II SA/Bk 1822/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. W., S. W., E. A. i M. A. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z dnia 8 września 2025 r. nr B.RUZ.4217.9.2025 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego i odmowy nałożenia obowiązków likwidacji urządzeń wodnych oddala skargę. Decyzją z 8 września 2025 r. nr B.RUZ.4217.9.2025 Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, wydaną na podstawie art. 14 ust. 4 w zw. z art. 190 ust. 13 ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 960 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Giżycku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 29 kwietnia 2025 r. nr BI.ZUZ.3.534.30.2033.AJ na podstawie której: I. umarzono postępowanie administracyjne w części dotyczącej nałożenia obowiązku likwidacji urządzeń wodnych wykonanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, tj.: 1. rowów tymczasowych zlokalizowanych na działce nr geod. [...], obręb Ś., gmina B., powiat gołdapski, 2. przepustów na cieku naturalnym Dopływ spod Ś.; II. odmówiono nałożenia obowiązku likwidacji: 1. rowu na działce o nr geod. [...] wzdłuż granicy z działką o nr geod. [...], obręb Ś., gmina B., 2. rowu na granicy działek o nr geod. [...] i o nr geod. [...], obręb Ś., gmina B., powiat gołdapski, 3. robót w wodach cieku Dopływ spod Ś. Postępowanie w sprawie likwidacji urządzeń wodnych wykonanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na działkach o nr geod. [...], [...], [...], [...], [...], obręb Ś., gmina B., powiat gołdapski zostało wszczęte z urzędu 11 stycznia 2024 r. Postawę do wszczęcia postępowania stanowiły ustalenia kontroli gospodarowania wodami przeprowadzonej w dniu 30 maja 2023 r. przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie RZGW Białystok (vide: protokół kontroli nr 1/BI.RUK.451.10.2023). W trakcie prowadzonego postępowania w dniu 4 kwietnia 2024 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowych działek z udziałem ich współwłaścicieli – M. A. i S. W. Następnie organ pierwszej instancji zlecił usługę wykonania opinii biegłemu sądowemu z zakresu gospodarki wodnej, melioracji i ochrony środowiska przyrodniczego w rolnictwie celem ustalenia czy: wzdłuż granicy działek [...], [...], [...] i [...], biegnie rów czy ciek naturalny; uchodzące do ww. rowu/cieku dreny są nowo wykonane; uchodzące do rowu znajdującego się na działce [...] dreny są nowo wykonane; prace wykonane na rowie znajdującym na granicy działek nr [...] i [...] miały charakter wyłącznie prac utrzymaniowych; prace wykonane na rowie na działce [...] miały charakter wyłącznie prac utrzymaniowych. W dniu 2 października 2024 r. zostały przeprowadzone oględziny z udziałem biegłego a w dniu 19 października 2024 r. została sporządzona opinia. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że istota problemu dotyczy ustalenia czy urządzenia wodne i roboty w wodach wykonane zostały bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na obiekcie stanowiącym ciek naturalny, czy też stanowiły przebudowę urządzeń wodnych, tj. urządzeń melioracji wodnych - rowów. Odnosząc się do tego zagadnienia organ wskazał, że Dopływ spod Ś. został zakwalifikowany jako ciek naturalny w obszarze JCWP PLRW700009582529 ujętym w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 29 listopada 2022 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 207), a wcześniej jako JCWP PRLW700018582529 ujętym w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 18 października 2016 r. Organ podniósł, że przy wyznaczaniu zlewni jednolitych części wód powierzchniowych brano pod uwagę dane zawarte w Mapie Podziału Hydrograficznego Polski (MPHP), aktualne na dzień sporządzania planów. Podkreślono, że dane zawarte w MPHP podlegają stałej aktualizacji, albowiem informacje tam wykazane stanowią podstawę oficjalnego podziału Polski pod kątem hydrografii. Organ stwierdził, że plan gospodarowania wodami na obszarze dorzeczy, który zatwierdza wyznaczone jednolite części wód powierzchniowych (JCWP), ma największą moc dowodową, gdyż jest zatwierdzony przez Radę Ministrów rozporządzeniem, jest publikowany w Monitorze Polskim, a zatem stanowi obowiązujący akt prawa. Dodatkowo wskazano, że biegły w swojej opinii, powołując się na zapisy załącznika do ww. rozporządzenia także stwierdził, że Dopływ spod Ś. jest ciekiem naturalnym, a nie jak twierdzą odwołujący - rowem melioracyjnym. Organ podniósł przy tym, że w postępowaniu administracyjnym strona może samodzielnie poszukiwać i dostarczać dowody na poparcie swych twierdzeń. W niniejszej sprawie odwołujący przedłożyli szereg wyjaśnień, wniosków dowodowych, kopii dokumentów urzędowych, które stoją w opozycji do treści załącznika do rozporządzenia. Przy czym aby obalić domniemanie zgodności z prawdą dokumentu urzędowego rangi rozporządzenia, strona winna oprzeć swoje twierdzenia o dokument równorzędnej wagi. Organ stanął na stanowisku, że w sytuacji, gdy odwołujący poddają w wątpliwość fakt, że Dopływ spod Ś. jest ciekiem naturalnym, powinni skorzystać z regulacji zawartej w art. 219 ustawy (ustalenie charakteru wód w drodze decyzji). Zdaniem organu skoro ciek został wykazany w treści ww. planów, to przyjąć należy, że jest ciekiem naturalnym, stanowiącym własność Skarbu Państwa. Uznanie, że prace będące przedmiotem niniejszego postępowania, wykonane zostały na cieku naturalnym, a nie na rowie melioracyjnym skutkowały przyjęciem, że: 1. prace wykonane na cieku naturalnym miały charakter utrzymaniowy, jedynie budowa (wymiana) przepustu betonowego na nową rurę wymagała uzyskania pozwolenia. Właściciele działek [...], [...], [...] i [...] dokonali samowoli prowadząc prace utrzymaniowe na terenie cieku naturalnego, będącego pod zarządem Wód Polskich, 2. prace ziemne wykonane na rowie melioracyjnym na działkach nr [...] i [...] miały charakter utrzymaniowy. Rów na dostępnych materiałach kartograficznych fotograficznych zawsze istniał lecz byt zaniedbany i niekonserwowany, 3. podobnie jak w cieku naturalnym Dopływ spod Ś. w rowie na działce nr [...] zakończenia drenażu (nie są to typowe wyloty drenarskie) były wykonane nie później niż w latach 70 XX wieku. Sama budowa drenu ceramicznego wskazuje, że był on wykonany również w podobnym okresie, 4. prace wykonane na działce nr [...] miały charakter wyłącznie utrzymaniowy, natomiast na działce nr [...] wykonano nowy rów melioracyjny bez zgody Nadleśnictwa Czerwony Dwór (na chwilę obecną właściciel działki [...]) i pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto na działce [...] i [...] wykonano, tzw. rowy tymczasowe bez pozwolenia wodnoprawnego. Oceniając prawidłowość poszczególnych rozstrzygnięć organ odwoławczy stwierdził, że zasadnie umorzono postępowanie w części dotyczącej nałożenia obowiązku likwidacji urządzeń wodnych wykonanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w zakresie rowów tymczasowych zlokalizowanych na działce o nr geod. [...]. W trakcie oględzin przeprowadzonych 4 kwietnia 2024 r. ustalono bowiem, że rowy tymczasowe, wymienione w protokole kontroli z 30 maja 2023 r. zostały zlikwidowane. Likwidacja rowów tymczasowych wykonanych bez wymaganej zgody wodnoprawnej spowodowała zmianę stanu faktycznego i prawnego - brak przedmiotu postępowania. Stąd zasadnie umorzono postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. (pkt I ppkt 1 decyzji organu pierwszej instancji). Prawidłowo także umorzono postępowanie w części dotyczącej nałożenia obowiązku likwidacji urządzeń wodnych wykonanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w zakresie przepustów na cieku naturalnym Dopływ spod Ś. W tym zakresie stwierdzono, że mamy do czynienia z urządzeniami wodnymi (przepustami na naturalnym cieku wodnym - art. 16 pkt 65 lit. a ustawy), które wykonane zostały bez wymaganej zgody wodnoprawnej i w stosunku do których nie został złożony wniosek o ich legalizację – art. 190 ust. 1 ustawy. W dalszej kolejności przytoczono treść art. 190 ust. 13 i 14 ustawy i stwierdzono, że pozostają one ze sobą w związku. Powołując się na treść wyroku NSA z 4 marca 2025 r., III OSK 1880/23 wskazano, że w hipotezie art. 190 ust. 14 ustawy formuła "właściciel urządzenia wodnego nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego" jest szeroka i w istocie obejmuje swym zakresem także sytuację, w której właściciel nie uzyskał odnośnej decyzji z tej przyczyny, że nie wystąpił z wnioskiem o jej wydanie. Ale kluczowe znaczenie mają tutaj względy natury funkcjonalnej i charakter drugiej przesłanki - sytuacja, w której likwidacja urządzenia wodnego jest niemożliwa ze względów technicznych lub ekonomicznych. Nie można zatem przyjąć, iż tylko z tego powodu, że właściciel nie wystąpił z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego organ musi orzec o obowiązku jego likwidacji i to nawet wtedy, gdy likwidacja jest niemożliwa ze względów technicznych lub ekonomicznych. Jeżeli likwidacja urządzenia jest niemożliwa ze względów technicznych lub ekonomicznych jej nakazanie nie może nastąpić - niezależnie od tego czy uprzednio właściciel wystąpił z wnioskiem o legalizację czy też nie. Postępowanie zmierzające do wydania decyzji przewidzianej w art. 190 ust. 13 ustawy staje się wtedy bezprzedmiotowe i ulega umorzeniu Odnosząc te ogólne uwagi na grunt sprawy niniejszej organ wskazał, że teren przedmiotowych działań znajduje się w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Gołdapy i Węgorapy z wyznaczonymi celami środowiskowymi obejmującymi m.in.: Ograniczenie melioracji odwodniających, w tym regulowania odpływu wody z sieci rowów, tylko do realizowanych w ramach racjonalnej gospodarki rolnej, jednak z bezwzględnym zachowaniem w stanie nienaruszonym terenów podmokłych, w tym torfowisk i obszarów wodnobłotnych oraz obszarów źródliskowych cieków. Powyższe zostało powielone w treści celów środowiskowych dla przedmiotowej JCPW PLRW700009582529. Nielegalne przepusty na cieku zostały wykonane w miejscu przepustów zlikwidowanych z uwagi na ich zły stan techniczny. Urządzenia te spełniają swoją rolę pozwalając w sposób prawidłowy kształtować stosunki wodne na przedmiotowym terenie. Przepływ w cieku jest niezakłócony i nie powoduje żadnych szkód. Likwidacja przedmiotowych przepustów byłaby technicznie nieuzasadniona i niewskazana ze względu na regulację stosunków wodnych. W takiej sytuacji bezsprzecznie należało umorzyć postępowanie w części dotyczącej nałożenia obowiązku ich likwidacji (pkt I ppkt 2 decyzji organu pierwszej instancji). W zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego odmowy nałożenia obowiązku likwidacji rowów: na działce [...] wzdłuż granicy z działką [...] i na granicy działek [...] i [...] (pkt II ppkt 1 i 2 decyzji organu pierwszej instancji) organ stwierdził, że prawidłowo roboty w obrębie tych rowów potraktowano jako związane z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji - art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Taka kwalifikacja tych robót została przyjęta przez biegłego, który stwierdził, że prace wykonane na przedmiotowych rowach miały charakter wyłącznie prac utrzymaniowych, dreny uchodzące do rowu na działce nr [...] "były wykonane nie później niż w latach 70. XX w.". Roboty takie nie są zaliczane do wykonania urządzeń wodnych i tym samym nie wymagają uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Odnośnie do pkt II ppkt 3 także stwierdzono, że prawidłowo odmówiono nałożenia obowiązku likwidacji robót w cieku Dopływ spod Ś. W tym zakresie wskazano, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 3 lit c ustawy, przepisy dotyczące wykonania urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do robót w wodach oraz innych robót, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód, stanu wód stojących i stanu wód podziemnych poza granicami nieruchomości gruntowej, na której są prowadzone te roboty. Udrożnienie przepływu cieku Dopływ spod Ś. wykonane zostało bez wymaganej zgody wodnoprawnej i objęło grunty będące własnością Skarbu Państwa. Stąd naruszone zostały prawa właścicielskie w stosunku do gruntów pokrytych wodami, co nie jest jednak przedmiotem postępowania w sprawie nielegalnie wykonanych urządzeń wodnych. Odnosząc się do kwestii własnościowych a konkretnie do zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego, poprzez przyjęcie że Dopływ spod Ś. jest własnością Skarbu Państwa i znajduje się na nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa z mocy prawa, podniesiono że nawet jeśli ewidencja gruntów obecnie nie odzwierciedla takiego stanu, to zgodnie z art. 211 ust. 1 ustawy, grunty pod wodami płynącymi stanowią własność Skarbu Państwa z mocy prawa. Wody stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego są wodami publicznymi (art. 211 ust. 3 ustawy). Ewentualne prace w obrębie tych gruntów pod wodami płynącymi powinny wiązać się z koniecznością poprawnego ustalenia linii brzegowej wód powierzchniowych oraz wydzielenia działek ewidencyjnych pod te grunty. W efekcie prowadzi to do oficjalnego potwierdzenia praw własności do gruntów pod wodami przez podmiot reprezentujący Skarb Państwa, którym w przedmiotowym przypadku byłby Dyrektor RZGW w Białymstoku PGW WP. Ciek Dopływ spod Ś. jest elementem śródlądowych wód płynących w stosunku do którego, zgodnie z art. 212 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawa właścicielskie wykonują Wody Polskie. Przepis art. 212 ust. 2 ustawy, doprecyzowuje, że Wody Polskie wykonują prawa właścicielskie w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa. Organ stwierdził, że z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Ciek spod Ś. obecnie nie ma wyznaczonej swojej własnej działki ewidencyjnej zakwalifikowanej jako Wp (wody płynące) - przepływa przez działki odwołujących. Jednakże w świetle przywołanych przepisów prawa właścicielskie do gruntu pokrytego wodami płynącymi wykonuje Skarb Państwa. Właśnie taki jest wydźwięk uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, w której nie można w żaden sposób dopatrzyć się, że błędnie uznano że pomiędzy działkami o nr geod. [...] i [...]; [...] i [...] oraz [...] i [...] lub przy granicy tych działek znajduje się jakikolwiek teren niebędący częścią składową tych działek lub niebędący częścią składową nieruchomości, w skład których te działki wchodzą. Organ podniósł, że odwołujący konsekwentnie od daty kontroli z 30 maja 2023 r., poprzez pismo z 5 czerwca 2023 r. zatytułowane "uwagi i zastrzeżenia do kontroli", jak również poprzez wnioski i uwagi przedstawiane w toku postępowania prowadzonego przed organem pierwszej instancji i w treści odwołania podważali ustalenia, poczynione w oparciu o Plany gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły. W ocenie odwołujących pismo Dyrektora Zarządu Zlewni w Giżycku PGW WP z 30 września 2021 r. wyraźnie wskazuje, że element Dopływ spod Ś. jest rowem melioracyjnym. Zdaniem organu trudno zaakceptować takie twierdzenia w kontekście zapisu w ww. piśmie, o treści "na działkach o nr geod. [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w obrębie Ś., zgodnie z ewidencją urządzeń melioracji wodnych, nie występują urządzenia melioracji wodnych". Odwołujący przedstawili również kopię wniosku o wpis w księdze wieczystej o numerze [...], złożony przez Starostę Gołdapskiego, wskazujący w ich ocenie, że przedmiotowy element, to rów szczegółowy, czyli rów melioracyjny. Zdaniem organu kopia tego dokumentu nie potwierdza w sposób niepodważalny, że wspomniane we wniosku włączenie rowu do działki sąsiedniej odnosi się właśnie do elementu Ciek spod Ś. Z kolei przedstawiona kopia wypisu z rejestru gruntów dla działki [...] z 23 listopada 2017 r. zawiera oznaczenie klasoużytku - W, co oznacza grunty pod rowami lub wodami powierzchniowymi. Natomiast kopia wypisu z rejestru gruntów dla działki [...] z 1 czerwca 2023 r. posiada już wpis - grunty pod rowami W-PsV. Po aktualizacji ewidencji gruntów, w sposób przychylny do toku rozumowania odwołujących, zmniejszyła się powierzchnia przedmiotowej działki: z 5.9700 ha na 5.7467 ha, natomiast powierzchnia gruntu pod "rowem" zwiększyła się z 0.1400 ha na 0.1644 ha. Organ podniósł, że w ewidencji gruntów i budynków stosuje się symbole, które określają zarówno rodzaj użytku gruntowego jak i klasę bonitacyjną gleby. Połączenie ich w nieprawidłowy sposób, jak w przykładzie W-PsV, wskazuje na błąd w zapisie, co w kontekście wykazanej powyżej rozbieżności w odniesieniu do wielkości obszarów gruntu w przedmiotowych wypisach z ewidencji gruntów i budynków skutkować winno uznaniem, że dokumenty te nie oddają stanu faktycznego. Z kolei w piśmie z 5 czerwca 2023 r. odwołujący powołują się na art. 12 ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, który stanowi, że wody stojące oraz wody w rowach znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią własność właściciela tej nieruchomości. Działka nr [...] w latach 2009-2010 stanowiła własność osób fizycznych. W ocenie odwołujących, skoro Starosta, jako reprezentant Skarbu Państwa zdecydował o włączeniu przedmiotowego elementu (nazywanego obecnie Dopływem spod Ś.) do działki nr [...] i zakwalifikował go jako rów, to jest to jednoznaczne z tym, że był to rów melioracyjny a nie rzeka lub inny naturalny ciek wodny. Organ odnosząc się do tego podniósł, że nie sposób stwierdzić, aby przywoływana uprzednio zmiana w księdze wieczystej dotyczyła Cieku spod Ś., a nie jakiegokolwiek innego fragmentu rowu. Konkludując rozważania w tym zakresie organ stwierdził, że po wejściu w życie obecnie obowiązującej ustawy, organami właściwymi w sprawie gospodarki wodnej oraz ochrony wód stały się organy Wód Polskich, które w swoich działaniach opierają się na aktach prawa stanowionego czyli m.in. planach gospodarowania wodami na obszarze dorzeczy, które mają dla organów Wód Polskich moc wiążącą. Odmienna ocena odwołujących w przedmiotowej kwestii, jest jedynie ich subiektywnym przekonaniem z którą w żadnej mierze nie sposób się zgodzić. W dalszej kolejności odnosząc się do zarzutów związanych z MPHP a dotyczących tego, że nie jest ona żadnym źródłem danych, zbiorem danych prowadzonych przez Wody Polskie ani zbiorem danych o charakterze urzędowym - urzędowe mogą być tylko i wyłącznie dokumenty, a MPHP powinna przedstawiać i obrazować dane wynikające z dokumentów urzędowych a także kwestionujących, że MPHP jest elementem systemu informacyjnego gospodarowania wodami, organ w sposób bardzo szczegółowy uzasadnił co zawiera MPHP, jak jest tworzona oraz jakim celom służy. W szczególności zaznaczono, że MPHP stała się podstawą wyznaczania jednolitych części wód powierzchniowych podczas przygotowywania planów gospodarowania wodami na obszarze dorzeczy od cyklu 2016-2021. Z kolei odnosząc się do zarzutu dotyczącego tego, że w rozporządzeniu w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły pod kodem JCWP PLRW700009582529, ani w żadnej innej części tego rozporządzenia (w tym w załączniku do niego) nie widnieje Ciek spod Ś. wskazano, że Polska po przystąpieniu w 2004 r. do UE została zobowiązana do wdrożenia Ramowej Dyrektywy Wodnej (RDW). Podstawowymi dokumentami planistycznymi wymaganymi przepisami RDW i ustawy są: program wodno-środowiskowy kraju (PWŚK) i plany gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy (PGW). Pierwsze Plany gospodarowania wodami na obszarze dorzeczy (na lata 2010-2015) zostały opracowane zgodnie z wymogami RDW w 2009 r. i przyjęte uchwałą Rady Ministrów z 22 lutego 2011 r. Zgodnie z zapisami RDW i ustawy, plany gospodarowania wodami są poddawane przeglądowi i aktualizacji cyklicznie, co 6 lat. Pierwsza aktualizacja tych dokumentów (I aPGW, 2 cykl planistyczny) była prowadzona w latach 2010-2015. Obecnie obowiązuje II aktualizacja planów gospodarowania wodami (II aPGW, 3 cykl planistyczny, 2016-2021). Powtórzono, że w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 29 listopada 2022 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły, wydzielono Jednolitą Część Wód Powierzchniowych RW700009582529 o nazwie Stare koryto Węgorapy, w którego zlewni znajduje się Ciek spod Ś. wydzielony jako JCWP rzeczna. W ocenie organu prowadzenie postępowania w zakresie wnioskowanym przez odwołujących było bezcelowe i sprzeczne z zasadami ekonomiki procesowej, z uwagi na fakt, że wskazywane materiały nie mogą podważyć dokumentu urzędowego, jakim są Plany Gospodarowania Wodami. Ponadto treść większości z wnioskowanych dowodów znana była organom z urzędu – z uwagi na to, że poddawane były analizie w trakcie innych postępowań prowadzonych zarówno na poziomie pierwszej, jak i drugiej instancji, gdzie stronami byli odwołujący. Odnosząc się do zarzutu nieważności z tego powodu, że decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w Giżycku PGW WP z 6 września 2022 r. nr BI.ZUZ.3.534.12.2022.EC umorzono już postępowanie w sprawie likwidacji urządzenia wodnego w postaci rowu, wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, na działce nr geod. [...], wskazano, że to postępowanie dotyczyło odcinka 30 m rowu wzdłuż granicy z działką o nr geod. [...], natomiast niniejsze postępowanie dotyczy innego odcinka tego samego rowu, który to odcinek w całości znajduje się na działce nr geod. [...]. Za bezzasadny uznano także zarzut dotyczący tego, że niniejsza sprawa nie stanowi sprawy sądowej, co za tym idzie nie występuje w niej biegły sądowy. Powołany w tej sprawie jest zatem osobą prywatną wydająca opinię. Odnosząc się do tego stanowiska przytoczono treść art. 84 § 1 K.p.a, który uprawnia organ administracji publicznej do zwrócenia się do biegłego o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Organ podniósł, że opinii sporządzonej przez biegłego sądowego z zakresu gospodarki wodnej, melioracji i ochrony środowiska w rolnictwie przyznać należy walor oficjalnego dokumentu, a zarzuty odnośnie poświadczenia przez biegłego nieprawdy, poprzez wydanie opinii sprzecznej z treścią rozporządzenia w sprawie planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły, co wynikało rzekomo z braku umiejętności czytania w języku polskim uznać należy za bezzasadne, co więcej skutkować mogą pozwem o naruszenie dóbr osobistych. Za bezzasadny uznano także zarzut błędnego uznania, że rowy odwadniające wykonane na terenie działki nr [...]: odcinek o długości ok. 54 m (równoległy do granicy z działką [...]); odcinek o długości 36,5 m w kierunku działki [...] oraz o długości ok. 95 m w kierunku działki [...], były rowami tymczasowymi. Wskazano, że w protokole kontroli z 30 maja 2023 r. zapisano, że ww. odcinki rowów kontrolowani S. W. i M. A. określili jako tymczasowe. Protokół kontroli został przez nich podpisany, tym samym potwierdzili oni zgodność informacji w nim zawartych ze stanem faktycznym. W treści odwołania podważają zatem własne słowa. Końcowo organ, ze szczególną ostrożnością stwierdził, że w sprawie w istocie rozstrzygnięto w sposób korzystny dla odwołujących, tj. nie powodujący żadnych negatywnych konsekwencji formalno-prawnych czy też ekonomicznych po ich stronie. Przedmiotem zaskarżonej decyzji nie była zmiana charakteru wód, lecz fakt realizacji określonych prac bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Usilna próba wywarcia presji na organy poprzez odwołujących, w celu uzyskania stanowiska zgodnego z własnym interesem, dającego odwołującym dalsze podstawy do zmiany kwalifikacji cieku naturalnego pn. Dopływ spod Ś. na urządzenie wodne, tj. rów – może być wyrazem chęci zmiany zagospodarowania przez nich okolicznych gruntów. Obecnie znacząca zmiana zagospodarowania przedmiotowych gruntów może być niemożliwa z uwagi na ograniczenia wynikające z obecności obszarów ochrony przyrody na przedmiotowym terenie, które to wprowadzają znaczące ograniczenia co do ewentualnej regulacji cieków naturalnych i zagospodarowania terenów bezpośrednio przylegających do tych cieków. Dalsze plany odwołujących wobec przedmiotowych gruntów nie są jednak przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego, które dotyczy nielegalnego wykonania prac na przedmiotowych gruntach, które ostatecznie spowodowało wszczęcie procedury z art. 190 ust. 13 ustawy i wydanie zaskarżonej decyzji przez organ pierwszej instancji. Skargę na tę decyzję do sądu administracyjnego wnieśli M. i S. W. oraz E. i M. A. Decyzję zaskarżono w zakresie, w jakim utrzymuje ona w mocy decyzję organu pierwszej instancji odnośnie: 1. pkt I ppkt 2 w zakresie w jakim posługuje się określeniem "na cieku naturalnym Dopływ spod Ś.", a także w zakresie uzasadnienia odnoszącego się do tego elementu; 2. pkt II ppkt 3 w zakresie w jakim posługuje się określeniem "robót w wodach cieku Dopływu spod Ś.", a także w zakresie uzasadnienia odnoszącego się do tego elementu; 3. pkt II ppkt 3 w zakresie w jakim odmawia nałożenia obowiązku likwidacji robót w wodach cieku Dopływu spod Ś. zamiast umorzyć postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe, a także w zakresie uzasadnienia odnoszącego się do tego elementu; 4. uzasadnienia w zakresie w jakim zawiera twierdzenia o nielegalnym wykonaniu urządzeń wodnych tudzież robót czy prac, wykonania pogłębienia cieku, dopuszczenia się samowoli, wykonania robót na terenie Skarbu Państwa, udrożnienia przepływu w cieku Dopływ spod Ś., a także w przedmiocie wszelkich wydanych przez organ drugiej instancji postanowień, na które skarżącym nie służyło zażalenie, zaskarżając je w całości. Zaskarżonej w takim zakresie decyzji zarzucono naruszenie: 1. art. 190 ust. 13 i ust. 14 w zw. z art. 190 ust. 1 ustawy, poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji ich niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że przepisy te dotyczą czegokolwiek innego niż wykonanie nowego wcześniej nieistniejącego urządzenia wodnego; 2. art. 16 pkt 65 w zw. z art. 190 ust. 13 i ust. 14 oraz art. 190 ust. 1 ustawy, poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji ich niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że przepust jest urządzeniem wodnym; 3. § 1 pkt 3 rozporządzenia z 10 września 2020 r. Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej w sprawie systemu informacyjnego gospodarowania wodami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1656 ze zm.; dalej powoływane jako rozporządzenie) w zw. z § 3 pkt 1 lit. a, § 6 ust. 1 oraz tabelą 2 lp. 1 rozporządzenia, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że MPHP: - jest źródłem danych, zbiorem danych prowadzonych przez Wody Polskie oraz zbiorem danych o charakterze urzędowym, - jest zbiorem danych o charakterze urzędowym, podczas gdy nie istnieje coś takiego jak zbiór danych urzędowych, urzędowe to mogą być tylko i wyłączenie dokumenty, a Mapa ta powinna właśnie przedstawiać i obrazować dane wynikające z dokumentów urzędowych, - jest elementem systemu informacyjnego gospodarowania wodami, podczas gdy z powyższych przepisów jasno wynika, że nie jest ona tym elementem; 4. art. 17 ust. 1 pkt 3 i 4 w zw. z art. 389 pkt 6 ustawy, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że: - wymiana 1 lub 2 przepustów z konstrukcji betonowej na PCV będących częściami składowymi całego systemu melioracyjnego obsługującego nieruchomości skarżących jest wykonaniem urządzeń wodnych, tudzież urządzeń melioracji wodnych lub odbudową urządzeń wodnych, tudzież urządzeń melioracji wodnych lub przebudową urządzeń wodnych, tudzież urządzeń melioracji wodnych, a co za tym idzie wymaga uzyskania zgody wodnoprawnej czy to poprzez zgłoszenie, czy poprzez uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, - prace polegające na poszukiwaniu systemu drenaży, co do którego organ pierwszej instancji poinformował, że nie został on przez ten organ zewidencjonowany (pomimo jego faktycznego istnienia), należy uznać za wykonanie urządzeń wodnych w postaci rowów tymczasowych, wymagające uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, pomimo że tego rodzaju prace nie są wykonaniem żadnych urządzeń wodnych; 5. art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dokonanie robót w wodach ani innych robót nie musi zaistnieć łącznie ze spełnieniem dwóch pozostałych warunków w tym przepisie określonych, tj. wraz z tym, że muszą być to roboty, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód i do tego owa zmiana naturalnych przepływów musiałaby mieć miejsce poza granicami nieruchomości gruntowej, na której są prowadzone te roboty, podczas gdy w rzeczywistości zaistnieć muszą łącznie wszystkie przesłanki w tym przepisie wskazane; 6. art. 190 ust. 13 i ust. 14 ustawy, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że właścicielem urządzenia wodnego jest ktoś inny niż właściciel naturalnego cieku wodnego, co skutkowało niewłaściwym zastosowaniem tego przepisu w sytuacji, w której organy twierdzą, że właścicielem Dopływu spod Ś. jest Skarb Państwa; 7. art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało błędnym przyjęciem przez organy, że element zwany Dopływem spod Ś. jest naturalnym ciekiem wodnym i własnością Skarbu Państwa; 8. art. 5 ukwh, poprzez jego niezastosowanie oraz nierozstrzygnięcie na korzyść skarżących wątpliwości co do tego czyją własnością jest element zwany przez organy Dopływem spod Ś., co skutkowało błędnym przyjęciem, że element zwany Dopływem spod Ś. jest naturalnym ciekiem wodnym i własnością Skarbu Państwa; 9. dokonanie błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że: - na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] lub [...] znajduje się źródło lub obszar źródliskowy elementu nazywanego błędnie Dopływem spod Ś., podczas gdy na tych działkach takie źródło nie wybija i nie występuje, a ponadto organy tego faktu w ogóle nie weryfikowały, - roboty w elemencie nazywanym Dopływem spod Ś. zostały wykonane na gruntach będących własnością Skarbu Państwa, co skutkowało rzekomo naruszeniem praw właścicielskich w stosunku do gruntów pokrytych wodami, pomimo że pozostaje to w rażącej i oczywistej sprzeczności z odpisami ksiąg wieczystych i innymi dokumentami przedłożonymi i wnioskowanymi przez skarżących, a ponadto pomimo że żaden z organów nie przedłożył dokumentu, który potwierdziłby, że właścicielem tych gruntów jest Skarb Państwa, a ponadto pomimo że rozporządzenie ani plan gospodarowania wodami, ani inne przytoczone w zaskarżonej decyzji argumenty nie stanowią dokumentów, na podstawie których możliwe byłoby ustalenie komu przysługuje własność gruntów ani obalenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, zwłaszcza, że skarżący nie zostali wywłaszczeni co do tych części nieruchomości, na których przebiega rzekomy Dopływ spod Ś., - element zwany Dopływem spod Ś. został wykazany w planach gospodarowania wodami na obszarze dorzeczy, zatwierdzających wyznaczone jednolite części wód powierzchniowych (JCWP), a które to plany zatwierdzone zostały przez Radę Ministrów rozporządzeniami i opublikowane w Monitorze Polskim, pomimo że w żadnym takim planie, ani rozporządzeniu, ani Monitorze Polskim, Dopływ spod Ś. nie figuruje, a co więcej organy takiego dokumentu nie przedstawiły, - element zwany Dopływem spod Ś. został wykazany w treści planów, o których mowa w powyższym punkcie zarzutów, pomimo że w treści żadnego z takich planów takiego elementu nie ma, a ponadto pomimo że organ żadnego takiego planu nie złożył do akt sprawy, - że element zwany Dopływem spod Ś. "został zakwalifikowany jako ciek naturalny w obszarze JCWP PLRW70000958259, ujęty w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły, stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 29 listopada 2022 r. (Dz.U.2023.207), wcześniej — jako JCWP PRLW700018582529 (ujęty w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 18 października 2016 r.)", podczas gdy w żadnym z tych dokumentów ani elementów nie ma czegoś takiego jak Dopływ spod Ś., a co więcej organy takiego dokumentu nie przedstawiły i nie przedłożyły do akt sprawy fragmentu takiego dokumentu, w którym ów wpis by figurował, - przy wyznaczaniu zlewni jednolitych części wód powierzchniowych brano pod uwagę dane zawarte w MPHP - aktualne na dzień sporządzania planów - podczas gdy jest to niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, a MPHP nie mogła zawierać informacji jakoby Dopływ spod Ś. był naturalnym ciekiem wodnym, a gdyby nawet taką informację zawierała, to nie była ona zgodna z rzeczywistym stanem rzeczy, - element zwany Dopływem spod Ś. jest naturalnym ciekiem wodnym i własnością Skarbu Państwa, pomimo że przeczy to domniemaniu prawdziwości treści ksiąg wieczystych oraz jest to niezgodne z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, a z ksiąg wieczystych o nr [...], [...], [...], odpisów tych ksiąg wieczystych oraz oryginalnych dokumentów znajdujących się w aktach księgi wieczystej o nr [...] m.in. stanowiących wniosek Starosty Gołdapskiego z 9 grudnia 2010 r. wraz z załącznikami do niego, w tym z dokumentami zaakceptowanymi przez organ będący poprzednikiem prawnym organów PGWWP, jednoznacznie wynika, że po pierwsze nie jest to naturalny ciek wodny, a po drugie element ten i nieruchomości, na których się on znajduje, są własnością skarżących, - MPHP jest źródłem danych, zbiorem danych prowadzonych przez Wody Polskie oraz zbiorem danych o charakterze urzędowym, podczas gdy nie jest ona żadnym z tych elementów, lecz to ona powinna właśnie przedstawiać i obrazować dane wynikające ze zbiorów danych prowadzonych przez Wody Polskie oraz z dokumentów urzędowych, - MPHP jest zbiorem danych o charakterze urzędowym, podczas gdy nie istnieje coś takiego jak zbiór danych urzędowych, urzędowe to mogą być tylko i wyłączenie dokumenty, a Mapa ta powinna właśnie przedstawiać i obrazować dane wynikające z dokumentów urzędowych, - MPHP jest elementem systemu informacyjnego gospodarowania wodami, podczas gdy nie jest ona takim elementem, - element zwany Dopływem spod Ś. jest naturalnym ciekiem wodnym, a nie rowem melioracyjnym, podczas gdy z dokumentów urzędowych przedstawionych przez skarżących wynika, że jest to rów melioracyjny, a ponadto pomimo że ów rów nie posiada żadnego źródła i pomimo że organy nie wskazały w którym miejscu owo źródło wybija i gdzie ów rzekomy ciek ma swój początek, - element zwany Dopływem spod Ś. jest własnością Skarbu Państwa i znajduje się na nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa, pomimo że z dokumentów urzędowych przedstawionych przez skarżących wynika, że ów element po pierwsze nie jest naturalnym ciekiem wodnym lecz rowem melioracyjnym, a ponadto że ów element jak i nieruchomości, na których się on znajduje są własnością skarżących, - elementy zwane rowami tymczasowymi w ogóle były rowami, pomimo że miały one jedynie charakter prac poszukiwawczych mających na celu zlokalizowanie drenów, a także poprzez przyjęcie, że rowy tymczasowe zostały wykonane nielegalnie pomimo, że z zebranego materiału dowodowego jasno wynikało, że nie zostały one wykonane nielegalnie pomimo, że z zebranego materiału dowodowego - w tym z oświadczeń i dokumentów pochodzących od pracowników Wód Polskich - jasno wynikało, że nie zostały one wykonane nielegalnie, - w wodach cieku tudzież naturalnego cieku zwanego Dopływem spod Ś. zostały wykonane jakiekolwiek roboty pomimo, że nie jest to ciek wodny ani naturalny ciek, ani Dopływ spod Ś., lecz rów melioracyjny, - na cieku tudzież na naturalnym cieku zwanym Dopływem spod Ś. zostały wykonane przepusty pomimo, że nie jest to ciek wodny ani naturalny ciek, ani Dopływ spod Ś., lecz rów melioracyjny, - na cieku tudzież na naturalnym cieku zwanym Dopływem spod Ś. zostały zlikwidowane przepusty pomimo, że nie jest to ciek wodny ani naturalny ciek, ani Dopływ spod Ś., lecz rów melioracyjny, a ponadto pomimo, że owe przepusty nie zostały zlikwidowane, lecz istniały a jedynie wymagały wyremontowania, - w wodach cieku tudzież naturalnego cieku zwanego Dopływem spod Ś. zostały wykonane roboty polegające na jego pogłębieniu pomimo, że nie jest to ciek wodny ani naturalny ciek, ani Dopływ spod Ś., lecz rów melioracyjny a wykonane prace stanowiły odmulenie, a nie pogłębienie, - pomiędzy działkami nr [...] i [...] znajduje się jakakolwiek nieruchomość lub teren niebędące częścią składową tych działek lub niebędące częścią składową nieruchomości, w skład których te działki wchodzą, pomimo, że działki te przylegają do siebie, - pomiędzy działkami nr [...] i [...] lub przy ich granicy znajduje się jakakolwiek nieruchomość lub teren niebędące częścią składową tych działek lub niebędące częścią składową nieruchomości, w skład których te działki wchodzą, pomimo, że działki te przylegają do siebie, - pomiędzy działkami nr [...] i [...] lub przy ich granicy znajduje się jakakolwiek nieruchomość lub teren niebędące częścią składową tych działek lub niebędące częścią składową nieruchomości, w skład których te działki wchodzą, pomimo, że działki te przylegają do siebie, - miało miejsce udrożnienie przepływu cieku tudzież naturalnego cieku zwanego Dopływem spod Ś., a tym bardziej, że nastąpiło to bez wymaganej zgody wodnoprawnej pomimo, że nie jest to ciek wodny ani naturalny ciek, ani Dopływ spod Ś., lecz rów melioracyjny, a także pomimo że żadna zgoda wodnoprawna na wykonane czynności nie jest przepisami prawa wymagana, - skarżący przedłożyli organom tylko kopie dokumentów, podczas gdy co najmniej w części przedłożyli oni oryginały dokumentów lub poświadczone przez uprawnione podmioty odpisy dokumentów, a ponadto pomimo że organy nie wezwały skarżących do przedłożenia oryginałów żadnych dokumentów, odpisów uwierzytelnionych przez konkretne podmioty, a co więcej żaden z organów nie zwrócił się do podmiotów i organów dysponujących oryginałami poszczególnych dokumentów o wypożyczenie tych oryginałów tudzież o sporządzenie z nich uwierzytelnionych odpisów i to pomimo stosownych wniosków ze strony skarżących, - skarżący twierdzili jakoby z ich strony miała miejsce przebudowa czegokolwiek, podczas gdy skarżący wskazywali jedynie na wykonanie prac niewymagających pozwolenia wodnoprawnego takich jak roboty związane z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji, a w szczególności prac konserwacyjnych, utrzymaniowych, remontów urządzenia uprzednio już istniejącego, - w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 29 listopada 2022 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły wydzielono Jednolitą Część Wód Powierzchniowych RW700009582529 o nazwie Stare koryto Węgorapy, w którego zlewni znajduje się Ciek spod Ś. wydzielony jako JCWP rzeczna, pomimo że w rozporządzeniu tym takiego czegoś nie ma, a nawet gdyby coś takiego było, to nie jest to to samo co element określony przez organy jako Dopływ spod Ś., a co więcej jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji informacje o owym "Cieku" pochodzą jedynie z MPHP, czyli z czegoś co nie jest źródłem prawa ani poza tym z czegoś co zawiera błędy i nie odzwierciedla rzeczywistego stanu rzeczy; 10. dokonanie błędnych ustaleń stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że: - miała miejsce budowa przepustu betonowego na nową rurę, a ponadto, że w odniesieniu do wymiany tego elementu wymagane było uzyskanie pozwolenia - podczas gdy taka budowa nigdy nie miała miejsca, a wymiana tej rury była nie tylko nakazana przez organ pierwszej instancji, lecz nie stanowiła ona żadnej z czynności, dla których wymagane jest uzyskanie jakiejkolwiek zgody wodnoprawnej (ani zgłoszenia, ani pozwolenia wodnoprawnego), - właściciele działek [...], [...], [...] i [...] dokonali samowoli prowadząc prace utrzymaniowe na terenie cieku naturalnego - pomimo że takie zdania nie miały miejsca, gdyż wykonywali oni jedynie prace utrzymaniowe na będących ich własnością nieruchomościach, na których znajduje się rów melioracyjny, który na wniosek Starosty Gołdapskiego, działającego jako reprezentant Skarbu Państwa, został wpisany do ich księgi wieczystej jako część ich nieruchomości, - na działce nr [...] obręb Ś. wykonano nowy rów melioracyjny bez zgody Nadleśnictwa Czerwony Dwór (na chwilę obecną właściciel działki [...]) i bez pozwolenia wodnoprawnego - podczas gdy na tej działce takich prac nie wykonano, żadne miejsce wykonywania prac nie było własnością Nadleśnictwa Czerwony Dwór, a Nadleśnictwo to nie jest i nie może być właścicielem żadnej nieruchomości (co wynika z przepisów prawa i charakteru tej jednostki), żadna zgoda tego Nadleśnictwa nie była wymagana, pozwolenie wodnoprawne nie było wymagane przepisami prawa, a przede wszystkim pomimo tego, że organ nie mógł dokonać w sprawie, której dotyczy zaskarżona decyzja uzgodnień dotyczących działki nr [...], ponieważ prowadzone w tej sprawie postępowanie nie dotyczyło tej działki, a tej działki dotyczy zupełnie inne postępowanie, - na działce [...] i [...] wykonano, tzw. rowy tymczasowe bez pozwolenia wodnoprawnego, podczas gdy na tych działkach nie wykonano rowów tymczasowych, lecz prace poszukiwawcze celem odnalezienia drenów, których obowiązek utrzymania w należytym stanie obciążał skarżących, - wymienione w protokole kontroli z 30 maja 2023 r. prace miały w ocenie skarżących na celu odtworzenie przebiegu urządzeń melioracyjnych, podczas gdy skarżący nie twierdzili jakoby odtwarzali urządzenia melioracyjne, lecz w rzeczywistości twierdzili, że wykonali prace konserwacyjne, utrzymaniowe lub ewentualnie remontowe istniejących już wcześniej urządzeń melioracyjnych, czyli prace nie wymagające żadnej zgody wodnoprawnej, a na pewno nie pozwolenia wodnoprawnego; 11. dokonanie błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie: - jakichkolwiek ustaleń dotyczących działki nr [...], podczas gdy działka ta ani prace na niej wykonywane nie były przedmiotem postępowania, którego dotyczyła zaskarżona decyzja, a organ drugiej instancji pomylił postępowania, gdyż odnośnie działki nr [...] prowadzone jest odrębne postępowanie, a ponadto ze względu na to, że rzekome ustalenia organów dotyczące tej działki są niezgodne ze stanem rzeczywistym, a część działki, której dotyczą twierdzenia organu została zasiedziana przez skarżących lub ich poprzedników prawnych, - że postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało wszczęte na skutek kontroli w zakresie gospodarowania wodami, a kontrola gospodarowania wodami dokonała ustaleń stanu faktycznego, podczas gdy skarżący nie zgodzili się z zapisami zawartymi w protokole, zakwestionowali go, przedłożyli szereg wniosków dowodowych i dokumentów na poparcie swoich twierdzeń, organ drugiej instancji przeprowadzający zresztą tę kontrolę nie odniósł się w żaden sposób do pisma, materiałów ani wniosków dowodowych skarżących, ponadto pomimo tego, że kontrola była dla organu drugiej instancji jedynie instrumentalnym narzędziem do obejścia art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., a faktyczną podstawą wszczęcia owej kontroli i niniejszego postępowania były donosy D. M. i prowadzonego przez niego stowarzyszenia nakierowane na nękanie skarżących oraz wola organu drugiej instancji przyłączenia się do tego nękania i ponownego zajęcia się pracami, co do których w mocy pozostawała ostateczna decyzja z 6 września 2022 r.; 12. dokonanie błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że w materiałach lub ewidencjach organów obu instancji brak było jakichkolwiek urządzeń melioracji wodnych, pomimo że z: - pisma organu pierwszej instancji z 12 lipca 2019 r. wraz z załączoną do niego kopią mapy ewidencyjnej wód i urządzeń melioracyjnych (sporządzonej na podstawie pierworysu w 1961 r. przez P.W.R.N. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w Białymstoku) wydrukowanej 12 lipca 2019 r. znajdujących się w aktach sprawy RDOŚ w Olsztynie o wydanie warunków zabudowy dla działki nr [...], a także oryginału tej mapy ewidencyjnej wód i urządzeń melioracyjnych jakim dysponuje PGWWP, - załączonego do pisma organu pierwszej instancji z 30 września 2021 r. fragmentu mapy wsi Ś. (sporządzonej na podstawie pierworysu w 1961 r. przez P.W.R.N. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w Białymstoku) wynika, że w ewidencji i zasobach organów obu instancji był rów melioracyjny o szerokości 3 m, który w niniejszej sprawie zwany jest błędnie Dopływem spod Ś. i naturalnym ciekiem wodnym; 13. dokonanie błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że: - skarżący wykonali nowe drenowania, podczas gdy w rzeczywistości skarżący takich drenowań nie wykonali, organy nie przedłożyły żadnych dowodów na ich wykonanie, a ponadto organy w ogóle nie zweryfikowały tego zarzutu pod kątem wykonania remontu systemu drenarskiego, dla którego żadna zgoda wodnoprawna nie jest wymagana, - dokonano robót w wodach lub innych robót, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód poza granicami nieruchomości gruntowej, na której są prowadzone te roboty, pomimo że skarżący takich robót nie wykonali, a ponadto pomimo że organy nie dokonały weryfikacji czy wykonane roboty mogły być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód poza granicami nieruchomości gruntowej na której są prowadzone te roboty, - decyzja z 6 września 2022 r. obejmowała jedynie odcinek rowu o długości 30 m na działce nr [...] i to innego odcinka niż ten z niniejszej sprawy, pomimo że owa decyzja dotyczyła znacznie dłuższego odcinka rowu i to właśnie rowu objętego zaskarżoną decyzją; 14. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności i utrzymanie w mocy tej części decyzji organu pierwszej instancji, co do której organ pierwszej instancji wydał już ostateczną i prawomocną decyzję dotyczącą prac wykonanych na działce nr [...], pomimo że organy posiadały wiedzę, o tym że co do robót i zdarzeń wykonanych na tej działce organ pierwszej instancji 6 września 2022 r. wydał decyzję, a także pomimo że roboty, których dotyczyła zaskarżona decyzja co najmniej w części (jeśli nie w całości) nie były robotami nowymi, lecz wykonanymi już wcześniej i objętymi decyzją wydaną 6 września 2022 r., a kontrola i protokół z kontroli z 30 maja 2023 r. stanowił jedynie pretekst do ponownego zajęcia się tymi samymi robotami i nękania skarżących na wniosek D. M. i reprezentowanego przez niego Stowarzyszenia Harcerski Ruch Ochrony Środowiska w Ś.; 15. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 5 ukwh, poprzez niestwierdzenie nieważności i utrzymanie w mocy tej części decyzji organu pierwszej instancji, która nie uwzględniała domniemań wynikających z wpisów w księgach wieczystych nr o numerach [...], [...], [...] ani rękojmi wiary publicznej tychże ksiąg wieczystych, a także wynikających ze stanowiących podstawy wpisów w tychże księgach wieczystych oryginalnych dokumentów znajdujących się w aktach księgi wieczystej o numerze [...] (m. in. stanowiących wniosek Starosty Gołdapskiego z 9 grudnia 2010 r. wraz z załącznikami do niego, w tym z dokumentami zaakceptowanymi przez organ będący poprzednikiem prawnym organów Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie), w tym praw własności przysługujących skarżącym, a także braku wpisania w tych księgach wieczystych naturalnego cieku wodnego, pomimo że tereny, których dotyczy zaskarżona decyzja, objęte są właśnie tymi księgami wieczystymi; 16. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6-8, art. 10, art. 75 § 1, art. 76 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a, art. 107 § 3 i art. 136 K.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, co do której zachodziły przesłanki do jej uchylenia oraz poprzez błędy proceduralne mające miejsce ze strony organów, w tym takie jak brak rzetelnej i właściwej analizy materiału dowodowego, brak weryfikacji stanu faktycznego, nieprzeprowadzenie postępowania rzetelnie ani w całości oraz nierozpatrzenie w sposób należyty ani rzetelny przedstawionych przez skarżących zarzutów i uwag jak również pominięcie i nierozpatrzenie części z postawionych zarzutów oraz nierozstrzygnięcie zaistniałych wątpliwości na korzyść skarżących, a także nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez skarżących dowodów, jak również poprzez pominięcie ustaleń, do których dokonania organy były zobligowane, a także dokonanie ustaleń, które pozostały w rażącej sprzeczności z przedłożonymi i wnioskowanymi przez skarżących dowodami, w tym z księgami wieczystymi oraz z dokumentami urzędowymi zaakceptowanymi przez organ będący poprzednikiem prawnym organów PGWWP - co skutkowało błędnymi ustaleniami co do stanu faktycznego; 17. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 6-8, art. 10, art. 75 § 1, art. 76 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a, art. 107 § 3 i art. 136 K.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji i nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji, co do której zachodziły przesłanki do jej uchylenia, i nierozstrzygnięcie co do istoty sprawy, oraz poprzez błędy proceduralne mające miejsce ze strony organów, w tym takie jak brak rzetelnej i właściwej analizy materiału dowodowego, brak weryfikacji stanu faktycznego, nieprzeprowadzenie postępowania rzetelnie ani w całości oraz nierozpatrzenie w sposób należyty ani rzetelny przedstawionych przez skarżących zarzutów i uwag jak również pominięcie i nierozpatrzenie części z postawionych zarzutów oraz nierozstrzygnięcie zaistniałych wątpliwości na korzyść skarżących, a także nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez skarżących dowodów, jak również poprzez pominięcie ustaleń, do których dokonania organy były zobligowane, a także dokonanie ustaleń, które pozostały w rażącej sprzeczności z przedłożonymi i wnioskowanymi przez skarżących dowodami, w tym z księgami wieczystymi oraz z dokumentami urzędowymi zaakceptowanymi przez organ będący poprzednikiem prawnym organów PGWWP, naruszenie zasady dwuinstancyjności - co skutkowało błędnymi ustaleniami co do stanu faktycznego; 18. art. 138 § 2 w zw. z art. 6-8, art. 10, art. 75 § 1, art. 76 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a, art. 107 § 3 i art. 136 K.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji i nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji, co do której zachodziły przesłanki do jej uchylenia, i nieprzekazaniem sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia oraz poprzez błędy proceduralne mające miejsce ze strony organów obu instancji, w tym takie jak brak rzetelnej i właściwej analizy materiału dowodowego, brak weryfikacji stanu faktycznego, nieprzeprowadzenie postępowania rzetelnie ani w całości oraz nierozpatrzenie w sposób należyty ani rzetelny przedstawionych przez skarżących zarzutów i uwag jak również pominięcie i nierozpatrzenie części z postawionych zarzutów oraz nierozstrzygnięcie zaistniałych wątpliwości na korzyść skarżących, a także nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez skarżących dowodów, jak również poprzez pominięcie ustaleń, do których dokonania organy były zobligowane, a także dokonanie ustaleń, które pozostały w rażącej sprzeczności z przedłożonymi i wnioskowanymi przez skarżących dowodami, w tym z księgami wieczystymi oraz z dokumentami urzędowymi zaakceptowanymi przez organ będący poprzednikiem prawnym organów PGWWP - co skutkowało błędnymi ustaleniami co do stanu faktycznego, co z kolei skutkowało też wydaniem przez organ drugiej instancji zaskarżonej decyzji i nieuchyleniem błędnych zaskarżonych elementów decyzji organu pierwszej instancji i nie przekazaniem sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia; 19. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 84 K.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo że utrzymana nią decyzja została oparta na opinii biegłego wydanej 19 października 2024 r., którego opinia została przez organy obu instancji użyta do ustalania faktów, a nie uzyskania wiadomości specjalnych, podczas gdy rolą biegłego nie jest ustalanie faktów, lecz dostarczanie wiadomości specjalnych o faktach, które organ sam ustali, a także pomimo że utrzymana nią została decyzja oparta na faktach, które zostały ustalone opinią biegłego, w tym dotyczących zawartości rozporządzenia (aktu prawa powszechnie obowiązującego), pomimo że rolą biegłego nie jest wydawanie opinii o zawartości i treści rozporządzenia ani jego interpretacja (treść rozporządzenia nie podlega ustaleniu ani interpretacji w drodze opinii biegłego), a m.in. tego dokonał biegły w swojej opinii i na tym ustaleniu oparł on swoje inne twierdzenia zawarte w jego opinii, co z kolei spowodowało utrzymanie zaskarżoną decyzją w mocy decyzji organu pierwszej instancji również opartej na tej samej opinii biegłego i ustalonych tą opinią faktach. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji w zakresie: I. pkt I ppkt 2 w jakim posługuje się określeniem "na cieku naturalnym Dopływ spod Ś.", a także w zakresie uzasadnienia odnoszącego się do tego elementu; II. pkt II ppkt 3 w jakim posługuje się określeniem "robót w wodach cieku Dopływu spod Ś.", a także w zakresie uzasadnienia odnoszącego się do tego elementu; III. pkt II ppkt 3 w jakim odmawia nałożenia obowiązku likwidacji robót w wodach cieku Dopływu spod Ś. zamiast umorzyć postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe, a także w zakresie uzasadnienia odnoszącego się do tego elementu, IV. uzasadnienia w jakim zawiera twierdzenia o nielegalnym wykonaniu urządzeń wodnych tudzież robót czy prac, wykonania pogłębienia cieku, dopuszczenia się samowoli, wykonania robót na terenie Skarbu Państwa, udrożnienia przepływu w cieku Dopływ spod Ś. itp., a także decyzji organu drugiej instancji w zakresie w jakim utrzymuje decyzję organu pierwszej instancji w zakresie wskazanych w punktach powyżej, jak również o umorzenie w całości postępowania wobec E. A. i M. W. - zarówno postępowań organu drugiej instancji jak i organu pierwszej instancji lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji w zakresie, w jakim utrzymuje ona w mocy decyzję organu pierwszej instancji w zakresie: I. pkt I ppkt 2 w jakim posługuje się określeniem "na cieku naturalnym Dopływ spod Ś.", a także w zakresie uzasadnienia odnoszącego się do tego elementu; II. pkt II ppkt 3 w jakim posługuje się określeniem "robót w wodach cieku Dopływu spod Ś.", a także w zakresie uzasadnienia odnoszącego się do tego elementu; III. pkt II ppkt 3 w jakim odmawia nałożenia obowiązku likwidacji robót w wodach cieku Dopływu spod Ś. zamiast umorzyć postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe, a także w zakresie uzasadnienia odnoszącego się do tego elementu; IV. uzasadnienia w zakresie w jakim zawiera twierdzenia o nielegalnym wykonaniu urządzeń wodnych tudzież robót czy prac, wykonania pogłębienia cieku, dopuszczenia się samowoli, wykonania robót na terenie Skarbu Państwa, udrożnienia przepływu w cieku Dopływ spod Ś. itp., a także decyzji organu pierwszej instancji w zakresie w jakim została zaskarżona w odwołaniu, w wyniku rozpatrzenia którego wydana została decyzja organu drugiej instancji, której dotyczy niniejsza skarga, jak również uchylenie wydanych w niniejszej sprawie postanowień, na które skarżącym nie przysługiwało zażalenie, a także o umorzenie w całości postępowania wobec E. A. i M. W. - zarówno postępowań organu drugiej instancji jak i organu pierwszej instancji. Skarżący wnieśli także o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego. Zawnioskowali także o przeprowadzenie przez sąd szeregu dowodów szczegółowo wymienionych w skardze (s. 15-22 skargi). W uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację dotyczącą podniesionych zarzutów. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i generalnie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 8 stycznia 2026 r. pełnomocnik skarżących podniósł, że organy nie wykazały, aby ta płynąca woda była ciekiem o którym mowa w przywołanym przez organy rozporządzeniu z 2022 r. Pod numerem RW700009582529 znajduje się stare koryto Węgorapy, a nie Dopływ spod Ś., jest to zupełnie inny ciek. Pełnomocnik stwierdził, że skarżący kwestionują decyzję w takim zakresie w którym przyjęto w niej, że mamy do czynienia z naturalnym ciekiem wodnym, a nie z rowem melioracyjnym. Przyjęcie, że mamy do czynienia z ciekiem naturalnym skutkowało tym, że roboty na tym cieku zostały zakwalifikowane jako naruszające prawo wodne, gdyż wykonane zostały na gruncie Skarbu Państwa. Gdyby ten ciek był zakwalifikowany jako rów melioracyjny, prace (roboty) wykonane na tym cieku nie byłyby kwalifikowane jako naruszające prawo wodne. Skarżący muszą oczyszczać ten ciek, bo znajdują się w nim dreny, które odwadniają ich teren. Zdaniem pełnomocnika ciężko na tym etapie przesądzić czy przedmiotowa decyzja daje postawę do zmiany zapisów w ewidencji gruntów i w księdze wieczystej, w których ten ciek określono jako rów melioracyjny. W ocenie skarżących organ przyjął, że jest to naturalny ciek wodny asekurując się przed ich sąsiadem – D. M., który składa różne skargi na organ. Na pewnym etapie skarżący chcieli przystąpić do budowy inwestycji w postaci ekologicznego chowu kur z wolego wybiegu. Ciek wodny stałby temu na przeszkodzie, gdyż inwestycja byłaby zlokalizowana w zbyt małej odległości od niego. Sprawa toczy się już 8 lat, w której RDOŚ wydaje opinie negatywne ze względu między innym na ten ciek. Sądy administracyjne uchylają te postanowienia, a RDOŚ dalej robi swoje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że pomimo obszernie sformułowanych zarzutów skargi, w istocie tak jak słusznie stwierdza organ w odpowiedzi na skargę, sprowadzają się one do kwestionowania ustaleń w zakresie uznania Dopływu spod Ś. za ciek naturalny, a nie jak wywodzą skarżący za rów melioracyjny. Ta konkluzja została potwierdzona przez pełnomocnika skarżących na rozprawie, który potwierdził, że decyzja jest kwestionowana w takim zakresie w którym przyjęto w niej, że mamy do czynienia z naturalnym ciekiem wodnym, a nie z rowem melioracyjnym. Pełnomocnik podał także powód takiego zakresu kwestionowania przedmiotowej decyzji wskazując, że ustalenie charakteru tego cieku jako naturalnego cieku wodnego stoi na przeszkodzie w realizacji planowanej przez skarżących inwestycji w postaci ekologicznego chowu kur z wolnego wybiegu. Inwestycja byłaby bowiem zlokalizowana w zbyt małej odległości od niego. Wyjaśnienie motywacji skargi było o tyle istotne, że rozstrzygnięcie decyzji jest w istocie dla skarżących "neutralne", tj. nie powodujące żadnych negatywnych skutków. Decyzją tą nie zostały nałożone na skarżących żadne obowiązki. Zgodzić się zatem należy z organem, że istota problemu dotyczy ustalenia czy urządzenia wodne i roboty wykonane zostały bez pozwolenia wodnoprawnego na obiekcie stanowiącym ciek naturalny, czy też stanowiły przebudowę urządzeń wodnych, tj. urządzeń melioracji wodnych – rowów. W pierwszej kolejności sąd jednak wypowie się w kwestii wniosku dotyczącego stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz umorzenia postępowania w stosunku do E. A. i M. W. Wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji został oparty na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. i uzasadniony tym, że w sprawie została już wydana ostateczna i prawomocna decyzja dotycząca prac wykonanych na działce nr [...] – vide: decyzja 6 września 2022 r. nr BI.ZUZ.3.534.12.2022.EC. W ocenie sądu wniosek ten jest niezasadny, albowiem pomiędzy obydwoma sprawami nie zachodzi tożsamość przedmiotowa. Sprawa niniejsza dotyczy likwidacji urządzeń wodnych (tj. przepustów) wykonanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na działkach nr geod. [...], [...], [...], [...], [...]. Natomiast sprawa zakończona decyzją z 6 września 2022 r. dotyczyła legalności wykonania samego rowu melioracyjnego. Skonkretyzować przy tym należy, że niniejszym postępowaniem objęty jest odcinek rowu na działce nr [...] oznaczony kolorem żółtym na mapie stanowiącej załącznik do protokołu oględzin z 4 kwietnia 2024 r. (vide: k. 130 akt administracyjnych). Jest to dalszy odcinek rowu, który nie przebiega po działce nr geod. [...]. Odcinek rowu przebiegającego po działce [...] jest przedmiotem odrębnego postępowania (nr B.RUZ.4217.6.2024 toczącego się w sprawie likwidacji urządzenia wodnego – rowu wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na działce nr geod. [...]). Na uwzględnienie nie zasługuje także wniosek o umorzenie postępowania wobec E. A. i M. W. uzasadniony tym, że nie wykonywały one spornych prac w związku z tym nie powinny być jego stroną. Odnosząc się do tego stanowiska wskazać należy, że stroną postępowania dotyczącego likwidacji urządzeń wodnych jest właściciel nieruchomości na której zlokalizowane są te urządzenia. E. A. i M. W. są współwłaścicielami działki nr [...]. Jest to okoliczność decydująca o tym, że zostały one uznane za strony niniejszego postępowania. Bez znaczenia pozostaje to, czy faktycznie wykonywały sporne prace. Przechodząc do rozstrzygnięcia istoty sporu a więc do odpowiedzi na pytanie czy Dopływ spod Ś. jest ciekiem naturalnym, czy też rowem melioracyjnym, sąd podziela stanowisko organów, zgodnie z którym stanowi on ciek naturalny. Zasadnie organy okoliczność tę ustaliły w oparciu o zapisy planów gospodarowania wodami i nadały tym aktom najważniejszą moc dowodową. Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, sporządzany jest w trybie art. 318 i nast. ustawy. Zgodnie z art. 318 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy - plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza zawiera ogólny opis cech charakterystycznych obszaru dorzecza, obejmujący w szczególności wykaz jednolitych części wód powierzchniowych wraz z podaniem ich typów i ustalonych warunków referencyjnych. Wykaz jednolitych części wód stanowi dokumentację planistyczną, sporządzaną przez Wody Polski i przekazywaną do zatwierdzenia ministrowi właściwemu do spraw gospodarki wodnej (art. 317 ust. 6 ustawy). Wodami powierzchniowymi są wody morza terytorialnego, morskie wody wewnętrzne oraz śródlądowe wody powierzchniowe – art. 20 ustawy. Śródlądowe wody powierzchniowe dzielą się na śródlądowe wody płynące oraz śródlądowe wody stojące. Śródlądowymi wodami płynącymi są wody w 1) ciekach naturalnych oraz źródłach, z których te cieki biorą początek; 2) jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych o ciągłym albo okresowym naturalnym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych; 3) sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących; 4) kanałach. Dla potrzeb zarządzania wodami, w tym planowania w gospodarowaniu wodami, wody dzieli się na jednolite części wód powierzchniowych (...) – art. 24 pkt 1 ustawy. Przez jednolite części wód powierzchniowych rozumie się oddzielny i znaczący element wód powierzchniowych, taki jak: a) jezioro lub inny naturalny zbiornik wodny, b) sztuczny zbiornik wodny, c) struga, strumień, potok, rzeka i kanał lub ich części, d) morskie wody wewnętrzne, wody przejściowe lub wody przybrzeżne (art. 16 pkt 20 ustawy). Wody płynące (Wp) powinny być zatem wykazane w wykazie jednolitych części wód powierzchniowych, będących elementem planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza. Plan ten z kolei przyjmuje i aktualizuje minister właściwy do spraw gospodarki wodnej w drodze rozporządzenia. Zgodnie z art. 321 ustawy, minister właściwy do spraw gospodarki wodnej przyjmuje i aktualizuje plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, w drodze rozporządzenia, kierując się koniecznością zapewnienia osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz w art. 61, oraz powszechnym charakterem tego planu. Plan gospodarowania wodami jest aktem powszechnie obowiązującym i jest to dokument nadrzędny w zakresie ochrony wód i zarządzania nimi. Jest to kluczowy, cyklicznie aktualizowany co 6 lat (przez Wody Polskie) dokument strategiczny, określający zasady ochrony, poprawy stanu i zrównoważonego korzystania z wód powierzchniowych i podziemnych na obszarach dorzeczy. Ciek Dopływ spod Ś. został zakwalifikowany jako ciek naturalny w obszarze JCWP PLRW700018582529 w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 18 października 2016 r. (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1959). Jako ciek naturalny został zakwalifikowany także w aktualnie obowiązującym Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 29 listopada 2022 r. (t.j. Dz.U z. 2023 r., poz. 207) – vide: JCWP PLRW700009582529, poz. 30 tabela nr 8 załącznika do rozporządzenia – nazwa JCWP Stare Koryto Węgorapy; nazwa cieku wg MPHP – Dopływ spod Ś.. Organy rozstrzygające sprawę niniejszą związane były kwalifikacją wynikającą z Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły. Przedmiotowe rozporządzenie wraz z załącznikiem jest aktem powszechnie obowiązującym, opublikowanym w Dzienniku Urzędowym. Dostęp do tego aktu jest powszechny. Nie można zatem zarzucać organowi, że nie dołączył do akt sprawy dokumentu z którego wynikałaby taka kwalifikacja Dopływu spod Ś. Trudno przyjąć aby organ miał dołączać do akt sprawy administracyjnej, akt prawa powszechnie obowiązującego. Nie jest też prawdą, jak zarzuca się w skardze, że "w żadnym takim planie, ani rozporządzeniu, ani Monitorze Polskim Dopływ spod Ś. nie figuruje". Bezpodstawnie kwestionuje się stwierdzenie organu, że przy wyznaczaniu zlewni jednolitych części wód powierzchniowych brano pod uwagę dane zawarte w MPHP – aktualne na dzień sporządzania planów. Zdaniem skarżących stwierdzenie to jest niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy bo MPHP nie mogła zawierać informacji jakoby Dopływ spod Ś. był naturalnym ciekiem wodnym, a nawet gdyby taką informację zawierała, to nie była ona zgodna z rzeczywistym stanem rzeczy. Bezpodstawnie także zarzuca się naruszenie § 1 pkt 3 w zw. z § 3 pkt 1 lit. a i § 6 ust. 1 oraz tabelą 2 lp. 1 rozporządzenia, poprzez błędne przyjęcie, że MPHP jest: źródłem danych, zbiorem danych prowadzonych przez WP oraz zbiorem danych o charakterze urzędowym, podczas gdy nie istnieje coś takiego jak zbiór danych o charakterze urzędowym, urzędowe to mogą być tylko i wyłącznie dokumenty, a Mapa ta powinna właśnie przedstawiać i obrazować dane wynikające z dokumentów urzędowych; jest elementem systemu informacyjnego gospodarowania wodami, podczas gdy z powyższych przepisów jasno wynika, że nie jest ona tym elementem. Uzasadniając stanowisko sądu w tym zakresie wskazać należy, że na MPHP zawarta jest sieć hydrograficzna, które obejmuje cieki i odcinki cieków, w tym dane zawierające: nazwę cieku, lokalizację cieku albo odcinka cieku, długość cieku albo odcinka cieku, powierzchnię cieków o szerokości koryta powyżej 30 m, identyfikator hydrologiczny cieku albo cieku i odcinka cieku - § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia. Sieć hydrograficzna na MPHP obejmuje również dane o przebiegu granic i o obszarach zlewni - § 3 pkt 2 rozporządzenia, jak również dane o obszarach dorzeczy, regionach wodnych i jednostkach organizacyjnych Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie - § 3 pkt 3 ww. rozporządzenia. Informacje o sieci hydrograficznej gromadzi się w systemie informacyjnym gospodarowania wodami (zwanym dalej "SIGW") - § 3 rozporządzenia. Powyższy przepis rozporządzenia jest konsekwencją uregulowania zawartego w art. 329 ust. 2 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym, w systemie informacyjnym gospodarowania wodami gromadzi się informacje w zakresie gospodarowania wodami, w szczególności informacje na temat: sieci hydrograficznej. System informacyjny gospodarowania wodami dla obszaru państwa, z uwzględnieniem podziału państwa na obszary dorzeczy i regiony wodne, prowadzą Wody Polskie (art. 330 ust. 1 ustawy). Źródłami danych dla systemu informacyjnego gospodarowania wodami są w pierwszej kolejności rejestry i zbiory danych prowadzone przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej oraz Wody Polskie (art. 331 ust. 1 ustawy). Z przedstawionych powyżej uregulowań wynika więc, że na MPHP zawarta jest sieć hydrograficzna, która zawiera dane m.in. dotyczące cieków. Jest to jeden z elementów systemu informacyjnego gospodarowania wodami, którego prowadzenie należy to obowiązków ustawowych odpowiednich organów Wód Polskich. Ustawodawca również określa źródła danych dla SIGW. Z powyższych regulacji, wbrew zarzutom skargi wynika, że MPHP jest jednym z elementów Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami, który stanowi zbiór danych o charakterze urzędowym. Brak jest podstaw aby negować zgodność informacji zawartych w MPHP z rzeczywistym stanem rzeczy. Ustaleń organów w zakresie charakteru Dopływu spod Ś. dokonanych na podstawie planu gospodarowania wodami nie mogą podważać ani księgi wieczyste ani ewidencja gruntów. Ewidencja gruntów i księga wieczysta muszą być zaktualizowane do stanu wynikającego z planów gospodarowania wodami. Stąd zarzuty dotyczące błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu przez organy, że Dopływ spod Ś. jest naturalnym ciekiem wodnym z pominięciem domniemania prawdziwości treści ksiąg wieczystych oraz wypisów z rejestru gruntów dla działki [...], z których jednoznacznie wynika, że po pierwsze nie jest to naturalny ciek wodny tylko rów melioracyjny, a po drugie element ten i nieruchomości na których się znajduje są własnością skarżących, nie zasługują na uwzględnienie. W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że ciek Dopływ spod Ś. jest wodą publiczną (śródlądową wodą płynącą) stanowiąca własność Skarbu Państwa, w stosunku do której zgodnie z art. 212 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawa właścicielskie wykonują Wody Polskie. Przepis art. 212 ust. 2 ustawy stanowi, że Wody Polskie wykonują prawa właścicielskie w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa. Ciek spod Ś. nie ma wyznaczonej swojej działki ewidencyjnej zakwalifikowanej jako Wp (wody płynące) – przepływa przez działki stanowiące własność skarżących. Nie oznacza to przy tym, co bezzasadnie zarzuca się w skardze, że organy tym samym uznały, że pomiędzy działkami [...] i [...]; [...] i [...] oraz [...] i [...] lub przy granicy tych działek znajduje się jakikolwiek teren niebędący częścią składową tych działek. Dla kwalifikacji tego cieku nie zachodziła też potrzeba wykazania posiadania źródła oraz miejsca w którym to źródło wybija oraz początku cieku. Reasumując tę część rozważań wskazać należy, że jedyną drogą umożliwiającą zmianę kwalifikacji Dopływu spod Ś. jako cieku naturalnego, o czym słusznie pouczył organ, jest skorzystanie z instytucji ustalenia charakteru wód w drodze decyzji na podstawie art. 219 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tą regulacją Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, w drodze decyzji, ustala charakter wód. Decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się na wniosek Wód Polskich, właściciela nieruchomości przyległej do wód lub właściciela nieruchomości znajdującej się pod wodą, której dotyczy wniosek o ustalenie charakteru wód (art. 219 ust. 2 ustawy). Ustalenie, że w sprawie mamy do czynienia z ciekiem naturalnym stanowiącym własność Skarbu Państwa a nie rowem melioracyjnym znajduje swoje przełożenie na kwalifikację prac wykonanych przez skarżących zasadniczo jako wymagających pozwolenia wodnoprawnego – art. 389 pkt 6 ustawy. Przechodząc do kontroli decyzji w tym zakresie powtórzyć należy za organem odwoławczym, że prawidłowo umorzono, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., postępowanie dotyczące nałożenia obowiązku likwidacji urządzeń wodnych wykonanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, tj. rowów tymczasowych zlokalizowanych na działce o nr geod. [...]. Skarżący kwestionując rozstrzygnięcie w tym zakresie zarzucili, że błędnie przyjęto, że prace polegające na poszukiwaniu systemu drenaży, które nie były nigdzie zaewidencjowane, stanowią wykonanie rowów tymczasowych bez pozwolenia wodnoprawnego. Odnosząc się do tego stanowisko wskazać należy, że taka kwalifikacja prac została ustalona podczas kontroli przeprowadzonej 30 maja 2023 r. zgodnie z oświadczeniem kontrolowanych – M. A. i S. W. W trakcie tej kontroli ustalono, że na działce nr [...] wykonano rowy odwadniające tymczasowe: odcinek o długości około 54 m (równoległy do granicy z działką [...]), odcinek o długości 36,5 m w kierunku działki [...] oraz odcinek o długości około 95 m w kierunku działki nr [...]. Taki rów wykonana także na granicy działki [...] i [...] o długości około 36 m. Taką kwalifikację tych prac potwierdził także biegły w swojej opinii. Urządzenia te na datę oględzin przeprowadzonych 4 kwietnia 2024 r. zostały zlikwidowane. Postępowanie w tym zakresie stało się zatem bezprzedmiotowe z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Prawidłowo także, wbrew zarzutom skargi, zakwalifikowano przepust jako urządzenie wodne. Zgodnie z art. 16 pkt 65 lit. a przez urządzenie wodne - rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym: urządzenia lub budowle piętrzące, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy. Jak wskazuje organ odwoławczy przepust na cieku naturalnym znacząco kształtuje przepływ wód, ukształtowanie skarp cieku a także jak ma to miejsce w sprawie niniejszej przy zastawaniu materiałów nieprzepuszczalnych jak karbowana rura PCV o średnicy 315 mm na długości 2 x 6 m, wpływa na przepływ wód. Wykonanie urządzeń wodnych - przepustów polegające na ich odbudowie/przebudowie (w miejsce przepustów o konstrukcji betonowej zlikwidowanych ze względu na zły stan techniczny wykonano przepusty z rury PCV) wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego – art. 389 pkt 6 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Skarżący również i w tym wypadku takiego pozwolenia nie posiadali. Postępowanie w tym zakresie także zostało umorzone na podstawie art. 190 ust. 13 w zw. z art. 190 ust. 14 ustawy. Organy zasadnie w tym przypadku stwierdziły, że likwidacja przedmiotowych przepustów byłaby technicznie nieuzasadniona i niewskazana ze względu na regulację stosunków wodnych. Prawidłowo przy tym przyjęto, że prace w przedmiotowym zakresie wykraczały poza zakres związany z utrzymaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji, gdyż nie ograniczyły się wyłącznie do przywrócenia pierwotnych parametrów urządzenia. W sprawie wykonano nowe drenowania, przepusty wymieniono z konstrukcji betonowej na PCV. Sąd podziela stanowisko organów, że jako nie wymagające uzyskania pozwolenia wodnoprawnego należało potraktować prace wykonane na rowach: na działce nr [...] wzdłuż granicy z działka nr [...] i na granicy działek [...] i [...], jak i roboty wykonane w wodach cieku Dopływ spod Ś. Zgodnie z opinią biegłego prace te miały charakter wyłącznie prac utrzymaniowych – art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. W konsekwencji zasadnie odmówiono nakazania likwidacji tych robót. Legalności kwestionowanej decyzji nie podważają także zarzuty procesowe dotyczące naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i 2 i § 2, art. 6-8, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 76 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a, art. 84, art. 136 i art. 107 § 3 K.pa. W sprawie podjęto wszystkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zebrane dowody zostały poddane wszechstronnej ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Poza zakresem zainteresowania organów nie pozostała żadna okoliczność, która mogłaby stanowić o zaniechaniu podjęcia czynności zmierzających do pełnego zgromadzenia materiału dowodowego, o skutku stanowiącym o jej wadliwości. Prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że bezcelowe i sprzeczne z zasadami ekonomiki procesowej było przeprowadzanie wnioskowanych przez skarżących dowodów, przede wszystkim z uwagi na to, że nie mogą one podważać aktu powszechnie obowiązującego. Organ administracji jest uprawniony do oceny potrzeby przeprowadzenia dowodu i nie narusza przepisów postępowania administracyjnego, jeżeli odmawia przeprowadzenia dowodu, powołując się na zbędność jego przeprowadzenia w świetle zastosowanych regulacji prawa materialnego. Organ nie jest też zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób nieograniczony, a jedynie do momentu, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na podjęcie rozstrzygnięcia. Z tego też powodu sąd nie przeprowadził dowodów wnioskowanych w skardze. Zmierzały one bowiem do podważenia planu gospodarowania wodami a nadto wskazywały środki dowodowe w postaci przesłuchania świadków, które nie mogą być przeprowadzane przez sąd administracyjny (vide: art. 106 § 3 P.p.s.a. - sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w rozstrzygnięciu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 84 K.p.a. zgodnie z tą regulacją gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "może zwrócić się" wskazuje, że powołanie biegłego na podstawie art. 84 § 1 K.p.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. W ocenie sądu nie można czynić organowi zarzutu, że w sprawie został powołany biegły. Powołanie biegłego leżało niejako w interesie skarżących i miało na celu dokładne wyjaśnienie sprawy. Odnośnie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 10 K.p.a. to stwierdzić należy, że istotnie organ odwoławczy nie zastosował tej regulacji. Uchybienie to pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, gdyż skarżący nie wskazali na żadne konkretne okoliczności sprawy, które mogliby wykazać, gdyby dokonano takiego zawiadomienia. Sąd podziela pogląd reprezentowany w wyroku NSA z 18 maja 2006 r. IIOSK 831/05 (ONSAiWSA 2006/6/157), że zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Z uwagi na powyższe skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).