II SA/Bk 181/19

WyrokWSA w Białymstoku2019-05-16

Skład orzekający: Marek Leszczyński, Marcin Kojło, Małgorzata Roleder

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę stacji bazowej telefonii komórkowej, wydana w trybie postępowania naprawczego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, jest zgodna z prawem, jeśli inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów potwierdzających brak zagrożenia dla ludzi i środowiska, mimo wielokrotnych wezwań?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja nakazująca rozbiórkę stacji bazowej telefonii komórkowej jest zgodna z prawem. Inwestor, mimo posiadania pierwotnego pozwolenia na budowę, nie dopełnił obowiązków w postępowaniu naprawczym po uchyleniu tego pozwolenia. Brak przedłożenia wymaganych dokumentów, w tym oceny technicznej sporządzonej przez uprawnioną osobę, uniemożliwił legalizację obiektu i potwierdzenie braku zagrożenia dla ludzi i środowiska, co uzasadniało zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Stan faktyczny
Spółka P. zrealizowała inwestycję budowy stacji bazowej telefonii komórkowej na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która została następnie prawomocnie uchylona. Organy nadzoru budowlanego nakazały rozbiórkę obiektu z uwagi na brak możliwości jego legalizacji i potencjalne zagrożenie dla środowiska i ludzi. Spółka kwestionowała te decyzje, podnosząc zarzuty proceduralne i merytoryczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 maja 2019 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w W. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę Przedmiotem skargi jest decyzja P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] października 2018 r. znak: [...], nakazującą inwestorowi – P. Sp. z o.o. w W., rozbiórkę wybudowanej stacji bazowej telefonii komórkowej przez P. Sp. z o.o. w W. o oznaczeniu [...], zlokalizowanej na budynku handlowo-usługowym w B. przy ul. [...] (dz. nr ew. gr. [...]) z uwagi na niespełnienie obowiązków wynikających z postanowienia nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. Z akt sprawy wynika, że Spółka zrealizowała inwestycję budowy stacji bazowej telefonii komórkowej o oznaczeniu [...] na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. W skład stacji weszły: konstrukcja wsporcza anten o wysokości 12,78 m, zespół anten sektorowych i radioliniowych oraz urządzenia sterujące. W wyniku nadzwyczajnego trybu postępowania zainicjowanego przez mieszkańców bloku przy ul. [...] w B., powyższa decyzja zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę została uchylona, i ostatecznie i prawomocnie odmówiono Spółce zatwierdzenia projektu budowalnego i udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej stacji bazowej telefonii komórkowej (decyzja Wojewody P. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2014 r. znak: [...] uchylającą własną decyzję ostateczną z dnia [...] kwietnia 2012 r.). Skargę na decyzję wydaną w trybie wznowienia postępowania oddalił tut. Sąd w wyroku z dnia 30 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Bk 316/15, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Spółki od ww. wyroku (wyrok z dnia 27 lipca 2017 r. sygn. akt II OSK 2909/15). W związku z powyższym wyrokiem NSA, w dniu [...] października 2017 r., do PINB Powiatu Grodzkiego w B. wpłynęło pismo mieszkańców bloku przy ul. [...], w którym zwrócono się o wydanie decyzji nakazującej natychmiastową rozbiórkę instalacji radiokomunikacyjnej, tj. zespołu anten sektorowych i radioliniowych oraz urządzeń sterujących usytuowanych na istniejącym budynku usługowo-handlowym, zlokalizowanym na dz. nr ew. gr. [...], położonych przy ul. [...] w B. W odpowiedzi na wniosek, w ramach wstępnego rozpoznania sprawy, PINB podjął czynności administracyjne, gromadząc materiał dowodowy oraz w dniu [...] listopada 2017 r. dokonał kontroli obiektu, w wyniku której stwierdził, iż na istniejącym budynku, przy ul. [...] została wybudowana stacja bazowa o nr [...]. W skład stacji bazowej wchodzą urządzenia zasilające, sterujące i nadawczo odbiorcze (zespół 9 anten sektorowych na azymutach 101°, 200° i 310° - po trzy anteny na każdym azymucie i 1 antena radiolinii). Pierwotna decyzja o pozwoleniu na budowę zatwierdzała zamontowanie 6 anten sektorowych na azymutach 95°, 200° i 310°. W trakcie kontroli, na której obecni byli: pełnomocnik i przedstawiciel Spółki ustalono, że wyniki ostatnich pomiarów pola elektromagnetycznego i analizy środowiska dostarczone zostaną do inspektoratu w terminie do [...] listopada 2017 r. Niewyjaśniony problem możliwości występowania pola elektromagnetycznego na azymucie 95° zmienionym na azymut 101°, skierowanym w stronę bloku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. [...], był bowiem przyczyną odmowy udzielenia pozwolenia na budowę po uchyleniu ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. W terminie określonym w dniu kontroli, żądana dokumentacja nie wpłynęła do organu. W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. PINB Powiatu Grodzkiego w B. nakazał rozbiórkę wybudowanej przez Spółkę przedmiotowej stacji bazowej telefonii komórkowej, z uwagi na istniejące zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i zagrożenie środowiska. W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia Spółka złożyła nowy materiał dowodowy w postaci dwóch opracowań nazwanych: Kwalifikacja instalacji radiokomunikacyjnej telefonii komórkowej P. pod względem oddziaływania na środowisko oraz sprawozdanie z badań pól elektromagnetycznych dla potrzeb ochrony środowiska (oba dokumenty wykonane w listopadzie 2017 r.), z których wynikało, iż zmianie uległo dotychczasowe ukierunkowanie anten (na 135°, 225° i 305°). W związku z powyższym i wobec przedłożenia nowego materiału dowodowego, który wymaga oceny przez organ l instancji, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję PINB Powiatu Grodzkiego w B. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sprzeciw uczestnika postępowania - Spółdzielni Mieszkaniowej "R." w B. - został oddalony wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 26 marca 2018 r. sygn. akt. II SA/Bk 152/18. PINB Powiatu Grodzkiego w B., prowadząc ponownie postępowanie administracyjne, wobec zaistniałych uzasadnionych wątpliwości co do zmiany ukierunkowania anten zgodnie z przedłożoną dokumentacją, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. znak: [...], na podstawie art. 81c ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane, zobowiązał inwestora stacji bazowej telefonii komórkowej do przedłożenia w terminie do [...] sierpnia 2018 r. następujących informacji i dokumentów: (-) danych z potwierdzeniem o aktualnie ustawionych azymutach anten sektorowych na przedmiotowej stacji, wraz z dokumentami potwierdzającymi dokonanie zgłoszenia o ich ustawieniu w wymaganych organach; (-) oceny technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia, zawierającej wyniki badań promieniowania pola elektromagnetycznego oddziaływającego na budynek mieszkalny wielorodzinny w B. przy ul. [...], której celem jest sprawdzenie rzeczywistego przestrzennego rozkładu promieniowania elektromagnetycznego i ocena jego zgodności z aktualnymi przepisami; (-) analizy instalacji radiokomunikacyjnej pod względem oddziaływania na środowisko z graficznym modelem obszaru oddziaływania (w pionie i w poziomie) pól elektromagnetycznych o wartościach wyższych niż dopuszczalne przy aktualnej konfiguracji anten; (-) protokołu okresowego (rocznego i pięcioletniego) ze sprawdzenia stanu technicznego obiektu - art. 62 ustawy Prawo budowlane. W wyznaczonym terminie wskazane dokumenty nie wpłynęły. Wobec braku materiału dowodowego, na podstawie którego można byłoby zalegalizować wybudowaną stację bazową, PINB Powiatu Grodzkiego w B. decyzją z dnia [...] października 2018 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy Prawo budowlane - po raz kolejny nakazał inwestorowi rozbiórkę przedmiotowego obiektu. Odwołując się od tej decyzji Spółka załączyła: (-) tabelę zawierającą ustawienie azymutów anten sektorowych na przedmiotowej stacji; (-) kopię zgłoszeń z dnia [...] listopada 2017 r. skierowanych przez inwestora do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska i do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, z informacją o zmianie danych w instalacji wytwarzającej pole elektromagnetyczne; (-) sprawozdanie z pomiarów pól elektromagnetycznych z dnia [...] lipca 2018 r.; (-) graficzny model obszaru oddziaływania z listopada 2017 r.; (-) sporządzone w kwietniu 2018 r. protokoły przeglądu stacji bazowej i przeglądu urządzeń zabezpieczających przed upadkiem z wysokości. Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną obecnie do Sądu decyzją z dnia 23 stycznia 2019 r., wydaną m.in. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm., dalej w skrócie: "u.p.b."), P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowił utrzymać w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2018 r. Organ odwoławczy wskazał, że PINB po przeanalizowaniu przedłożonej dokumentacji stwierdził, iż wymaga ona uzupełnienia i dodatkowych wyjaśnień. Wobec powyższego, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. na podstawie art. 81c ust. 1 i 2 u.p.b., zobowiązał inwestora stacji bazowej telefonii komórkowej do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Inwestor po raz kolejny nie przedłożył żądanych dokumentów w wyznaczonym terminie. Nie wniósł również o wydłużenie terminu do przedłożenia dokumentacji. Zatem organ słusznie wydał decyzję rozbiórkową. Wbrew zarzutom wskazanym w odwołaniu przepis art. 81c ust. 4 u.p.b. nie obliguje organu do jego zastosowania, a w niniejszym przypadku jest przedłużające się postępowanie, w którym rozpatrywana jest kwestia możliwości wystąpienia zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja rozbiórkowa wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 1 u.p.b., nie wynika z postanowienia wydanego na podstawie art. 81c ust. 1 i 2 u.p.b. Postanowienie to zobowiązało inwestora do uzupełnienia materiału dowodowego wobec uzasadnionych wątpliwości i jest elementem postępowania uzupełniającego, a nie głównym wątkiem sprawy, którym jest legalizacja stacji bazowej telefonii komórkowej. Zdaniem organu II instancji Spółka wykonała inwestycję, która na dzień dzisiejszy nie ma uregulowanego stanu prawnego. Pomimo starań podjętych przez organy nadzoru budowlanego, zmierzających do zalegalizowania obiektu, brak jest efektywnej współpracy ze strony inwestora. Długotrwale prowadzone postępowanie nadal nie wyjaśnia w sposób jednoznaczny, czy aktualne ustawienie azymutów anten sektorowych faktycznie zgodne jest z przedkładanymi analizami. Żadne bowiem z przedłożonych do odwołania opracowań nie jest podpisane przez osobę posiadającą właściwe uprawnienia i żadne nie zawiera potwierdzenia stwierdzającego fizyczną zmianę ustawienia anten. Ukierunkowanie anten ma fundamentalne znaczenie w niniejszej sprawie. Wobec zaś braku informacji w powyższym zakresie i możliwym występowaniu zagrożenia konieczna jest rozbiórka obiektu, a o możliwości takiego rozstrzygnięcia, w przypadku gdy przedłożony materiał dowodowy nie wskaże w sposób czytelny wyeliminowania stref niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi oraz oddziaływania na środowisko, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego informował już w swojej decyzji z dnia [...] lutego 2018 r. Jednocześnie organ odwoławczy poinformował Spółkę, że z uwagi na możliwość wystąpienia zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego odstąpił od zawiadomienia stron o zebranym materiale dowodowym na podstawie art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), mając na uwadze art. 10 § 2 k.p.a. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem Spółka wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając w całości decyzję z dnia 23 stycznia 2019 r. pełnomocnik Spółki podniósł zarzuty naruszenia: 1) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji w konsekwencji tego, że organ II instancji zaniechał ponownego rozpoznania sprawy, czym naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania, a jeśli organ rozpatrzył ponownie sprawę, a nie jedynie ocenił decyzję organu I instancji, to nie dał wyrazu w uzasadnieniu swego orzeczenia temu działaniu; 2) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dowolne ustalenie, iż instalacja urządzeń przez Spółkę wymagała uzyskania pozwolenia na budowę i wydanie postanowienia w sytuacji gdy w toku postępowania z dowodów w nim ustalonych nie wynika, aby roboty budowlane wymagały uzyskania pozwolenia na budowę; 3) art. 51 ust. 1 w zw. z ust. 5 u.p.b., poprzez nieprawidłowe zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy nakazania rozbiórki stacji bazowej, w sytuacji braku zasadności takiej rozbiórki z uwagi na brak naruszenia jakichkolwiek obowiązujących przepisów przy jej realizacji oraz użytkowaniu, a przynajmniej niedostarczeniu żadnych dowodów aby zachodziły przesłanki ku takiemu orzeczeniu. Organy obu instancji nie przedstawiając żadnych dowodów na poparcie tezy o nieprawidłowościach w zakresie stacji bazowej telefonii komórkowej oparły swe decyzje na domysłach, nie przedstawiły zaś przekonujących dowodów na potwierdzenie takiego a nie innego rozstrzygnięcia; 4) art. 10 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z pominięciem zasady wysłuchania stron przejawiające się w ten sposób, że organ nie poinformował Spółki o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z nim, czym uniemożliwiono Spółce czynny udział w postępowaniu, a w konsekwencji organ II instancji uniemożliwił Spółce wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sytuacji gdy brak jest jakichkolwiek okoliczności uzasadniających odstąpienie od zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, tj. nie zachodzą okoliczności określone w art. 10 § 1 k.p.a. Co prawda organ wskazuje w uzasadnieniu, że takie okoliczności dostrzega w postępowaniu, ale nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie takiego stanowiska; 5) art. 7, 77 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez brak prawidłowych ustaleń faktycznych organu II instancji, nie wskazanie przyczyn odmowy wiarygodności dowodom przedstawionym przez Spółkę oraz brak wyjaśnienia zasadności zastosowania przepisu uznanego na podstawę prawną w niniejszej sprawie; 6) art. 7, 7a oraz 7b k.p.a. poprzez rozstrzygniecie sprawy bez ich uwzględnienia, przejawiające się między innymi w nie wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i w automatycznym działaniu obu organów, które pomimo nie zgromadzenia wystarczającego materiału dowodowego wydały rozstrzygnięcie daleko ingerujące w sytuację strony - nakaz rozbiórki, a taka decyzja winna być poprzedzona przeprowadzeniem postępowania, które w bez wątpliwy sposób udowodni, że jedynym możliwym rozstrzygnięciem w sprawie jest nakazanie rozbiórki urządzeń Spółki; 7) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dowolne ustalenie, iż instalacja urządzeń dokona przez Skarżącą wykonana została z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa; 8) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP, poprzez nie działanie przez organ II instancji na podstawie i w granicach prawa, a w konsekwencji naruszenie art. 8 k.p.a. tj. zasady zaufania do władzy publicznej; 9) art. 15 k.p.a. poprzez nie rozpoznanie sprawy drugi raz przez organ II instancji i ograniczenie się do powtórzenia argumentacji organu I instancji; 10) art. 124 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie postanowienia; 11) art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności; 12) art. 138 k.p.a. w związku z naruszeniem przez organ I instancji art. 81c ust. 1 i 2 u.p.b., poprzez wydanie w toku postępowania postanowienia zobowiązującego Skarżącą do przedłożenia szeregu dokumentów w sytuacji, gdy z uzasadnienia tego postanowienia nie wynika, aby zaistniały przesłanki do jego wydania. Art. 81 ust. 2 wprost stanowi, że warunkiem jego zastosowania jest powstanie uzasadnionych wątpliwości. Organ I instancji w wydanym postanowieniu nie wskazał, jakie wątpliwości zaistniały w sprawie, nie wyjaśnił stronie z czego wynika potrzeba złożenia żądanych dokumentów. Ograniczył się do przytoczenia lakonicznej relacji ze sprawy oraz szczątkowego przytoczenia przepisu. Pomimo takiego stanu rzeczy organ II instancji nie uznał działania organu I instancji za nieprawidłowe, czym naruszył art. 138 k.p.a. przez nieuchylenie nieprawidłowej decyzji, która została wydana w wyniku przeprowadzenia postępowania przez organ I instancji w sposób nieprawidłowy; 13) art. 81c ust. 4 u.p.b., poprzez uznanie za prawidłowe działania organu I instancji i zaaprobowanie niezastosowania tego przepisu w sytuacji, gdy organ uznał, że dokumentacja byłaby wymagana a nie posiada on jej w swoich zasobach, jak i nie jest w stanie jej uzyskać w trybie wskazanym w art. 220 k.p.a., a w szczególności przez wymianę informacji z innymi organami; 14) art. 8 k.p.a. w związku z art. 81c u.p.b., poprzez uznanie za prawidłowe działania organu I instancji polegające na wskazaniu, że postanowienie z dnia [...] czerwca 2018 r. wydawane jest jedynie na podstawie art. 81c ust. 1 i 2 u.p.b., bez odwołania się chociażby do art. 51 u.p.b., co skutkować musi tym, że brak wypełnienia obowiązku określonego w takim postanowieniu może skutkować jedynie konsekwencją określoną w art. 81c u.p.b., tj. wykonaniu obowiązków na koszt Skarżącej, ale już nie nakazem rozbiórki. Tak wydane postanowienie nie odnoszące się w swej treści do ewentualnych konsekwencji w postaci nakazu rozbiórki nie może skutkować tak dolegliwym dla Strony obowiązkiem wynikającym z realizacji decyzji o rozbiórce. Skoro organ zdecydował, że przedmiotowe postanowienie wydaje z pominięciem trybu wskazanego w art. 51 u.p.b., a jedynie w oparciu o art. 81c ust. 1 i ust. 2, to winien konsekwentnie zastosować ten artykuł tj. winien co najmniej skorzystać z możliwości wykonania dokumentacji na koszt Strony. Jednakże strona nie zgadza się, że w sprawie miał w ogóle zastosowanie tryb określony w art. 81c, gdyż zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do potwierdzenia faktu, iż nie zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki, przy równoczesnym braku jakichkolwiek dowodów przeciwnych. Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W realiach rozpatrywanego przypadku Spółka zrealizowała inwestycję budowy stacji bazowej telefonii komórkowej na podstawie ostatecznej decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, która to decyzja została– już po zakończeniu budowy – wyeliminowana z obrotu prawnego w nadzwyczajnym trybie wzruszenia, tj. wznowienia postępowania. Tego typu przypadek zakwalifikować należy, jako inny niż określony w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 u.p.b. i zastosowanie znajduje wówczas art. 50 ust. 1 u.p.b. w zw. z art. 51 ust. 7 i w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b. (postępowanie naprawcze w przypadku zakończenia robót budowlanych). Okoliczność, iż w dacie realizacji budowy inwestor dysponował decyzją ostateczną o zmianie pozwolenia na budowę, ma zaś takie znaczenie, że nie można mu zarzucić samowoli, bowiem w przypadku realizacji prac budowlanych bez pozwolenia na budowę koniecznym byłoby wszczęcie postępowania opartego na art. 48 u.p.b. (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2993/15, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przypomnienia wymaga ponadto, że w prawomocnym wyroku wydanym w tej sprawie, rozpoznając sprzeciw od decyzji organu II instancji uchylającej pierwotnie nałożony na Spółkę nakaz rozbiórki i kierującej sprawę do ponownego rozpatrzenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wskazał, że zgodnie z art. 51 ust. 7 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 u.p.b., w przypadku gdy roboty budowlane zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenia środowiska, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części. Sąd wskazał przy tym, że organ właściwy powinien w pierwszej kolejności wyczerpać możliwości zmierzające do legalizacji wykonanych robót budowlanych, natomiast nakazy wymienione w art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b. zastosować, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Wobec powyższego nie mogły znaleźć usprawiedliwionych podstaw zarzuty skargi wskazujące na dowolne ustalenia, że instalacja urządzeń przez Spółkę wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. W związku z prawomocnym uchyleniem decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i zezwalającej na budowę, konieczne było przeprowadzenie postępowania naprawczego w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, tj. niezagrażającego bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź niezagrażającego środowisku. Jednocześnie Sąd nie może się zgodzić ze Skarżącą, że w sprawie powinien być zastosowany odpowiednio przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b., który pozwala zdaniem pełnomocnika, po nałożeniu obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, na dokonanie następnie ustaleń, ocen i rozstrzygnięć, o których mowa w art. 51 ust. 4 i 6. Stanowisku strony przeczy treść art. 51 ust. 7 u.p.b., zgodnie z którym, przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Nie ulega zatem wątpliwości, że art. 51 ust. 7 dotyczy robót już wykonanych (co ma miejsce w rozpatrywanym przypadku) i dopuszcza wprost stosowanie jedynie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.b. Zdaniem Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Ta doniosła reguła wymaga, aby organ odwoławczy rozpatrzył sprawę merytorycznie, a nie dokonał wyłącznie kontroli zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W kontrolowanym przypadku organ II instancji nie tylko wyjaśnił przyczyny nieuwzględnienia zarzutów zawartych w odwołaniu, ale też wypowiedział się na tle zebranego materiału dowodowego (w tym dołączonych do odwołania nowych dokumentów) o zasadności nałożonego na Spółkę nakazu rozbiórki, wobec czego wypełniony został nakaz dwukrotnego rozpatrzenia sprawy. Wymaga podkreślenia, że mimo przedstawionych przez stronę dokumentów organy nadzoru budowlanego nadal nie są w stanie bezspornie stwierdzić, czy inwestycja dotycząca wybudowanej stacji bazowej telefonii komórkowej, objęta pierwotnie pozwoleniem na budowę (prawomocnie po wznowieniu postępowania uchylonym), w obecnym kształcie nie zagraża bezpieczeństwu ludzi czy też środowiska. Postępowanie naprawcze prowadzone od momentu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę, było właśnie ukierunkowane na wyjaśnienie tej kwestii, o czym Spółka doskonale wiedziała, będąc zobowiązana do przedłożenia określonej dokumentacji i ekspertyz, celem oceny realnie istniejących zagrożeń. Za każdym razem jednak z nałożonych obowiązków wywiązywała się dopiero po wydaniu wobec niej decyzji nakazującej rozbiórkę. Mimo przedkładanych ekspertyz i dokumentów organ odwoławczy słusznie uznał, że nadal nie można wyjaśnić, czy aktualne ustawienie azymutów anten sektorowych jest faktycznie zgodne z przedkładanymi analizami. Co więcej Spółka była zobowiązana do przedłożenia oceny technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia zawierającej wyniki badań promieniowania pola elektromagnetycznego, a żadne z dołączonych do akt opracowanie nie zostało podpisane przez uprawnioną osobę i – co podkreślił organ nadzoru budowlanego – żadne nie potwierdza fizycznej zmiany ustawienia anten, która to okoliczność na fundamentalne znaczenie w sprawie. Sąd zwraca uwagę, że to po stronie inwestora leży obowiązek przedstawienia wiarygodnych danych, wskazujących, że inwestycja zrealizowana na podstawie ostatecznej decyzji o pozwolenia na budowę, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego, nie powoduje zagrożenia bezpieczeństwa ludzi bądź środowiska. Organ ma zaś obowiązek ocenić, czy dokumentacja przedłożona w tym zakresie pozwala na stwierdzenie, że niebezpieczeństwo takie zostało wyeliminowane. Nie może zatem ostać się zarzut nie przedstawienia przez organy żadnych dowodów na poparcie tezy o nieprawidłowościach w zakresie stacji telefonii komórkowej. Niewątpliwie, nakaz rozbiórki w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 ust. 1 u.p.b. nie ma charakteru bezwzględnego. W pierwszej kolejności właściwy organ powinien wyczerpać możliwości zmierzające do legalizacji wykonanych robót budowlanych, natomiast nakazy wymienione w art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b. mogą być zastosowane, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. W tym też celu organ prowadzący kontrolowane postępowanie zwrócił się do inwestora o udostępnienie oceny technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia zawierającej wyniki badań promieniowania pola elektromagnetycznego oddziaływającego na budynek mieszkalny wielorodzinny w B. przy ul. [...], jak też do potwierdzenia aktualnego ustawienia azymutów anten sektorowych na przedmiotowej stacji. Potrzeba dysponowania taką dokumentacją wynikała z konieczności sprawdzenia rzeczywistego przestrzennego rozkładu promieniowania elektromagnetycznego i oceny jego zgodności z aktualnymi przepisami. Nadsyłanie żądanej dokumentacji po wyznaczonym terminie, czy też nie nadesłanie jej w żądanej formie (nie wiadomo, czy opracowania, analizy zostały sporządzone przez osoby posiadające właściwe uprawnienia), pozwala zdaniem Sądu na konkluzję, że Spółka świadomie przedłuża postępowanie, a to nie zasługuje na ochronę prawną. Zwłaszcza, że dokumentacją dołączoną dopiero do odwołania od decyzji PINB z dnia [...] października 2018 r., Spółka dysponowała już przed upływem terminu wyznaczonego w postanowieniu wydanym w oparciu o art. 81c ust. 1 i 2 u.p.b. Stosownie do tego postanowienia, które nie zostało przez Spółkę zaskarżone, termin na realizację zobowiązania ustalony został do [...] sierpnia 2018 r. Dołączone zaś do odwołania sprawozdanie z pomiarów pól elektromagnetycznych sporządzone zostało [...] lipca 2018 r., natomiast pozostałe dokumenty datowane są jeszcze wcześniej. W ocenie Sądu, organ nie miał obowiązku zlecić wykonania ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt Spółki, bowiem art. 81c ust. 4 u.pb., na który powołuje się pełnomocnik, przewiduje jedynie taką możliwość. Skarżąca Spółka próbuje ponadto podważać prawidłowość postanowienia z dnia [...] czerwca 2018 r., które wydane zostało bez odwoływania się do treści art. 51 u.p.b., co zdaniem pełnomocnika mogło skutkować – w razie niewywiązania się z obowiązku przedłożenia stosownych dokumentów – jedynie konsekwencją określoną w art. 81c ust. 4, a niej nakazem rozbiórki. Odpowiadając na ten zarzut Sąd zauważa, że podstawą wydania decyzji rozbiórkowej nie był art. 81c u.p.b., lecz przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 u.p.b. Postanowienie zobowiązujące inwestora do uzupełnienia materiału dowodowego jest elementem postępowania uzupełniającego prowadzonego w ramach postępowania naprawczego, którego nadrzędnym celem było ustalenie, czy istnieją realne zagrożenia w otoczeniu stacji bazowej. W realiach tej sprawy próba wyjaśnienia przez organ faktycznego ukierunkowania anten i wpływu promienia przez nie emitowanego na sąsiedni budynek, nie doprowadziła natomiast do usunięcia wątpliwości w zakresie możliwości wystąpienia opisanych zagrożenia. To zaś dało podstawy do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b. Jak słusznie podkreślił organ – Spółka była w toku postępowania informowana, że w przypadku gdy przedłożony materiał dowodowy nie wskaże w sposób czytelny wyeliminowania stref niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi oraz oddziaływania na środowisko, zostanie wydana decyzja nakazująca rozbiórkę (np. w decyzji z dnia 8 lutego 2018 r. uchylającej pierwotną decyzję organu I instancji nakazującą rozbiórkę). Nie wywiązując się w pełni z nałożonych obowiązków Spółka narażała się zatem na taki efekt postępowania naprawczego, a czynienie obecnie zarzutów naruszenia zasady legalizmu i zaufania można rozpatrywać w kategoriach nadużycia prawa. Przekazane zaś przez Spółkę informacje i dokumenty zostały trafnie ocenione jako nie pozwalające na jednoznaczne stwierdzenie, jaki wpływ ma przedmiotowa stacja bazowa na bezpieczeństwo życia i zdrowia ludzkiego, czy też jaki pozostaje jej wpływ na środowisko. Wyjaśnić również trzeba, że brak zastrzeżeń wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska czy też państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, co do kierowanych do tych organów zawiadomień o badanym zakresie pola elektromagnetycznego, nie dowodzi, że przedmiotowa stacja bazowa telefonii komórkowej jest zgodna z wymaganiami ochrony środowiska. Oczywistym jest przy tym, że powyższe nie zwalniało organów nadzoru budowlanego od zbadania, czy stacja ta zagraża bezpieczeństwu i zdrowiu. W analizowanym przypadku, organy podjęły próby aby uzyskać materiał dowodowy, który pozwoliłby na wyeliminowanie istniejących wątpliwości. Wobec powyższego Sąd za niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP, a także art. 51 ust. 1 i art. 81c ust. 1, 2 i 4 u.p.b. Niezrozumiałe są zarzuty naruszenia art. 7a i 7b k.p.a. Pierwszy z wymienionych przepisów odnosi się do rozstrzygania "na korzyść strony" wyłącznie wątpliwości co do stanu prawnego, a nie stanu faktycznego sprawy. Strona skarżąca nie wskazuje przy tym, jakie to rozbieżne rezultaty wykładni normy prawnej stosowanej w tej sprawie uzasadniają wdrożenie zasady rozstrzygania wątpliwości co do prawa na jej korzyść. W gruncie rzeczy nie wiadomo też na czym miałoby polegać naruszenie zasady współdziałania organów administracji publicznej (art. 7b k.p.a.). Skarżąca nie wskazuje, w zakresie jakich informacji pochodzących od innych organów istniała potrzeba współdziałania. Pozbawione podstaw są zarzuty dotyczące braku dokładnego wskazania urządzeń, które mają podlegać rozbiórce. Zdaniem autora skargi decyzja rozbiórkowa, jako podlegająca wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej, powinna możliwie precyzyjnie opisywać zakres sprawy i obowiązek o charakterze niepieniężnym. Decyzja w tym kształcie – jak twierdzi pełnomocnik – nie nadaje się natomiast do wykonania, a organ nie dokonał w tym zakresie niezbędnych ustaleń. Z taką argumentacją nie sposób się zgodzić. Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nakazano Spółce rozbiórkę wybudowanej stacji bazowej telefonii komórkowej o oznaczeniu [...], zlokalizowanej na budynku handlowo-usługowym w B. przy ul. [...] (dz. nr ew. gr. [...]). Opis inwestycji podlegającej rozbiórce jest na tyle precyzyjny, że nie ma wątpliwości, jakiego obiektu dotyczy nałożony obowiązek. Wskazano rodzaj obiektu, jego oznaczenie i dokładną lokalizację. Dodać przy tym trzeba, że we wskazanej w decyzji lokalizacji znajduje się jedynie przedmiotowa stacja bazowa, stąd nie powinno budzić wątpliwości, jakiego obiektu dotyczy decyzja rozbiórkowa. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. Sąd zauważa, że organ I instancji przed wydaniem pierwotnej decyzji rozbiórkowej z dnia [...] grudnia 2017 r., uchylonej następnie przez organ nadzoru budowlanego II instancji, odstąpił od zastosowania art. 10 § 1 k.p.a. uznając, że załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego budynków znajdujących się w sąsiedztwie inwestycji. Uczyniono przy tym zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 10 § 3 k.p.a. i sporządzono adnotację wskazującą na przyczyny odstąpienia od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy również odstąpił od zastosowania w sprawie art. 10 § 1 k.p.a., powołując się na przesłanki zawarte w art. 10 § 2 k.p.a. Abstrahując od zasadności odstąpienia od zawiadomienia stron o zebranym materiale dowodowym, Sąd zwraca uwagę, że nawet istnienie jakiegokolwiek naruszenia w tym zakresie, nie stanowi samo w sobie podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Konieczne jest bowiem wykazanie, że uchybienie, jeżeli rzeczywiście istnieje, mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Na aprobatę nie zasługują zaś ogólnikowe twierdzenia pełnomocnika, że Spółka oczekiwała na poinformowanie o zebranym materiale, aby móc się do niego odnieść i przedłożyć ewentualnie dodatkowo analizy, czy badania. Tyle, że Spółka w toku prowadzonego postępowania była zobowiązywana do przedłożenia określonych dokumentów i nie wywiązywała się z adresowanych do niej wezwań w terminach wyznaczonych przez organ. W takim przypadku nie można mówić o uniemożliwieniu skorzystania przez Spółkę z przysługujących jej praw. Poza tym, po złożeniu odwołania od decyzji z dnia [...] października 2018 r. do akt sprawy dołączone zostały jedynie materiały nadesłane przez Spółką wraz ze złożonym środkiem odwoławczym. Żadnych innych dowodów organ odwoławczy nie przeprowadzał. Wobec powyższego brak zawiadomienia, o którym mowa w art. 10 § 1 k.p.a. nie miał zdaniem Sądu wpływu na wynik tej sprawy. Przy czym, odstąpienie od zastosowania tego przepisu Sąd uznał za prawidłowe, bowiem w analizowanym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, że załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego budynków znajdujących się w sąsiedztwie inwestycji, natomiast zawiadamianie o możliwości zapoznania się z zebranymi materiałami licznie występujących w sprawie uczestników, wpłynęłoby na zwłokę w wydaniu decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło