II SA/Bk 1918/25
WyrokWSA w Białymstoku2026-05-12
Skład orzekający: Marek Leszczyński, Marta Joanna Czubkowska, Elżbieta Lemańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który nie był stroną postępowania o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, może skutecznie domagać się jego wznowienia, powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie był stroną postępowania o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, a zatem nie mógł skutecznie domagać się jego wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Brak legitymacji procesowej skarżącego stanowił podstawę do odmowy wznowienia postępowania już na pierwszym etapie. Sąd podkreślił, że definicja strony w postępowaniu wodnoprawnym jest określona przez art. 401 ust. 1 Prawa wodnego, a skarżący nie wykazał, aby jego działka znajdowała się w zasięgu oddziaływania inwestycji.Stan faktyczny
Skarżący M. G. złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją udzielającą Miastu Ostrołęka pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych. Skarżący powołał się na brak udziału w postępowaniu bez własnej winy oraz na wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych. Organy obu instancji odmówiły wznowienia postępowania, uznając, że skarżący nie był stroną postępowania pierwotnego, ponieważ jego działka nie znajdowała się w zasięgu oddziaływania inwestycji ani nie znajdowało się na niej urządzenie wodne. Skarżący zaskarżył postanowienie o odmowie wznowienia do WSA w Białymstoku, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa wodnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 30 października 2025 r. nr B.RUZ.4221.6.2025 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku postanowieniem z dnia 30 października 2025 r., nr B.RUZ.4221.6.2025, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (PGW WP) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni w Ostrołęce PGW WP z dnia 17 września 2025 r., nr BS.ZUZ.4220.1.2025, odmawiające wznowienia postępowania na wniosek M. G. (dalej jako: "wnioskodawca", "skarżący") w sprawie zakończonej decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w Ostrołęce PGW WP z dnia 5 marca 2025 r., nr BS.ZUZ.4210.103.2024, w przedmiocie udzielenia Miastu Ostrołęka pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych do urządzeń wodnych.
Powyższe postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia 5 marca 2025 r., nr BS.ZUZ.4210.103.2024, Dyrektor Zarządu Zlewni w Ostrołęce PGW WP m.in. udzielił Miastu Ostrołęka pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne, obejmujące odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych – wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, tj. odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych poprzez istniejące wyloty do rzeki Narew, rzeki Czeczotka oraz do ziemi, na działkach ewid. nr [...], miasto O., województwo m. Decyzja stała się ostateczna w dniu 25 marca 2025 r.
Pismem z dnia 31 lipca 2025 r. skarżący wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem ww. decyzji, powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej jako: "k.p.a."), gdyż bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, oraz na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., podnosząc, że sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta Ostrołęka z dnia 24 kwietnia 2025 r., nr GN.6821.1.5.2020, działka nr [...] została wskazana do zwrotu jako nieruchomość wywłaszczona, wobec czego wnioskodawca – jako osoba reprezentująca następców prawnych właścicieli – ma w sprawie interes prawny i faktyczny, który uzasadniał jego udział w postępowaniu wodnoprawnym. Zdaniem skarżącego, w sprawie doszło do naruszenia art. 28, 9 i 10 k.p.a., gdyż postępowanie prowadzone było bez jego wiedzy i udziału, mimo że decyzja dotyczyła nieruchomości objętej postępowaniem zwrotowym, a organ znał lub powinien był znać ten fakt z materiałów będących w posiadaniu Prezydenta.
Strona zwróciła nadto uwagę na zawężony zakres pozwolenia wodnoprawnego, tj. pominięcie odcinka kolektora przebiegającego przez działkę nr [...], objętą wspomnianą decyzją zwrotową. Mimo że organ posiadał wiedzę o fakcie istnienia kolektora na tym terenie – zarówno z dokumentacji technicznej, jak i z korespondencji z wnioskodawcą – to jednak nie ujęto tej działki w decyzji pozwalającej na odprowadzanie wód. Zawężenie zakresu decyzji w sposób nieodpowiadający rzeczywistemu stanowi faktycznemu stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
Skarżący wskazał, że bezpośrednim skutkiem działania kolektora burzowego jest odprowadzanie wody na teren działki nr [...], której posiadaczem samoistnym jest D. Z. Woda pochodzi z kolektora, który zgodnie z wiedzą wnioskodawcy, posiada wylot w obrębie działki oznaczonej jako [...] lub sąsiednia, bezpośrednio przylegająca do działki nr [...]. W czasie intensywnych opadów teren działki nr [...] jest zalewany wodą z kolektora. W opinii skarżącego, w związku z tym, że w decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego pominięto fakt istnienia i przebiegu kolektora przez działkę nr [...], postępowanie takie może wskazywać na próbę ukrycia spornego odcinka inwestycji, mimo że faktycznie kolektor funkcjonuje i znajduje się na obszarze objętym decyzją zwrotową.
Jak dalej podnosił skarżący, w przypadku niniejszego postępowania nie miało miejsca skuteczne doręczenie zawiadomienia do wnioskodawcy jako strony, mimo że organ znał lub powinien był znać jego dane z korespondencji dotyczącej działki nr [...] oraz postępowania zwrotowego. Publikacja ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej nie może być uznana za skuteczne zawiadomienie strony, której tożsamość jest znana.
W oparciu o powyższe, skarżący wniósł o: wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją udzielającą pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych z kolektora; uznanie go za stronę postępowania wznowionego; doręczenie mu odpisu decyzji wraz z uzasadnieniem i aktami sprawy; przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z udziałem stron oraz ocenę aktualnych skutków środowiskowych działania kolektora, w tym wpływu na działki nr [...]
Postanowieniem z dnia 17 września 2025 r., nr BS.ZUZ.4220.1.2025, Dyrektor Zarządu Zlewni w Ostrołęce PGW WP odmówił skarżącemu wznowienia postępowania.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie nie zaszły przesłanki wznowieniowe, na które powoływał się wnioskodawca.
W odniesieniu do art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podniesiono, że skarżący nie mógł brać udziału w postępowaniu. Po pierwsze, działka nr [...] położona w O. nie była ujęta w postępowaniu – nie była objęta zasięgiem oddziaływania, a także nie znajdował się na niej przedmiotowy wylot odprowadzający wody opadowe i roztopowe, a zatem właściciel tej nieruchomości nie był stroną postępowania, stosownie do art. 401 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 960, dalej jako: "p.w."). Po drugie, w czasie złożenia wniosku oraz trwania postępowania administracyjnego skarżący nie był właścicielem działki nr [...], zaś na czas wydania decyzji z dnia 5 marca 2025 r. stan prawny ww. działki nie był ustalony.
Co do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., organ domniemał, że istotną dla sprawy okolicznością jest kwestia własności działki nr [...]. Jak zauważył, nawet gdyby działka znajdowała się w zasięgu, wnioskodawca nie mógłby zostać uznany za stronę postępowania, gdyż na dzień wydania decyzji z dnia 5 marca 2025 r. stan prawny działki nie był ustalony.
Odnosząc się do uzasadnienia rozpatrywanego wniosku, organ pierwszej instancji podkreślił m.in., że ww. postępowanie dotyczyło pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych poprzez istniejące urządzenia wodne, tj. wyloty z kanalizacji deszczowej, nie dotyczyło natomiast wykonania urządzeń wodnych oraz wykonania kanalizacji deszczowej i kolektora burzowego, a jedynie usługi wodnej obejmującej czynność odprowadzania wód opadowych lub roztopowych.
Skarżący złożył zażalenie. Podnosząc naruszenie: art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. w zw. z art. 401 p.w.; art. 28, 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.; art. 49 w zw. z art. 28 k.p.a.; art. 7 i 77 § 1 k.p.a., wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 5 marca 2025 r.; dopuszczenie do udziału w sprawie jako strony; dopuszczenie dowodów, tj.: przeprowadzenie oględzin w terenie celem ustalenia charakteru zrzutu z kolektora; zażądanie od Miasta Ostrołęki map zlewni miejskiej oraz schematów kanalizacji deszczowej obejmującej rejon ul. [...]; zażądanie dokumentów ewidencyjnych i geodezyjnych powiązanych z księgą hipoteczną nr [...] "O"; dopuszczenie dowodu z opinii hydrologa na okoliczność wpływu ciągłego zrzutu z kolektora na stosunki wodne działki nr [...] i działek sąsiednich; dopuszczenie dowodu z dokumentów archiwalnych Miasta Ostrołęki (pismo z dnia 15 marca 2022 r., nr WGK.6621.3.7.2022, operat OSTR-2/2011).
Postanowieniem z dnia 30 października 2025 r., nr B.RUZ.4221.6.2025, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku PGW WP utrzymał w mocy zaskarżone zażaleniem postanowienie.
Na wstępie do rozważań organ odwoławczy zaakcentował fakt, że przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania zawarto w piśmie z dnia 31 lipca 2025 r. (dostarczonym osobiście do organu pierwszej instancji w tej samej dacie), przy czym skarżący nie wskazał daty, w której dowiedział się o wydaniu decyzji kończącej postępowanie, którego wznowienia żąda. Jest to jednak kwestia nieistotna, gdyż w sposób niebudzący wątpliwości ustalono, że skarżący nie był, ani nie powinien być stroną postępowania o udzielenie Miastu Ostrołęka pozwolenia wodnoprawnego na przedmiotowe usługi wodnej.
Organ drugiej instancji zauważył, że działka nr [...] w postępowaniu prowadzonym pod znakiem BS.ZUZ.4210.103.2024 nie była objęta zasięgiem oddziaływania, a także nie znajdowało się na niej urządzenie wodne, tj. wylot odprowadzający wody opadowe i roztopowe, zatem właścicielowi działki (skarżącemu) nie przysługiwało uprawnienie do bycia stroną przedmiotowego postępowania. Przedmiotem postępowania nie było wykonanie urządzeń wodnych, organ nie prowadził postępowania na wykonanie instalacji.
Zdaniem Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku PGW WP w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 5 marca 2025 r. dokonano prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania. Właściciel działki nr [...] nie powinien być uznany za stronę przedmiotowego postępowania, w związku z tym również zarzut nieskutecznego zawiadomienia przez BIP należało uznać za chybiony.
W sprawie organ odwoławczy nie dopatrzył się również wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub istnienia w dniu wydania decyzji nowych dowodów, nieznanych organowi wydającemu decyzję. Porównując daty wydania decyzji Prezydenta Miasta Ostrołęki (24 kwietnia 2025 r.) oraz decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Ostrołęce PGW WP (5 marca 2025 r.), w kontekście twierdzeń skarżącego, jakoby reprezentował następców prawnych właścicieli wskazanej do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zauważono, że w dacie wydania decyzji dotyczącej pozwolenia wodnoprawnego, decyzja dotycząca zwrotu nieruchomości nie znajdowała się jeszcze w obrocie prawnym, przez co nie mogła stanowić nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji, nieznanego organowi właściwemu w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając postanowienie, strona zarzuciła naruszenie:
1. art. 28 k.p.a. w zw. z przepisami ustawy – Prawo wodne, określającymi krąg stron postępowania wodnoprawnego, poprzez bezzasadne przyjęcie, że skarżący nie posiada interesu prawnego w sprawie, mimo że:
- wylot kolektora burzowego i przebieg urządzeń wodnych bezpośrednio oddziałują na teren dawnego majątku rodzinnego,
- w ewidencji gruntów i budynków jako władający widniał (i do tej pory widnieje, mimo że nie żyje prawie 60 lat) dziadek skarżącego, S. K., będący wspólnym przodkiem jego i D. Z.
- z dokumentów dołączonych do skargi (zaświadczenie pisarza hipotecznego, postanowienie spadkowe, zaświadczenie urzędu skarbowego) jednoznacznie wynika ciągłość majątku objętego księgą hipoteczną [...] z którego zostały wydzielone m.in. działki nr [...]
2. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego i prawnego sprawy, w szczególności:
- zignorowanie przedstawianych wielokrotnie informacji o zalewaniu terenu przy ul. [...],
- brak wizji lokalnej z udziałem wszystkich zainteresowanych,
- pominięcie materiału dowodowego z innych postępowań dotyczących tego samego kolektora i tych samych terenów (m.in. postępowania ZRID oraz postępowań geodezyjnych);
3. art. 10 § 1 k.p.a., poprzez pozbawienie skarżącego realnej możliwości udziału w postępowaniu, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i złożenia wniosków dowodowych – najpierw przez nieuznanie go za stronę, a następnie przez ograniczenie roli do biernego "udziału informacyjnego";
4. art. 61 § 4 w zw. z art. 8 (zasada zaufania) k.p.a., poprzez zastąpienie imiennego zawiadomienia stron ogólnym ogłoszeniem w BIP, mimo że organ dysponował pełnymi danymi adresowymi osób realnie zainteresowanych (w szczególności skarżącego oraz D. Z., który od lat prowadzi spór z organem w sprawach tej samej okolicy, tych samych działek i tego samego kolektora);
5. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia w sposób czysto formalny – bez rzeczywistej analizy interesu prawnego skarżącego, bez odniesienia się do powiązań rodzinnych i do przedstawionych dokumentów dotyczących księgi hipotecznej nr [...] a także bez wyjaśnienia, dlaczego organ uznał, że zalewanie nieruchomości rodzinnych przez wody odprowadzane kolektorem nie powoduje zaistnienia interesu prawnego skarżącego.
W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia pierwszej instancji; stwierdzenie, że przysługuje jej status strony w postępowaniu wodnoprawnym dotyczącym wylotu kolektora burzowego zlokalizowanego przy ul. [...] w O. (wylot do starorzecza/kanału odprowadzającego do Narwi); ewentualnie, uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania z wyraźnym wskazaniem, że organ ma obowiązek szczegółowego zbadania interesu prawnego skarżącego jako współspadkobiercy dawnego majątku rodzinnego oraz osoby powiązanej z działkami nr [...] zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, jeśli takie skarżący poniesie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Pismem procesowym z dnia 7 stycznia 2026 r. skarżący zwrócił się do Sądu o zobowiązanie organu do przedłożenia dokumentów:
- pozwolenia wodnoprawnego (decyzji administracyjnej), na podstawie którego wykonany i/lub eksploatowany jest kolektor deszczowy [...], na który organ powołuje się w odpowiedzi na skargę;
- dokumentacji stanowiącej integralną część tego pozwolenia, w szczególności: map i załączników graficznych, określenia zasięgu oddziaływania urządzenia, wykazu stron postępowania, warunków eksploatacji urządzenia;
- dokumentacji dotyczącej uszkodzenia (awarii) wału przeciwpowodziowego w rejonie objętym funkcjonowaniem systemu odprowadzania wód opadowych, w szczególności: protokołów, notatek służbowych lub raportów, dokumentów dotyczących naprawy wału, korespondencji i uzgodnień pomiędzy Miastem Ostrołęka a PGW WP związanych z tym zdarzeniem.
W odpowiedzi na wniosek skarżącego, organ pismem z dnia 15 stycznia 2026 r. odniósł się do żądań strony. Wskazał m.in., że decyzja dot. pozwolenia wodnoprawnego została przekazana do WSA w Białymstoku przy odpowiedzi na skargę, przy czym została wydana przez powstaniem Wód Polskich, przez co organ nie dysponuje dokumentacją stanowiącą podstawę do udzielenia pozwolenia na wykonanie wylotu. Od dnia 15 października 2019 r. nie odnotowano żadnych zgłoszeń dotyczących zalewania terenów przyległych do kolektora, ani terenów w pobliżu kolektora, co potwierdza treść pisma Dyrektora Zarządu Zlewni w Ostrołęce PGW WP z dnia 19 sierpnia 2025 r., nr BS.ZUZ.4218.140.2025, stanowiącego załącznik do odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Istota sporu w niniejszej sprawie koncentruje się na ocenie zaistnienia podstawy do odmowy wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania. Jak stwierdziły organy obu instancji, skarżący nie był stroną postępowania zakończonego wydaniem pozwolenia wodnoprawnego, przez co nie mógł skutecznie domagać się wznowienia tego postępowania. Zdaniem skarżącego natomiast, jako właściciel działki nr [...], winien być uznany za stronę postępowania, przy czym organy nie wzięły pod uwagę dowodów/dokumentów dotyczących kwestii własności ww. działki oraz objęcia jej zasięgiem oddziaływania, z uwagi na znajdujący się na działce skarżącego wylot kolektora.
Dla porządku należy przypomnieć, że instytucja wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych i stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznych Z tego też powodu instytucja ta może być stosowana tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie i po spełnieniu koniecznych warunków.
Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli m.in. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (pkt 4) oraz wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5). Na te przesłanki wznowieniowe powołał się skarżący w złożonym wniosku.
Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego jest dwuetapowe. Na pierwszym etapie organ bada, czy wniosek o wznowienie wniosła strona w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a., a także czy dotyczy ono decyzji ostatecznej oraz czy zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 k.p.a. Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie, uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego, które rozpoczyna drugi etap postępowania wznowieniowego i stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). W przypadku jednak gdy wniosek o wznowienie postępowania nie wskazuje przesłanek wznowieniowych, wniosek nie pochodzi od strony postępowania, czy też w sytuacji, gdy wnioskujący nie zachował terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, organ jest zobligowany do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. (por. również P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Gdańsk 2026, art. 149).
Przypomnienie o powyższym jest szczególnie istotne z uwagi na sposób formułowania rozstrzygnięć organów obu instancji – w tym głównie Dyrektora Zarządu Zlewni w Ostrołęce PGW WP, ale i środków zaskarżenia, w tym zarzutów skargi, sporządzanych przez stronę. Lektura tych dokumentów może prowadzić do wniosku, jakoby organy już na tym etapie, mającym zakończyć się postanowieniem o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania o wznowienie, dokonały oceny zaistnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Jakkolwiek jednak organy przeanalizowały ziszczenie się przesłanek wznowieniowych, to podjęta na tej podstawie ocena de facto dotyczyła dopuszczalności wznowienia postępowania z wniosku skarżącego w kontekście legitymowania się przez niego przymiotem strony. Zauważyć bowiem należy, że fakt, iż skarżący faktycznie nie brał udziału w postępowaniu zakończonym ww. decyzją, sam w sobie nie przesądza o odmowie wznowienia postępowania zainicjowanego jego wnioskiem. Wykluczony jest bowiem w tym względzie jakikolwiek automatyzm, bez odniesienia się (zbadania) przez organ, czy taki status rzeczywiście nie powinien mu w tym postępowaniu przysługiwać. Z tego obowiązku organy się wywiązały.
Organ pierwszej instancji, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz twierdzenia strony zawarte m.in. we wniosku o wznowienie, był w stanie stwierdzić, że wniosek nie pochodzi od strony postępowania; to stanowisko zaakceptował również organ odwoławczy. Aprobuje je również skład orzekający w niniejszej sprawie, popierając jednocześnie pogląd zakładający, że ustalenie, iż podmiot żądający wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. istotnie jest stroną postępowania, musi nastąpić jeszcze przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania; w toku wznowionego postępowania będą wówczas dokonywane ustalenia dotyczące tego, czy strona rzeczywiście nie brała udziału w postępowaniu oraz czy brak uczestnictwa w postępowaniu nie został przez nią zawiniony (zob. wyroki NSA z dnia 6 maja 2011 r., sygn. II OSK 761/10 oraz z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. II OSK 1158/10; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie postępowanie zainicjowane przez skarżącego zakończyło się zatem w pierwszej fazie, albowiem nie zaistniała przesłanka podmiotowa wznowienia postępowania. Z tego też względu, co zasygnalizował już organ odwoławczy, kwestia zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania pozostaje bez znaczenia dla wyniku sprawy, mimo że z przedmiotowego wniosku nie wynika, czy termin ten został zachowany.
Kwestię statusu strony w sprawie pozwolenia wodnoprawnego wyznacza przepis szczególny w stosunku do art. 28 k.p.a., tj. art. 401 ust. 1 p.w., który stanowi, iż stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia wodnoprawnego są: wnioskodawca oraz podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód, lub podmioty znajdujące się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Tym samym nie sposób uznać za nieistotną kwestię zasięgu oddziaływania inwestycji, bowiem będzie miała ona znaczenie przy poprawnym ustalaniu kręgu stron postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2020 r., sygn. II OSK 2593/20). Jednocześnie, z uwagi na znajdujące w niniejszej sprawie zastosowanie wspomnianego art. 401 ust. 1 p.w., podnoszona przez skarżącego okoliczność rzekomego istnienia po jego stronie interesu prawnego, co stanowi jedną z przesłanek uznania za stronę w myśl art. 28 k.p.a., pozostaje bez znaczenia.
Dokonawszy analizy akt sprawy, skład orzekający zgadza się z organami, że skarżący zarówno nie był stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Ostrołęce PGW WP z dnia 5 marca 2025 r., jak też status ten nie przysługuje mu w postępowaniu o wznowienie tego postępowania..
Z uwagi na przedmiot postępowania nr BS.ZUZ.4210.103.2024, zakończonego wydaniem ww. decyzji, tj. uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych poprzez istniejące urządzenia wodne, tj. wyloty z kanalizacji deszczowej, wyznaczono krąg stron postępowania w oparciu o określony przez wnioskodawcę (Miasto Ostrołęka) zasięg oddziaływania odprowadzania wód opadowych lub roztopowych. Przedmiotowa działka nr [...], będąca własnością skarżącego, nie była objęta zasięgiem oddziaływania, jak też nie znajdowało się na niej urządzenie wodne, tj. wylot odprowadzający wody opadowe i roztopowe. Z tego też względu skarżący nie był stroną tego postępowania. Za organami wypada podkreślić, że pozwolenie dotyczyło usługi odprowadzania wód opadowych lub roztopowych, nie zaś wykonania urządzeń wodnych. Wobec tego zarzut strony dotyczący pominięcia odcinka kolektora przebiegającego przez ww. działkę był całkowicie bezzasadny.
Co istotne, z akt sprawy wynika, że choć w istocie przez działkę nr [...] przebiega podziemna linia kanalizacji deszczowej, to nie została ona wykonana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia 5 marca 2025 r., lecz na podstawie innej decyzji, zatem i ta okoliczność pozostaje bez znaczenia dla kwestii uznania skarżącego za stronę postępowania nr BS.ZUZ.4210.103.2024.
Celnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że skarżący na żadnym etapie postępowania nie przedstawił dowodów co do swoich twierdzeń, jakoby działki, których jest właścicielem, doznawały jakichkolwiek szkód w wyniku realizowania usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych m.in. wylotem na działce nr [...]. Co więcej, organowi z urzędu wiadome było, że na dzień 19 sierpnia 2025 r. nie odnotowano zgłoszeń dotyczących zalewania terenów przyległych do kolektora, ani terenów w jego pobliżu
Zdaniem Sądu dla oceny, czy skarżący był stroną wspomnianego postępowania, nie mają znaczenia również zmiany właścicielskie w odniesieniu do działki nr [...]. Skarżący wskazywał bowiem, że zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta Ostrołęka z dnia 24 kwietnia 2025 r., nr GN.6821.1.5.2020, sporna działka została wskazana do zwrotu jako nieruchomość wywłaszczona, zatem ma on, w związku z reprezentowaniem następców prawnych właścicieli, interes prawny i faktyczny uzasadniający jego udział w postępowaniu wodnoprawnym. Strona zdaje się jednak nie dostrzegać, że w dniu wydania pozwolenia wodnoprawnego z dnia 5 marca 2025 r., decyzja zwrotowa nie znajdowała się jeszcze w obrocie prawnym. Pomijając już zatem opisany wyżej fakt, że działka ta nie znajdowała się obszarze oddziaływania, to również powyższa okoliczność nie mogła mieć żadnego wpływu na uznanie skarżącego za stronę postępowania, choćby z uwagi na samą chronologię wydawania ww. rozstrzygnięć. Nawet więc gdyby działka znajdowała się w zasięgu, to skarżący nie mógłby zostać uznany za jej właściciela, a zatem też stronę postępowania. Sąd abstrahuje przy tym od tego, że z tego samego względu okoliczność ta nie mogła stanowić o ziszczeniu się powoływanej przez stronę przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż nie podlega to badaniu na tym etapie kontrolowanego postępowania.
Podsumowując tę część rozważań, koncentrujących się na meritum sprawy, skład orzekający stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Skarżący nie mógł bowiem zostać uznany za stronę postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w Ostrołęce PGW WP z dnia 5 marca 2025 r., nr BS.ZUZ.4210.103.2024, w przedmiocie udzielenia Miastu Ostrołęka pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych do urządzeń wodnych, a co za tym idzie – nie było podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o złożony przez niego wniosek.
Za nieuzasadniony należało więc uznać podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. wiązany z "przepisami Prawa wodnego określającymi krąg stron postępowania wodnoprawnego", który faktycznie odnosił się do omówionego wcześniej przepisu art. 401 ust. 1 p.w.
W związku z powyższym, za oczywiście bezzasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., jak też art. 61 § 4 w zw. z art. 8 k.p.a. Przede wszystkim odnoszą się one do czynności i rzekomych zaniechań organów w toku postępowania w sprawie dotyczącej pozwolenia wodnoprawnego, nie zaś w obecnie rozpatrywanej sprawy w przedmiocie odmowy wznowienia tegoż postępowania. Niemniej, jako że łączą się pośrednio z zagadnieniem uznania skarżącego za stronę postępowania, sąd zauważa, że sama wola skarżącego co do aktywnego udziału w postępowaniu, motywowana przekonaniem, że pozostaje jego stroną, nie uzasadnia wysuwania w tym względzie roszczeń wobec organów.
Jak wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji pismem z dnia 16 lipca 2024 r., stosownie do brzmienia art. 61 § 4 k.p.a., powiadomił o wszczęciu postępowania wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Nadto, w związku z treścią art. 400 ust. 7 p.w. na stronie BIP oraz w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, poinformowano o wszczęciu postępowania w sprawie dotyczącej pozwolenia wodnoprawnego. Nie jest zatem tak, jak twierdzi strona, jakoby organ nie posiadał danych adresowych stron postępowania; działanie organu było bowiem realizowane w wykonaniu obowiązku nałożonego przepisami prawa. Skoro natomiast skarżący nie był stroną postępowania, to tym samym nie było podstaw do kierowania do niego pism w sprawie czy zapewniania mu prawa do czynnego udziału w postępowaniu, poprzez np. umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów czy składania wniosków dowodowych.
Sąd nie dopatrzył się w sprawie również zarzucanych naruszeń art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Skarżący zwraca uwagę na niedostatecznie przeprowadzenie w sprawie ustaleń, w tym informacji o zalewaniu terenu przy ul. [...] czy pominięcia ustaleń z innych postępowań dotyczących tego samego kolektora. Okoliczności te pozostają jednak bez znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy, a w głównej mierze dotyczą one postępowania wodnoprawnego. Niemniej, nie sposób w niniejszej sprawie postawić organom zarzutów działania z pogwałceniem przepisów regulujących zasady prowadzenia postępowania dowodowego. Organy w sposób skrupulatny, rzeczowy, a nie jednokrotnie wręcz asekuracyjny odnosiły się również do twierdzeń skarżącego oraz przedkładanych przez niego dokumentów, nie pozostawiając wątpliwości co do tego, że materiał dowodowy został rozpatrzony w całokształcie, z uwzględnieniem jego znaczenia dla kontekstu sprawy. Zwraca uwagę m.in. szeroka analiza okoliczności faktycznych, jak też stosunków właścicielskich poszczególnych nieruchomości, które mogłyby mieć wpływ na uznanie skarżącego za podmiot znajdujący się w obszarze oddziaływania, a w dalszej kolejności – stronę postępowania. Tym samym za równie niezasadny należało uznać podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie postanowienia jest bowiem kompletne, spójne i logiczne, dzięki czemu poddające się kontroli.
Równie istotne i świadczące o działaniu organu w zgodzie z zasadami zaufania i przekonywania, pozostają uwagi organu odwoławczego zawarte w odpowiedzi na skargę, dotyczące możliwości wzruszenia przez skarżącego pozwolenia wodnoprawnego, w sytuacji efektywnego uprawdopodobnienia, że działki należące do skarżącego doznają szkód w wyniku realizowania usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych. Organ powołał się w tym wypadku na art. 410 ust. 1 p.w., zgodnie z którym, jeżeli w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego nastąpiło naruszenie interesów osób trzecich, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od wód zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nałożyć na zakład posiadający pozwolenie wodnoprawne obowiązek: 1) wykonania ekspertyzy, 2) opracowania lub zaktualizowania instrukcji gospodarowania wodą - i przedstawienia ich temu organowi, w terminie określonym w tej decyzji. Sąd aprobuje takie wskazanie organu. Podobnie, Sąd popiera uwagę organu, że w związku z wystąpieniem szkód w wyniku wykonania pozwolenia wodnoprawnego, skarżący mógł wystąpić z wnioskiem o ustalenie wysokości odszkodowania, w myśl art. 469 ust. 3 p.w. Skarżący zatem, mimo że nie jest uprawniony do wznowienia omawianego postępowania wodnoprawnego, dysponował innymi instrumentami prawnymi, których jednak nie wykorzystał.
Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę w myśl art. 151 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Marta Joanna Czubkowska Marek Leszczyński Elżbieta Lemańska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło