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie linii elektroenergetycznej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2014r. (nr [...]) Starosta S. powołując się na art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 518 z późn. zm.), dalej jako u.g.n., zezwolił spółce P. S.A. z siedzibą w K. (dalej jako Spółka) na niezwłoczne zajęcie nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności B. i D. S., stanowiącej działkę o nr [...] położoną w obrębie S., gmina B. - dla potrzeby założenia i przeprowadzenia odcinka dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 KV E.– Granica RP, co ma nastąpić zgodnie z decyzją Starosty S. znak [...]. z dnia [...] listopada 2014 r. ograniczającą sposób korzystania z tej nieruchomości. Jednocześnie w punkcie 2 decyzji organ nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając rozstrzygnięcie Starosta wskazał, że Spółka wystąpiła z wnioskiem o wydanie dwojakiego rodzaju decyzji w stosunku do działki nr [...]: ograniczającej sposób korzystania z niej i zezwalającej na jej niezwłoczne zajęcie - dla potrzeb związanych z realizacją opisanej wyżej linii. W dniu [...] listopada 2014 r. Starosta wydał decyzję ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości poprzez zezwolenie Spółce na założenie i przeprowadzenie przedmiotowej linii elektroenergetycznej, w tym na podwieszenie napowietrznych jej przewodów nad działką na odcinku około 32 m i wysokości nie mniejszej niż około 13, 4 m od ziemi, a także na funkcjonowanie linii po jej wybudowaniu na części działki w obszarze pasa technologicznego o szerokości 70 m (po 35 m od osi linii w obie strony), o powierzchni około 2 207 m2. W uzasadnieniu tejże decyzji ograniczającej organ wskazał, że przebieg linii, w tym przez nieruchomość skarżących, wynika z zarządzenia zastępczego Wojewody Podlaskiego z dnia 16 lipca 2014 r. w sprawie przyjęcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obszarze umożliwiającym realizację odcinka dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk – granica Państwa na terenie gminy Bakałarzewo (Dz. Urz. Woj. Podl. Z dnia 21 lipca 2014 r., poz. 2689). Kontynuując uzasadnienie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości Starosta stwierdził, że wnioskodawca uzasadnił wystąpienie wyjątkowo ważnych przesłanek wynikających z interesu strony i interesu gospodarczego, przemawiających za potrzebą udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, pozwalającego inwestorowi na wstęp na nieruchomość celem zrealizowania inwestycji. Realizowane przedsięwzięcie polegające na budowie napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk – Granica RP jest celem publicznym oraz inwestycją o znaczeniu międzynarodowym. Przedsięwzięcie ma zwiększyć pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno- wschodniego obszaru Polski, umożliwiając wymianę transgraniczną energii elektrycznej z sąsiednimi krajami w ramach Unii Europejskiej. Budowa linii elektroenergetycznej wchodzi w zakres realizowanego programu rozbudowy sieci przesyłowej w Polsce pod nazwą "Połączenie Polska – Litwa". Projekt budowy mostu energetycznego Polska – Litwa jest istotnym elementem w tworzeniu wspólnego rynku energii poprzez zamkniecie tzw. Pierścienia Bałtyckiego. Dlatego Unia Europejska nadała projektowi status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach. Ponadto projekt jest współfinansowany z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Priorytet X "Bezpieczeństwo energetyczne w tym dywersyfikacja źródeł energii" jako działanie w zakresie "Rozwój systemów przesyłowych energii elektrycznej, gazu ziemnego i ropy naftowej oraz budowa i przebudowa magazynów gazu ziemnego" i ma być zrealizowany do końca 2015 r., przy czym roboty budowlane powinny się zakończyć najpóźniej w połowie 2015 r. Niezrealizowanie w powyższym terminie inwestycji spowoduje utratę wielomilionowych środków unijnych, zaliczanych do środków publicznych w rozumieniu ustawy o finansach publicznych. Pokrycie ze środków unijnych kosztów realizacji inwestycji leży w interesie społecznym oraz stanowi ważny interes strony i ważny interes gospodarczy, uzasadniający wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Te okoliczności zadecydowały o uwzględnieniu wniosku inwestora oraz uzasadniały nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik B. S. zarzuciła naruszenie: art. 124 ust. 1a u.g.n. przez udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie pomimo braku przesłanek ustawowych oraz naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w związku z 77 i 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego oraz błędne przyjęcie, że spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji i opatrzenia jej rygorem natychmiastowej wykonalności, a także naruszenie art. 107 §1 i 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia decyzji, przy czym odwołanie szczegółowo wymieniło czego – zdaniem strony - w uzasadnieniu zabrakło. Wojewoda P. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...] orzekł o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Wyjaśnił sposób rozumienia podstawy prawnej udzielonego zezwolenia tj. art. 124 ust. 1a u.g.n. oraz wskazał, że zezwolenie to poprzedziła decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości dla potrzeb zrealizowania spornego przedsięwzięcia. W ocenie organu odwoławczego udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnione jest interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy oraz ważnym interesem gospodarczym. Wojewoda podzielił ocenę organu I instancji, że niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnione jest koniecznością zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami mogącymi wyniknąć z utraty możliwości przesyłu energii elektrycznej. Podkreślił, że w świetle ustawy Prawo energetyczne, przedsiębiorstwo energetyczne jest obowiązane utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych. Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyli do sądu administracyjnego B. i D. S. reprezentowani przez r.pr. G. W. Zarzucili naruszenie: - art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzez utrzymanie w mocy decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i opatrzenie jej rygorem natychmiastowej wykonalności pomimo braku wykazania przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek zastosowania przepisu; - naruszenia przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 7 w związku z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i w konsekwencji błędne przyjęcie, że spełnione zostały ustawowe przesłanki zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, a także art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia decyzji polegające na niewyjaśnieniu wyartykułowanych w pięciu punktach okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 124 ust. 1a u.g.n. starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela - po wydaniu decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dla inwestycji liniowej celu publicznego, opisanej art. 124 ust. 1 u.g.n. – w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych art. 108 k.p.a. lub w przypadku uzasadnionym ważnym interesem gospodarczym. Nawiązanie w treści przepisu do decyzji wydanej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. wskazuje niezbicie na subsydiarny charakter decyzji opartej na przepisie art. 124 ust. 1a wobec decyzji opartej o przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest podporządkowana decyzji o zezwoleniu na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, daje możliwość rozpoczęcia robót inwestycyjnych na nieruchomości wyłącznie w zakresie rozstrzygniętym w decyzji ograniczającej, o czym świadczy wynikające z art. 124 ust. 1a u.g.n. zastrzeżenie, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Nierozerwalny związek decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. oznacza, że zezwolenie na zajęcie nieruchomości dotyczyć może jedynie powierzchni objętej ograniczeniem sposobu korzystania, nawet wtedy, gdy w samej decyzji o zezwoleniu na zajęcie zakres zajęcia nie został powtórzony. Niewątpliwym jest w sprawie niniejszej, że wydanie zaskarżonej decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości poprzedziła decyzja Starosty z dnia [...] listopada 2014 r. ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości skarżących położonej w obrębie S., gmina B. tj. działki nr [...] - dla potrzeby założenia i przeprowadzenia przez nieruchomość odcinka dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 KV Ełk – Granica RP. Jak wynika z uzasadnienia decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, lokalizacja na nieruchomości skarżących odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej Ełk – Granica RP przewidziana została wprowadzonym zastępczo przez Wojewodę miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Decyzję o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadniać powinny szczególne okoliczności wskazujące na potrzebę niezwłocznego rozpoczęcia prac budowlanych realizujących cel publiczny, dla którego ograniczony został właścicielom nieruchomości sposób korzystania z niej. Te szczególne okoliczności opisuje art. 108 k.p.a. obejmujący przyczyny, dla których decyzja administracyjna opatrzona być może rygorem natychmiastowej wykonalności oraz wymienia art. 124 ust. 1a u.g.n. pod postacią okoliczności "uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym" . Rygor natychmiastowej wykonalności, jak wynika z art. 108 § 1 k.p.a., może być decyzji nadany, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W okolicznościach kontrolowanej sprawy organy obu instancji trafnie uznały, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących podyktowane jest interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy oraz ważnym interesem gospodarczym. Skład orzekający trafność tej oceny podziela. Realizowane przez wnioskodawcę przedsięwzięcie polegające na budowie na nieruchomości skarżących, położonej w obrębie S., odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk - Granica RP jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Budowa linii 400 kV jest inwestycją o znaczeniu międzynarodowym. Ma ogromne znaczenie gospodarcze. Zwiększa pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno – wschodniego obszaru kraju. Zadaniem projektowanej linii jest zapewnienie poprawy jakości i niezawodności zasilania odbiorców energii elektrycznej, wzmocnienie i rozbudowa polskiej sieci przesyłowej w północno – wschodniej Polsce, umożliwienie transgranicznej wymiany energii i działanie na rzecz zintegrowanej europejskiej sieci energetycznej, obejmującej integrację państw bałtyckich z unijnym rynkiem europejskim za sprawą wzmocnienia połączeń międzysystemowych – tzw. Pierścień Bałtycki. Projekt budowy mostu energetycznego Polska - Litwa jest istotnym elementem w tworzeniu wspólnego rynku energii poprzez zamknięcie Pierścienia Bałtyckiego. Projektowi temu Unia Europejska nadała status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach. Uzyskanie decyzji uzasadnione jest więc ważnym interesem gospodarczym ponieważ pozyskane na realizację międzynarodowej inwestycji środki finansowe należą do środków publicznych. Trafnie również zwraca uwagę organ odwoławczy, że pilna potrzeba realizacji inwestycji podyktowana jest również ustawowym obowiązkiem dbałości operatora systemu przesyłowego energii elektrycznej o zapewnienie bezpiecznego, sprawnego i niezawodnego dostępu do energii elektrycznej. Dwutorowość linii stwarza gwarancję takiej niezawodności. Słuszny interes wnioskodawcy, zbieżny z interesem gospodarczym państwa przemawiał więc za udzieleniem zezwolenia. Zarzuty skargi skutecznie nie podważają prawidłowości ustaleń i oceny organu. Zajęcie nieruchomości docelowo służyć ma ograniczeniu korzystania z nieruchomości do minimum zakreślonego granicami koniecznego pasa technologicznego. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, a w konsekwencji i zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest następstwem zlokalizowania inwestycji celu publicznego na nieruchomości skarżących, co nastąpiło w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Podważanie na etapie udzielania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wyników wcześniejszych koniecznych etapów procesu inwestycyjnego, z których każdy podlegał możliwości poddania kontroli zgodności z prawem, jest bezskuteczne. Wynikająca z treści zarzutów skargi sugestia, jakoby na etapie zezwalania na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dla przesądzonej, co do zasady i lokalizacji, inwestycji o charakterze publicznym, należałoby oceniać sens jej realizacji, dowodzi niezrozumienia instytucji prawnej opisanej art. 124 u.g.n. Instytucja opisana tym przepisem nie pozostawia właścicieli nieruchomości objętych lokalizacją inwestycji celu publicznego bez ochrony prawnej, gdyż zabezpiecza wyrównanie doznanych szkód i strat, a charakter ograniczenia uprawnień właścicielskich nie wiąże się ze zmianą dotychczasowego rolniczego wykorzystania gruntów. Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).