II SA/Bk 184/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 07 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi L. A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o przywrócenie terminu W dniu 23 lutego 2010 r. L. A. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...]w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Następnie w dniu 18 sierpnia 2010 r. pełnomocnik Skarżącego ustanowiony z urzędu złożył wniosek o uzupełnienie skargi. Zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 19 sierpnia 2010r., zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 13 sierpnia 2010r. (k. 39). W dniu 19 sierpnia 2010 r. odbyła się rozprawa, na którą od strony Skarżącej nikt się nie stawił. Ogłoszenie wyroku oddalającego skargę nastąpiło na posiedzeniu w dniu 19 sierpnia 2010 r. W dniu 31 sierpnia 2010r. (data nadania w urzędzie pocztowym) pełnomocnik strony Skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu wydanego w dniu 19 sierpnia 2010 r. W treści uzasadnienia wskazał, że w dniach od 19 sierpnia do 27 sierpnia 2010 r. przebywał na urlopie wypoczynkowym poza granicami kraju. W dniu 23 sierpnia 2010 r. pełnomocnik uzyskał telefoniczną informację o treści wyroku. Następnie mając świadomość, iż termin na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku upływa 26 sierpnia 2010 r., postanowił wrócić do kraju 25 sierpnia, jednak z powodu nagłej choroby powrót nastąpił dopiero 27 sierpnia 2010 r. W dalszej części uzasadnienia pełnomocnik podnosi, iż niedochowanie terminu do złożenie ww. wniosku nastąpiło na skutek okoliczności losowych, na które nie miał wpływu. Ponadto dodaje, że nawet przy dołożeniu maksymalnej staranności nie byłby w stanie złożyć wniosku o uzasadnienie wyroku, z uwagi na fakt, iż samodzielnie wykonuje zawód radcy prawnego, tj. nie zatrudnia pracowników, którym mógłby zlecić podjecie ww. czynności. W ocenie pełnomocnika brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku został przez niego uprawdopodobniony. Jednocześnie pełnomocnik strony Skarżącej złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 19 sierpnia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 141 §2 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej cytowanej: p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. W przypadku, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 §1 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 §1 i §2 p.p.s.a.). Uchybienie terminu w przedmiotowej sprawie jest bezsporne, wobec czego zasadnym było złożenie wniosku o przewrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na wstępie odnieść się jednak należało do kwestii dochowania przez pełnomocnika Skarżącego siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przyjmując najbardziej korzystną dla strony interpretację, należy stwierdzić, iż wskazana przez pełnomocnika przyczyna uchybienia terminu, tj. przebywanie poza granicami kraju w dniach od 19 sierpnia do 27 sierpnia 2010 r. ustała z dniem powrotu do Polski , tj. 27 sierpnia 2010 r. Wniosek zaś został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 31 sierpnia 2010r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 §1 p.p.s.a. Pełnomocnik Skarżącego spełnił także warunek równoczesnego dokonania czynności, której nie dokonano w terminie, ponieważ w jednym piśmie z dnia 31 sierpnia 2010r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wniósł zarówno o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jak i wniosek o sporządzenie i doręczenie takiego uzasadnienia. Spełnione, zatem zostały wymogi formalne konieczne do uwzględniania wniosku. Niemniej jednak, w ocenie Sądu, pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił, że niedochowanie terminu było przez niego niezawinione. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W sytuacji zaś, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, przyjmuje się, że to brak winy profesjonalnego pełnomocnika jest warunkiem koniecznym przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie SN z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie NSA z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok NSA z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Omówione kryteria ujmowane są jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98, LEX 42023). Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo. Pojęcie winy pełnomocnika strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które pełnomocnik strony upoważnił do dokonania określonej czynności. Pełnomocnik powinien, zatem mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych, zaś przy dochowaniu należytej staranności powinien, jako profesjonalista, dopilnować, aby czynność procesowa została dokonana terminowo (postanowienia NSA z dnia 29 lipca 2004r. sygn. akt FZ 110/04 i FZ 133/04, niepublik.). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż pełnomocnik strony Skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 sierpnia 2008r. Za taką okoliczność nie może być, bowiem uznany, powołany przez niego fakt przebywania poza granicami kraju w dniach od 19 sierpnia 2010 r. do 27 sierpnia 2010 r. Wyjaśnić, bowiem należy, że zawiadomienie o rozprawie przewidzianej na dzień 19 sierpnia 2010r. zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 13 sierpnia 2010r. (k. 39). Wyjeżdżając na urlop powinien powiadomić sąd o czasowej nieobecności, bądź ustanowić pełnomocnika (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004r., sygn. akt FZ 13/04, niepubl.), tym bardziej, iż dzień przed rozprawą, tj. 18 sierpnia 2010 r. stawił się w osobiście w Sądzie w celu złożenia wniosku o uzupełnieniu skargi (k.41). Ponadto skoro pełnomocnik zrezygnował ze stawiennictwa na rozprawie to powinien być świadom, że Sąd może wydać wyrok oddalający skargę, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że zawiadomienie o terminie rozprawy zawierało pouczenie, iż uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku oraz, że złożenie wniosku po upływie terminu jest czynnością bezskuteczną. Reasumując - brak winy, będący przesłanką przywrócenia terminu - w ocenie Sądu - nie został uprawdopodobniony przez pełnomocnika Skarżącego. Przy dołożeniu należytej staranności mógł on zapobiec zaistniałej sytuacji. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.