II SA/Bk 189/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ireneusz Henryk Darmochwał, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę, - Decyzją z dnia [...] stycznia 2005r. (Nr [...]) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., po rozpoznaniu wniosków skarżącego K.M. z dnia [...] stycznia 2005r. i [...] stycznia 2005r. o przyznanie mu zasiłku zgodnie z art. 36 ustawy o pomocy społecznej, orzekł o przyznaniu skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie wydatków za żywność, odzież, leki i środki żywności w kwocie 110 złotych. Z akt administracyjnych wynika, że drugą decyzją wydaną [...] stycznia 2005r. (Nr [...]) przyznany został skarżącemu zasiłek okresowy od stycznia do kwietnia 2005r. w kwocie po 97,63 złotych miesięcznie oraz orzeczono o odmowie pozostałych form pomocy należących do właściwości gminy. W uzasadnieniu decyzji dotyczącej zasiłku celowego organ powołał się na następujące ustalenia. K.M. ma 41 lat, mieszka w jednorodzinnym domu, którego jest współwłaścicielem w 1/2. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku od 13.10.2003r. Jego dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku tj. z grudnia 2004r. wyniósł 200,66 złotych a na tę sumę złożyły się: dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 91, 28 złotych, ryczałt w wysokości 44,29 złotych za brak centralnego ogrzewania i ciepłej wody za okres od 1.X.2004r. do 31.03.2005r.oraz zasiłek okresowy za grudzień 2004r. wynoszący 65,09 złotych. W związku z tym, że skarżący odmówił sprecyzowania swoich potrzeb, organ przychylił się do planu pomocy zaproponowanego przez pracownika socjalnego. Organ przytoczył treść art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej dotyczącego przesłanek przyznania zasiłku celowego i stwierdził, że skarżący te przesłanki spełnia jako bezrobotny o dochodzie nie przekraczającym ustawowego kryterium dochodowego. Następnie organ wskazał, że przyznanie pomocy społecznej winno się mieścić w możliwościach finansowych gminy i wskazał, jaką kwotę przewidziano w projekcie budżetu 2005r. Gminy Z. jako wydatki na zasiłki celowe i jak ją rozdysponowano na poszczególne miesiące 2005r. Do [...] stycznia 2005r. wpłynęło do organu 311 wniosków o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, na które łącznie na styczeń 2005r. przewidziano 18.000 złotych. Biorąc powyższe pod uwagę organ uznał, że przyznanie skarżącemu zasiłku celowego w wysokości 110 złotych jest adekwatne do sytuacji materialnej skarżącego i możliwości finansowych ośrodka. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zakwestionował wyliczenie przez organ jego dochodu, do którego jego zdaniem niezasadnie doliczono zasiłek okresowy oraz zarzucił brak wskazania kryteriów, którymi się organ kierował orzekając o zasiłku. Zdaniem strony decyzja naruszyła art. 106 ust. 3 i 39 ustawy o pomocy społecznej a wypłata zasiłku celowego z opóźnieniem powoduje bezcelowość pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] lutego 2005r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej z następującym uzasadnieniem. Organ odwoławczy przyjął, że dochód skarżącego za grudzień 2004r. tj. miesiąc poprzedzający złożenie wniosku wyniósł 135,57 złotych (nie wliczał do dochodu zasiłku okresowego) i wskazał, że ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 461 złotych. Skarżący spełnił przesłanki do uzyskania zasiłku celowego. O jej wysokości decydują nie tylko potrzeby strony ale i możliwości finansowe organu świadczącego pomoc społeczną. To stwierdzając organ II instancji przytoczył treść art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Biorąc pod uwagę kwotę jaką organ I instancji posiadał w miesiącu styczniu 2005r. do rozdysponowania na zasiłki celowe oraz ilość zgłoszonych wniosków o taki zasiłek, organ II instancji podał, że średni zasiłek celowy w Gminie Z. wyniesie 57,87 złotych. Następnie organ stwierdził na jakie potrzeby bytowe może być przyznany zasiłek celowy i stwierdził, że przyznana skarżącemu kwota 110 złotych jest kwotą mieszczącą się w możliwościach organu i adekwatną do potrzeb strony, które w całości pokrywać będzie też z własnego dochodu i zasiłku okresowego, który mu został przyznany. Organ odwoławczy dodał też, że wstrzymanie wypłaty przyznanego skarżącemu zasiłku celowego było następstwem wniesienia odwołania oraz ustosunkował się do podniesionej przez skarżącego kwestii sporządzenia kontraktu socjalnego podając, że do dnia orzekania nie zostało wydane stosowne rozporządzenie w sprawie wzoru kontraktu socjalnego co uniemożliwia ich zawieranie. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na opisaną wyżej decyzję K.M. podtrzymał zarzuty naruszenia art. 106 ust. 3, 36, 38 ust. 3, 3a i 100 ustawy o pomocy społecznej oraz zarzut naruszenia art. 108 tejże ustawy. Wydaną decyzję nazwał samowolą administracyjną i uznał jako dowolną, świadczącą o dyskryminacji i niehumanitarnym traktowaniu skarżącego, naruszającą jego słuszny interes. Skarżący zarzucił organowi naruszenie zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego i szeregu przepisów konstytucji RP. Podał, że w innej swej decyzji SKO inaczej wyliczyło dochód strony. Skarżący podtrzymał też pozostałe zarzuty z odwołania i dodał, że nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Organy administracji obu instancji orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły bowiem przepisów prawa wskazanych przez skarżącego. Podnosząc zarzut naruszenia art. 36 ustawy o pomocy społecznej tj. przepisu wymieniającego rodzaje świadczeń z pomocy społecznej, skarżący zdaje się nie zauważać, że o pozostałych świadczeniach – poza zasiłkiem celowym wynikającym z zaskarżonej decyzji – organ rozstrzygnął drugą decyzję, również wydaną dnia [...] stycznia 2005r., która podlegała oddzielnemu trybowi zaskarżenia. Przedmiotem kontroli sądowej w tej sprawie jest wyłącznie decyzja orzekająca o zasiłku celowym a zatem wszelkie zarzuty powołujące się na "niekompletność" załatwienia wniosków strony z [...].01.2005r. i [...] .01.1005r. w tej sprawie trafiają w próżnię. Również całkowicie nietrafne jest powoływanie się przez skarżącego w tej sprawie na art. 28 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który dotyczy zasiłku okresowego, o którym orzeczono wspomnianą wcześniej drugą decyzję. Zarzucając naruszenie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, przepisu wskazującego kiedy i na pokrycie jakich potrzeb może być przyznany wnioskodawcy zasiłek celowy, skarżący nie precyzuje nawet na czym naruszenie tego przepisu miałoby polegać. W sytuacji gdy strona ubiegająca się o pomoc społeczną nie konkretyzuje - jak skarżący - swoich potrzeb, wnosząc ogólnie o przyznanie pomocy zgodnie z art. 36 ustawy o pomocy społecznej, organ ma pełne prawo własnej oceny sytuacji życiowej strony i przyznania jej takich form pomocy, które wydają się najbardziej racjonalne w danej chwili. Przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na częściowe pokrycie wydatków na żywność, odzież, leki i środki czystości tj. takich wydatków, które jako przykłady niezbędnych potrzeb życiowych wymienia art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, nie narusza treści przepisu. Słusznie przy tym organ odwoławczy zauważa, że przyznany stronie zasiłek celowy może być spożytkowany na każdy z celów wymienionych przez organ. Zdaniem Sądu również wysokość przyznanego skarżącemu zasiłku celowego nie narusza przepisów ustawy o pomocy społecznej. Potrzeby osób ubiegających się o świadczenia z tej ustawy powinny być uwzględnione jeśli odpowiadają celom ustawy i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (vide: art. 3 ustawy o pomocy społecznej). Wbrew zarzutowi skarżącego organy I i II instancji wskazały w uzasadnieniach swoich decyzji jakimi możliwościami finansowymi dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. przy przyznawaniu zasiłków celowych w 2005 roku i w jaki sposób został ustalony harmonogram wydatkowania kwoty przeznaczonej na zasiłki celowe na poszczególne miesiące roku 2005. Przyznany skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 110 złotych jest prawie dwukrotnie wyższy od średniej wysokości zasiłku celowego w gminie, wynoszącej 57, 87 złotych. Zarzut naruszenia art. 100 ustawy o pomocy społecznej tj. przepisu wskazującego, że w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy się kierować przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną dóbr osobistych, jest całkowicie nieuzasadniony. Przyznanie zasiłku celowego w kwocie przewyższającej średnią takich zasiłków w gminie, jest między innymi dowodem kierowania się dobrem skarżącego i dążeniem do zapewnienia mu największej – z możliwych – pomocy. Twierdzenie skarżącego, iż błędem organu było niezawarcie kontraktu socjalnego przewidzianego art. 108 ustawy o pomocy społecznej, jest nieuzasadnione albowiem w dacie orzekania w tej sprawie przez organy administracji, nie obowiązywało jeszcze rozporządzenie wykonawcze zawierające wzór kontraktu socjalnego określającego sposób współdziałania między wnioskodawcą a ośrodkami pomocy społecznej w zakresie rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej (takie rozporządzenie zostało wydane dnia 1 marca 2005r. z mocą obowiązującą od 31 maja 2005r. – Dz. U. z 2005r. Nr 42, poz. 409). W sprawie też nie zostały naruszone przepisy procesowe. Skarżący aktywnie uczestniczył w postępowaniu administracyjnym pierwszoinstancyjnym, zaś organ odwoławczy nie przeprowadzał dowodów uzupełniających, z których treścią skarżący musiałby zostać dodatkowo zapoznany. Ustosunkowując się do twierdzeń skarżącego zaprezentowanych na rozprawie jakoby organ nie rozpatrzył w całości wniosku skarżącego, Sąd jeszcze raz podkreśla, że zaskarżona decyzja dotyczyła jedynie zasiłku celowego przyznanego po rozpoznaniu dwóch wniosków skarżącego tj. z dnia [...] i [...] stycznia 2005r. O pozostałych świadczeniach, których skarżący powyższymi wnioskami dochodził, organ rozstrzygnął drugą decyzją administracyjną , która nie stanowiła przedmiotu zaskarżenia w tym postępowaniu sądowym. Powołany przez skarżącego wyrok NSA z 27 kwietnia 2001r. (Sygn. I SA 2247/00), mówiący, że żaden przepis nie określa jak często można występować o zasiłek celowy, nie został w tej sprawie naruszony. Najdobitniej o tym świadczy to, że decyzje wydano po rozpatrzeniu dwóch wniosków strony o takie samo świadczenie, złożonych w przeciągu siedmiu dni. Wynikająca z treści art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej zasada przyznawania i wypłaty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej za okres miesiąca kalendarzowego, nie tylko pozwala organowi ale obliguje organ do "kumulowania" wniosków tej samej strony o takie same świadczenia, złożonych w ciągu jednego miesiąca celem ich łącznego rozpatrzenia. Skarżący ma otwartą drogę do częstego występowania z wnioskami o pomoc społeczną, ale musi mieć świadomość tego, że wnioski o to samo z jednego miesiąca, będą podlegały łącznemu rozpatrzeniu. W sprawie niniejszej nie została też naruszona zasada równości do której nawiązuje teza drugiego z wyroków NSA powołanych przez skarżącego (wyroku z 23 września 1998r. Sygn. III SA 2790/97). Skarżący podkreślając równość obywateli wobec prawa nie uprawdopodobnia zresztą, by inny obywatel znajdujący się w podobnej jak on sytuacji potraktowany został przez organ przychylniej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji i wskazanie w nim średniej wysokości zasiłków celowych przyznawanych przez MOPS w Z. w styczniu 2005r., dowodzi przy tym, że kwota zasiłku celowego przyznanego skarżącemu stanowi dwukrotność przeciętnej wysokości tego rodzaju świadczenia. Trzeci z powoływanych przez skarżącego wyroków (NSA z dnia 2 czerwca 2000r. Sygn. I SA 227/00) dotyczy wprawdzie zasad przyznawania zasiłków okresowych ale zasad mających walor ogólny, bo mówiących o potrzebie szczegółowego wyjaśnienia przez organ kwestii wysokości przyznanego świadczenia. W tej sprawie – zdaniem Sądu – organ odniósł się do kwestii wysokości świadczenia w sposób właściwy, wykazując czym się kierował, przyznając kwotę 110 złotych na pokrycie części bieżących życiowych potrzeb skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd zarzuty skargi uznał za bezzasadne i skargę oddalił (art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r,. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270).