II SA/Bk 1805/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Barbara Romanczuk, Protokolant referent stażysta Emilia Jarząbska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi E. Ż. – K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 16 września 2025 r. nr 406.349/E-5/26/25 w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w formie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 16 września 2025 r. nr 406.349/E-5/26/25, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej: "Kolegium", "SKO") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku (dalej: "Prezydent") z 12 sierpnia 2025 r. nr 005985/541/08/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia w całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w formie świadczenia pielęgnacyjnego. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Decyzją z 5 listopada 2024 r. nr 010270/ZZ/11/2024 Prezydent Miasta Białegostoku stwierdził nienależnie pobrane świadczenia rodzinne wypłacone E. Ż. – K. w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną M. K. za okres od 3 stycznia 2024 r. do 30 września 2024 r. w łącznej wysokości 26.699,30 zł (pkt 1) oraz zobowiązał ww. do zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie 26.699,30 zł (pkt 2). Następnie na wniosek E. Ż. – K. z 15 listopada 2024 r., decyzją z 13 grudnia 2024 r. nr 013084/541/12/2024 Prezydent rozłożył na raty kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w formie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 25.000 zł oraz zobowiązał ww. do dokonywania wpłaty poszczególnych rat w wysokości i terminach określonych w harmonogramie spłat zadłużenia stanowiącym załącznik do ww. decyzji (dwanaście rat w wysokości 2.000 zł, jedna rata w wysokości 1.000 zł; ostatnia rata płatna 12 stycznia 2026 r.). Wnioskiem z 18 lipca 2025 r. E. Ż.-K. zwróciła się do Prezydenta o umorzenie pozostałej do spłaty części zadłużenia, wskazując, że nie jest w stanie spłacać rat zadłużenia w wysokości stanowiącej równowartość jej emerytury. Podała, że nie może dorobić, bowiem jej córka wymaga stałej opieki. Wyjaśniła, że pobierając świadczenie pielęgnacyjne od stycznia 2024 r. nie mogła przewidzieć, że jej córka M. K. otrzyma świadczenie wspierające z mocą wsteczną od tej samej daty (decyzja z 3 lipca 2024 r.). Odwołując się do art. 30 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.; dalej: "u.ś.r.") wskazała, że nie była świadoma braku prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, a więc nie pobierała go w złej wierze. Nadto wyjaśniła, że składając pierwszy wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń wnioskowała o raty w wysokości 200 zł, jednakże osoba przyjmująca wniosek uznała tą kwotę za niesatysfakcjonującą, więc dopisała jedno zero. Decyzją z 12 sierpnia 2025 r. Prezydent odmówił E. Ż. – K. umorzenia w całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości 13.000 zł, ustalonej decyzją z 5 listopada 2024 r. nr 010270/ZZ/11/2024 (pkt 1); zobowiązał E. Ż. – K. do dokonywania wpłaty poszczególnych rat w wysokości i terminach określonych w harmonogramie spłat zadłużenia stanowiącym załącznik do decyzji z 13 grudnia 2024 r. nr: 013084/541/12/2024 (pkt 2). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał brzmienie art. 30 ust. 9 u.ś.r. podkreślając, że umorzenie kwoty zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny, zaś rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy i jest uzależnione od stwierdzenia przez organ ww. przesłanki. Organ wskazał ponadto, że o zastosowaniu instytucji umorzenia może przesądzić tylko przekonujące wskazanie przez stronę, że wykorzystała wszystkie możliwości i środki mogące wpłynąć na poprawę trudnej sytuacji rodziny, a odmowa uwzględnienia żądania spowoduje zagrożenie dla możliwości dalszej egzystencji członków rodziny albo uniemożliwi im zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Odwołując się do zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji, organ ustalił, że E. Ż.-K. ma 63 lata, jest osobą rozwiedzioną i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką – M. K. Rodzina wynajmuje lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje również syn strony (wraz ze swoją partnerką i córką), który pokrywa połowę wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego. Organ stwierdził, że co prawda wnioskodawczyni oświadczyła, że jest osobą długotrwale chorą, to jednak nie potwierdziła tego żadną dokumentacją medyczną. Natomiast M. K. jest osobą z orzeczonym na stałe znacznym stopniem niepełnosprawności. Organ ustalił, że skarżąca otrzymuje emeryturę ZUS w miesięcznej kwocie 2.029,28 zł, natomiast jej córka M. K. utrzymuje się ze świadczenia wspierającego w kwocie 3.206 zł oraz renty rodzinnej KRUS wypłacanej wraz z dodatkami w miesięcznej kwocie 4.113,04 zł. Wnioskodawczyni zgłasza stałe miesięczne wydatki w postaci opłat za: czynsz – 1.185 zł (po odjęciu dodatku mieszkaniowego, gazu, kosztów wniesienia lodówki), energię elektryczną - 168,02 zł, gaz - 73,80 zł; leki i leczenie - 142,06 zł, żywność – 1.200 zł, środki czystości - 50 zł, odzież i buty - 200 zł, telefony - 100 zł. Prezydent, nie kwestionując trudnej (w chwili obecnej) sytuacji rodzinnej, a przy tym i nie pomijając faktu, że córka strony legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności oraz porusza się na wózku inwalidzkim, uznał, że nie zachodzi w sprawie sytuacja nadzwyczajna i wyjątkowa, która uprawniałaby do uwzględnienia wniosku wnioskodawczyni. Prezydent podkreślił, że jej rodzina posiada stałe źródła dochodu w postaci emerytury, renty rodzinnej i świadczenia wspierającego, które łącznie miesięcznie wynoszą 9.348,32 zł. Ponadto strona może liczyć na pomoc syna, który co prawda prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, ale partycypuje w kosztach utrzymania lokalu mieszkalnego. Córka wnioskodawczyni M. K. ma przyznane zaś prawo do świadczenia wspierającego, a strona oświadczyła, że za okres od 3 stycznia 2024 r. do 30 września 2024 r. otrzymała ona wyrównanie tego świadczenia w kwocie około 28 tysięcy złotych. Zatem, w ocenie organu, rodzina posiadała środki na spłatę nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w całości, a mimo to organ przychylił się do prośby wnioskodawczyni i rozłożył na raty nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne. Odwołując się końcowo do art. 30 ust. 9 u.ś.r. organ podkreślił, że zaistniałe w sytuacji życiowej wnioskodawcy trudności muszą być wyjątkowe, wykluczające ewentualnie spłatę należności w przyszłości. W ocenie organu zaś taki charakter trudności rodziny wnioskodawczyni nie został wykazany, bowiem jej sytuacja materialna ma charakter przemijający i może w pewnej perspektywie czasowej ulec zmianie. Wnioskodawczyni wniosła odwołanie od ww. decyzji, w którym opisała swoją sytuację zdrowotną oraz wyjaśniła ponoszone wydatki. Podała, że od 25 lat samodzielnie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną córką, a od 10 lat, po zakończeniu przez córkę edukacji, opieka ta ma charakter całodobowy. Długotrwałe obciążenie psychiczne wynikające z tej sytuacji miało negatywny wpływ na jej stan zdrowia psychicznego, czego wyrazem była m.in. próba samobójcza w przeszłości. Podniosła, że złożyła wniosek o rozłożenie należności na raty proponując spłatę w wysokości 200 zł miesięcznie. Pomimo tego rozpoczęła spłatę zobowiązania w wysokości 2.000 zł miesięcznie, co znacznie przekracza jej rzeczywiste możliwości finansowe. Do spłaty pozostała kwota około 13.000 zł. Odwołująca się wskazała, że podczas rozmów z pracownikiem ośrodka pomocy społecznej prowadzącym jej sprawę, doszło do nieporozumień, które w jej ocenie przełożyły się na wrażenie, że decyzja mogła być motywowana osobistą niechęcią do jej osoby. Jej zdaniem, pracownik odmówił umorzenia należności już na etapie składania wniosku, mimo że dokumentacja nie została jeszcze formalnie rozpatrzona. Podkreśliła, że obecna sytuacja finansowa jej rodziny jest nadal bardzo trudna, utrzymują się oni z ograniczonych środków, racjonalnie gospodarując posiadanym budżetem. Wskazała na konieczność poniesienia nieuniknionych wydatków, takich jak wyjazd sanatoryjny, leczenie ortodontyczne i okulistyczne córki oraz zakup niezbędnego wyposażenia do mieszkania socjalnego. Skarżąca zaznaczyła, że mimo oszczędności i wieloletnich starań o samodzielność, pozostaje bez realnego wsparcia ze strony systemu pomocy społecznej. W jej ocenie, organy administracji publicznej, rozpatrując sprawy tego rodzaju, powinny brać pod uwagę nie tylko kryteria formalnoprawne, ale również czynnik ludzki w tym empatię, kontekst sytuacyjny oraz rzeczywiste możliwości osoby zobowiązanej do spłaty zadłużenia. W związku z powyższym, zwróciła się z prośbą o ponowne rozpatrzenie jej odwołania z uwzględnieniem przedstawionych okoliczności. Do odwołania dołączyła dokumentację medyczną potwierdzająca fakt leczenia się przez nią oraz ponoszenia w związku z tym kosztów finansowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia 16 września 2025 r. nr 406.349/E-5/26/25 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z 12 sierpnia 2025 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia poczynione przez organ I instancji dotyczące sytuacji życiowej strony, podkreślając, że decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 9 u.ś.r. ma charakter uznaniowy i jest wyrazem wyjątku od regulacji z art. 30 ust. 1 u.ś.r. Odwołując się do orzecznictwa SKO wyjaśniło definicję "szczególnie uzasadnionych okoliczności" dotyczących sytuacji rodziny, które w ocenie SKO w sprawie nie zaistniały. Organ odwoławczy podzielił w tym względzie ustalenia organu I instancji, podkreślając, że w trakcie postępowania ustalono, że skarżąca dotychczas uregulowała połowę zobowiązania, tj. kwotę 13.000 zł, w ramach systematycznych i terminowych spłat ratalnych - co świadczy o realnej możliwości dalszej obsługi zadłużenia bez naruszenia podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo z akt sprawy wynika, że strona dysponuje oszczędnościami w postaci lokaty bankowej w wysokości 11.000 zł. W ocenie SKO utrzymywanie takiej lokaty świadczy o zachowaniu częściowej płynności finansowej, co wyklucza twierdzenie o braku możliwości dalszej spłaty zadłużenia. W związku z powyższym SKO uznało, że sytuacja materialna strony, choć niewątpliwie trudna, nie wyklucza możliwości dalszego regulowania zobowiązania w dogodnej formie, tj. poprzez kontynuację spłat ratalnych. W ocenie SKO brak jest podstaw do przyjęcia, że sytuacja finansowa strony jest na tyle skrajna, by uniemożliwiała dalsze wywiązywanie się z obowiązku spłaty, bez naruszenia podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Posiadanie lokaty bankowej o ww. wartości (niemal odpowiadającej kwocie pozostałego zadłużenia), stanowi istotny wskaźnik względnej stabilności finansowej i przeczy twierdzeniu o występowaniu nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu art. 30 ust. 9 u.ś.r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w pełni dostrzega trudności, z jakimi mierzy się strona, takie jak wiek emerytalny, przewlekłe schorzenia oraz codzienna opieka nad osobą z niepełnosprawnością. Niemniej jednak w ocenie organu, umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych jest możliwe wyłącznie w przypadku wykazania szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny, rozumianych jako wyjątkowość, nadzwyczajność oraz niemożność dalszej spłaty nawet w formie ratalnej. W realiach niniejszej sprawy sytuacja życiowa strony, choć trudna, ma charakter trwały i ustabilizowany, dochody rodziny nie wskazują na ubóstwo lub naruszenie minimum egzystencji, a spłata zobowiązania była i nadal jest możliwa, co potwierdza między innymi posiadanie środków na lokacie oraz regularność spłat. Skargę od ww. decyzji SKO wniosła do sądu administracyjnego E. Ż.-K., podnosząc, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca. Podała, że przy analizie jej sytuacji życiowej powinny być również uwzględnione wydatki niestałe. Wniosła o wnikliwe zapoznanie się z jej sprawą. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wraz z pismem procesowym z 15 stycznia 2026 r. złożonym podczas rozprawy dnia 15 stycznia 2025 r., ustanowiony skarżącej pełnomocnik z urzędu wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonych do pisma dokumentów (wymieniono dokumentację, która nie została załączona do akt administracyjnych) na okoliczność w nich wskazane: zaświadczenia lekarskiego z 1 sierpnia 2023 r. wystawionego na rzecz skarżącej; faktury VAT z 28 sierpnia 2025 r. za wypożyczenie telewizora i opłatę sanatoryjną w łącznej kwocie 663,30 zł; faktury VAT z 28 sierpnia 2025 r. za przejazd osoby niepełnosprawnej komunikacją specjalną do Ciechocinka na kwotę 444 zł; faktury VAT z 20 października 2025 r. za usługę stomatologiczną na kwotę 2.710 zł; faktury VAT z 8 marca 2025 r. za zakup leków na kwotę 410,82 zł. W trakcie rozprawy pełnomocnik skarżącej poparł skargę, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 9 u.ś.r. przez zastosowanie zawężającej wykładni pojęcia "szczególnie uzasadnionych okoliczności" dotyczącej sytuacji rodzinnej oraz naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niezebranie i nierozpatrzenie całokształtu okoliczności sprawy, w tym nieuwzględnienia, że skarżąca od wielu lat opiekuje się córką, co przekłada się na jej stan zdrowia, w tym zdrowie psychiczne oraz nieuwzględnienia okoliczności powstania nienależnie pobranego świadczenia. Podał, że skarżąca leczy się kardiologicznie. Kwota 11.000 zł zgromadzona na lokacie ma służyć zabezpieczeniu potrzeb rodziny. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Wynikający z tego przepisu obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia rodzinnego nie jest jednak bezwzględny. W określonych sytuacjach i przy spełnieniu ustawowych przesłanek obowiązek ten może być ograniczony bądź całkowicie zniesiony. Stosownie bowiem do art. 30 ust. 9 u.ś.r. organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. W rozpoznawanej sprawie skarżąca skorzystała z uprawnienia wynikającego z art. 30 ust. 9 u.ś.r. wnosząc o umorzenie w całości pozostałej do spłaty kwoty nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, ustalonej decyzją z dnia 5 listopada 2024 r. W tym miejscu wyjaśnić należy, że wykładnia art. 30 ust. 9 u.ś.r. będącego materialnoprawną podstawą decyzji wydanych w postępowaniu wywołanym wnioskiem skarżącej - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 marca 2013 r. I OSK 1659/12 (dostępny w CBOSA) - prowadzi do następujących wniosków: Po pierwsze, art. 30 ust. 9 u.ś.r. jest wyjątkiem od zasady, ustanowionej w art. 30 ust. 1 w zw. z ust. 2 u.ś.r. Ulgi w płatności powinny być zatem środkami stosowanymi wyjątkowo i niedopuszczalna jest w tym zakresie wykładnia rozszerzająca. Po drugie, z uprawnienia wynikającego z art. 30 ust. 9 u.ś.r., organ administracji może skorzystać jedynie wówczas, gdy stwierdzi, że po stronie osoby, która nienależnie pobrała świadczenie rodzinne, zachodzą "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny". Po trzecie, w art. 30 ust. 9 u.ś.r. przyznano organowi administracji trzy osobne kompetencje. Z uwagi na to, że regułą jest obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, organ administracji powinien - po dokonaniu wnikliwej analizy sytuacji rodziny konkretnego świadczeniobiorcy - w pierwszej kolejności rozważyć, czy w danym przypadku wystarczające byłoby rozłożenie płatności na raty, ewentualnie odroczenie terminu płatności. Dopiero gdyby organ stwierdził, że ani rozłożenie na raty, ani odroczenie nie są środkami wystarczającymi dla ochrony sytuacji materialnej danej rodziny, to wówczas powinien rozważyć zasadność umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Po czwarte, z kompetencji, o których mowa w art. 30 ust. 9 u.ś.r., organ administracji korzysta na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyte w tym przepisie sformułowanie "może". Oznacza to, że nawet spełnienie przesłanki przewidzianej w tym przepisie ("szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny") nie zobowiązuje organu administracji publicznej do zastosowania ulgi w płatności. Wystąpienie przesłanki przewidzianej w art. 30 ust. 9 u.ś.r. jedynie umożliwia organowi zastosowanie ulgi. Natomiast w razie braku przesłanki uzasadniającej zastosowanie ulgi organ zobligowany jest wydać rozstrzygnięcie negatywne. Konsekwencją takiego charakteru decyzji wydawanej w powyższym przedmiocie jest ograniczony zakres sądowej kontroli legalności takiego aktu. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowa kontrola decyzji uznaniowej polega na zbadaniu, czy przed podjęciem tej decyzji, orzekający organ administracji publicznej dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy, czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia, a także, czy rozważył wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia. Zwrócić przy tym należy uwagę, że sąd administracyjny nie ocenia decyzji uznaniowej z punktu widzenia jej słuszności (por. wyrok NSA z 27 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1011/20 oraz wyrok WSA w Krakowie z 14 listopada 2012 r., III SA/Kr 3/12, CBOSA). Jak wynika zaś z powołanego wyżej art. 30 ust. 9 u.ś.r. przesłanką umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części jest wystąpienie szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny. Pojęcie szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny obejmuje całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej i życiowej wnioskodawcy, istniejącej w chwili podejmowania decyzji. Szczególnie uzasadnionymi okolicznościami będą więc takie okoliczności, które są nieprzewidywalne, rzadko zdarzające się albo takie, których nie sposób przewidzieć. Innymi słowy, szczególnymi okolicznościami w rozumieniu omawianej regulacji są np. wypadki losowe - np. wypadek komunikacyjny, klęska żywiołowa, ciężka choroba, ale i splot różnych okoliczności, w tym kalectwo, obiektywny i stały brak jakichkolwiek możliwości zarobkowych itp. W orzecznictwie podkreśla się też, że przesłanka "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny" obejmuje przede wszystkim te przypadki, w których zachodzi duże prawdopodobieństwo, że egzekucja nienależnie pobranego świadczenia może spowodować następstwa niedające się pogodzić z zasadą ochrony godności człowieka, w szczególności przez uniemożliwienie rodzinie świadczeniobiorcy funkcjonowania na poziomie minimum egzystencji (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., I OSK 941/19 oraz z 8 marca 2013 r., I OSK 1659/12, CBOSA). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, że Sąd ma świadomość, na co też zwróciło uwagę Kolegium, że sytuacja rodziny skarżącej jest trudna. Organy wskazały jednak na okoliczności, które mimo takiej oceny sytuacji życiowej skarżącej, przemawiały za odmową umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Po pierwsze, jak wynika z ustaleń organów - miesięczne dochody dwuosobowej rodziny kształtują się na poziomie 9.348,32 zł, a składają się na nie: emerytura skarżącej w kwocie 2.029,28 zł, świadczenie wspierające córki w kwocie 3.206 zł oraz renta rodzinna córki wraz z dodatkami w kwocie 4.113,04 zł. Z kolei zadeklarowane stałe miesięczne wydatki to: opłaty za: czynsz – 1.185 zł (po odjęciu dodatku mieszkaniowego, gazu, kosztów wniesienia lodówki), energię elektryczną - 168,02 zł, gaz - 73,80 zł; leki i leczenie - 142,06 zł, żywność – 1.200 zł, środki czystości - 50 zł, odzież i buty - 200 zł, telefony - 100 zł. Rodzina wynajmuje lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje również syn strony (wraz ze swoją partnerką i córką), który pokrywa połowę wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego. Z oświadczenia skarżącej wynika ponadto, że za okres od 3 stycznia 2024 r. do 30 września 2024 r. córka otrzymała wyrównanie świadczenia wspierającego w kwocie około 28.000 zł. Bezsporne jest zatem, że rodzina skarżącej posiada stałe źródła dochodu w postaci emerytury, renty rodzinnej i świadczenia wspierającego, które łącznie miesięcznie wynoszą 9.348,32 zł. Ma zapewnione warunki mieszkaniowe. Ponadto strona może liczyć na pomoc syna, który co prawda prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, ale partycypuje w kosztach utrzymania lokalu mieszkalnego. Po drugie, rzeczywiście jednorazowa spłata świadczeń nienależnie pobranych, obecnie w wysokości 13.000 zł byłaby obciążeniem dla skarżącej, jednakże co należy podkreślić skarżąca korzysta z ulgi w postaci rozłożenia na raty, a zatem w sytuacji skarżącej nie wchodzi w grę bezzwłoczna egzekucja nienależnie pobranego świadczenia. Analiza zaś sytuacji rodziny wykazała, że spłata zadłużenia w ratach nie doprowadziła - wbrew zarzutom skarżącej - do obniżenia standardu życia poniżej poziomu minimum egzystencji i nie spowodowała następstw niedających się pogodzić z zasadą ochrony godności człowieka. Sytuacja bytowa rodziny jest ustabilizowana. Skarżąca w ramach systematycznych spłat ratalnych uregulowała połowę zobowiązania, tj. kwotę 13.000 zł, co niewątpliwie świadczy o realnej możliwości obsługi zadłużenia bez naruszenia podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo rację należy przyznać Kolegium, że utrzymywanie oszczędnościami w postaci lokaty bankowej w wysokości 11.000 zł niemal odpowiadającej kwocie zadłużenia, stanowi istotny wskaźnik względnej stabilności finansowej i wyklucza twierdzenie o braku możliwości dalszej spłaty. Po trzecie umorzenie, o czym była już mowa wyżej jest możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich innych rodzin (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2016 r. I OSK 1382/15, opubl. w CBOSA). Nie ulega wątpliwości, że sytuacja rodziny skarżącej z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną córką oraz z uwagi na postępujący wiek i związane z tym pogorszenie stanu zdrowia skarżącej jest trudna. Jednakże nie jest ona szczególna na tle innych rodzin uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Istota tego świadczenia polega bowiem na konieczności sprawowania opieki ustawicznej nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i wiąże się z rezygnacją z pracy zawodowej w celu sprawowania tej opieki. Z ustalonych wyżej okoliczności wynika, że sytuacja rodziny skarżącej jest stabilna, tak z uwagi na zakres sprawowanej opieki, jak i w zakresie świadczeń przyznawanych z tego tytułu. Nie wystąpiły żadne dodatkowe problemy w postaci zdarzeń losowych lub zdarzeń o charakterze ekstraordynaryjnym, które mogłyby uzasadnić nagłe pogorszenie sytuacji skarżącej i jej rodziny. W szczególności do takich zdarzeń nie należą koszty leczenia skarżącej związane z przewlekłą opieką kardiologiczną i onkologiczną, jak i córki, która wymaga regularnej, specjalistycznej opieki stomatologicznej, ortopedycznej, okulistycznej oraz wyjazdów do sanatorium. Zwrot "szczególnie uzasadnione okoliczności" oznacza bowiem nie tylko istnienie trudności finansowych, ale nadzwyczajność tych trudności, sytuacje wyjątkowe, wykraczająca poza zwykłe problemy, które mogą dotyczyć wielu rodzin, uprawnionych do świadczeń rodzinnych. Konfrontując wszystkie wskazane okoliczności Kolegium trafnie zatem stwierdziło, że sytuacja rodziny skarżącej pomimo, że nie jest łatwa to nie jest szczególnie wyjątkowa na tle innych rodzin wnioskujących o umorzenie nienależnie pobranych należności. Jeszcze raz podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje faktu, że pozostała do spłaty cześć należności głównej nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego będzie mieć wpływ na sytuację życiową rodziny skarżącej, jednak rezygnacja z dochodzenia tych należności w przedmiotowej sprawie byłaby sprzeczna z interesem społecznym. Posiadanie przez rodzinę stałych źródeł dochodu oraz posiadane oszczędności uzasadniają odmowę umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w całości, gdyż na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia nie było podstaw do stwierdzenia, że istnieje trwała niemożność spłaty zadłużenia. Za niezasadne uznaje się bowiem umorzenie należności w stosunku do osób, które co prawda deklarują, że znajdują się w trudnej sytuacji majątkowej, ale jednocześnie uzyskują dochód pozwalający na zapewnienie odpowiedniego poziomu życia. Kłóciłoby się to bowiem z fundamentalną dla prawa socjalnego zasadą subsydiarności (por. wyrok WSA w Warszawie z 4 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1474/22, CBOSA). Fakt zaś, że jedynym źródłem dochodów rodziny skarżącej są świadczenia rodzinne i świadczenie emerytalne nie uzasadnia umorzenia należności. Umorzenia należności nie uzasadnia niski stan dochodów, które ponadto nie pochodzą z zatrudnienia lub działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2021 r. I OSK 607/20, opubl. w CBOSA). Odnosząc się zaś do zarzutów skargi należy uznać je za bezpodstawne. Po pierwsze nie zostały naruszone przepisy art. 77 § 1 i 80 k.p.a., albowiem organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, obszernie wyjaśnił powody wydanego rozstrzygnięcia, prawidłowo ocenił sytuację materialną rodziny skarżącej, prawidłowo zinterpretował przepisy (przede wszystkim art. 30 ust. 9 u.ś.r.) i dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego po hipotezę normy prawnej. W szczególności zaś nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Powoływane w skardze okoliczności dotyczące stanu zdrowia oraz sytuacji majątkowej rodziny, a także ponoszone wydatki na leczenie skarżącej oraz córki – wbrew twierdzeniom skarżącej były brane pod uwagę przez organ przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji. Sąd nie ma też wątpliwości, że orzekający organ administracji publicznej dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy oraz dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia, a także rozważył wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia. W związku zatem z tym, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.