II SA/Bk 1780/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 stycznia 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 11 września 2025 r. nr 407.700/F-6/X/2025 w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi oddala skargę Zaskarżoną decyzją z 11 września 2025 r., nr 407.700/F-6/X/2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej: "Kolegium", "SKO") utrzymało w mocy decyzję Starosty Bielskiego (dalej: "Starosta") z 29 lipca 2025 r., nr Km.5430.3.89.2025, w przedmiocie cofnięcia P. N. (dalej: "skarżący") uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, potwierdzonych dokumentem prawa jazdy nr [...], druk nr [...], wydanym przez Starostę w dniu 5 października 2004 r. – do czasu ustania przyczyn, które spowodowały ich cofnięcie. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. W dniu 7 lipca 2025 r. do Starosty wpłynęła kopia orzeczenia psychologicznego z 28 maja 2025 r., nr [...], wydanego przez psychologa uprawnionego do badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu, stwierdzającego u skarżącego istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Na tej podstawie decyzją z 29 lipca 2025 r. organ I instancji cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie kategorii B, potwierdzone dokumentem prawa jazdy nr [...], druk nr [...], wydanym przez Starostę w dniu 5 października 2004 r. – do czasu ustania przyczyn, które spowodowały ich cofnięcie. Starosta, wydając decyzję, powołał się na art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 14 czerwca 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2025 r. poz. 1226, dalej: "u.k.p."). Od decyzji organu I instancji skarżący wniósł odwołanie, w którym podniósł, że przeprowadzająca badanie psycholog nie wskazała przyczyn, dla których zachodzą przeciwwskazania do kierowania pojazdami. Skarżący podkreślił, że psycholog, jak każda inna osoba podlega prawu błędu, co uzasadnia przeprowadzenie przez nią ponownych ustaleń. Wnoszący odwołanie przyznał, że przesłanką uzasadniającą cofnięcie prawa jazdy mogą być tylko fakty, których zakwestionować się nie da. Jego zdaniem takie fakty w sprawie nie występują. W oparciu o powyższą argumentację oraz z uwagi na fakt, że orzeczenie psychologiczne nie jest ostateczne, brak jest podstaw do cofnięcia uprawnień. W związku z powyższym skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji, doręczenie kserokopii opinii I. R. oraz ponowne przeprowadzenie badania. Opisaną na wstępie decyzją z 11 września 2025 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję Starosty. Organ odwoławczy wskazał, że wyniku badania psychologicznego przeprowadzonego w Podlaskim Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w dniu 28 maja 2025 r., psycholog uprawniony stwierdził u skarżącego istnienie przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. SKO wyjaśniło, że zgodnie z obowiązkiem wynikającym z przepisu art. 84 ust. 5 pkt 2 u.k.p., w przypadku gdy orzeczenie psychologiczne zawiera przeciwwskazania, o których mowa w ust. 1, kopię orzeczenia uprawniony psycholog przesyła staroście właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej, po upływie 14 dni od daty badania, jeżeli osoba badana nie złożyła wniosku o przeprowadzenie ponownego badania albo orzeczenie psychologiczne zostało wydane w wyniku ponownego badania. Kolegium wskazało, że kopia ostatecznego orzeczenia psychologicznego (z 28 maja 2025 r., nr [...]), wydanego przez uprawnionego psychologa do badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu z Podlaskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Białymstoku, wpłynęła do organu I instancji w dniu 4 lipca 2025 r. SKO podkreśliło, że zgodnie z przepisem art. 103 ust. 1 pkt 1 lit b u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Wyjaśniono, że w przypadku stwierdzenia przez uprawnionego psychologa w orzeczeniu psychologicznym istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania przez stronę pojazdami silnikowymi, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami. Postępowanie to ogranicza się do uwzględnienia orzeczenia psychologicznego. Starosta nie dokonuje bowiem samodzielnie żadnych ustaleń, co do stanu psychologicznego kierowcy, jak również nie jest uprawniony do oceny okoliczności, na podstawie których wydane zostało właściwe orzeczenie psychologiczne. Ma on jedynie obowiązek uwzględnić treść orzeczenia i wydać decyzję w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy w sytuacji, gdy stwierdzono w nim przeciwwskazania psychologiczne do kierowania pojazdami. Na tej podstawie Kolegium uznało, że nie może przychylić się do argumentacji zawartej w odwołaniu i prowadzić samodzielnych ustaleń w kwestii stanu psychologicznego kierowcy. Postępowanie, którego celem jest ocena stanu psychologicznego kierowcy, prowadzone jest przez psychologów uprawnionych do badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu, posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje w tym zakresie. Orzeczenie psychologiczne wydawane w tym szczególnym trybie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Dalej SKO wskazało, że nie dopatrzyło się uchybień uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji. W ocenie Kolegium materiał dowodowy sprawy został zgromadzony i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Stan faktyczny ustalony przez organ I instancji nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające cofnięcie zainteresowanemu uprawnień do kierowania pojazdami. W ocenie Kolegium organ I instancji w sposób wyczerpujący wyjaśnił skarżącemu zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu przedmiotowej sprawy. Przesłanką cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami było stwierdzenie przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, co stanowi bezwzględną przesłankę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białystoku, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie prawa poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, w tym pominięcie istotnych dowodów, a mianowicie orzeczenia psychologicznego E. G., psychologa uprawnionego (nr [...]) z 8 maja 2025 r., potwierdzającego brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami wymienionymi w orzeczeniu. Skarżący podkreślił, że – kierując się logiką i orzecznictwem sądów – pominięcie istotnych dowodów uznaje się za nieprzeprowadzenie postępowania zgodnie z prawem i uzasadnia ponowne rozpoznanie sprawy przez organ I instancji. Zaznaczył, że z zawodu jest kierowcą, więc pozbawienie go uprawnień uniemożliwia utrzymanie rodziny. Skarżący przypomniał, że w odwołaniu do Kolegium wskazywał, że pozbawienie go uprawnień grozi niepowetowaną szkodą, a także, że opinia I. R. jest rażąco błędna. W ocenie skarżącego Kolegium naruszyło podstawowe gwarancje, w tym prawo do rzetelnego procesu, sprawiedliwego rozstrzygnięcia, bez zbędnej zwłoki, a także [zasadę] dbałości o dobro rodziny. Do skargi dołączono duplikat orzeczenia psychologicznego nr [...] z 8 maja 2025 r., wydanego przez mgr E. G., psychologa uprawnionego do badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi. SKO, odnosząc się do zarzutów skargi, podkreśliło, że przedłożone przez skarżącego orzeczenie psychologa uprawnionego do badań kierowców, z 8 maja 2025 r., nr [...], zostało wydane w trybie art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. a u.k.p. Natomiast stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji orzeczenie z 28 maja 2025 r., nr [...], zostało wydane przez psychologa uprawnionego do badań kierowców, w trybie przewidzianym przepisem art. 82 ust. 1 pkt 5 ustawy. Orzeczenie psychologa z 28 maja 2025 r., nr [...], w związku z nie wystąpieniem przez skarżącego z wnioskiem o ponowne przeprowadzenie badania psychologicznego, stało się ostateczne, w związku z czym kopia orzeczenia została przekazana właściwemu Staroście. Kolegium zaznaczyło też, że organy administracji właściwe w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami nie mają kompetencji do podważania treści ostatecznych orzeczeń psychologicznych. Również subiektywne przekonanie skarżącego, że orzeczenie psychologa z 28 maja 2025 r. jest "rażąco błędne", nie pozbawia tego orzeczenia mocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzji w sprawie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, w związku z orzeczeniem istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Materialnoprawną podstawę wydanej decyzji stanowił przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2025 r., poz. 1226 ze. zm. - dalej jako "u.k.p."), zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do charakteru decyzji wydawanej na jego podstawie. Mianowicie, decyzja ta ma charakter związany, co oznacza, że ustawodawca nie pozostawił organowi żadnego luzu decyzyjnego, a wręcz zobligował go do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w przypadku, gdy dysponuje orzeczeniem o istnieniu u danej osoby przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami wynikające z orzeczenia psychologicznego wydanego przez uprawnioną jednostkę. Powyższy pogląd jest już ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por.m.in. wyroki NSA: z 23 marca 2017 r. I OSK 2195/16, z 21 stycznia 2020 r. I OSK 1883/18, z 10 listopada 2021 r. II GSK 517/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Inaczej rzecz ujmując treść art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b u.k.p. wskazuje, że w sytuacji zaistnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie, organ administracji publicznej ma obowiązek postąpić zgodnie z jego dyspozycją. W tym miejscu podkreślić również należy, że organy prowadzące postępowanie o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami są związane orzeczeniami lekarskimi (psychologicznymi). Organ prowadzący postępowanie nie jest władny dokonywać weryfikacji tego orzeczenia w oparciu o inne środki dowodowe. Innymi słowy, orzeczenie takie nie podlega weryfikacji przez organy administracji publicznej, zarówno pod względem ich treści, jak i procedowania jednostek orzeczniczych, gdyż zarówno ich przeprowadzanie i rozpatrywanie wniesionych od ich treści odwołań, podlega procedurze odrębnej od procedury administracyjnej. Organy nie mają zatem jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń (por. wyrok NSA z 16 października 2013 r. I OSK 952/12, z 22 czerwca 2009 r. I OSK 840/08, z 23 marca 2017 r. I OSK 2195/16). Ponadto zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, orzeczenie lekarskie (psychologiczne) stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. Oznacza to, że orzeczenie stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. W niniejszej sprawie w wyniku badania psychologicznego przeprowadzonego przez Podlaski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Białymstoku na podstawie art. 82 ust. 1 u.k.p. w orzeczeniu psychologicznym z 28 maja 2025 r. nr [...] uprawniony psycholog orzekł o istnieniu u skarżącego przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+ E, T. Zgodnie z zawartym w orzeczeniu pouczeniem, osoba badana lub podmiot kierujący na badanie psychologiczne niezadowolony z jego treści może w terminie 14 dni wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Możliwość wystąpienia o ponowne przeprowadzenie badania przewiduje art. 82 ust. 2 u.k.p. stanowiąc jednocześnie, że orzeczenie wydane po ponownym przeprowadzeniu badania jest ostateczne (art. 84 ust. 4 u.k.p.). Jeżeli skarżący miał jakiekolwiek zastrzeżenia co do treści orzeczenia z 28 maja 2025 r. mógł zatem zgodnie z powyższym pouczeniem złożyć wniosek o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego. Skoro nie uczynił tego we wskazanym terminie 14 dni, w ocenie Sądu należy przyjąć, że zgodził się z opinią uprawnionego psychologa, a wskazane wyżej orzeczenie stało się ostateczne. W przedmiotowej sprawie bezspornie zostało wydane ostateczne orzeczenie psychologiczne, stwierdzające istnienie u skarżącego przeciwwskazań do kierowania pojazdami i orzeczenie to nie zostało zaskarżone, a zatem Starosta Powiatu zobligowany był postąpić stosownie do dyspozycji określonej w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b u.k.p. i cofnąć skarżącemu posiadane uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Dopóki orzeczenie psychologiczne z 28 maja 2025 r. wydane wobec skarżącego w zakresie oceny przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami będzie ważne i nie zostanie wydane we właściwym trybie postępowania kolejne orzeczenie stwierdzające brak takich przeciwwskazań, dopóty orzeczenie to stanowi wystarczającą podstawę do wydania zaskarżonych w tej sprawie decyzji. Odnosząc się zaś do dołączanego do skargi orzeczenia psychologa uprawnionego do badań kierowców z 8 maja 2025 r. nr [...] stwierdzić należy, że dokument ten pozostaje bez wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji. Orzeczenie to zostało wydane w trybie art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. a u.k.p. w myśl którego, "badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, zwanym dalej "badaniem psychologicznym w zakresie psychologii transportu", podlega kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu". Natomiast stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji orzeczenie z 28 maja 2025 r. nr [...], zostało wydane przez psychologa uprawnionego do badań kierowców, w trybie przewidzianym przepisem art. 82 ust. 1 pkt 5 u.k.p. i zgodnie z jego treścią "badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, zwanym dalej "badaniem psychologicznym w zakresie psychologii transportu", podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli w wyniku badania lekarskiego tej osoby została stwierdzona możliwość istnienia poważnych przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem". Są to zatem dwa różne orzeczenia, wydane w innym trybie. Tymczasem jak już to zostało wskazane wyżej, w procesie ustalania czy istnieją przesłanki do cofnięcia kierowcy uprawnień, orzeczenie psychologiczne jest podstawowym dowodem, który stanowi podstawę orzeczenia w tym zakresie. Jest to dowód mający walor opinii biegłego. Musi zostać sporządzony przez osobę posiadającą wiadomości specjalne i odpowiednie uprawnienia. To z kolei oznacza, że ani organ prowadzący postępowanie administracyjne, ani sąd rozpoznając skargę nie ma uprawnień do badania merytorycznej oceny uprawnionego psychologa co do istnienia bądź nieistnienia przeciwskazań do prowadzenia pojazdu (por. wyrok WSA w Szczecinie z 28 lutego 2019 r. II SA/Sz 1302/18). A zatem jedynie w postępowaniu badawczym, przed wyznaczoną w tym celu jednostką, skarżący może podnosić kwestie dotyczącego jego zdrowotnej bądź psychicznej zdolności do bezpiecznego kierowania pojazdem. W szczególności zobowiązany jest poddać się badaniu, a po jego przeprowadzeniu w trybie odwoławczym może kwestionować jego rezultat (por. wyrok WSA w Szczecinie z 30 stycznia 2020 r. II SA/SZ 615/19). W powyższych, ale też wielu innych orzeczeniach sądów administracyjnych wskazuje się, że w żadnym wypadku wydanego w tym trybie orzeczenia psychologicznego organ nie może weryfikować za pomocą orzeczeń wydanych poza tym trybem. Dlatego też zarzut skargi, że organ nie uwzględnił wniosku dowodowego skarżącego w postaci innego orzeczenia psychologicznego wydanego przez uprawnioną do badania kandydatów na kierowców jednostkę orzeczniczą, uznać należy za nietrafny. W świetle powyższego stwierdzić należy, że kwestionowana w sprawie niniejszej decyzja jest zgodna z przepisami prawa a zarzuty i argumenty skargi nie podważyły jej legalności. Zauważyć przy tym należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi. Reasumując, sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy to procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Z tych wszystkich względów sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).