II SA/Bk 1819/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Barbara Romanczuk, Protokolant referent stażysta Emilia Jarząbska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi adwokat J. P. – K. na akt Burmistrza Miasta Wysokie Mazowieckie z dnia 8 października 2025 r. nr Or.5343.13.1.2024 w przedmiocie wynagrodzenia reprezentanta dziecka uchyla zaskarżony akt. Burmistrz Miasta Wysokie Mazowieckie (dalej: Burmistrz") prowadził, wszczęte z urzędu 6 listopada 2024 r., postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie M. S. i jej małoletnich dzieci P. S. i P. S.1 oraz M. S. i jego małoletniego dziecka O. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. P. nr [...] w W. Wnioskiem z 26 listopada 2024 r. Burmistrz zwrócił się do Sądu Rejonowego w W. [...] Wydziału [...] o ustanowienie kuratora m.in. dla małoletnich P. S. i P. S.1, w celu reprezentowania ich interesów w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie ich z pobytu stałego w ww. lokalu. Burmistrz wskazał we wniosku, że wedle informacji uzyskanych od zarządcy ww. budynku, nie zamieszkują oni pod adresem zameldowania, miejsce ich pobytu nie jest znane, zaś w związku z trwającą inwestycją budowlaną budynek ten został rozebrany. Wniosek został złożony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. Postanowieniem z [...] grudnia 2024 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w W. [...] Wydział [...] ustanowił dla małoletnich P. S. i P. S.1 reprezentanta w osobie adwokat J.P., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w W. przy ul. J. [...], w celu reprezentowania ich interesów w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego. Jednocześnie zobowiązano adwokat J.P do składania sądowi opiekuńczemu co cztery miesiące, informacji o jej działalności, począwszy od daty uprawomocnienia się orzeczenia. W trakcie postępowania przesłuchano trzech świadków (co miało miejsce 30 stycznia 2025 r.), zaś zawiadomieniem z 30 stycznia 2025 r. organ poinformował o zakończeniu postępowania administracyjnego oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Postępowanie zakończyło się decyzją Burmistrza z 7 lutego 2025 r. znak Or.5343.13.1.2024 o wymeldowaniu M.S. i małoletnich P.S. i P.S.1 z pobytu stałego z ww. lokalu. Decyzję doręczono adwokat J.P. 7 lutego 2025 r. Wnioskiem z 19 lutego 2025 r. adwokat J.P. zwróciła się do Burmistrza o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji reprezentanta ww. małoletnich w postepowaniu o ich wymeldowanie z pobytu stałego, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości, ani w części. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wykonała szereg czynności w postepowaniu, w tym zapoznała się z dokumentacją zgromadzoną w sprawie oraz dokonała oceny zasadności i prawidłowości wydanej decyzji, co w jej ocenie uzasadnia przyznanie wynagrodzenia. Postanowieniem z 19 marca 2025 r. znak: Or.5343.13.1.2024 Burmistrz przyznał adwokat J.P. wynagrodzenie w wysokości po 60,00 zł netto, powiększone o podatek VAT w wysokości 13,80 zł, co łącznie dało kwotę 73,80 zł brutto z tytułu reprezentowania każdego z małoletnich (73,80 zł x 2) w postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego. Uzasadniając wysokość wynagrodzenia organ wskazał, że zastosowano odpowiednio przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. 2018 r., poz. 536; dalej: "rozporządzenie MS"). Organ wyjaśnił, że w przepisach k.p.a. brak jest regulacji dotyczącej sposobu określenia wynagrodzenia w takich przypadkach, w związku z czym zastosowano analogię legislacyjną. Biorąc zaś pod uwagę § 1 ust. 1 rozporządzenia MS, wedle którego wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. 2017 r., poz. 2368; dalej: "PoA"), jednak nie mniej niż 60 zł, a także § 1 ust. 2 rozporządzenia MS stanowiącego, że wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1 ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju, organ sięgnął do regulacji § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2023 r., poz. 1964; dalej: "rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie"), pomniejszając jednak wskazaną tam kwotę 480 zł (za czynności adwokackie z tytułu reprezentacji przed sądami administracyjnymi) do poziomu 40% (wedle § 1 ust. 1 rozporządzenia MS). Na podstawie powyższych przepisów organ uznał, że wynagrodzenie powinno oscylować w granicach od 60 zł (poziom minimalny) do 192 zł (40% stawki z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie). Biorąc zaś pod uwagę nakład pracy przedstawiciela osoby nieobecnej, organ doszedł do przekonania o przyznaniu wynagrodzenia w kwocie 60 zł netto. Wyjaśnił, że jego aktywność w postępowaniu ograniczyła się do odbioru korespondencji kierowanej przez organ oraz złożenia wniosku o wynagrodzenie, bez podejmowania dodatkowych aktywności procesowych takich jak: zapoznanie się z aktami postepowania, składanie wniosków dowodowych, czy udział w przesłuchaniach świadków. Z uwagi na charakter sprawy oraz dyscyplinę finansów publicznych organ uznał za zasadne przyznanie wynagrodzenia w najniższej wysokości. Adwokat J.P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (dalej: "WSA w Białymstoku") na ww. postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 99³ § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: k.r.o.) przez jego niezastosowanie, co skutkowało także niezastosowaniem § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2024 r., poz. 763; dalej: "rozporządzenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej"), w zw. z art. 29 PoA. Skarżąca wskazała, że powinna otrzymać wynagrodzenie w wysokości stawki minimalnej, tj. 480 zł netto, powiększonej o podatek VAT. Zaznaczyła, że jej czynności nie ograniczały się jedynie do odbioru pism, lecz obejmowały również analizę akt sprawy, orzeczeń wydanych w sprawie oraz składanie sprawozdań sądowych. Wyrokiem z 17 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 635/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżony akt, uznając, że mimo wadliwej nazwy nadanej przez organ (postanowienie), przyznanie wynagrodzenia reprezentantowi małoletniego jest aktem z zakresu administracji publicznej, podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Posiłkując się orzecznictwem sąd uznał, że o takim akcie można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (m.in. uchwała 7 sędziów NSA z 4 lutego 2008 r.; I OPS 3/07; dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Sąd podkreślił przy tym, że akt, od czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. odróżnia jego sformalizowany charakter, który przejawia się w tym, że przybiera on formę pisma, wykazu itd. Wskazał, że obowiązujące przepisy nie dają podstawy do wydania decyzji lub postanowienia w przedmiocie przyznania wynagrodzenia reprezentantowi małoletniego, który jest podmiotem niepodporządkowanym służbowo i organizacyjnie organowi administracji, zaś jego rolą jest ochrona interesów strony. Mandat swój czerpie z orzeczenia sądu powszechnego, wskazującego go jako reprezentanta strony. Jego uprawnienie do uzyskania wynagrodzenia jest nierozerwalnie związane z wykonywaniem powierzonych mu zadań, a zatem rozstrzygnięcie w tym przedmiocie pozostaje w zakresie administracji publicznej. Oceniając zaś legalność zaskarżonego aktu sąd stwierdził, że jakkolwiek wniosek Burmistrza o ustanowienie kuratora dla małoletnich w postępowaniu administracyjnym został złożony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony; to z postanowienia sądu powszechnego o ustanowieniu dla małoletnich reprezentanta w osobie skarżącej adwokat, wynika, że zostało ono wydane na podstawie art. 99 § 1 k.r.o., zgodnie z którym dla dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską, którego żadne z rodziców nie może reprezentować, sąd opiekuńczy ustanawia reprezentanta dziecka. Zgodnie z art. 991 § 1 k.r.o. reprezentantem dziecka może być adwokat lub radca prawny wykazujący szczególną znajomość spraw dotyczących dziecka w sprawach, w których wymagana jest reprezentacja (§ 2). Sąd zwrócił uwagę, że 29 sierpnia 2023 r. przepis ten uległ nowelizacji polegającej na zastąpieniu kuratora reprezentantem małoletniego (ustawa z 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. poz. 1606 ze zm.). Sąd zwrócił przy tym uwagę, że wraz z ww. nowelizacją zmieniono również art. 993 k.r.o. dodając § 3, zgodnie z którym "Do ustalenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków reprezentanta dziecka będącego adwokatem lub radcą prawnym stosuje się odpowiednio przepisy wykonawcze wydane m.in. na podstawie art. 29 ust. 2 PoA. Dalej sąd zauważył, że do regulacji dotychczasowej, nierozróżniającej podmiotów wyznaczonych jako kuratorzy małoletniego (art. 993 k.r.o.), dodano regulację wprowadzającą takie rozróżnienie. Z cytowanego przez sąd uzasadnienia projektu nowelizacji (druk nr IX.3309) wynika zaś, że projektowana zmiana art. 993 k.r.o. zmierza do odróżnienia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez reprezentanta dziecka w sytuacji, gdy rolę tę pełni adwokat lub radca prawny od sytuacji, gdy rolę tę pełni inna osoba, bowiem ze względu na wykwalifikowane kompetencje adwokata i radcy prawnego, niezbędne jest odróżnienie ich sytuacji od innych osób w pełnieniu przez nich roli reprezentanta dziecka. Zgodnie zaś z nowym brzmieniem art. 993 k.r.o.: § 1. O wynagrodzeniu reprezentanta dziecka i zwrocie poniesionych przez niego wydatków orzeka sąd lub organ państwowy, przed którym dziecko jest reprezentowane, stosując przepisy właściwe dla danego postępowania; § 2. Wysokość wynagrodzenia reprezentanta dziecka niebędącego adwokatem lub radcą prawnym i zwrot poniesionych przez niego wydatków w postępowaniu innym niż cywilne ustala się na podstawie przepisów określających wysokość wynagrodzenia i zwrot wydatków kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej. W konsekwencji sąd wskazał, że w sprawie zastosowanie znajdzie wprost przepis art. 99³ § 3 k.r.o., który w sposób jednoznaczny i bezpośredni odsyła do rozporządzeń regulujących wysokość wynagrodzenia pełnomocników z urzędu (art. 29 ust. 2 PoA). Nie ma zatem obecnie możliwości, by wbrew wyraźnemu brzmieniu art. 99³ §3 k.r.o., nadal odwoływać się do rozporządzenia MS, zaś ustalenie w ten sposób wynagrodzenia sąd uznał za naruszające w sposób istotny prawo materialne. Końcowo sąd zalecił organowi, aby ponownie rozpoznając sprawę, uwzględnił ocenę prawną sformułowaną przez sąd oraz rozstrzygnął na podstawie aktualnej podstawy prawnej w tego typu sprawach. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ wydał dnia 9 października 2025 r. akt z zakresu administracji publicznej nr Or.5343.13.1.2024, na mocy którego odmówił adwokat J.P. przyznania wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji reprezentanta małoletnich P.S. i P.S.1 w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie z pobytu stałego. W podstawie prawnej aktu powołano art. 993 § 1 i 3 k.r.o. w zw. z art. 29 ust. 2 PoA w zw. z § 1 rozporządzenia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu zaś organ przytoczył ww. regulacje oraz dodatkowo zacytował art. 4 ust. 1 PoA, natomiast odnosząc się do dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, stwierdził, że WSA w Białymstoku w uzasadnieniu wyroku z 17 czerwca 2025 r. nie odniósł się do kwestii nakładu pracy reprezentanta w postępowaniu, która to kwestia była znacząca dla organu wydającego uchylony akt. Dalej organ odwołał się do orzecznictwa definiującego pomoc prawną udzieloną przez adwokata z urzędu, zawracając uwagę na konieczność wykonywania jej w zgodzie z zasadami profesjonalizmu, czemu nie odpowiada wniesienie oczywiście nieuzasadnionego środka zaskarżenia, w którym to przypadku sądy orzekają o braku zasadności przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W ocenie organu, skoro sporządzenie i wniesienie oczywiście nieuzasadnionego środka zaskarżenia nie jest uznawane za udzielenie pomocy prawnej, to tym bardziej za udzielenie takiej pomocy nie może być traktowana zupełna bierność reprezentanta małoletniego będącego adwokatem w postępowaniu administracyjnym. Organ wskazał, że ustanowiony w sprawie reprezentant nie wykonał jakiejkolwiek czynności, która mogłaby być kwalifikowana jako pomoc prawna podejmowana celem reprezentowania interesów małoletnich. W szczególności reprezentant nie składał wniosków dowodowych, nie brał udziału w czynnościach przesłuchania świadków oraz nie zapoznawał się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym (wbrew treści wniosku o przyznanie wynagrodzenia). W ocenie organu, w świetle powyższego nie sposób uznać, że dokonał on oceny zasadności i prawidłowości wydanej decyzji, ponieważ nie znając materiału dowodowego, nie mógł tego przeprowadzić w sposób rzetelny. Jedyna zaś aktywność jaką wykazał reprezentant, była związana z wniesieniem środków zaskarżenia (zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży oraz skargi do WSA w Białymstoku) od aktu administracji w przedmiocie przyznania kosztów wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji reprezentanta. Czynności te, w ocenie organu, nie mogą być uznane za pomoc prawną podejmowaną w interesie reprezentowanych małoletnich. Końcowo organ stwierdził, że skoro zrównano stawki adwokatów świadczących pomoc prawną z urzędu ze stawkami adwokatów świadczących pomoc prawną jako reprezentant małoletnich, których nie mogą reprezentować rodzice, to należałoby oczekiwać od adwokata w obu kategoriach spraw porównywalnego i minimalnego poziomu zaangażowania, zaś w niniejszej sprawie takiego zaangażowania zabrakło. Skargę na ww. akt wniosła do sądu administracyjnego adwokat J.P., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 993 § 3 k.r.o., § 2 i § 4 pkt 1 w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, w zw. z art. 29 PoA. przez ich niezastosowanie i odmowę przyznania wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji reprezentanta małoletnich w postępowaniu administracyjnym. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego aktu przez przyznanie na jej rzecz tytułem wynagrodzenia za reprezentowanie małoletniego P.S. w postępowaniu administracyjnym do kwoty 590,40 zł (w tym 110,40 zł podatku VAT) oraz wynagrodzenia z tytułu reprezentowania małoletniego P.S.1 w postępowaniu administracyjnym do kwoty 590,40 zł (w tym 110,40 zł podatku VAT). Odnosząc się do przyczyn odmowy przyznania jej wynagrodzenia z ww. tytułu, skarżąca wskazała, że czynności reprezentanta nie ograniczają się jedynie do odbioru korespondencji, polegają również m.in. na analizie dokumentów, orzeczeń wydanych w sprawie oraz na składaniu informacji o działalności reprezentanta do sądu. W sytuacji zaś, gdy wskutek poczynionych ustaleń co do zasadności wymeldowania osoby małoletniej, jej reprezentant uzna, że brak jest podstaw do skarżenia decyzji, nie sposób uznać, że winien on składać właściwy środek prawny. To bowiem od merytorycznej znajomości stanu faktycznego oraz przepisów prawa przez reprezentanta, zależy podjęcie przez niego decyzji o wniesieniu, bądź nie, środka zaskarżenia. Znajomość stanu faktycznego sprawy nie wynika jedynie na osobistym udziale w przesłuchaniu świadków, czy zapoznawaniu się z dokumentami zgromadzonymi w budynku urzędu, ale też polegać może na osobistym zaangażowaniu w ustalenie, czy rzeczywiście budynek, z którego osoba małoletnia ma być wymeldowana istnieje. W sytuacji gdy reprezentant ustanowiony dla małoletnich posiadał wiedzę o tym, że budynek nr [...] położony przy ul. P. w W. został rozebrany, obecność reprezentanta podczas czynności przesłuchania świadków wydawała się zbędna. Brak skarżenia decyzji, w sytuacji gdy spełnione zostały przesłanki do wymeldowania, nie może natomiast być uznana za bierność i w efekcie skutkować odmową przyznania wynagrodzenia. Końcowo skarżąca adwokat zwróciła uwagę, że obowiązek ustanowienia reprezentanta małoletniego wynika z przepisów prawa. Przepisy te przewidują również, że za pełnienie ww. funkcji należne jest wynagrodzenie. Nie jest zaś rolą organów administracji uznaniowe ustalanie, czy i w jakiej wysokość wynagrodzenie to przysługuje. Skarżąca zwróciła również uwagę na niekonsekwencję w rozstrzygnięciach organu administracji publicznej, skoro uchylonym uprzednio aktem z 19 marca 2025 r. przyznano jej wynagrodzenie (choć nie w kwotach rzeczywiście należnych), natomiast zaskarżony akt prezentuje odmienne stanowisko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Organ wskazał ponadto, że samo ustanowienie adwokata reprezentantem małoletniego w postępowaniu administracyjnym nie obliguje organu do przyznania mu wynagrodzenia, w szczególności jeżeli wskutek braku działań reprezentanta w sprawie, pełnienie przez niego tej funkcji jest iluzoryczne. Wynagrodzenie pełni bowiem funkcję ekwiwalentu. Odnosząc się natomiast do wywiedzionych w uzasadnieniu skargi twierdzeń co do przyczyn braku udziału reprezentanta w czynnościach przesłuchania świadków oraz braku zaskarżenia decyzji kończącej postepowanie, organ wskazał, że we wniosku o przyznanie wynagrodzenia, jak i w uprzednio wywiedzionej skardze na akt z 19 marca 2025 r., nie była podnoszona okoliczność, że reprezentant czynił we własnym zakresie ustalenia co do stanu budynku związanego z adresem zameldowania. Organ zwrócił uwagę, że fakt ten wynikał z treści uzasadnienia decyzji o wymeldowaniu, a reprezentant nie składał w tym zakresie pism i wniosków dowodowych, celem dowiedzenia takiej okoliczności. Ponadto w ocenie organu składanie informacji o działalności reprezentanta do sądu nie jest czynnością z zakresu świadczenia pomocy prawnej, a służy jedynie kontroli sądu rodzinnego co do wywiązywania się przez reprezentanta z jego obowiązków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Rozpoznawana sprawa stanowi kontynuację sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej adwokat J.P. z 19 lutego 2025 r., którym zwróciła się ona do Burmistrza o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji reprezentanta małoletnich P.S. i P.S.1 w postępowaniu o ich wymeldowanie z pobytu stałego z lokalu nr [...] usytuowanego w budynku położonym przy ul. P. nr [...] w W.. Przypomnieć w tym względzie wypada, że na wniosek Burmistrza, postanowieniem z [...] grudnia 2024 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w W. [...] Wydział [...] ustanowił dla ww. małoletnich reprezentanta w osobie adwokat J.P., w celu reprezentowania ich interesów w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego, zobowiązując jednocześnie skarżącą adwokat do składania sądowi opiekuńczemu co cztery miesiące, informacji o jej działalności, począwszy od daty uprawomocnienia się tego orzeczenia. Rzeczone postępowanie administracyjne zakończyło się decyzją Burmistrza z 7 lutego 2025 r. znak Or.5343.13.1.2024 o wymeldowaniu m.in. małoletnich P.S. i P.S.1 z pobytu stałego z ww. lokalu. Decyzję doręczono skarżącej adwokat 7 lutego 2025 r., zaś wnioskiem z 19 lutego 2025 r. wystąpiła ona do Burmistrza o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji reprezentanta ww. małoletnich w postępowaniu o ich wymeldowanie z pobytu stałego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wykonała szereg czynności w postępowaniu, w tym zapoznała się z dokumentacją zgromadzoną w sprawie oraz dokonała oceny zasadności i prawidłowości wydanej decyzji. Uprzednio wydanym aktem z 19 marca 2025 r (wadliwie nazwanym przez organ postanowieniem) Burmistrz przyznał skarżącej adwokat wynagrodzenie w wysokości po 60,00 zł netto, powiększone o podatek VAT w wysokości 13,80 zł, co łącznie dało kwotę 73,80 zł brutto z tytułu reprezentowania każdego z ww. małoletnich (73,80 zł x 2) w postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego. Prawomocnym wyrokiem WSA w Białymstoku z 17 czerwca 2025 r. (sygn. akt II SA/Bk 635/25), wydanym na skutek rozpoznania skargi skarżącej adwokat, uchylono jednak ww. akt, dokonując w uzasadnieniu wyroku oceny prawnej oraz precyzując wskazania co do dalszego postępowania, które na mocy art. 153 p.p.s.a. wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Art. 170 p.p.s.a stanowi zaś, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W konsekwencji zarówno organ załatwiający wniosek skarżącej adwokat, jak i sąd administracyjny orzekający w niniejszej sprawie, pozostają związani oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w ww. prawomocnym wyroku. WSA w Białymstoku w uzasadnieniu wyroku z 17 czerwca 2025 r. w sposób jednoznaczny przesądził przede wszystkim o tym, że przyznanie wynagrodzenia reprezentantowi małoletniego jest aktem z zakresu administracji publicznej, podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a dotyczącym uprawnień wynikających z przepisów prawa, innym niż decyzja lub postanowienie. Sąd orzekający w sprawie ów pogląd podziela i przychyla się tym samym do wypracowanego na tym gruncie orzecznictwa powołanego w uzasadnieniu wyroku WSA w Białymstoku z 17 czerwca 2025 r., nie widząc potrzeby ponownego przytaczania argumentacji przemawiającej za powyższym, tym bardziej, że organ argumentację tą uwzględnił wydając akt, a nie postanowienie. Na marginesie należy zauważyć, że skarga została wywiedziona przez skarżącą adwokat w terminie, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. (tj. w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżąca dowiedziała się o wydaniu aktu), bowiem akt doręczono jej 8 października 2025 r., zaś skarga została wniesiona 15 października 2025 r. - co przesądza o dopuszczalności skargi i umożliwia przystąpienie do oceny legalności zaskarżonego aktu. Przechodząc do oceny legalności ww. aktu, zauważyć należy, że WSA w Białymstoku przesądził w wyżej powołanym wyroku także o tym, że w sprawie o przyznanie wynagrodzenia reprezentantowi małoletniego będącego adwokatem, od dnia 29 sierpnia 2023 r. (a więc również w kontrolowanej sprawie) zastosowanie mają znowelizowane przepisy art. 993 k.r.o., które odnoszą wprost do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 29 ust. 2 PoA. (art. 993 § 1 i § 3 k.r.o.), a więc do rozporządzenia regulującego wysokość wynagrodzenia adwokata za pomoc prawną udzieloną z urzędu (rozporządzenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej). Sąd polecił w tym względzie, aby ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględnił ocenę prawną sformułowaną przez sąd oraz rozstrzygnął na podstawie aktualnej podstawy prawnej w tego typu sprawach. Organ natomiast wydał zaskarżony akt, co prawda stosując ww. regulacje prawne, jednakże sposób dokonanej subsumpcji, skutkującej odmową przyznania skarżącej adwokat wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji reprezentanta małoletnich w postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego, nie zasługuje na aprobatę sądu. Przede wszystkim zaważyć należy, że zgodnie z art. 99 § 1 k.r.o. dla dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską, którego żadne z rodziców nie może reprezentować, sąd opiekuńczy ustanawia reprezentanta dziecka. Z kolei art. 991 § 1 k.r.o. stanowi, że reprezentantem dziecka może być ustanowiony adwokat lub radca prawny, który wykazuje szczególną znajomość spraw dotyczących dziecka, tego samego rodzaju lub rodzajowo odpowiadających sprawie, w której wymagana jest reprezentacja dziecka, lub ukończył szkolenie dotyczące zasad reprezentacji dziecka, praw lub potrzeb dziecka. W przypadku zaś gdy stopień skomplikowania sprawy tego nie wymaga, w szczególności gdy sąd opiekuńczy określi szczegółowo treść czynności, reprezentantem dziecka może zostać ustanowiona również inna osoba posiadająca wyższe wykształcenie prawnicze i wykazująca znajomość potrzeb dziecka. Jeżeli szczególne okoliczności za tym przemawiają, reprezentantem dziecka może zostać ustanowiona także osoba nieposiadająca wyższego wykształcenia prawniczego – o czym stanowi art. 991 § 2 k.r.o. Z powyższego wynika zatem, że ustanowienie reprezentanta dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską (....), którego żadne z rodziców nie może reprezentować – np. z powodu braku informacji o miejscu i adresie ich przebywania – co de facto stanowiło powód wystąpienia przez organ do sądu powszechnego z wnioskiem w trybie art. 34 § k.p.a., było w sprawie o wymeldowanie małoletnich czynnością obligatoryjną, bez której rzeczone postępowanie administracyjne nie mogłoby się zakończyć. Zauważyć przy tym należy, że mimo wskazania przez organ w treści ww. wniosku babci małoletnich D.S>, która (co wynika z akt administracyjnych sprawy o wymeldowanie) podała pewne informacje wskazujące na kraj przebywania małoletnich i ich matki (protokół przesłuchania świadka z 26 listopada 2024, bez nr), sąd powszechny postanowił ustanowić dla nich reprezentanta w osobie będącej pełnomocnikiem profesjonalnym, co oznacza, że odstąpił od możliwości ustanowienia takim reprezentantem innej osoby, nie posiadającej takich kwalifikacji (art. 991 § 2 k.r.o.). Powyższe świadczy samo w sobie o wyższym (w ocenie sądu powszechnego) stopniu skomplikowania sprawy, aniżeli uzasadniający ustanowienie małoletnim reprezentanta w osobie z nimi spokrewnionej oraz implikuje konieczność udziału adwokata w tym postępowaniu Powyższe zaś przemawia za przyznaniem racji skarżącej adwokat, że obowiązek ustanowienia reprezentanta małoletniego wynika z przepisów prawa (art. 99 § 1 k.r.o.), które przewidują również, że za pełnienie ww. funkcji należne jest wynagrodzenie, o którym orzeka sąd lub organ państwowy, przed którym dziecko jest reprezentowane, stosując przepisy właściwe dla danego postępowania (art. 993 § 1 k.r.o.). Obecne zaś brzmienie przepisów rozróżnia regulacje, na podstawie których ustala się wysokość tego wynagrodzenia – zależnie od tego, czy reprezentantem dziecka ustanowiono adwokata (radcę prawnego), czy inną osobę (gdy stopień skomplikowania sprawy tego nie wymaga, w szczególności gdy sąd opiekuńczy określi szczegółowo treść czynności lub jeżeli szczególne okoliczności za tym przemawiają – art. 991 § 2 k.r.o.). Skoro zaś w niniejszej sprawie reprezentantem małoletnich ustanowiono pełnomocnika profesjonalnego w osobie skarżącej adwokat, oznacza to, że okoliczności, o których mowa w art. 991 § 2 k.r.o. nie stwierdzono, a tym samym sąd powszechny uznał za konieczny udział adwokata w postępowaniu o wymeldowanie małoletnich. W takiej zaś sytuacji, Burmistrz obowiązany był zastosować art. 993 § 1 k.r.o. oraz orzec o wynagrodzeniu reprezentanta dziecka będącego adwokatem, na podstawie przepisów, o których mowa w art. 993 § 3 k.r.o. (przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 29 ust. 2 PoA). Taką też ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania, zawarł WSA w Białymstoku w uzasadnieniu wyroku z 17 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 635/25. Przypomnieć raz jeszcze wypada, że na podstawie art. 153 i art. 170 p.p.s.a. wiążą one w niniejszej sprawie Burmistrza, którego akt stanowił wówczas przedmiot zaskarżenia, a także sąd orzekający w obecnym składzie. W ocenie sądu organ nie wykonał w całości zaleceń zawartych w powyższym wyroku, bowiem mimo powołania w zaskarżonym akcie właściwej ustawowej podstawy prawnej (art. 993 § 1 i § 3 k.r.o. w zw. z art. 29 ust. 2 PoA), odmówił przyznania wynagrodzenia skarżącej adwokat; odmowę tą uzasadniając biernością skarżącej. Organ wskazał przy tym na art. 4 ust. 1 PoA, wedle którego zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. W tym (zdaje się) względzie organ uznał, że ustanowiony w sprawie reprezentant nie wykonał jakiejkolwiek czynności, która mogłaby być kwalifikowana jako pomoc prawna podejmowana celem reprezentowania interesów małoletnich, w szczególności zaś: nie składał wniosków dowodowych, nie brał udziału w czynnościach przesłuchania świadków oraz nie zapoznawał się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W świetle powyższego nie sposób zaś zdaniem organu uznać, że dokonał on oceny prawidłowości wydanej decyzji, bowiem nie znając materiału dowodowego, nie mógł jej przeprowadzić w sposób rzetelny. Organ ponadto odwołał się do orzecznictwa, stanowiącego, że sporządzenie i wniesienie oczywiście nieuzasadnionego środka zaskarżenia koliduje z zasadami profesjonalizmu (wymaganego od adwokata) i nie jest uznawane przez sądy za udzielenie pomocy prawnej. Organ pomija jednak istotną okoliczność, na którą uwagę zwróciła skarżąca adwokat, tj., że czynności reprezentanta małoletniego będącego adwokatem nie ograniczają się jedynie do czynności wymienionych przykładowo w art. 4 ust. 1 PoA, czy do odbioru korespondencji urzędowej, albo czynności wymienionych przez organ (składanie wniosków dowodowych, udział w przesłuchaniu świadków, zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym), ale polegają również m.in. na analizie dokumentów oraz orzeczeń wydanych w sprawie. Ze skargi natomiast wynika, że wskutek analizy treści decyzji kończącej postępowanie o wymeldowanie oraz wobec ustalenia faktu, że rzeczywiście budynek, z którego małoletni mieli być wymeldowani został rozebrany (zatem nie istnieje), skarżąca adwokat doszła do przekonania o zasadności wymeldowania małoletnich, a tym samym o braku podstaw do wniesienia środka odwoławczego od wydanej decyzji. W tym zaś kontekście znamienne jest przytoczenie przez organ orzecznictwa, które w sposób jednoznaczny kwalifikuje sporządzenie i wniesienie oczywiście nieuzasadnionego środka zaskarżenia za sprzeczne z zasadami profesjonalizmu wymaganego od adwokata i nie uzasadniające przyznania wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej w rozumieniu art. 4 ust. 1 PoA. W sprawie powyższej istniały zatem uzasadnione podstawy aby sądzić, że odwołanie od ww. decyzji będzie nosiło cechy oczywiście nieuzasadnionego środka zaskarżenia. Reasumując, przyznać należy rację skarżącej adwokat, że brak zaskarżenia decyzji o wymeldowaniu małoletnich, w sytuacji gdy spełnione zostały przesłanki do wymeldowania, nie może być poczytane za bierność adwokata i w efekcie skutkować odmową przyznania mu wynagrodzenia. W ocenie sądu dokonane przez skarżącą adwokat decyzje procesowe, świadczą o zapoznaniu się przez nią ze stanem faktycznym sprawy oraz z treścią uzasadnienia ww. decyzji, co było wymagane w celu zdecydowania o ewentualnym wniesieniu od niej środka odwoławczego. Trudno zatem uznać, jak wskazuje na to organ, że skarżąca adwokat była w postępowaniu całkowicie bierna, bowiem stanowisko to sformułowane zostało z pominięciem (powołanego wyżej) faktu, że pomoc prawna udzielana przez adwokata może przybierać różne formy, w tym także inne aniżeli te wskazane przez organ oraz wymienione przykładowo w cytowanym przez organ art. 4 ust. 1 PoA. Co więcej, adwokat jako pełnomocnik profesjonalny, samodzielnie ocenia, czy jego udział w czynnościach procesowych (takich jak m.in. przesłuchanie świadków) jest celowy i zasadny z punktu widzenia należytej reprezentacji osób małoletnich, a także, czy konieczne w tym celu jest zapoznanie się z aktami sprawy w siedzibie urzędu lub składanie wniosków dowodowych. Tym bardziej zaś w kontekście posiadanej wiedzy o tym, że budynek, z którego małoletni mają być wymeldowani nie istnieje, nie sposób stawiać skarżącej zarzut bierności, zrównany przez organ niejako "automatycznie" z brakiem świadczenia pomocy prawnej. Nie należy przy tym zapominać, że adwokat będący pełnomocnikiem profesjonalnym, a więc (teoretycznie) lepiej przygotowany merytorycznie do pełnienia funkcji reprezentanta małoletniego, aniżeli osoba nie posiadająca takiego wykształcenia kierunkowego, pozostaje niezależny w swoich działaniach, które winien podejmować kierując się przepisami prawa oraz standardami etyki adwokackiej. Wykonuje on zawód zaufania publicznego, a tym samym działa w interesie społecznym, zapewniając pomoc prawną, a podczas wykonywania obowiązków korzysta z ochrony prawnej analogicznej do funkcjonariuszy publicznych, choć sam nim w ścisłym znaczeniu nie jest. Słusznie zatem skarżąca adwokat podnosi, że do uprawnień organu nie należy uznaniowe ustalanie, czy sposób udziału pełnomocnika profesjonalnego w sprawie niejako "zasługuje" na wynagrodzenie, tym bardziej, że na mocy art. 993 § 1 i 3 k.r.o. w zw. z art. 29 ust. 2 PoA organ jest wręcz obowiązany do orzeczenia o wynagrodzeniu reprezentanta dziecka działającego w sprawie prowadzonej przez ten organ (co więcej w sytuacji, gdy, bez udziału reprezentanta małoletnich sprawa nie mogłaby zostać zakończona). W konsekwencji odmawiając przyznania skarżącej adwokat wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji reprezentanta małoletnich organ naruszył ww. przepisy w sposób istotny, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego aktu na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko, zgodnie z którym udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (zob. postanowienie z 17 września 2012 r., sygn. akt. II FZ 727/12, CBOSA). Nie budzi przy tym wątpliwości sądu, że w sprawie o wymeldowanie małoletnich reprezentowanych przez skarżącą, pomoc prawna została przez skarżącą faktycznie udzielona, nawet, jeśli jej forma mija się z oczekiwaniami organu. Zauważyć przy tym należy, że podjęcie przez skarżącą decyzji o zbędności jej uczestnictwa w czynności procesowej przesłuchania świadków, braku celowości składania wniosków dowodowych, czy zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie organu, a wreszcie o braku zasadności wniesienia odwołania od decyzji kończącej postępowanie (w kontekście posiadanej wiedzy o rozbiórce budynku, w którym położony był lokal, w którym zameldowani byli małoletni), niewątpliwie poprzedzały takie czynności jak: zapoznanie się z treścią decyzji, analiza stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz proces myślowy. Czynności te, nawet jeśli nie przybrały formy aktywnie procesowego działania przed organem administracji, zostały przez skarżącą adwokat podjęte, co niweczy twierdzenie Burmistrza o jej bierności w świadczeniu pomocy prawnej. Sąd nie ma wątpliwości co do tego, że skarżąca adwokat dopełniła należytej i wymaganej od niej staranności, w okolicznościach w jakich została ustanowiona. Podjęła ona realne i celowe czynności związane ze sprawą, w ramach reprezentacji małoletnich, nawet jeśli nie przybrały one aktywnej formy procesowej (jak wymaga tego organ). Nie oznacza to zatem, że skarżąca nie wykonała pracy, za którą (co istotne) każdemu należy się wynagrodzenie. Zdaniem sądu, działania skarżącej niewątpliwie miały na celu ochronę interesu reprezentowanych małoletnich i stanowiły element pomocy prawnej o charakterze faktycznym, za którą na podstawie art. 993 § 1 i 2 k.r.o. przysługuje jej wynagrodzenie. Naturalną konsekwencją powyższego było więc sformułowanie przez skarżącą wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, która może przybrać różną formę – zaś jedyną osobą uprawnioną do oceny zasadności i sposobu jej udzielenia w toku sprawy, jest pełnomocnik ustanowiony w sprawie (tu reprezentant małoletnich). Na marginesie sąd zauważa, że analiza akt sprawy o wymeldowanie potwierdza, że w kontekście rozbiórki budynku, w którym usytuowany był lokal, w którym zameldowani byli małoletni, podejmowanie jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej byłoby bezcelowe i świadczyłoby jedynie o iluzorycznym zaangażowaniu procesowym skarżącej adwokat, a nawet skutkowałoby niezasadnym przedłużaniem postępowania. W konsekwencji, w ocenie sądu, wystąpiły przesłanki warunkujące przyznanie skarżącej adwokat wnioskowanego wynagrodzenia, które winno zostać ustalone wedle przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 29 ust. 2 PoA, a więc na zasadzie rozporządzenia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej. § 2 pkt 1 tego aktu stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego obejmują m.in. opłatę ustaloną zgodnie z przepisami tego rozporządzenia. Wedle zaś § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-5, zaś ust. 2 precyzje warunki, których spełnienie umożliwia ustalenie opłaty w wysokości wyżej (nieprzekraczającej 600 % opłat określonych w rozdziałach 2-5). Zgodnie zaś z umiejscowionym w rozdziale 5 tego rozporządzenia § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c. - w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji, opłaty w innej sprawie aniżeli sprawy wymienione w lit. a. i b. wynoszą 480 zł. Wedle zaś § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia, opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. W ponownie prowadzonym postępowaniu Burmistrz rozpozna wniosek skarżącej adwokat z uwzględnieniem powyższych uwag oraz dokonanej przez sąd oceny prawnej, którą organ jest związany na mocy art. 153 p.p.s.a. Końcowo sąd zauważa, że niezrozumiałe jest powoływanie się przez organ na § 1 rozporządzenia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, stanowiący, że rozporządzenie określa szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu. Przepis ten nie jest bowiem adresowany do organu, lecz stanowi generalny zapis wstępny, określający materię uregulowaną powyższym aktem wykonawczym. Co więcej z uzasadnienia zaskarżonego aktu nie wynika w jakim stopniu przepis ten przełożył się na sposób rozpoznania wniosku skarżącej adwokat. Mając na uwadze powyższe sąd uchylił zaskarżony akt na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.