II SA/Bk 191/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Referendarz sądowy Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi F. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przywrócenia do stanu pierwotnego zasypanego cieku wodnego postanawia - oddalić wniosek F. J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonką K. A. J. oraz dwójką uczących się dzieci K. J. i T. J. Majątek skarżącego stanowi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha (grunty [...] i [...] klasy) oraz dom o powierzchni [...] m². W uzasadnieniu F. J. podkreślił, iż prowadzona produkcja rolna jest niskodochodowa. Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wezwał F. J. do złożenia oświadczenia, w którym należało wskazać: źródła utrzymania rodziny, należało przy tym określić wysokość uzyskiwanego miesięcznego dochodu z jednoczesnym określeniem z jakiego tytułu jest ten dochód; wysokość miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego; rodzaj prowadzonej przez wnioskodawcę działalności rolniczej przy czym należało podać stan inwentarza żywego oraz posiadane maszyny rolnicze; czy na określoną we wniosku nieruchomość rolną skarżący otrzymał w roku bieżącym dopłaty z Unii Europejskiej - należało określić w jakiej wysokości i kiedy; powierzchnię posiadanego domu (w m²); czy wnioskodawca uzyskuje miesięczny dochód z tytułu posiadanego mieszkania o powierzchni [...] m², należało podać jego wysokość; wyszczególnić ponoszone miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny, z jednoczesnym podaniem ich wysokości ( np. zakup żywności, opłaty za prąd, wodę, telefon, koszty eksploatacji posiadanego samochodu itp.) oraz utrzymaniem posiadanych nieruchomości i prowadzoną produkcją rolniczą; czy małżonka skarżącego K. A. J. jest zarejestrowana w urzędzie pracy i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych; czy wnioskodawca i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe, należało podać ich markę i rok produkcji oraz koszty miesięcznej eksploatacji pojazdów. Skarżący został również zobligowany do nadesłania: zaświadczenia o wysokości miesięcznego dochodu uzyskiwanego z tytułu sprzedaży mleka ( lub ostatnią fakturę) oraz faktury ze sprzedaży innych płodów rolnych za okres trzech ostatnich miesięcy, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych) z okresu trzech ostatnich miesięcy (k. 23). W odpowiedzi na powyższe wezwanie F. J. stwierdził, iż źródłem utrzymania rodziny pozostaje gospodarstwo rolne oraz przyznane dopłaty z Unii Europejskiej do prowadzonej produkcji rolnej. K. A. J. nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych, razem ze skarżącym prowadzi gospodarstwo rolne. W okresie luty – marzec bieżącego roku F. J. otrzymał płatności z Unii Europejskiej (w dwóch ratach) w łącznej wysokości 13.000 zł. Stały miesięczny dochód rodziny stanowi zasiłek [...] w wysokości 178 zł. Z powodu niskiej klasy gleb wnioskodawca prowadzi produkcję rolną na własne potrzeby, nie sprzedaje mleka. F. J. hoduje [...] sztuk bydła, [...] koni oraz [...] owce, jest właścicielem ciągnika (rok produkcji [...]), samochodu ciężarowego [...] (rok produkcji [...]), kosiarki rotacyjnej, pługu, brony, talerzówki oraz przyczepy jednoosiowej. Posiadany dom ma powierzchnię [...] m², składa się z dwóch pokoi, kuchni i sieni. Miesięczne wydatki skarżącego stanowią opłaty za: prąd – 200 zł; telefon – 200 zł; wodę 20 zł; wywóz śmieci – 10 zł; bilet miesięczny syna – 190 zł oraz wydatki związane z zakupem żywności – 500 zł i koszty eksploatacji posiadanych pojazdów – 500 zł. Dodatkowo wnioskodawca ponosi wydatki kwartalne na: składkę KRUS – 512 zł oraz podatek gruntowy 117 zł oraz roczne w kwocie 530 zł - ubezpieczenie ciągnika i samochodu [...]. Przy gospodarstwie rolnym F. J. charytatywnie prowadzi Ośrodek R. Z. C. (k. 25 – 26). Do akt sprawy skarżący dołączył: wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...] stycznia 2008 r. do [...] marca 2008 r. (k. 27) oraz zaświadczenie Urzędu Gminy w S. z dnia [...] kwietnia 2008 r. (k. 28). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego – kosztów ustanowienia radcy prawnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu F. J. wykazał, iż źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny pozostaje: dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego, dopłaty z Unii Europejskiej do prowadzonej produkcji rolnej oraz zasiłek [...] w wysokości 178 zł miesięcznie. W okresie luty – marzec bieżącego roku F. J. otrzymał płatności z Unii Europejskiej (w dwóch ratach) w łącznej wysokości 13.000 zł. Wyszczególnione wydatki miesięczne rodziny wynoszą 1620 zł, dodatkowo wnioskodawca ponosi wydatki kwartalne w kwocie 629 zł oraz roczne w wysokości 530 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha – [...] ha przeliczeniowego (grunty [...] i [...] klasy), dom o powierzchni [...] m², ciągnik (rok produkcji [...]), samochód ciężarowy [...] (rok produkcji [...]), kosiarka rotacyjna, pług, brona, talerzówka oraz przyczepa jednoosiowa. Skarżący hoduje [...] sztuk bydła, [...] koni oraz [...] owce. K. A. J. nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna w urzędzie pracy, nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych, razem ze skarżącym prowadzi gospodarstwo rolne. W konkluzji F. J. podkreślił, iż prowadzi niskodochodowe gospodarstwo rolne, produkcja rolna jest przeznaczana na własne potrzeby, skarżący nie sprzedaje mleka, nie posiada również zgromadzonych oszczędności (k. 18). W sprawie niniejszej należało stwierdzić, iż treść złożonego przez F. J. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej rodziny w połączeniu z brakiem oświadczenia wnioskodawcy w zakresie wysokości dochodu uzyskiwanego z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Dodatkowo należy zauważyć, iż w momencie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego tj. dnia [...] lutego 2008 r. wnioskodawca dysponował środkami umożliwiającymi pokrycie pełnych kosztów ustanowienia radcy prawnego w sprawie niniejszej (k. 6, k. 25 i k. 27). Przede wszystkim należy podkreślić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia leży brak możliwości określenia wysokości środków finansowych uzyskiwanych z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Skarżący w trakcie prowadzonego postępowania wpadkowego w zakresie przyznania prawa pomocy konsekwentnie uchylał się od podania tych danych, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, iż prowadzona działalność rolnicza jest niskodochodowa. Dodatkowo zestawienie wyszczególnionych wydatków skarżącego (miesięcznych - 1620 zł, kwartalnych - 629 zł, rocznych - 530 zł) z wykazanym dochodem tj. kwotą 13.000 zł uzyskaną tytułem płatności z U.E. (co stanowi średnio w przeliczeniu na poszczególne miesiące roku 1083,33 zł) oraz otrzymywanym zasiłkiem [...] - 178 zł, prowadzi do wniosku, że wnioskodawca dysponuje dodatkowymi, nieujawnionymi środkami finansowymi pozwalającymi na pokrycie wykazanych wydatków. W tym miejscu należy wskazać, iż F. J. podkreślił, iż jedynym stałym dochodem miesięcznym rodziny jest zasiłek [...] oraz, iż głównym źródłem dochodu rodziny są dopłaty otrzymywane z U.E. – k. 25. Ponadto w momencie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego tj. dnia [...] lutego 2008 r. (k. 7) wnioskodawca dysponował środkami umożliwiającymi pokrycie pełnych kosztów ustanowienia radcy prawnego w sprawie niniejszej, jak wynika z dołączonego do akt sprawy wyciągu z rachunku bankowego od dnia [...] stycznia 2008 r. do [...] marca 2008 r. w okresie tym na konto skarżącego wpłynęło 14.380,01 zł (k. 27), kwota ta jest wystarczająca do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż F. J. dysponuje nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów ustanowienia radcy prawnego w sprawie niniejszej. Ponadto dodatkowego podkreślenia wymaga, iż w momencie zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego skarżący powinien w ramach posiadanych środków finansowych wygospodarować kwoty niezbędne do pokrycia niezbędnych kosztów z tym związanych. Tym samym dochód uzyskany przez F. J. we wskazanym wyżej okresie, powinien być w części przeznaczony na pokrycie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie niniejszej, zwłaszcza, że jego wysokość wielokrotnie je przekracza. Niewątpliwie koszty te nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów prowadzonego postępowania. Przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uzależnione jest bowiem od wykazania zupełnego braku środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Oznacza to, że sytuacja materialna wnioskodawcy musi być skrajnie ciężka, wykluczająca możliwość wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. F. J. nie wykazał natomiast zaistnienia okoliczności, pozwalających na uznanie, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Dodatkowo należy zaakcentować, iż wypełniony przez wnioskodawcę formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy dawał jedynie ogólnikowe informacje o sytuacji materialnej skarżącego (np. treść rubryki nr 5 i 10, niewypełnione rubryki nr 8 i 9), stąd został on wezwany do złożenia oświadczenia w trybie art. 255 u.p.s.a. F. J. nie wywiązał się w pełni z nałożonego obowiązku w złożonych oświadczeniach nie wskazał wysokości środków finansowych uzyskiwanych z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, co w konsekwencji uniemożliwia pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.