II SA/Bk 1921/25
WyrokWSA w Białymstoku2026-03-05
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Marta Joanna Czubkowska, Barbara Romanczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rejestracji osoby bezrobotnej z datą wsteczną, czy też powinien był rozpoznać wniosek jako żądanie wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały pismo skarżącego jako żądanie rejestracji z datą wsteczną, zamiast jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o rejestracji. W związku z tym organy nie rozpoznały istoty sprawy i naruszyły przepisy postępowania, w tym zasadę dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zaskarżone postanowienie zostało uchylone.Stan faktyczny
Skarżący R. B. zwrócił się do Powiatowego Urzędu Pracy w Hajnówce o zarejestrowanie go jako osoby bezrobotnej od dnia 1 kwietnia 2024 r., powołując się na odmowę rejestracji w marcu 2024 r. i późniejszą rejestrację od 12 lipca 2024 r. Twierdził, że odmowa rejestracji w marcu spowodowała utratę prawa do świadczenia przedemerytalnego. Po odmowie wszczęcia postępowania przez Starostę i utrzymaniu jej w mocy przez Wojewodę, skarżący wniósł skargę do WSA, domagając się uchylenia postanowień i wskazując, że jego pismo z 11 sierpnia 2025 r. powinno być traktowane jako wniosek o wznowienie postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody Podlaskiego z dnia 7 listopada 2025 r. oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Starosty Hajnowskiego z dnia 30 września 2025 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 marca 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Wojewody Podlaskiego z dnia 7 listopada 2025 r., nr PS-II.8640.57.2025.BT w przedmiocie odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zarejestrowania jako osoby bezrobotnej uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Starosty Hajnowskiego z dnia 30 września 2025 r., nr EŚ.28250.2025.
Wojewoda Podlaski (dalej: "Wojewoda") postanowieniem z 7 listopada 2025 r., nr PS-II.8640.57.2025.BT utrzymał w mocy postanowienie Starosty Hajnowskiego (dalej: "Starosta") z 30 września 2025 r. nr EŚ.28250.2025 odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w związku z wnioskiem R. B. (dalej: "Skarżący") o zarejestrowanie jako osoba bezrobotna z dniem 1 kwietnia 2024 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w Hajnówce.
Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 11 sierpnia 2025 r. skarżący zwrócił się do Powiatowego Urzędu Pracy w Hajnówce (dalej: "PUP") z prośbą o zarejestrowanie go jako osoby bezrobotnej od dnia 1 kwietnia 2024 r. Podał, że zgłosił się do PUP około 18 marca 2024 r. w sprawie zarejestrowania, aby otrzymać świadczenie przedemerytalne i powinienem być zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Pani obsługująca interesantów w tym dniu odmówiła mu jednak rejestracji w związku z tym, że posiada on grunty rolne. Wierząc, że nie może się zarejestrować opuścił urząd i ubezpieczył się w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników. Po upływie około dwóch tygodni znów udał się do PUP w Hajnówce informując, że dowiadywał się i powinien zostać zarejestrowany, aby otrzymać świadczenie przedemerytalne. Ta sama Pani ponownie odmówiła mu rejestracji wskazując, że powinien podlegać ubezpieczeniu w KRUS. Gdy kolejny raz w dniu 12 lipca 2024 r. udał się do PUP nie było tej Pani, przyszedł Pan Dyrektor i przyjął te same dokumenty, które poprzednio nie chciano przyjąć i został zarejestrowany od 12 lipca 2024 r. Odmowa przyjęcia dokumentów do zarejestrowania przez Panią z obsługi interesantów doprowadziła do tego, że nie został zarejestrowany w okresie 60 dni od ustania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji został pozbawiony prawa do świadczenia przedemerytalnego, co spowodowało nieodwracalne szkody finansowe i pozostawienie go bez środków do życia. Jego próby o zarejestrowanie w Urzędzie Pracy w Hajnówce odbywały się w obecności pozostałych pracowników obsługi, którzy przebywali w tym samym pokoju, stąd są to świadkowie, którzy widzieli, jak chciał się zarejestrować. Mając na uwadze powyższe okoliczności, skarżący zwrócił się o ponowną weryfikację jego okresu zarejestrowania jako osoby bezrobotnej od dnia 1 kwietnia 2024 r. lub kolejnego jego zgłoszenia w połowie kwietnia.
Pismem z 10 września 2025 r. organ odpowiedział, że prośba skarżącego o rejestrację jako osoby bezrobotnej z datą wsteczną, tj. od 1 kwietnia 2024 r. nie jest oparta na żadnym przepisie prawnym, gdyż w tej dacie skarżący nie dopełnił żadnych formalności związanych z rejestracją w powiatowym urzędzie pracy, przewidzianych w przepisach ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 475 z późn. zm.), a także Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 kwietnia 2020 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy.
Odnośnie zarzutów dotyczących nieprawidłowości przy udzielaniu mu informacji podczas jego wizyty w PUP w Hajnówce 21 marca 2024 r., organ wyjaśnił, że podczas tej wizyty, skarżący uzyskał informację w zakresie niezbędnych dokumentów potrzebnych do rejestracji jako osoby bezrobotnej. W tym dniu jak również w dniu 1 kwietnia 2024 r. skarżący nie składał żadnych dokumentów, w szczególności wniosku o rejestracje jako osoby bezrobotnej. Taki wniosek wraz z wymaganymi dokumentami został złożony 12 lipca 2024 r. i na tej podstawie od dnia 12 lipca 2024 r. przyznano skarżącemu status osoby bezrobotnej i zasiłek dla bezrobotnych. Powyższa decyzja stała się ostateczną. Skarżący utracił zasiłek w dniu 12 lipca 2025 r.
Końcowo organ wskazał, że w przypadku, gdy nie jest on usatysfakcjonowany z uzyskanej odpowiedzi, organ prosi o sprecyzowanie stanowiska.
W dniu 15 września 2025 r. wpłynęło kolejne pismo skarżącego, w którym podał, że w piśmie z 10 września 2025 r. przytoczył fakty, istotne dla sprawy oraz nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji o zarejestrowaniu go jako osoby bezrobotnej, które powinny być podstawą do wznowienia postępowania. W związku z powyższym należało wznowić postępowanie i wydać nową decyzję. Zaznaczył, że pozostawienie wniosku z 11 sierpnia 2025 r. bez jego załatwienia zgodnie z przepisami k.p.a. oznacza bezczynność organu.
W dniu 30 września 2025 r. Starosta wydał opisane na wstępie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o zarejestrowanie skarżącego jako osoby bezrobotnej z dniem 1 kwietnia 2024 r.
Starosta powołał się na art. 61a § 1 k.p.a. Wskazał, że po złożeniu wszystkich niezbędnych dokumentów i oświadczeń w dniu 12 lipca 2024 r. skarżący został zarejestrowany w PUP w Hajnówce jako osoba bezrobotna, w następstwie czego, na mocy decyzji z 15 lipca 2024 r. nr 146/07/24 został uznany z dniem 12 lipca 2024 r. za osobę bezrobotną i przyznane zostało prawo do zasiłku dla bezrobotnych od tego dnia. Zasiłek dla bezrobotnych był pobierany w okresie od 12 lipca 2024 r. do 11 lipca 2025 r. Decyzją Starosty z 18 lipca 2025 r. skarżący utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 12 lipca 2025 r. Od obydwu powyższych rozstrzygnięć organu w ww. kwestiach skarżący nie składał odwołań do organu II instancji. Organ I instancji wyjaśnił, że w okresie rejestracji strony w PUP w Hajnówce i w okresie pobierania świadczenia zasiłkowego obowiązywały przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 kwietnia 2020 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy. Podsumowując organ stwierdził, że w dniu 1 kwietnia 2024 r. nie były dopełnione przez zainteresowanego żadne formalności związane z rejestracją w PUP w przewidzianych w ww. przepisach formach, w szczególności skarżący nie złożył wniosku o rejestrację jako osoby bezrobotnej, co oznacza automatycznie brak możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wywiódł zażalenie do Wojewody Polskiego wskazując, że postanowienie Starosty Hajnowskiego zostało wydane z istotnym naruszeniem prawa, tj. art. 61a § 1 k.p.a., przez błędne jego zastosowanie w sprawie. Skarżący ponownie opisał okoliczności jego wizyt w PUP w Hajnówce oraz skutki nie przyjęcia jego dokumentów w okresie wymaganym od ustania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślił, że w związku z jego wnioskiem należało wznowić postępowanie i wydać nową decyzje. Tymczasem Starosta Hajnowski bezpodstawnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o zarejestrowanie, mimo że w piśmie z 15 września 2025 r. przytoczył fakty, istotne dla sprawy oraz nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dacie wydania decyzji o zarejestrowaniu go jako osoby bezrobotnej, które powinny być podstawą do wznowienia postępowania.
Na skutek rozpoznania ww. zażalenia, Wojewoda Podlaski postanowieniem z 7 listopada 2025 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia Starosty Hajnowskiego z 30 września 2025 r.
Wojewoda przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa, zwłaszcza art. 61a § 1 k.p.a., a także art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 33 ust. 1 i 2 (obowiązującej do 1 czerwca 2025 r.) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Organ odwoławczy wskazał, że – jak wynika z przytoczonych (obowiązujących w badanym okresie) regulacji ustawowych - termin do dokonania (dobrowolnej) rejestracji w urzędzie pracy celem nabycia statusu osoby bezrobotnej nie został określony i nie wynika z przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Również z przepisów tej ustawy ani Kodeksu postępowania administracyjnego nie wynika kompetencja starosty do rozpoznania sprawy w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania rejestracji jako osoba bezrobotna (z datą wsteczną). Rejestracja odbywa się poprzez złożenie wniosku wraz z odpowiednimi dokumentami oraz oświadczeniami i jest poprzedzona procedurą oceny przesłanek ustawowych, których negatywna weryfikacja zobowiązuje organ do wydania decyzji o odmowie uznania osoby składającej wniosek za osobę bezrobotną. Zdaniem Wojewody, skoro brak było podstaw prawnych do rozpatrzenia wniosku o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna z "datą wsteczną" i brak kompetencji organu administracji publicznej do wydania aktu w takim zakresie, należy uznać, że zachodziła inna uzasadniona przyczyna, o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a. Zatem, jeżeli postępowanie nie może być wszczęte "z innych uzasadnionych przyczyn", to brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznawania wniosku strony z 11 sierpnia 2025 r., prowadzenia postępowania wyjaśniającego i analizy zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji do rozstrzygania w przedmiocie dokonania rejestracji jako osoba bezrobotna "z datą wsteczną", tj. z dniem 1 kwietnia 2024 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w Hajnówce.
Wojewoda podkreślił, że uznanie danej osoby za osobę bezrobotną opiera się na formalnoprawnej przesłance obowiązku rejestracji w urzędzie pracy. Jakkolwiek więc akt rejestracji jest czynnością administracyjnoprawną i nie przyjmuje formy decyzji administracyjnej, to jednak należy przypisać mu walor konstytutywności w tym sensie, że dopiero od tego momentu dana osoba może być formalnie i świetle prawa uznawana za "osobę bezrobotną". Samo zarejestrowanie musi być poprzedzone procedurą oceny przesłanek ustawowych, których negatywna weryfikacja zobowiązuje organ do wydania decyzji o odmowie uznania osoby wypełniającą i podpisującą kartę rejestracji za osobę bezrobotną. Takie rozwiązanie zapobiega sporom co do daty nabycia statusu osoby bezrobotnej. Status ten można nabyć najwcześniej od dnia rejestracji. Inaczej mówiąc, od dnia pozytywnej weryfikacji przez organ wniosku o dokonanie rejestracji przy uwzględnieniu przesłanek ustawowych uzyskania statusu osoby bezrobotnej. W aktualnym (na badany okres) stanie prawnym nie było więc możliwości nabycia statusu osoby bezrobotnej z mocą wsteczną, a więc ze skutkiem od dnia poprzedzającego dzień złożenia wniosku o dokonanie rejestracji. Wojewoda zaznaczył, że takie stanowisko było wyrażone m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 6 lipca 2023 r. (sygn. II SA/Op 169/23).
