II SA/Bk 1880/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2026 r. wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z 23 października 2025 r. nr (...) w przedmiocie nakaz rozbiórki budynku p o s t a n a w i a wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Zaskarżoną decyzją z dnia 23 października 2025 r. nr (...) Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego S. z 14 sierpnia 2025 r. nr (...) nakazującą A. D. rozbiórkę budynku o funkcji rekreacyjnej – deszczochronu (oznaczonego nr 2) na działce nr (...) w obrębie R. w gminie R. Skarżąca sformułowała w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej powoływana jako P.p.s.a.). W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że wykonanie decyzji wiąże się z wyrządzeniem znacznej szkody majątkowej oraz z powstaniem skutków niemożliwych do cofnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wedle zaś art. 61 § 3 zd. 1 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania rozstrzygnięcia będącego przedmiotem zaskarżenia oraz aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przez wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć szkodę zarówno majątkową, jak i niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. m.in. postanowienie NSA z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, pub. CBOSA). Z kolei trudne do odwrócenia prawne i faktyczne skutki to następstwa, które powodują istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. m.in. postanowienia NSA z 10 marca 2010 r., I FSK 1841/09 oraz z 19 maja 2011 r., II OZ 415/11, pub. CBOSA). W orzecznictwie zauważa się, że przesłanki wskazane w art. 61 § 3 P.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Skutki te mają w ocenie wniosku znaczenie niejako potencjalne. Nie jest wymagane, żeby w jakimś zakresie, mniejszym lub większym, rzeczywiście wystąpiły lub przynajmniej już się ujawniały. Przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. wymaga jedynie zagrożenia ich wystąpienia (por. uchwała NSA z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, pub. CBOSA). Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd jest związany zawartym tam, zamkniętym katalogiem przesłanek, których wykazanie jest rzeczą wnioskodawcy. Ten zaś powinien starannie i rzeczowo umotywować swój wniosek, wskazując na konkretne okoliczności uprawdopodabniające, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione i konieczne, aby sąd mógł stwierdzić, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowego wyjątku od zasady wynikającej z art. 61 § 1 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2014 r., II FZ 1504/14, Lex nr 1538986). Jakkolwiek brak jest podstaw, aby od sądu żądać poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu, to w orzecznictwie przyjmuje się, że sąd administracyjny rozpoznając wniosek, powinien dokonać analizy sytuacji strony i ocenić konieczność udzielenia ochrony tymczasowej z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Z uwagi na ocenny charakter postępowania w przedmiocie wstrzymania wykonania danego aktu, sąd administracyjny może pewne okoliczności, które wynikają z akt sprawy, wziąć pod uwagę z urzędu, co nie oznacza jednak, że jest zobowiązany poszukiwać za stronę argumentów na poparcie zgłoszonego przez nią żądania (por. postanowienia NSA: z 16 czerwca 2024 r., I OZ 164/24; z 6 czerwca 2017 r., II OZ 567/17 oraz z 28 października 2020 r., II OZ 884/20, CBOSA). W ocenie sądu wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej zasługuje na uwzględnienie. Jakkolwiek bowiem powrót do stanu pierwotnego jest w przypadku prac budowlanych co do zasady możliwy, to niewątpliwie byłby on uciążliwy i kosztowny - wymagający nakładów finansowych, a także czasu oraz pracy. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że rozbiórka obiektu budowlanego przed zakończeniem sprawy sądowo-administracyjnej, już ze swojej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, skoro zaskarżony nakaz rozbiórki może zostać uchylony na skutek kontroli sądowej (por. m.in. postanowienia NSA: z 14 maja 2014 r., II OZ 456/14; z 4 listopada 2014 r., II OSK 2911/14; czy też z 8 września 2009 r., II OZ 828/10, CBOSA). Jak wskazał NSA w postanowieniu z 2 lipca 2014 r. (II OZ 646/14): rozbiórka obiektu budowlanego przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja o nakazie rozbiórki była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem tej decyzji (por. postanowienie NSA z 27 listopada 2009 r., II OZ 1047/09, CBOSA). Rozbiórka obiektu przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona właścicielowi obiektu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest natomiast ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom. W wyniku analizy akt sprawy sąd stwierdził, że przeznaczony do rozbiórki budynek ma wymiary 4 m x 5 m i wysokość 5 m, jest konstrukcji szkieletowej (cztery słupy żelbetowe związane wieńcem), wypełnionej częściowo ścianami murowanymi z gazobetonu. W ścianach pozostawiono otwory na stolarkę okienną i drzwiową. Dach dwuspadowy kryty blachą na rąbek stojący. Budynek pozostaje w stanie surowym otwartym. Z protokołu kontroli przeprowadzonej 5 listopada 2025 r. wynika, że nie rozpoczęto prac rozbiórkowych. Upomnieniem datowanym na 7 listopada 2025 r. wezwano skarżącą do niezwłocznej jego rozbiórki, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Z powyższego wynika, że rozbiórka przedmiotowego obiektu budowlanego nie została jeszcze wykonana. W ocenie sądu obecny stan budynku i wykonany dotychczas zakres robót budowlanych wskazuje, że wykonanie prac rozbiórkowych niewątpliwie będzie czasochłonne i wymagające poniesienia nakładu finansowego. Zakres robót rozbiórkowych obejmuje bowiem rozbiórkę pokrycia dachowego, konstrukcji dachu, ścian wypełnionych pustakami, a także słupów żelbetowych i fundamentów. Wykonanie rozbiórki będzie się wiązało ponadto z koniecznością przygotowania dokumentacji formalnoprawnej, skorzystania z usług wykwalifikowanego projektanta oraz wykonawcy. W ocenie sądu nieracjonalne jest generowanie nakładów finansowych, czy nakładów pracy, jeśli w wyniku rozstrzygnięcia sprawy, co do meritum przez sąd, nakłady te mogą okazać się daremne (por. postanowienia WSA w Białymstoku z 4 czerwca 2024 r., II SA/Bk 256/24 oraz z 6 grudnia 2022 r., II SA/Bk 788/22, niepubl.). W ocenie sądu zatem wykonanie rozbiórki ww. obiektu budowlanego przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy, łączy się z niebezpieczeństwem powstania trudnych do odwrócenia skutków, co uzasadnia wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślić przy tym należy, że w przedmiotowym postępowaniu wpadkowym sąd nie ocenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a jedynie przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. Ocena wyrażona w tym postępowaniu nie ma zatem wpływu na wynik właściwego postępowania sądowego. Mając powyższe na względzie, na mocy art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.