II SA/Bk 18/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie NSA Jerzy Bujko (spr.), Grażyna Gryglaszewska, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2004 r. sprawy ze skargi W. i S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za samowolne zajęcie pasa drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżących 138 (sto trzydzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 16.04.2003 r. stwierdzono, że S. K., właściciel przedsiębiorstwa remontowo-budowlanego w Ł., samowolnie zajął pas drogowy przy ul. P. [...] w Ł. i wykonuje zjazd z tej ulicy na własną nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...]. W toku wszczętego postępowania zostało ustalone, że do zakupionej w 1995 r. nieruchomości S. K. leżącej w pobliżu ulicy P. został ustanowiony dojazd od ulicy P. przez działki nr [...]. W dniu 06.05.2003 r. S. K. złożył pisemne oświadczenie stwierdzające, iż wyznaczona droga do jego nieruchomości jest nieprzejezdna, dojazd do działki nr [...] został wykonany tymczasowo z płytek rozbieralnych typu "JOMB" do czasu wykonania drogi miejskiej i w przypadku urządzenia drogi planowej zostanie natychmiast zlikwidowany a teren przywrócony do pierwotnego stanu. Następnie, po komisyjnym stwierdzeniu w dniu 13.05.2003 r., że zjazd na działkę nr [...] został wykonany, Prezydent Miasta B., decyzją z dnia [...].05.2003 r., nałożył na S. K. karę pieniężną w kwocie 3.120 zł za samowolne zajęcia pasa drogowego w dniach 16.04-06.05.2003 r. Od wymienionej decyzji ukarany wniósł odwołanie podając, że nie wykonywał samowolnie zjazdu z ulicy P. na własną nieruchomość, lecz tylko uporządkował teren pobocza tej ulicy, na którym było urządzone nielegalne wysypisko śmieci. W czasie tych prac porządkowych stwierdził, iż poprzedni właściciel tego terenu, Ł. P. R. I., wykonało dojazd z ułożonych płyt typu "JOMB". Dojazd ten odwołujący się tylko uporządkował, jednocześnie usuwając z tego terenu zgromadzone śmieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...].06.2003 r., uwzględniło to odwołanie uchylając zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uznał za uzasadniony zarzut niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności co do faktu zajęcia pasa drogowego i wybudowania zjazdu z ulicy P. przez poprzedniego właściciela działki nr [...]. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta Ł., decyzją z dnia [...].10.2003 r., nałożył na S. K. karę pieniężną za samowolne zajęcie pasa drogowego w okresie od 14.04 do 06.05.2003 r. w kwocie 3.432 zł. Organ nie dał wiary wyjaśnieniom strony, iż zjazd z ulicy P. został wykonany przez poprzedniego właściciela nieruchomości. W rzeczywistości zbudował go skarżący, samowolnie zajmując pas drogowy w okresie od 14.04 do 06.05.2003 r. Wielkość zajętego terenu (39 m2) ustalono w czasie wizji lokalnej przeprowadzonej w obecności strony. Wysokość kary ustalono na podstawie przepisu § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 26.01.1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. nr 6, poz. 33 ze zm.) jako iloczyn stawki opłaty za zajęcie 1 m2 powierzchni drogi, wielkość zajętej powierzchni i liczbę dni, w których była zajęta droga. Również od tej ostatniej decyzji S. K. wniósł odwołanie, kwestionując ustalony stan faktyczny. Do odwołania tego dołączono pisemne oświadczenie M. P., nadzorującej w imieniu skarżącego wykonanie robót, która stwierdziła, że przy ulicy P. porządkowano tylko teren ze śmieci i nie urządzono zjazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...].12.2003 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uznał za prawidłowy stan faktyczny ustalony w pierwszej instancji i wskazał, że do takich ustaleń była podstawa w oświadczeniu skarżącego z 06.05.2003 r. Za niewiarygodne natomiast uznał oświadczenie M. P. Decyzję SKO w Ł. zaskarżył do Sądu S. K. W skardze swojej zakwestionował ustalony stan faktyczny, zarzucił niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie tej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawowym warunkiem prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy jest właściwe, zgodne z rzeczywistością ustalenie jej stanu faktycznego. Służy temu należyte wykorzystanie rozwiązań proceduralnych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Analiza akt niniejszej sprawy wskazuje, że organy prowadzące sprawę nie wykorzystały we właściwy sposób procedury a ustalony przez nie stan faktyczny budzi wątpliwości co do jego zgodności z rzeczywistością. Wprawdzie w toku postępowania skarżący nie przejawiał inicjatywy w kierunku udowodnienia własnych twierdzeń z odwołania i skargi, lecz organy miały obowiązek z urzędu podejmować odpowiednie kroki i dopuszczać dowody służące dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy (art. 7, 77 § 1 i 80 kpa). Obowiązek ten nie został wykonany w sposób należyty. Wbrew twierdzeniom organów w sprawie nie przeprowadzono dowodu z oględzin (art. 85 kpa) wykonywanych przez skarżącego robót. Za dowód taki nie może bowiem być uznany protokół z 16.04.2003 r. spisany na dwa dni przed wszczęciem postępowania. Natomiast notatka sporządzona w dniu 13.05.2003 r. stwierdziła stan zastany już po upływie pewnego czasu od zakończenia przez skarżącego robót na ulicy P. W tej sytuacji, w celu ustalenia rzeczywistego zakresu i charakteru wykonywanych tam prac, możliwe było przesłuchanie świadków oglądających i wykonujących te prace, to jest osób podpisujących notatkę i protokół z 16.04.2003 r. a także pracowników wnioskowanych przez skarżącego. Ci ostatni byli wprawdzie wzywani na przesłuchanie, lecz wobec ich niestawiennictwa organ zrezygnował z przeprowadzenia tego dowodu. Pominięto przy tym fakt, że świadek ma obowiązek złożyć zeznanie (art. 83 kpa) a organ może stosować środki przymusu z art. 188 kpa. Podstawą do ustalenia faktu zajęcia pasa drogi a przede wszystkim czasu tego zajęcia było pismo skarżącego do Prezydenta Ł. z 06.05.2003 r. Pismo to, chociaż niejednoznaczne w swojej treści, mogłoby stanowić jeden z dowodów do ustalenia faktu zajęcia drogi. Wątpliwości budzi jednak ustalenie na jego podstawie, że droga była zajęta od 14.04 do 06.05.2003 r. Wydaje się to o tyle wątpliwe, iż zgodnie z ustaleniami organów było to urządzenie przejazdu na powierzchni 39 m2 poprzez ułożenie betonowych płyt przy pomocy ciężkiego, mechanicznego sprzętu. Bez większej znajomości technologii wykonywania takich robót wydaje się wątpliwe, by wymagało to aż 22 dni. Należy przy tym zauważyć, że z oświadczenia skarżącego złożonego w dniu 16.04.2003 r. przyjęto tylko początkową datę wykonania prac w pasie ul. P. (14-tego kwietnia) a pominięto wskazaną datę planowanego zakończenia robót (16-tego kwietnia 2003 r.). Jednocześnie przyjęto, że treść pisma z 06.05.2003 r. stanowi informację o końcowej dacie zajęcia pasa drogowego, mimo że stanowi ono odpowiedź na niezałączone do akt pismo z 18.04.2003 r. i nie wskazuje ono daty ukończenia robót. Powyższe uchybienia proceduralne mogły wpłynąć na treść zaskarżonej decyzji. Dlatego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", art. 152 i 200 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Rozpoznając sprawę ponownie organy winny uzupełnić materiał dowodowy według powyższych wskazań i następnie na podstawie jego wnikliwej oceny, ustalić stan faktyczny, stosując do niego obowiązujące przepisy.