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 61a § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez jej błędne zastosowanie,
2) art. 147 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie i – pomimo wniosku – nie wznowienie postępowania,
3) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte ustalenie stanu faktycznego sprawy z przekroczeniem swobodnej oceny dowodów, polegające na przyjęciu, że zaszły przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, pomimo że pojawiły się nowe okoliczności w sprawie.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu skargi Skarżący ponownie podniósł, że odmowa przyjęcia dokumentów do zarejestrowania przez panią z obsługi interesantów doprowadziła do tego, że nie został zarejestrowany w okresie 60 dni od ustania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji został pozbawiony prawa do świadczenia przedemerytalnego, powodując nieodwracalne szkody finansowe i pozostawienie bez środków do życia. Próby zarejestrowania w Urzędzie Pracy w Hajnówce odbywały się w obecności pozostałych pracowników obsługi, które przebywały w tym samym pokoju, stąd są to świadkowie, którzy widzieli, jak chciał się zarejestrować. Nadmienił, że w odpowiedzi na jego wniosek z 11 sierpnia 2025 r. otrzymał pismo z Powiatowego Urzędu Pracy w Hajnówce z 10 września 2025 r., z którego wynika, że było prowadzone postępowanie wyjaśniające w sprawie odnośnie zarejestrowania go jako osoby bezrobotnej, lecz nie było podstawy do zmiany decyzji. Dopiero gdy pismem z dnia 15 września 2025 r. wskazał, że w związku z wnioskiem należało wznowić postępowanie i wydać stosowną decyzję, a dalsze pozostawianie wniosku z 11 sierpnia 2025 r. bez jego załatwienia zgodnie z przepisami k.p.a. oznacza bezczynność organu, wydano bezpodstawnie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W ocenie Skarżącego Starosta postanowieniem z 30 września 2025 r. bezpodstawnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zarejestrowanie jako osoby bezrobotnej od 1 kwietnia 2024 r., pomimo że było prowadzone postępowanie wyjaśniające w sprawie odnośnie zarejestrowania Skarżącego jako osoby bezrobotnej – jak wynika to z pisma Powiatowego Urzędu Pracy w Hajnówce z 10 września 2025 r.
Dalej Skarżący nadmienił, że w piśmie z dnia 11 sierpnia 2025 r. przytoczył fakty, istotne dla sprawy oraz nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji o zarejestrowaniu jako osoby bezrobotnej, które powinny być podstawą do wznowienia postępowania. Skoro było prowadzone postępowanie w sprawie, to art. 61a § 1 k.p.a. nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, toteż postanowienie zostało wydane z naruszeniem ww. przepisu.
Skarżący podkreślił, że w niniejszej sprawie nie zostało wskazane, jakie to inne uzasadnione przyczyny powodują, że postępowanie nie może być wszczęte. Organ powinien najpierw ustalić w postępowaniu, czy były podstawy do wznowienia postępowania zakończonego zarejestrowaniem skarżącego od 12 lipca 2024 r., a nie odmawiać wszczęcia postępowania bez ustalenia czy faktycznie zachodzą przesłanki do odmowy wszczęcia.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego postanowienia, to jest jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Zgodnie zaś z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.
Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu naruszenia zarówno prawa materialnego jak i procesowego, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim stwierdzić należy, że przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego i zaskarżonego postanowienia nie mogła być sprawa "zarejestrowania skarżącego z dniem 1 kwietnia 2024 r. jako osoby bezrobotnej".
Takiego wniosku - w ocenie Sądu, nie można bowiem było bezpośrednio wyprowadzić z treści pisma skarżącego z 11 sierpnia 2025 r. inicjującego niniejsze postępowanie. Skarżący przedstawia w nim okoliczności jego wizyt w PUP w Hajnówce w miesiącu marcu 2024 r. podnosząc, że w jego ocenie doszło do odmowy zarejestrowania go jako osoby bezrobotnej od 1 kwietnia 2024 r. na skutek błędnych informacji uzyskanych w urzędzie. Wskazał, że te same dokumenty, które w miesiącu marcu urząd nie chciał przyjąć, zostały następnie przyjęte w dniu 12 lipca 2024 r. i stanowiły podstawę rejestracji go jako osoby bezrobotnej od 12 lipca 2024 r. Wskazując na powyższe skarżący zawarł wniosek "o ponowną weryfikację (...) okresu zarejestrowania jako osoby bezrobotnej od daty 1 kwietnia 2024 r. lub kolejnego zgłoszenia w połowie kwietnia".
Potwierdzeniem powyższego żądania jest pismo skarżącego z 15 września 2025 r. stanowiące jego odpowiedz między innymi na prośbę organu zawartą w piśmie z 10 września 2025 r. o sprecyzowanie stanowiska w sprawie. Skarżący wskazał w nim wprost, że w piśmie z dnia 11 sierpnia 2025 r. przytoczył "fakty, istotne dla sprawy oraz nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji o zarejestrowaniu go jako osoby bezrobotnej, które powinny być podstawą do wznowienia postępowania. W związku z powyższym należało wznowić postępowanie i wydać stosowną decyzję".
Żądanie wznowienia postępowania zakończonego decyzją o jego zarejestrowaniu z dniem 12 lipca 2024. zostało ponownie wyartykułowane w zażaleniu od postanowienia organu I instancji, a następnie w skardze do Sądu. Skarżący ponownie podkreślił, że intencją powołanych i opisanych okoliczności w piśmie z dnia 11 sierpnia 2025 r. było wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania rejestracyjnego. Zdaniem skarżącego organ powinien najpierw ustalić czy były podstawy do wznowienia postępowania zakończonego zarejestrowaniem skarżącego od 12 lipca 2024 r. a nie odmówić wszczęcia postępowania.
W tych uwarunkowaniach stwierdzić należy, że skarżącemu nie chodziło o dokonanie rejestracji jego osoby jako osoby bezrobotnej z dniem 1 kwietnia 2024 r., a więc z datą wsteczną lecz o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 15 lipca 2024 r., mocą której zarejestrowano go jako osobę bezrobotną z dniem 12 lipca 2024 r. Jako podstawę wznowienia skarżący powołuje okoliczności jego wizyt w PUP w Hajnówce w marcu 2024 r., które w jego ocenie stanowią "fakty, istotne dla sprawy oraz nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji o zarejestrowaniu go jako osoby bezrobotnej, które powinny być podstawa do wznowienia postępowania. Zauważyć przy tym należy, że skarżący konsekwentnie powołuje się na wyżej wskazywane okoliczności i to nie tylko w piśmie stanowiącym odpowiedz na prośbę organu I instancji o sprecyzowania stanowiska w sprawie wniosku, ale także co umknęło uwadze Wojewody w skierowanym do tego organu zażaleniu. Wojewoda pominął powyższe żądanie i w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w ogóle się do niego nie odniósł.
Tak więc, w sytuacji, gdy z treści podania, pism składanych do organu i skargi do Sądu wynika, że skarżący żąda wznowienia postępowania zakończonego decyzją rejestracyjną, to taki wniosek błędnie potraktowano jako żądanie zarejestrowania skarżącego jako osoby bezrobotnej z datą wsteczną. Przyjąć zatem należy, że organy w nieprawidłowy sposób przyjęły stan faktyczny, a w konsekwencji nie rozpoznały istoty sprawy.
W tym miejscu podkreślić należy, że przedmiot sprawy należy rozważać przez pryzmat treści wniosku strony wszczynającej postępowanie. Organ, do którego złożono podanie winien zatem w pierwszej kolejności wyjaśnić jego treść i dopiero na tej podstawie ustalić przedmiot postępowania a następnie wszcząć prawidłowo postępowanie (lub odmówić jego wszczęcia). Dopiero bowiem jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego, z którego organ administracji publicznej wyprowadzi określone wnioski daję podstawę do przyjęcia trafnego kierunku załatwienia sprawy. Ciężar ustalenia stanu faktycznego sprawy spoczywa zatem głównie na organie administracji publicznej, do którego wpłynęło podanie z żądaniem załatwienia określonej sprawy. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że organy obu instancji nie przeprowadziły prawidłowej analizy stanu faktycznego wynikającego z treści pism składanych przez skarżącego, w szczególności zupełnie pominęły jego stanowisko wyrażone w piśmie z 15 września 2025 r., w którym jednoznacznie sprecyzował żądanie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji rejestracyjnej, wskazując że opisywane przez niego okoliczności wizyt w PUP w Hajnówce w marcu 2024 r. należało potraktować jako: "fakty, istotne dla sprawy oraz nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji o zarejestrowaniu go jako osoby bezrobotnej". W kontekście tego pisma organ nie podjął jednak działań zmierzających do ustalenia rzeczywistej woli skarżącego. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że organ mając wątpliwość, co do treści wniosku może w trybie art. 64 § 2 k.p.a. zapytać strony o wyjaśnienie ich intencji i czego w istocie się domagają (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2002 r. sygn. akt I SA 1965/00, Lex 81739). Jednakże, jak już wyżej wskazano, organy pomimo niejednoznacznie sformułowania żądania strony, co potwierdziły dalsze jej pisma nie podjął działań zmierzających do niewątpliwego ustania treści podania. Powyższe skutkowało błędnym zakwalifikowaniem przedmiotu sprawy, co w efekcie spowodowało wydanie postanowienia z naruszeniem prawa, tj. art. 61a § 1 k.p.a.
Błędna interpretacja przez organy administracyjne prawa materialnego skutkowała naruszeniem również prawa procesowego.
Końcowo godzi się wskazać, że fundamentalną zasadą postępowania administracyjnego jest spoczywający na organie obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy - art. 7 k.p.a. Właściwe ustalenie stanu faktycznego - niezbędne dla prawidłowości podejmowanych decyzji - wymaga z kolei wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego - art. 77 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w rozumieniu art. 7 k.p.a. obejmuje również ustalenie przez organ administracji treści rzeczywistego żądania strony. Organ zobowiązany jest zatem z urzędu podjąć czynności wyjaśnienia żądania strony (tak: wyrok NSA z 7 kwietnia 1992 r. IV SA 1378/91, niepubl.). Dodać również należy, że zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli obowiązuje w całym ciągu postępowania administracyjnego, a zatem od chwili wszczęcia postępowania, w postępowaniu wyjaśniającym oraz podjęciu decyzji. O tym, jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ administracyjny, do którego pismo to skierowała. W razie wątpliwości, organ administracyjny mając na względzie postanowienia art. 7 – 9 k.p.a. winien zapytać stronę o wyrażenie swojego stanowiska (tak: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1993 r., sygn. akt SA/Kr 2342/92, niepubl.). W przedmiotowej sprawie doszło zatem do naruszenia skodyfikowanej w art. 7 k.p.a. zasady dokonania niezbędnych ustaleń tak, aby w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnić stan faktyczny sprawy i pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa. Powyższa zasada pozostaje w związku z zasadą praworządności, albowiem właściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.
Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w sprawie, w tym w pierwszej kolejności w sposób nie budzący wątpliwości ustali zakres żądania strony i dopiero na tej podstawie podejmie rozstrzygnięcie w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło