II SA/Bk 1794/25
WyrokWSA w Białymstoku2026-01-20
Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Elżbieta Lemańska, Marek Leszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo odmówiły zatwierdzenia projektu robót geologicznych, opierając się na obawach dotyczących interesu publicznego (zaopatrzenia gminy w wodę i ochrony zasobów wodnych), pomimo istnienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dopuszczającego tego typu inwestycje oraz argumentów strony skarżącej wskazujących na brak negatywnego wpływu planowanego ujęcia na istniejące zasoby wodne?Ratio decidendi
Organy administracji nie rozważyły wszechstronnie okoliczności faktycznych i prawnych, w tym zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz argumentów strony skarżącej dotyczących braku negatywnego wpływu planowanego ujęcia wody. Odmowa zatwierdzenia projektu robót geologicznych oparta jedynie na ogólnych obawach dotyczących interesu publicznego, bez szczegółowego odniesienia się do przedstawionego materiału dowodowego i analizy hydrogeologicznej, narusza zasady postępowania administracyjnego i może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Spółka C. S.A. złożyła wniosek o zatwierdzenie projektu robót geologicznych polegających na wykonaniu otworu rozpoznawczo-eksploatacyjnego w celu ujęcia wód podziemnych dla potrzeb swojej działalności. Starosta Wysokomazowiecki odmówił zatwierdzenia projektu, powołując się na obawy Burmistrza Czyżewa dotyczące potencjalnego zagrożenia dla zasobów wodnych mieszkańców gminy oraz jakości wody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży utrzymało w mocy decyzję Starosty. Spółka wniosła skargę do WSA w Białymstoku, zarzucając organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak wszechstronnego rozważenia dowodów i argumentów strony.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Wysokomazowieckiego i zasądził od SKO na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi C. S.A. w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 8 września 2025 r. nr SKO.432/3/2025 w przedmiocie zatwierdzenia projektu prac geologicznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Wysokomazowieckiego z dnia 18 lipca 2025 roku znak BI.6530.1.2025; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży na rzecz strony skarżącej C. S.A. w C. kwotę 714,00 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z 8 września 2025 r. nr SKO.432/3/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży utrzymało w mocy decyzję Starosty Wysokomazowieckiego z 18 lipca 2025 r. nr BI.6530.1.2025 odmawiającą zatwierdzenia projektu robót geologicznych polegających na wykonaniu otworu rozpoznawczo - eksploatacyjnego nr 1 – mającego na celu ujęcie wód podziemnych dla potrzeb firmy C. w C. zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], gm. Czyżew, powiat wysokomazowiecki, woj. podlaskie.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Z wnioskiem o zatwierdzenie ww. "Projektu robót geologicznych" C. w C. (dalej: wnioskodawca, Spółka) zwróciła się do Starosty Wysokomazowieckiego w dniu 11 lutego 2025 r.
Zawiadomieniem z 28 lutego 2025 r. poinformowano wnioskodawcę o wszczęciu postępowania, a następnie w trybie art. 80 ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2024 r., poz. 1290 z późn. zm.), dalej: p.g.g. w związku z art. 106 § 5 k.p.a. Starosta zwrócił się do Burmistrza Czyżewa o zaopiniowanie wniosku.
Przed wydaniem postanowienia opiniującego Burmistrz poinformował organ pierwszej instancji, że Gmina Czyżew znajduje się obecnie na etapie sporządzania analizy ryzyka dla ujęć wód podziemnych, trwają prace związane z rozbudową ujęcia wody w Czyżewie o dodatkową studnię, a także trwają prace polegające na budowie magistralnej sieci wodociągowej wraz z budową dwóch pompowni sieciowych, co ma zapewnić lepsze warunki dostaw wody oraz uniezależnić sieć gminną od dostaw wody z gmin sąsiednich. Każde dodatkowe ujęcie wody, z uwagi na zmniejszające się zasoby wodne, wzbudza obawy o prawidłowość funkcjonowania realizowanej inwestycji (pismo z 11 kwietnia 2025 r.) .
Postanowieniem z 18 kwietnia 2025 r. nr RG.6540.1.2025 Burmistrz Czyżewa odmówił zatwierdzenia przedłożonego projektu prac geologicznych. Wskazał, że projektowany otwór studzienny ma powstać na terenie objętym ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zezwalającym na lokalizację takich ujęć. Głębokość ujęcia ma wynosić do 73 m, a wydajność 50 m3/h. Burmistrz wskazał, że na terenie przedsięwzięcia występuje jedna warstwa wodonośna przydatna w celach eksploatacyjnych w przedziale rzędu 50-70 m, ta sama z której jest zasilana stacja uzdatniania wody znajdująca się w odległości 410 m, obsługująca mieszkańców terenu gminy Czyżew. W chwili obecnej zakończono rozbudowę tej stacji o nową studnię o dużej wydajności eksploatacyjnej, co miało na celu zwiększenie wydobycia wód podziemnych i jej dystrybucję na znacznie większy obszar Gminy przy zapewnieniu ciągłości dostaw. W pozostałym zakresie Burmistrz powtórzył argumentację z pisma z 11 kwietnia 2025 r. odnośnie budowy magistralnej sieci wodociągowej i budowie dwóch pompowni sieciowych, co ma uniezależnić Gminę od dostaw wody z gmin sąsiednich. Wskazał, że każde dodatkowe ujęcie wody zlokalizowane w tej samej warstwie wodonośnej, w niedużej odległości, wydobywające znaczne ilości wody (wartość planowana to 50 m3/h), wzbudza obawy, że nastąpi zakłócenie w ich funkcjonowaniu oraz obniżenie zwierciadła wód podziemnych, a zrealizowana wielomilionowa inwestycja może nie spełnić swojej roli z uwagi na zmniejszające się zasoby wodne określone na wysokie w momencie rozpoczynania inwestycji. Burmistrz wskazał, że po zrealizowaniu stacji uzdatniania wody Gmina jest w stanie zabezpieczyć w 100% potrzeby Spółki, jeśli chodzi o ilość niezbędną w procesach technologicznych i bytowo-gospodarczych. Nadto wykonanie odwiertów na tej samej warstwie wodonośnej, przy nieodpowiednim zabezpieczeniu terenów podczas robót, może spowodować zanieczyszczenie istniejących studni głębinowych zaopatrujących w wodę duży obszar gminy. Jakiekolwiek zanieczyszczenie wody niesie za sobą wyłączenia ujęć z eksploatacji oraz kosztowne uzdatnianie.
Postanowieniem z 28 maja 2025 r. znak SKO.432/1/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży, po rozpoznaniu zażalenia Spółki, utrzymało postanowienie opiniujące Burmistrza Czyżewa w mocy. Wskazało, że przepis art. 80 ust. 5 p.g.g. nie formułuje wymagań dla opinii, zatem powinna ona zawierać stanowisko w zakresie zadań gminy wiążących się z przedmiotem rozstrzygnięcia. A zatem organ miał nie tylko prawo, ale i obowiązek zgłosić zastrzeżenia i obawy, które dotyczą kwestii zaopatrzenia gminy w wodę oraz dotyczące ochrony środowiska. Kolegium wskazało na regulacje obowiązującego planu miejscowego wskazując, że również w jego ocenie planowane pace geologiczne są zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Decyzją z 29 kwietnia 2025 r. znak BI.6530.1.2025 Starosta Wysokomazowiecki odmówił zatwierdzenia projektu prac geologicznych. Wskazał, że planowane roboty rodzą obawy o zasobność pokładów wodonośnych dla zabezpieczenia potrzeb mieszkańców gminy Czyżew oraz o jakość pozyskiwanej z nich wody, dlatego mogą zagrażać interesowi publicznemu w zakresie interesu surowcowego państwa (art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. "b" p.g.g.).
Po rozpoznaniu odwołania Spółki Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży decyzją z 30 maja 2025 r. uchyliło zaskarżoną decyzję oraz przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Wyjaśniło, że przepis art. 80 ust. 7 p.g.g. wskazuje w jakich sytuacjach organ może odmówić zatwierdzenia projektu robót geologicznych, zatem wydanie decyzji odmownej powinno się opierać na analizie
poszczególnych, wskazanych przesłanek, a taka analiza powinna być zgodna z ogólnymi zasadami k.p.a., tj. art. 7, 8, 11. Ocena tych przesłanek w decyzji pierwszej instancji nie spełnia ww. wymagań, zwłaszcza że odmowa nastąpiła z uwagi na powołanie się na interes surowcowy państwa art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a i b p.g.g. (Kolegium wskazało na sposób interpretowania przesłanki interesu publicznego). Także na dzień wydawania zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji nie dysponował wymaganą przepisami opinią, gdyż postanowienie Burmistrza z 18 kwietnia 2025 r. zostało zaskarżone do SKO. Nie można było wydać decyzji.
W ponownie prowadzonym postępowaniu wnioskodawczyni wyjaśniła swoje stanowisko w sprawie (pismo z 12 czerwca 2025 r.), podkreślając niewiążący charakter opinii Burmistrza oraz występowanie interesu publicznego przemawiającego za zatwierdzeniem projektu prac geologicznych, związanego z działalnością jej zakładu.
Decyzją z 18 lipca 2025 r. Starosta Wysokomazowiecki odmówił zatwierdzenia projektu robót geologicznych polegających na wykonaniu otworu rozpoznawczo - eksploatacyjnego nr 1 mającego za cel ujęcie wód podziemnych dla potrzeb firmy C. w C. na działce nr [...], obręb [...], gm. Czyżew, pow. wysokomazowiecki, woj. podlaskie. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że o ile wniosek jest prawidłowy pod względem formalnym (spełnia wymagania rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie szczególnych wymagań dotyczących projektów robót geologicznych, w tym robót, których wykonanie wymaga uzyskania koncesji, Dz. U z 2023 r. poz. 155, a także spełnia wymagania ustawy p.g.g. i ustawy Prawo ochrony środowiska), to jednak nie mógł być załatwiony pozytywnie pod względem merytorycznym. Starosta bowiem ocenił, że zasadne są argumenty Burmistrza Czyżewa sformułowane w negatywnej opinii, zgodnie z którymi planowane roboty geologiczne rodzą obawy o zasobność pokładów wodonośnych dla zabezpieczenia potrzeb mieszkańców gminy Czyżew oraz o jakość pozyskiwanej z nich wody. Wskazał, że na obecnym etapie nie jest możliwa wiążąca odpowiedź na pytanie czy obawy gminy Czyżew są bezpodstawne, gdyż dynamika rozwoju zapotrzebowania na wodę oraz aktualnie trwające równolegle czynności w zakresie hydrogeologii dają bardzo niestabilny obraz bilansu. Materiał bibliograficzny użyty w przedmiotowym projekcie robót geologicznych wykonanym na zlecenie Spółki daje wyłącznie szacunkowy i fragmentaryczny obraz sytuacji. Lokalizacja przyszłego ujęcia na działce nr [...] oraz zakres jego oddziaływania wyrażony przez powstanie tzw. leja depresji nie kłóci się z przestrzenią oddziaływania wyznaczoną dla gminnego ujęcia wody znajdującego się w odległości 410 m, jednakże jego wertykalne położenie nad zlokalizowanym gminnym ujęciem szczególnie uwrażliwia na możliwość zanieczyszczenia całej warstwy wodonośnej oraz daje pozycję dominującą Spółce w realizacji zapotrzebowania na wodę. Partykularny interes Spółki w tym zakresie nie jest równoważny interesowi Gminy Czyżew, gdyż ten ostatni nie ma charakteru komercyjnego. Starosta wskazał, że zaopatrzenie w wodę zostało zwerbalizowane przez ustawę o samorządzie gminnym jako zadanie własne gminy, zatem można domniemywać, iż jest to zadanie o priorytetowym, szczególnym znaczeniu dla lokalnej społeczności gminnej. Prerogatywy prawne dające Burmistrzowi Czyżewa możliwość ochrony interesu publicznego, w zakresie do którego jest powołany ustawą o samorządzie gminnym - zaopatrzenie w wodę ma znaczenie żywotne i egzystencjalne dla 6196 osób będących mieszkańcami Gminy Czyżew - określa art. 80 ust 7 pkt 5 p.g.g. Dlatego Starosta wskazał, że z uwzględnieniem art. 29 ust 1 pkt 1 ppkt b) p.g.g., należało wydać decyzję odmowną.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka. Zarzuciła naruszenie:
- przepisów postępowania art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 8, art. 11 k.p.a. przez błędne zastosowanie polegające na wydaniu rozstrzygnięcia w oparciu o przypuszczenia, a tym samym w oderwaniu od faktów oraz stanu wiedzy hydrogeologicznej, nieprzeprowadzenia jakichkolwiek czynności dowodowych w sprawie, nieprzeanalizowaniu złożonego projektu robót geologicznych pod kątem zgodności z
prawem, a oparcie się jedynie o opinię Burmistrza zawartą w postanowieniu z 18 kwietnia 2025 r., niedostrzeżenie że opinia Burmistrza zawarta w tym postanowieniu ma charakter niewiążący, a przez to organ zobowiązany jest do samodzielnego i niezależnego od tej opinii ustalenia faktów mających istotne znaczenie dla rozpoznania wniosku o zatwierdzenie projektu robót geologicznych;
- przepisów postępowania art. 139a k.p.a. przez nieuwzględnienie wytycznych zawartych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 30 maja 2025 r. oraz art. 84 k.p.a. przez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu hydrogeologii w przypadku wątpliwości organu co do możliwości uwzględnienia wniosku strony, co do prowadziło do wydania decyzji w oparciu o hipotezy i przypuszczenia oderwane od wiedzy specjalnej, faktów oraz faktycznych stosunków wodnych dotyczących działki nr [...] oraz działek sąsiednich;
- prawa materialnego tj. art. 80 ust. 7 pkt 5 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt b p.g.g. przez nieprawidłowe zastosowanie normy wynikającej z przepisu i przyjęcie, że w sprawie zaistniały przesłanki do odmowy zatwierdzenia projektu robót geologicznych.
W uzasadnieniu odwołania Spółka wywiodła, że podobne ujęcie wody wykonane na zlecenie Gminy w odległości około 50 m od ujęcia projektowanego przez stronę nie wpłynęło w żaden sposób na okoliczne zasoby wodne. Wywiodła również, że ujęcie wody podziemnej w Czyżewie ma bardzo dobre parametry eksploatacyjne; posiada zatwierdzone zasoby eksploatacyjne na poziomie 150 m3/h przy depresji S=4,3 m. Wydatki jednostkowe istniejących studni ujęcia to 24-35 m3/h/1mS, co jest rzadko spotykane w województwie podlaskim i wiąże się z tym, że teren ten charakteryzuje się występowaniem warstwy wodonośnej o dużej zasobności i bardzo dużym przepływie wód podziemnych.
Do odwołania dołączono oświadczenie wykonawcy projektu ujęć gminnych dla Gminy Czyżew.
Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Ustaliło, że projekt został sporządzony zgodnie z przepisami prawa, tj. art. 79 ust. 1-3 p.g.g. oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących projektów robót geologicznych, w tym robót, których wykonywanie wymaga uzyskania koncesji (Dz. U. z 2023r., poz. 155 dalej rozporządzenie). Stosownie do treści § 6 rozporządzenia projekt został również podpisany przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje. Jednocześnie ani przepisy p.g.g. ani rozporządzenia nie przewidują możliwości dokonania przez organ jego merytorycznej oceny (wskazano wyrok z 21 listopada 2016 r., VI SA/Wa 1275/15) i w tym zakresie organ nie podważa jego prawidłowości. Kolegium wskazało na negatywną opinię Burmistrza Czyżewa o projekcie robót geologicznych, utrzymaną w mocy przez SKO. Zwróciło uwagę, że choć opinia nie jest wiążąca dla organu zatwierdzającego projekt prac geologicznych, niemniej jednak została wzięta pod uwagę, bowiem jednoznacznie wskazano, iż projektowane działania mogą zakłócić dostęp do wody pitnej dla mieszkańców terenu, zaś ochrona zasobów wodnych środowiska naturalnego oraz zapewnienie zrównoważonego korzystania z wód podziemnych jest sprawą nadrzędną i wynika z obowiązków samorządu. Ponadto Burmistrz Czyżewa podniósł także, iż na terenie gminy Czyżew zakończono już prace nad stacją uzdatniania wody - nową studnią o dużej wydajności eksploatacyjnej, a po jej oddaniu Gmina będzie w stanie zabezpieczyć w 100% potrzeby wnioskodawcy. Tym samym organ uznał, że projektowane roboty geologiczne mogą zagrozić interesowi publicznemu, rozumianemu jako prawo mieszkańców gminy do dostępu do wody pitnej, do wody niezanieczyszczonej. Zdaniem Kolegium ustawodawca nie zdefiniował, co należy rozumieć przez "interes publiczny". Definicje te zostały wypracowane przez doktrynę i orzecznictwo, jako "interes wszystkich ludzi żyjących w ramach politycznie zorganizowanej wspólnoty, gdzie zapewniona jest realizacja określonych, legitymowanych interesów ogółu, zorganizowanego w konkretnej postaci z poszanowaniem wolności jednostki jako niezbędnej części składowej dobra publicznego, przy czym realizacja i ochrona tak przyjętych ogólnych interesów powinna być wymagana bezwarunkowo w celu zapewnienia egzystencji i wspólnego, pokojowego życia społeczeństwa złożonego z grup, części składowych i jednostek mających zróżnicowane interesy i potrzeby" (M. Wyrzykowski, Pojęcie interesu społecznego..., s. 36).
Skargę na powyższą decyzję złożyła Spółka, która zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 8,11 k.p.a. przez ich niezastosowanie i niedostrzeżenie, iż organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyartykułowanych w art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 8, 11 k.p.a., co spowodowało w konsekwencji:
- wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o przypuszczenia i spekulacje, a tym samym w oderwaniu od faktów oraz stanu wiedzy hydrogeologicznej;
- wydanie rozstrzygnięcia bez przeprowadzenia jakichkolwiek czynności dowodowych mających na celu zweryfikowanie przypuszczenia przedstawionego przez Burmistrza Czyżewa w wydanej w sprawie opinii;
- nieprzeanalizowaniu przez organy złożonego projektu robót geologicznych we własnym zakresie, a oparcie się jedynie na opinii Burmistrza Czyżewa, zawartej w postanowieniu z 18 kwietnia 2025 r.;
- zignorowanie faktu, iż organ pierwszej instancji zobowiązany był do samodzielnego i niezależnego od opinii Burmistrza ustalenia faktów mających istotne znaczenie dla rozpoznania wniosku o zatwierdzenie projektu robót geologicznych;
- zignorowanie oświadczenia wykonawcy złożonego wraz z odwołaniem, z którego wynika, że wykonanie podobnego ujęcia wodnego w bliskiej odległości nie spowodowało żadnych negatywnych reperkusji w lokalnych stosunkach wodnych,
które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem decyzję wydano w oderwaniu od merytorycznych argumentów z zakresu hydrogeologii, podczas gdy argumenty te jednoznacznie przemawiają za zatwierdzeniem projektu prac geologicznych, który został złożony przez skarżącego.
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji pomimo nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu hydrogeologii, podczas gdy dowód ten - wobec stanowiska Burmistrza Czyżewa oraz stanowiska zaprezentowanego przez skarżącą - był niezbędny do wydania w niniejszej sprawie decyzji w oparciu o merytoryczne przesłanki odnoszące się do faktycznych stosunków wodnych dotyczących działki nr [...] oraz działek sąsiednich - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem - zdaniem skarżącego - merytoryczne argumenty, które znalazłyby potwierdzenie w opinii biegłego przemawiają za wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt prac geologicznych;
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 80 ust. 7 pkt 5 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. b p.g.g. przez nieprawidłowe zastosowanie normy wynikającej z tego przepisu i przyjęcie, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające odmowę zatwierdzenia projektu robót geologicznych, podczas gdy interes publiczny oraz uzasadniony interes strony przemawiał za wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt prac geologicznych,
które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem prawidłowe zastosowanie
wskazanej normy spowodowałoby wydanie decyzji zatwierdzającej projekt;
4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1, 20 oraz 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez ich nieprawidłowe zastosowanie, co w konsekwencji spowodowało wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o dowolność, w oderwaniu od dyrektywy legalizmu oraz z naruszeniem fundamentalnej zasady, iż Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli oraz zasady swobody działalności gospodarczej
- które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem prawidłowe zastosowanie
wskazanej normy spowodowałoby wydanie decyzji zatwierdzającej projekt robót geologicznych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Podczas rozprawy przed sądem pełnomocnik skarżącej Spółki podtrzymał wniosek o uwzględnienie skargi i doprecyzował stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca jej wydanie decyzja organu pierwszej instancji zapadły z niedostatecznym rozważeniem okoliczności powołanych jako przesłanka odmowy zatwierdzenia projektu robót geologicznych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a.
Zgodnie z art. 79 ust. 1 i art. 80 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2024 r., poz. 1290 z późn. zm.), dalej: p.g.g., prace geologiczne z zastosowaniem robót geologicznych, których wykonywanie nie wymaga koncesji, mogą być realizowane tylko na podstawie projektu robót geologicznych przedłożonego w dwóch egzemplarzach przez wnioskodawcę; projekt ten podlega zatwierdzeniu przez organ administracji geologicznej. W przepisie art. 80 ust. 7 pkt 1-5 p.g.g. uregulowano obligatoryjne przesłanki odmowy zatwierdzenia projektu robót geologicznych. Jedną z nich jest sytuacja, w której projektowane roboty geologiczne mogą zagrażać interesowi publicznemu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i "b" p.g.g., tj. interesowi surowcowemu państwa (art. 80 ust. 7 pkt 5 p.g.g.).
Prawidłowo organy wyłożyły ww. przepis będący podstawą wydania decyzji odmownej w sprawie niniejszej, jednak nie dość wszechstronnie przedstawiły argumentację i nie ustosunkowały się do wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Narusza to znacząco art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uzasadnienia zaskarżonej decyzji są w konsekwencji niedostateczne (art. 107 § 3 k.p.a.).
Otóż z art. 80 ust. 7 pkt 5 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. "b" p.g.g. wynika obowiązek wydania decyzji odmawiającej zatwierdzenia projektu robót geologicznych, jednak przesłanka odmowna w postaci "interesu publicznego" jakim jest interes surowcowy państwa jest przesłanką podlegającą wykładni. A to oznacza, że jest w niej pewien element uznaniowości, gdyż zawsze podlega odkodowaniu w okolicznościach konkretnej sprawy; wymaga więc wszechstronnego rozważenia a przy zastosowaniu - prawidłowego zrealizowania zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Tak też regulację tę umotywował ustawodawca w uzasadnieniu projektu nowelizacji p.g.g. z 2023 r. wprowadzającej przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 p.g.g. wskazując, że "Interes publiczny to klauzula generalna, która w kontekście indywidualnej sprawy musi być poddana stosownej wykładni" (vide projekt IX.3238, zmiana ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw).
Jako interes publiczny w sprawie niniejszej organy wskazały sytuację w Gminie Czyżew związaną z obawami o dostawy wody do nowej stacji uzdatniania, o pracę magistralnej sieci wodociągowej i dwóch pompowni sieciowych, o wydajność studni oraz o wystąpienie zagrożenia zanieczyszczeniem ujęcia na skutek nieprawidłowo przeprowadzonych prac geologicznych.
Tak sformułowane obawy, chociaż brzmiące poważnie, nie mogą same w sobie stanowić wystarczającego powodu wydania decyzji odmownej, zwłaszcza wobec argumentów Spółki i przedstawionego przez nią materiału dowodowego, które nie zostały należycie rozważone. Obowiązujący na terenie działki nr [...] miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego również nie został należycie wzięty pod uwagę.
Po pierwsze plan miejscowy został uchwalony w 2018 r. (uchwała nr XXX/228/18 Rady Miejskiej w Czyżewie z dnia 6 marca 2018 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla fragmentu obszaru miejscowości Czyżew w rejonie ul. [...] i ul. [...], Dz. Urz. Woj. Podl. z 2018 r., poz. 1697). Nie jest to więc akt prawny historyczny, pochodzący sprzed kilkudziesięciu czy kilkunastu lat. Uprawniony jest zatem wniosek, że przedstawia politykę gminną i sytuację związaną z dopuszczeniem do korzystania z zasobów wodnych w sposób stosunkowo aktualny. Zgodnie z § 11 ust. 2 pkt 3 planu miejscowego zakazuje się realizacji nowych, indywidualnych ujęć wód podziemnych, za wyjątkiem ujęć wód do celów gospodarczych i technologicznych w obrębie terenów oznaczonych symbolami P-1, P-2, P-3, P-4 i K-1. Stosownie do treści § 18 pkt 13 w Dziale III "Ustalenia szczegółowe" planu miejscowego – zasady obsługi terenu w zakresie infrastruktury technicznej: zaopatrzenie w wodę, gaz, ciepło, energię elektryczną, sieci telekomunikacyjne oraz odbiór ścieków i odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych zgodnie z § 11.
Jak wynika z akt sprawy teren działki skarżącej Spółki położony jest na obszarze objętym wyjątkiem od zakazu lokalizowania nowych ujęć wód do celów gospodarczych i technologicznych (czyli takich jak wnioskuje Spółka). Oznacza to, że w Gminie Czyżew dopuszczona jest lokalizacja takich ujęć na terenie P-4. Organy tego co prawda nie kwestionowały, ale nie rozważyły też należycie tego faktu. Tymczasem jeżeli organ planistyczny danej gminy dopuszcza taką lokalizację ujęcia wody na cel gospodarczy bądź technologiczny (a przecież plan miejscowy to akt prawa najszerzej uwzględniający na lokalnym terenie władztwo gminne, w tym politykę zaopatrzeniową w podstawowe media), to odmowa wydania zgody na nowe ujęcie powinna być wszechstronnie umotywowana. W ocenie sądu nie oznacza to, że każda odmowa dopuszczenia do realizacji na terenach P-4 nowych technologicznych bądź gospodarczych ujęć wody jest – w świetle planu – nieuzasadniona. Jednak skoro założeniem władz gminnych jest akceptacja powstawania takich ujęć na terenach zabudowy produkcyjnej, składów i magazynów (§ 18 pkt 1), to należy odnieść się do zapisów planu i starannie umotywować stanowisko, czego w sprawie zabrakło. Sąd zwraca uwagę, że wniosek skarżącej wpłynął w lutym 2025 r., a zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana we wrześniu 2025 r., a więc po siedmiu miesiącach. Nastąpiło to w sytuacji, w której Gmina sygnalizowała sporządzanie analizy ryzyka dla ujęć wód podziemnych (pismo z 11 kwietnia 2025 r. znak RG.6540.1.2025). Sięgnięcie do tego dodatkowego materiału dowodowego wydaje się uzasadnione dla poszerzenia perspektywy w jakiej orzeka organ, także w świetle zapisów planu miejscowego.
Po drugie trafnie skarżąca zarzuca, że organy niedostatecznie odniosły się do okoliczności akcentowanych przez nią i wykazywanych materiałem dowodowym przedkładanym wraz z wnioskiem o zatwierdzenie projektu robót geologicznych i później. I tak: (-) na s. 4 projektu wskazano materiał źródłowy, w oparciu o który sporny projekt opracowano – te dokumenty organ pierwszej instancji skwitował stwierdzeniem, iż przedstawiają one wyłącznie obraz szacunkowy i fragmentaryczny (nie wyjaśnił skąd czerpie wiedzę na ten temat i nie wyjaśnił powodów takiej oceny), z kolei organ odwoławczy w ogóle się do tej kwestii nie odniósł; (-) na s. 6-7 projektu wskazano, że oddziaływanie projektowanej studni przy zaplanowanym poborze jest wyraźnie odczuwalne w odległości 51,5 m od leja studni (orientacyjnie), co w zasadzie organ przyznał twierdząc, że lokalizacja ujęcia i jego oddziaływanie przez powstanie tzw. leja depresji nie kłóci się z gminnym ujęciem wody w odległości 410 m – jednak podtrzymał stanowisko o niewydolności lokalnych ujęć bez szerszego wyjaśnienia, co jest niejasne; (-) na s. 5 projektu zwrócono uwagę, że spływ wód podziemnych odbywa się w kierunku południowo-zachodnim (na s. 8 skargi doprecyzowano, że spływ wód według MHP określony jest z północnego-wschodu na południowy-zachód) – wskazać jednak trzeba, że na załączonych do projektu mapach i wydrukach przedstawiono lokalizację spornego ujęcia oraz lokalizację ujęć gminnych (np. k. 11 załącznik nr 1 wskazuje ich lokalizację w sposób zorientowany na kierunki świata); z dokumentów tych wynika, że lokalizacja spornego ujęcia znajduje się na północny-zachód od ujęć gminnych, zatem mając na uwadze ww. kierunek spływu wód (w kierunku południowego-zachodu) – argumentacja organu o wertykalnej kolizji budzi wątpliwości i powinna być poszerzona o precyzyjne przedstawienie tego stanowiska, w tym w sposób graficznie obrazujący na czym polegają obawy organu; (-) skarżąca do odwołania dołączyła oświadczenie osoby uprawnionej do sporządzenia projektu prac geologicznych, zgodnie z którym "według najlepszej wiedzy technicznej wykonanie ujęcia wodnego dla Spółki nie wpłynie negatywnie na istniejące ani planowanego wodne ujęcia gminne" (k. 73 akt adm.) – do oświadczenia tego organy się nie odniosły, mimo że również w projekcie na s. 5 znajduje się stwierdzenie, iż "Stopień zagrożenia głównego poziomu użytkowego określono jako bardzo niski"; (-) na s. 7 projektu wskazano, że projektowana studnia wiercona nie będzie miała ujemnego wpływu na środowisko, jakość wód podziemnych oraz studnie wiercone okolicznych ujęć wody – któremu to oświadczeniu organ przeciwstawił twierdzenie, że taki negatywny wpływ będzie miał miejsce, w szczególności z uwagi na zamierzone wiercenia, które mogą zanieczyścić pokłady wodonośne; zwrócić jednak należy uwagę, że organ w ogóle nie przeanalizował projektu pod tym względem, nie wzywał Spółki do dodatkowych wyjaśnień; tymczasem Spółka wyjaśniła metodę wiercenia (mechaniczno-udarową, bez środków chemicznych, wyłącznie z użyciem wody – s. 8 skargi), która według jej oceny zapewnia największe bezpieczeństwa dla wód podziemnych z punktu widzenia obaw o ich zanieczyszczenie.
Mając powyższe na uwadze zestawienie "obaw" organu z ww. konkretnymi argumentami skarżącej nie wytrzymuje zarzutu niedostateczności argumentacji, a przede wszystkim uniemożliwia rzetelną kontrolę sądową. O ile bowiem istotnym argumentem przemawiającym za stanowiskiem organu jest ten o jednej warstwie wodonośnej, z której zasilana byłaby zarówno projektowana studnia jak i stacja uzdatniania wody Czyżew, o tyle należy przeciwstawić mu konkretne argumenty skarżącej wyżej wskazane, do których organy zupełnie się nie odniosły (dotyczące zasięgu oddziaływania studni, kierunku spływu wód, zasobów podkładów wodonośnych, oświadczeń osób sporządzających wnioskowany projekt i ujęcia gminne o braku wpływu na środowisko oraz jakość wód, czy metodologii wykonania odwiertu minimalizującego negatywne oddziaływanie na otoczenie, w tym czystość wód). Bez rozważenia tych okoliczności, w zestawieniu z treścią planu miejscowego, nie sposób skontrolować decyzji zaskarżonej i decyzji odwoławczej w sposób, który pozostawiałby je w obrocie prawnym. Argumentacja w tym zakresie wymaga uzupełnienia, a jeśli przekracza to możliwości organu - sąd nie wyklucza konieczności sięgnięcia do wiedzy specjalnej. Przy czym sąd wskazuje, że dokonanie analizy projektu robót geologicznych nie oznacza wymagania sprawdzenia poprawności projektu geologicznego, ale chodzi o to, aby organy orzekając w przedmiocie jego zatwierdzenia uczyniły to w sposób wszechstronnie odnoszący się do argumentów strony skarżącej, czego w zaskarżonych decyzjach zabrakło.
Dodać należy, że powoływany przez Kolegium wyrok z 21 listopada 2016 r. w sprawie VI SA/Wa 1275/15 na okoliczność, jak twierdzi organ, niedopuszczalności kontrolowania przez organ projektu robót geologicznych pod względem merytorycznym – nie pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem sądu w sprawie niniejszej, zmierzającym do uzupełnienia stanowiska organu, uzyskania odniesienia się do argumentów strony i podjęcia decyzji na podstawie prawidłowo zgromadzonego i rozważonego materiału dowodowego. W ww. wyroku sąd wskazał bowiem, że "zarówno przepisy p.g.g. jak i rozporządzenia w sprawie wymagań dla projektu nie zawierają unormowań dotyczących procedury merytorycznej weryfikacji projektu przeprowadzanej przez wnioskodawcę". Co jednak nie oznacza, że zwalnia to organy z jego weryfikacji formalnej (która w sprawie niniejszej wypadła pozytywnie) oraz z zestawienia treści projektu z treścią uzyskanej opinii (w trybie art. 80 ust. 5 p.g.g.), a następnie sformułowania argumentacji, która będzie przede wszystkim (jak trafnie wskazuje skarżąca) własną argumentacją organu, która będzie zawierała odniesienie się do stanowiska wnioskodawcy w pełnym zakresie. Nie było bowiem sporne w sprawie, że opinia Burmistrza Czyżewa nie jest wiążąca. A skoro tak, to wymagane było sformułowanie własnego stanowiska organu właściwego w sprawie zatwierdzenia projektu, w kontekście argumentów opinii ale i argumentów strony, a więc w kontekście całokształtu materiału dowodowego. Tego jednak zabrakło, co narusza zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) oraz zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i uzasadniającym uchylenie decyzji zaskarżonej i decyzji organu pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.). Zasądzono wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł wraz z opłatami skarbowymi od pełnomocnictwa i substytucji (34 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło