II SA/Bk 1946/25
WyrokWSA w Białymstoku2026-05-21
Skład orzekający: Elżbieta Lemańska, Anna Bartłomiejczuk, Barbara Romanczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka przekształcona z jednoosobowej działalności gospodarczej, która nie posiadała zezwolenia na składowanie odpadów, jest odpowiedzialna za naliczenie i uiszczenie opłaty podwyższonej z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym, mimo braku możliwości ustalenia pierwotnego wytwórcy odpadów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że spółka przekształcona z jednoosobowej działalności gospodarczej jest podmiotem korzystającym ze środowiska i ponosi odpowiedzialność za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym. W sytuacji, gdy nie jest możliwe ustalenie pierwotnego wytwórcy odpadów, odpowiedzialność spada na aktualnego lub poprzedniego posiadacza odpadów, a w dalszej kolejności na władającego powierzchnią ziemi. W niniejszej sprawie, wobec braku możliwości ustalenia wytwórcy odpadów i przekazania ich przez spółkę podmiotowi posiadającemu stosowne zezwolenie, spółka jako następca prawny przedsiębiorcy E.W. ponosi odpowiedzialność za naliczenie i uiszczenie opłaty podwyższonej.Stan faktyczny
Spółka zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa Podlaskiego, która wymierzyła spółce opłatę z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym na działce o nr [...] w gminie J. w latach 2019-2021. Opłata została naliczona z uwagi na stwierdzenie obecności odpadów budowlanych i komunalnych przykrytych ziemią i żwirem. Spółka podnosiła zarzuty dotyczące m.in. braku zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu, niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego, braku dowodów na ilość i rodzaj składowanych odpadów oraz błędnego zastosowania przepisów prawa. Sąd oddalił skargę, uznając ustalenia organów za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie sędzia WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Jakub Dębowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 maja 2026 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 30 października 2025 r. nr 408.163/G-2/XV/2025 w przedmiocie opłaty podwyższonej z tytułu składowania odpadów oddala skargę.
Zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją z 30 października 2025 r., nr 408.163/G-2/XV/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej: "SKO") utrzymano w mocy decyzję Marszałka Województwa Podlaskiego (dalej: "Marszałek") z 15 września 2025 r. nr DOS-VII.7253.7.2025.AZ, na mocy której:
1) wymierzono spółce T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (KRS nr 0001099762; dalej: "Spółka") opłatę z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym na terenie działki o nr [...] (obręb [...]) położonej w gminie J.: w 2019 r. za okres od dnia 14 sierpnia 2019 r, do dnia 31 grudnia 2019 r. w wysokości 144.448.053 zł; w 2020 r. w wysokości 460.562.469 zł; w 2021 r. w wysokości 469.873.101 zł;
2) określono Spółce wysokość zaległości w opłacie za korzystanie ze środowiska, o której mowa w pkt 1 decyzji w wysokości 144.448.053 zł za 2019 r. za okres od dnia 14 sierpnia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r.; w wysokości 460.562.469 zł za 2020 r.; w wysokości 469.873.101 zł za 2021 r.;
3) zobowiązano Spółkę do wpłaty zaległości w opłacie za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym na terenie działki o nr [...] (obręb 0017 P.) położonej w gminie J., w 2019 r. w okresie od dnia 14 sierpnia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. w wysokości 144.448.053 zł wraz z odsetkami za zwłokę obliczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia uregulowania określonej tą decyzją zaległości włącznie z tym dniem; w 2020 r. w wysokości 460.562.469 zł wraz z odsetkami za zwłokę obliczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia uregulowania określonej tą decyzją zaległości włącznie z tym dniem; w 2021 r. w wysokości 469.873.101 zł wraz z odsetkami za zwłokę obliczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia 1 kwietnia 2022 r. do dnia uregulowania określonej tą decyzją zaległości włącznie z tym dniem na wskazany rachunek bankowy Województwa Podlaskiego.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 26 czerwca 2017 r. E.W., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Transport Ciężarowy E.W. z siedzibą w W., zawarł z Gminą J. (dalej: "Gmina") porozumienie w sprawie przeprowadzenia rekultywacji działek (nieruchomości po wydobyciu żwiru) oznaczonych nr [...] o powierzchni 0,8683 ha, położonej w obrębie P. oraz nr [...] o powierzchni 0,2402 ha, położonej w obrębie C., w gminie J., stanowiących własność Gminy J. (dalej: "porozumienie"). Na jego mocy E.W. zobowiązał się nieodpłatnie do przywrócenia rolniczej wartości użytkowej gruntów rolnych ww. nieruchomości, przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu – wypełnienie wyrobisk po wydobyciu żwiru, poprawieniu właściwości fizycznych i chemicznych gleby oraz zasianiu trawy. Do wypełnienia wyrobisk – dziur nie mogły być stosowane odpady niebezpieczne, powstające w sektorze gospodarczym i w gospodarstwach domowych. Nieruchomości zostały przekazane nieodpłatnie. Porozumienie zawarto do dnia 31 października 2019 r. W dniu 29 listopada 2019 r. pracownicy Urzędu Gminy w J. przeprowadzili oględziny rekultywowanych nieruchomości ustalając brak zasiewu trawy na działce nr [...] oraz koniczność poprawy zasiewów trawy na działce nr [...]. Aneksem nr 1 do ww. porozumienia z 5 grudnia 2019 r. zmieniono datę obowiązywania porozumienia do dnia 30 maja 2020 r. w związku z niewykonaniem w całości porozumienia, zaś wypowiedzeniem z 9 kwietnia 2020 r. Wójt wypowiedział E.W. porozumienie w trybie natychmiastowym, w związku z pozyskaniem w dniu 7 kwietnia 2020 r. informacji o składowaniu odpadów na działce nr [...], co zostało potwierdzone w wyniku odkrywek glebowych wykonanych na zlecenie Delegatury w Suwałkach Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "PWIOŚ").
W dniu 13 sierpnia 2019 r. PWIOŚ wraz z pracownikami Inspektoratu oraz przedstawicielem Gminy, dokonali oględzin ww. działek w związku z podejrzeniem nielegalnego deponowania odpadów. Na obu działkach stwierdzono wyrównanie terenu do poziomu przylegających działek. Nawierzchnię działki nr [...] stanowił żwir oraz ziemia, nie stwierdzono obecności odpadów; jednakże na działce nr [...] stwierdzono obecność odpadów budowlanych w postaci gruzu, płyt gipsowych i tworzyw sztucznych oraz odpadów komunalnych (folia opakowaniowa, meble) przykrytych ziemią i żwirem. Sporządzono wówczas dokumentację zdjęciową.
W dniu 4 października 2019 r. oględziny działki nr [...] przeprowadził także Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Olsztynie Delegatura w Giżycku wraz z pracownikiem Inspektoratu oraz przedstawicielami Gminy. W trakcie oględzin dokonano trzech odwiertów, z których pobrano po próbie gleby do badań. PWIOŚ ponowił oględziny w dniach 1 i 7 kwietnia 2020 r., przy czym 7 kwietnia 2020 r. dokonano siedem odkrywek, przeprowadzono ich oględziny, które wykazały obecność odpadów komunalnych lub odpadów budowlanych, a także konarów drzew oraz wyciek substancji koloru brunatnego, którą była zanieczyszczona gleba. Sporządzono wówczas dokumentację zdjęciową oraz pobrano próby odpadów. W dniu 30 kwietnia 2020 r. PWIOŚ przeprowadził kolejne oględziny ww. działki, przeprowadzając jeden odwiert do głębokości 9 m w celu określenia miąższości zdeponowanych odpadów oraz pobrano próbę gleby do badań.
Protokoły ww. oględzin, a także sprawozdania z badań próbek gleby pobranych 4 października 2019 r., z badań odpadów pobranych 7 kwietnia 2020 r. oraz z badania próby gleby pobranej 30 kwietnia 2020 r. oraz sporządzone przez uprawnionego geodetę operaty techniczne obu ww. działek, wraz ze szkicem lokalizacji otworów kontrolnych na działce nr [...] oraz protokołem przesłuchania przez PWIOŚ E.W. wraz z załącznikami, stanowią załączniki będące integralną częścią protokołu kontroli przedsiębiorstwa E.W. nr DEL-SU 110/2020, sporządzonego 29 października 2020 przez PWIOŚ. Z treści protokołu kontroli wynika, że obejmowała ona lata 2017-2020 oraz dotyczyła przestrzegania przepisów dotyczących odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami w miejscach niekorzystnie przekształconych i rekultywowanych z wykorzystaniem odpadów (wyrobiska pożwirowe, pokopalniane itp.). W protokole tym wskazano, że na podstawie przeprowadzonych oględzin, odkrywek, wykonanych map oraz analizy dokumentacji dotyczącej działki nr [...] stwierdzono nielegalnie zdeponowane odpady w wyrobisku pożwirowym zasypane ziemią. W ocenie morfologicznej wydobytych odpadów stwierdzono obecność odpadów komunalnych, budowlanych oraz cieczy niewiadomego pochodzenia. Ilość odpadów obliczono zgodnie z załącznikiem nr 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2020, poz. 797 ze zm.; dalej: "u.o.") na podstawie map geodezyjnych, ustalając, że stanowią one bryłę o objętości 39.012,6 m3. E.W. odmówił podpisania protokołu kontroli PWIOŚ.
Pismem z 13 maja 2021 r. PWIOŚ przekazał Marszałkowi Województwa Podlaskiego (dalej: "Marszałek") dokumentację z przeprowadzonych działań kontrolnych, wskazując, że na jej podstawie nielegalne zakopanie odpadów na działce nr [...] zakwalifikowano jako składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym oraz zwrócono się o naliczenie opłaty podwyższonej zgodnie z art. 293 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2020, poz. 1219 ze zm.; dalej: "P.o.ś.").
W dniu 2 lipca 2021 r. Marszałek pozyskał informację, że w dniu 30 czerwca 2021 r. Prokuratura Okręgowa w S., skierowała do Sądu Rejonowego w S. I Wydziału Karnego akt oskarżenia przeciwko E.W. oskarżonemu o popełnienie przestępstwa z art. 183 § 1 k.k. w zw. z art. 185 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.
Do akt pozyskano wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP dotyczący przedsiębiorstwa E.W., z którego wynika, że działalność gospodarczą wykonywał on od 1 kwietnia 1996 r. do 18 kwietnia 2024 r. (data wykreślenia wpisu z rejestru), zaś zaprzestał jej wykonywania 15 kwietnia 2024 r. działalność ta była wykonywana m.in. w zakresie zbierania odpadów innych niż niebezpieczne (kod PKD 2007: 38.11.Z). Z załączonego do akt wydruku z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, wynika natomiast, że 29 marca 2024 r. E.W. zawiązał Spółkę powstałą z przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą w jednoosobową spółkę kapitałową. Przedmiotem działalności Spółki jest m.in. zbieranie odpadów innych niż niebezpieczne.
Pismem z 10 czerwca 2025 r. Marszałek zawiadomił Spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia opłaty podwyższonej z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym na terenie działki nr [...] położonej w gminie J., w 2019 r., w 2020 r. oraz w 2021 r. Organ wezwał jednocześnie Spółkę, na mocy art. 50 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. do przedłożenia danych dotyczących rodzaju i ilości odpadów zdeponowanych na ww. terenie oraz dokumentacji potwierdzającej ilość składowanych odpadów, w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r., a także daty, w której odpady zostały umieszczone w ww. terenie i podmiotów, od których przejęto składowane odpady.
W toku postępowania organ pozyskał od Wójta Gminy J. (dalej: "Wójt") kopię decyzji Wójta z 7 listopada 2023 r. nr OŚK.6236.3.2020 nakazującą E.W. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą: T. w W., usunięcie z działki o nr [...] (obręb P.) odpadów o kodach: 16 01 03 - zużyte opony; 17 03 80 - odpadowa papa; 17 06 04 - materiały izolacyjne takie jak styropian, wełna mineralna; 17 09 04 - zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03; 17 01 01 - odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów; 17 01 02 - gruz ceglany; 17 01 03 - odpady innych materiałów; 17 01 07 - zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06; 17 05 04 - kamienie; 17 02 01 - drewno; 19 12 12 - inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w kodzie 19 12 11; 20 03 01 - niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne, w terminie do 31 grudnia 2023 r. W decyzji określono sposób usunięcia odpadów oraz nałożono obowiązek pisemnego zawiadomienia Wójta o wykonania nałożonego obowiązku oraz potwierdzenia tego stosownymi dokumentami.
Pozyskano do akt także kopię decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach (dalej: "SKO") z 29 stycznia 2024 r. nr KO.603/19/23, którą utrzymano w mocy ww. decyzję Wójta, uchylając jedynie jej punkt drugi w zakresie ustalenia terminu wykonania zobowiązania, który ustalono na 30 kwietnia 2024 r.; a także kopię sentencji prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 25 czerwca 2024 r. sygn. II SA/Bk 195/24, na mocy którego oddalono skargę E.W. na ww. decyzję SKO.
Pismem z 13 czerwca 2025 r. Wójt poinformował organ, że decyzja nakazująca E.W. usunięcie odpadów nie została wykonana, a w dniu 16 maja 2025 r. skierowano do niego upomnienie przedegzekucyjne nakazując jej wykonanie, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Pismem z 17 czerwca 2025 r. Starosta Suwalski poinformował, że nie wydawał decyzji w sprawie rekultywacji gruntów znajdujących się na terenie działki nr [...].
W toku postępowania organ pozyskał od pięciu przedsiębiorstw zajmujących się gospodarowaniem odpadami informacje dotyczące uśrednionej masy 1 m3 odpadów o kodzie 19 12 12 (inne odpady, w tym substancje i przedmioty, z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11) oraz o kodzie 20 03 01 (niesegregowane odpady komunalne).
Do akt pozyskano także protokół rozprawy głównej Sądu Rejonowego w S. II Wydziału Karnego z [...] maja 2022 r. w sprawie sygn. akt [...], a wyrok Sądu Rejonowego w S. II Wydziału Karnego z [...] maja 2022 r. sygn. akt [...], na mocy którego: E.W. uznano za winnego popełnienia czynu z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 183 § 1 k.k. w zw. z art. 185 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., za co wymierzono mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt I wyroku); wykonanie orzeczonej kary warunkowo zawieszono na okres próby 1 roku zobowiązując go w tym czasie do przestrzegania porządku prawnego na terenie RP (pkt II wyroku); orzeczono wobec oskarżonego nawiązkę w kwocie 10.000 zł na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (pkt III wyroku); zasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 120 zł tytułem opłaty oraz obciążono go pozostałymi kosztami sądowymi w sprawie (pkt IV wyroku).
W aktach znajduje się również wyrok Sądu Okręgowego w S. II Wydziału Karnego z [...] października 2022 r. sygn. akt [...], zapadły na skutek rozpoznana apelacji wniesionych przez oskarżyciela publicznego, pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego i obrońcę oskarżonego, od ww. wyroku Sądu Rejonowego w S., na mocy którego wyrok ten zmieniono w pkt I w ten sposób, że: oskarżonego E.W. uznano za winnego tego, że w okresie od 20 czerwca 2017 r. do dnia 13 sierpnia 2019 r. w miejscowości P., prowadząc działalność gospodarczą pod nazwą "T.", posiadając zezwolenie na transport odpadów, działając umyślnie, w krótkich odstępach czasu z góry powziętym zamiarem, wykorzystując uzależnienie od siebie zatrudnionych w powyższej firmie kierowców, polecił części z nich, bliżej nieustalonym, dokonanie czynu zabronionego polegającego na nielegalnym składowaniu odpadów na terenie działki o nr [...] (obręb P.) w ten sposób, że wbrew przepisom ustawy o odpadach, w ramach świadczonej pracy, polecał podległym sobie pracownikom przy wykorzystaniu pojazdów firmy "T." transport odpadów budowlanych, w postaci m.in. gruzu, styropianu, folii, tworzyw sztucznych oraz odpadów komunalnych, w tym niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych i ich składowanie na terenie powyższego wyrobiska żwirowni oraz zasypywanie tych odpadów glebą i żwirem, co mogło spowodować istotne obniżenie jakości powierzchni ziemi, tj. popełnienia czynu zabronionego z art. 183 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., za co skazano go na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności (ppkt 1 wyroku);wykonanie orzeczonej kary warunkowo zawieszono na okres próby 1 roku (ppkt 2 wyroku); orzeczono wobec oskarżonego kare grzywny w wysokości 200 stawek dziennych przyjmując wartość jednej stawki dziennej na kwotę 30 zł (ppkt 3 wyroku); orzeczono wobec oskarżonego obowiązek naprawienia szkody poprzez usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania, tj. działki gminnej położonej w P. oznaczonej nr geodezyjnym [...] - w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku (ppkt 4 wyroku); uchylono pkt Ii i IV wyroku Sądu Rejonowego w S. (ppkt 5 wyroku). W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymano w mocy (pkt II wyroku) orz zasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 720 zł tytułem opłaty oraz obciążono go pozostałymi kosztami sądowymi za obie instancje (pkt III wyroku).
W aktach znajduje się także pismo Przewodniczącego Wydziału II Karnego Sadu Rejonowego w S. z [...] listopada 2022 r. skierowane do E.W., informujące o obowiązku naprawienia szkody przez usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku tego sądu z [...] maja 2022 r. sygn. akt [...], co miało miejsce 27 października 2022 r.
Postanowieniem z 27 czerwca 2025 r. organ włączył do akt postępowania, wymieniony tam materiał dowodowy pochodzący z akt postępowania karnego sygn. akt [...] (w tym wyroku Sądu Okręgowego w S. sygn. akt [...] i jego uzasadnienia), a także kopii pięciu pism pochodzących od podmiotów zajmujących się gospodarowaniem odpadami, określającymi wartość przelicznika 1m3/Mg odpadów o kodzie 20 03 01 i 19 12 12, wskazując w jego uzasadnieniu, że materiał ten przyczyni się do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Pismem z 27 czerwca 2025 r. organ wyznaczył stronie (na jej prośbę) termin na złożenia wyjaśnień do 18 lipca 2025 r.
Pismem z 18 lipca 2025 r. Spółka wskazała na brak zapewnienia jej i jej poprzednikowi prawnemu E.W. czynnego udziału w postępowaniu, a także ustosunkowała się do materiału dowodowego, kwestionując przede wszystkim brak ustalenia faktycznej masy odpadów znajdujących się na działce nr [...], wskazaną w protokole kontroli PWIOŚ masę odpadów, a także ustalenia PWIOS w zakresie miejsca wykopów i sposobu poboru próbek odpadów. Zwróciła uwagę na brak możliwości ustalenia masy 1 m3 odpadów zdeponowanych na nieruchomości, od czego zależy wymiar opłaty podwyższonej, także ze względu na fakt, że Spółka nie posiada żadnych dokumentów wagowych, które umożliwiałyby dokładne ustalenie masy odpadów, a także brak jest dokumentacji pochodzącej od dostawców odpadów. Wniosła o umorzenie postępowania.
W dniu 15 września 2025 r. Marszałek wydał względem Spółki decyzję nr DOS-VII.7253.7.2025.AZ o rozstrzygnięciu przedstawionym na wstępie niniejszego uzasadnienia.
Nie zgadzając się z decyzją Marszałka, Spółka wniosła od niej odwołanie.
Zaskarżoną decyzją z 30 października 2025 r. nr 408.163/G-2/XV/2025 SKO utrzymało w mocy decyzję Marszałka.
W uzasadnieniu SKO przytoczyło brzmienie art. 293 ust. 3, art. 275, art. 279 ust. 2-4 P.o.ś. oraz wyjaśniło definicję posiadacza odpadów odwołując się do art. 3 ust 1 pkt 19 u.o. oraz poglądów doktryny. Mając na względzie, że obowiązkiem organu jest przede wszystkim prowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia posiadacza odpadów, SKO zwróciło uwagę, że w przypadku, gdy po przekazaniu odpadów przez wytwórcę następnemu posiadaczowi odpadów, nie jest możliwe ustalenie ich wytwórcy, odpowiedzialność za zagospodarowanie odpadów, zgodnie z art. 27 ust. 3a u.o., obciąża aktualnego lub poprzedniego posiadacza odpadów. Ustawodawca w tym przepisie nie sformułował dodatkowych wymogów, jakie powinien spełniać posiadacz odpadów. Oznacza to, że może to być każdy, bez względu na posiadane uprawnienia. Posiłkując się orzecznictwem sądowoadministraycjnym, SKO wskazało przy tym, że mimo sformułowanego w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. domniemania odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią ziemi (wprowadzonego w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości), może zostać ono obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. Oznacza to, że wprowadzenie ww. domniemania prawnego nie zwalnia organów z podejmowania wszelkich czynności zmierzających do ustalenia faktycznego posiadacza odpadów. Samo zaś posiadanie odpadów należy rozumieć, jako ich gromadzenie na danej nieruchomości. Obowiązek usunięcia odpadów ciąży zatem na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym.
Następnie SKO wskazało, że przedmiotowe postępowanie wszczęto wobec podmiotu korzystającego ze środowiska w rozumieniu art. 3 pkt 20 P.o.ś. w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, obowiązanego na zasadzie art. 276 P.o.ś. do ponoszenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji. Odwołując się do zgromadzonego materiału dowodowego, SKO wskazało, że wynika z niego, że składowanie odpadów na terenie działki nr [...] w m. było związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez E.W. - wówczas pod nazwą Transport Ciężarowy E.W.. Zarówno wyrok zapadły w sprawie karnej prowadzonej przeciwko niemu, jak i decyzja administracyjna Wójta wydana na podstawie art. 26 u.o. wskazują w ocenie SKO, że osobą odpowiedzialną za składowanie odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym był przedsiębiorca E.W.. SKO zacytowało w tym względzie fragmenty uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w S. z [...] października 2022 r. W związku zaś z przekształceniem przedsiębiorcy w spółkę prawa handlowego, na podstawie art. 5841 – 58413 k.s.h., za podmiot korzystający ze środowiska w postępowaniu uznano następcę prawnego przedsiębiorcy, tj. Spółkę, uznając finalnie, że w sprawie znajduje zastosowanie regulacja z art. 279 ust. 2 P.o.ś., zaś nie znajduje zastosowania art. 279 ust. 3 i ust. 4 P.o.ś., bowiem zarówno w trakcie kontroli PWIOŚ, jak i podczas toczącego się postępowania karnego, nie zdołano ustalić wytwórców zdeponowanych odpadów. SKO zwróciło przy tym uwagę, że Spółka w piśmie z 18 lipca 2025 r. nie wskazała podmiotów, od których odbierała odpady, a zatem nie przedłożyła dowodów wyłączających jej odpowiedzialność za ponoszenie opłaty za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym. Z tego względu, na mocy art. 27 ust. 3a u.o. ustalono, że podmiotem korzystającym ze środowiska jest aktualny posiadacz odpadów, tj. Spółka. Podmiot ten, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej był uprawniony do transportu odpadów, jednakże wykonywał go bez jakiejkolwiek dokumentacji, co wyklucza możliwość ustalenia podmiotów, od których pochodziły odpady. Spółka nie wyzbyła się zatem odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami na rzecz następnego posiadacza odpadów, zgodnie z art. 27 ust. 3 u.o., bowiem odpadów nie przekazano podmiotowi posiadającemu stosowną decyzję związaną z gospodarką odpadami, a odpady zostały zeskładowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym, bez wymaganej decyzji. SKO zwróciło przy tym uwagę, że E.W. potwierdził swoją odpowiedzialność za odpady składowane na przedmiotowej nieruchomości, bowiem 7 lipca 2021 r. (w charakterze oskarżonego), zwrócił się do Sądu Rejonowego w S. z zapytaniem o możliwość uprzątnięcia odpadów komunalnych, zdeponowanych, zgodnie z zarzutem zawartym w akcie oskarżenia, na działce nr [...].
Jednocześnie, odnosząc się do domniemania zawartego w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o., SKO zauważyło, że materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że właściciel ww. nieruchomości, tj. Gmina, na mocy porozumienia z 26 czerwca 2017 r. przekazała ją nieodpłatnie przedsiębiorcy E.W., w celu przywrócenia rolniczej wartości użytkowej gruntów rolnych, które miało polegać na właściwym ukształtowaniu rzeźby terenu - wypełnieniu wyrobisk po wydobyciu żwiru, poprawieniu właściwości fizycznych i chemicznych gleby oraz zasianiu trawy. Do wypełnienia wyrobisk - dziur nie mogły być użyte odpady niebezpieczne powstające w sektorze gospodarczym, jak i w gospodarstwach domowych. Porozumienie obowiązywało do dnia 31 października 2019 r, następnie na mocy aneksu nr 1 przedłużono je do dnia 30 maja 2020 r. W związku z powzięciem informacji o składowaniu odpadów na przedmiotowym terenie, stwierdzonych w wyniku odkrywek glebowych wykonanych na zlecenie PWIOŚ, Wójt wypowiedział ww. porozumienie 9 kwietnia 2020 r. w trybie natychmiastowym. Odwołując się do uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach, SKO podkreśliło, że dowody zgromadzone w postępowaniu karnym logicznie prowadziły do ustaleń, iż odpady były deponowane po przejęciu nieruchomości przez oskarżonego. Z protokołu PWIOŚ nr DEL-SU 110/2020 wynika, że 2 lipca 2020 r. przesłuchano Wójta Gminy J., który wyjaśnił, że w 2017 r. w jego obecności oraz w obecności jego zastępcy i E.W., przeprowadzono oględziny przedmiotowej działki. Wyrobisko pożwirowe porośnięte było trawą, znajdowały się tam kamienie. Według oświadczenia Wójta nie stwierdzono wówczas obecności odpadów. Powyższe okoliczności potwierdzają w ocenie SKO, że właściciel nieruchomości (Gmina) nie ponosi odpowiedzialności za składowanie odpadów na przedmiotowym terenie.
SKO wyjaśniło przy tym, że miało na względzie, że cele procedury karnej i administracyjnej nie są zbieżne, bowiem proces kamy w oparciu o art. 183 k.k. zmierzał do wykrycia i ukarania osób winnych nieprawidłowego postępowania z odpadami, zaś celem niniejszego postępowania jest ustalenie podmiotu korzystającego ze środowiska, obowiązanego do poniesienia opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym - w oparciu o przepisy P.o.ś. Jednakże ustalenia zawarte w uzasadnieniu prawomocnego skazującego wyroku sądowego dotyczące stanu faktycznego, okoliczności zdeponowania odpadów na przedmiotowym terenie, pozostają aktualne i wiążące również w sprawie administracyjnej. SKO podkreśliło przy tym, że Spółka w niniejszym postępowaniu nie przedstawiła żadnych dowodów, które mogłyby podważyć ustalenia poczynione przez sąd karny.
Odwołując się natomiast do uzasadnienia decyzji Wójta z 7 listopada 2023 r., wydanej na podstawie art. 26 ust. 1 u.o., w szczególności zaś do wyników powołanych tam oględzin z 27 kwietnia 2023 r. 21 czerwca 2023 r. i 9 października 2023 r. oraz wskazanej tam okoliczności uzyskania przez Gminę 3 października 2023 r. tytuł wykonawczy w zakresie pkt 4 wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] października 2022 r. (tj. co do orzeczenia wobec E.W. obowiązku naprawienia szkody przez usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania), SKO zauważyło, że stan działki nie zmienił się od czasu kontroli PWIOŚ i odpady nie zostały usunięte.
Odwołując się do orzecznictwa SKO wyjaśniło, że opłata podwyższona za korzystanie ze środowiska jest zobowiązaniem powstałym z mocy prawa (z dniem zaistnienia zdarzenia, jakim w omawianej sprawie jest korzystanie ze środowiska, a więc w sposób o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; Dz.U. 2025 r., poz. 111 ze zm. – dalej: "O.p."), a jej wysokość, na zasadzie art. 284 ust. 1 P.o.ś. ustala we własnym zakresie i wnosi podmiot korzystający ze środowiska. W przypadku, gdy opłata w prawidłowej wysokości nie została uregulowana w terminie wynikającym z art. 285 ust. 2 P.o.ś., w brzmieniu obowiązującym w 2008 r., tj. do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza, stała się zaległością, od której nalicza są odsetki za zwłokę. SKO zawróciło także uwagę, że sformułowanie art. 276 ust. 1 P.o.ś. jest kategoryczne, a jego brzmienie nie daje żadnych możliwości wartościowania przyczyn korzystania ze środowiska bez zezwolenia. Samo tylko korzystanie ze środowiska bez pozwolenia lub innej decyzji, pociąga za sobą konieczność poniesienia opłaty podwyższonej. Nie ma zatem miejsca w niniejszym postępowaniu na uznaniowość, ani na rozważanie przyczyn braku posiadania tego pozwolenia. Podwyższona opłata nie jest uzależniona od stopnia winy korzystającego ze środowiska, przyczynienia się innego podmiotu do tego faktu, lecz tylko od braku pozwolenia.
Następnie SKO wyjaśniło z jakich względów zakwalifikowało umieszczenie odpadów na terenie wyrobiska pożwirowego jako składowaniem, a nie odzysk, konkludując tą cześć rozważań, że działania polegające na wykorzystywaniu odpadów, prowadzone bez wymaganego formalnego zezwolenia, nie mogą być traktowane jako odzysk w rozumieniu przepisów u.o. W tym miejscu organ odwoławczy podkreślił także, że odpady składowane na nieruchomości objętej postępowaniem, niewątpliwie mogły stworzyć zagrożenie dla środowiska. PWIOŚ w trakcie czynności kontrolnych pobrał próbę gleby do badań z głębokości 9 m. Wykonana analiza gleby wykazała przekroczenia dopuszczalnych zawartości substancji w glebie wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 września 2016 r. w sprawie sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi (Dz.U. 2016, poz. 1395; dalej: "rozporządzenie dot. zanieczyszczeń"). SKO zauważyło przy tym, że regulując wyjątki od zakazu przetwarzania odpadów poza instalacjami i urządzeniami, w art. 30 ust. 5 u.o. wskazał, że właściwy minister określi w drodze rozporządzenia, rodzaje odpadów oraz warunki ich odzysku w procesach odzysku R3, R5, RH i R12, wymienionych w załączniku nr 1 do u.o., poza instalacjami i urządzeniami, uwzględniając właściwości tych odpadów oraz możliwość bezpiecznego dla środowiska i zdrowia ludzi wykorzystania tych odpadów. Organ zbadał zatem, czy biorąc pod uwagę rodzaje zdeponowanych odpadów oraz uwzględniając treść rozporządzenia Ministra Środowiska z 10 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz.U. 2015, poz. 796; dalej: "rozporządzenie dot. odzysku"), które m.in. określa rodzaje odpadów, które mogą zostać poddane procesowi odzysku przez wypełnianie terenów niekorzystnie przekształconych (takich jak zapadliska, nieeksploatowane odkrywkowe wyrobiska lub wyeksploatowane części tych wyrobisk), można w niniejszej sprawie mówić o odzysku odpadów. Organ ustalił jednak, że ustalając w tym względzie, że wśród wymienionych w ww. rozporządzeniu kodów, brak jest odpadów o kodzie 19 12 12 i 20 03 01. Organ odwoławczy wskazał także, że Starosta nie wydawał decyzji w sprawie rekultywacji gruntów znajdujących się na terenie przedmiotowej działki. Okoliczności te potwierdzają, że nie ma możliwości zakwalifikowania deponowania odpadów na ww. terenie jako formy odzysku odpadów.
SKO uznało przy tym za bezsporne, że działka nr [...], na której zostały zdeponowane odpady, nie była miejscem przeznaczonym do ich składowania – w świetle art. 124 ust. 2 u.o. oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z 30 kwietnia 2013 r. w sprawie składowisk odpadów (Dz.U. 2022, poz. 1902; dalej: "rozporządzenie w spr. składowisk").
Organ odwoławczy ustalił ponadto, że skoro ujawnienie nielegalnego składowania odpadów miało miejsce w 2019 r., to zgodnie z art. 286 P.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska był zobowiązany do przedłożenia Marszałkowi, wykazu zawierającego wykorzystane do ustalenia wysokości opłat informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska za 2019 r. w terminie do 31 marca 2020 r, za 2020 r. w terminie do 31 marca 2021 r. i za 2021 r. w terminie do 31 marca 2022 r. Przepisy Po.ś. przewidują wobec wszystkich opłat system ich samonaliczania, a więc to na podmiocie korzystającym ze środowiska ciąży obowiązek określenia prawidłowej opłaty. W przypadku niewykonania tego obowiązku, zastosowanie ma art. 288 ust. 1 pkt 1 P.o.ś., który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem strona, jako podmiot korzystający ze środowiska nie ustaliła wysokości należnej opłaty. W takich przypadkach, w myśl art. 288 ust. 2 P.o.ś. marszałek województwa dokonuje ustaleń własnych na podstawie: pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat (pkt 1), innych danych technicznych i technologicznych (pkt 2). W niniejszym postępowaniu, którego celem było wymierzenie należnej opłaty podwyższonej, kluczową kwestią było więc ustalenie ilości i rodzaju odpadów oraz określenie czasu, w którym odpady te były składowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Jak wynika bowiem z treści art. 293 ust. 3 P.o.ś., za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w wysokości 0,7 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą tonę odpadów i za każdą dobę składowania.
SKO podkreśliło, że strona nie złożyła w tym względzie żadnych danych lub dokumentów, poprzestając na stanowisku, że to na organie spoczywa obowiązek ustalenia i udowodnienia, jaka ilość odpadów była składowana w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym. Powyższe skutkowało koniecznością zastosowania art. 281 ust. 1 P.o.ś., zgodnie z którym do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy O.p., z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Do przepisów tych zalicza się art. 23 § 1 pkt 1 O.p., który upoważnia organ podatkowy do określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeśli brak jest ksiąg podatkowych lub innych danych niezbędnych do jej określenia. Organ zauważył przy tym, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko dopuszczające zastosowanie metody szacunkowej jako wynikającej z interpretacji przepisu art. 288 ust. 2 pkt 2 P.o.ś., przy uwzględnieniu zasady ogólnej zawartej w art. 7 P.o.ś. (reguła "zanieczyszczający płaci"). Z tego też względu SKO oceniło za bezzasadny zarzut strony, że ilość składowanych odpadów jest szacunkowa, a nie rzeczywista. SKO wyjaśniło, że ilość zdeponowanych odpadów na terenie działki oszacował PWIOŚ w ramach prowadzonych czynności kontrolnych. Na podstawie przeprowadzonych oględzin, odkrywek, wykonanych map oraz analizy dokumentacji, PWIOŚ stwierdził, że zdeponowane odpady na wyrobisku pożwirowym na działce nr [...] zasypane są ziemią. Stanowią bryłę o wymiarach: długość 108,64 m; szerokość 39,90 m; wysokość 9 m, o łącznej objętości 39.012,6 m3. Ilość odpadów obliczono zgodnie z załącznikiem nr 6 do u.o. (wersja obowiązująca do dnia 23 września 2021 r., tj. w dacie przeprowadzania czynności kontrolnych i sporządzania protokołu PWIOŚ), gdzie domyślna objętość odpadów [m3] obliczona jest z uwzględnieniem długości, szerokości i wysokości bryły zgromadzonych odpadów, przy czym długość i szerokość bryły zgromadzonych odpadów stanowią boki prostokąta, które są styczne do podstawy bryły nagromadzonych odpadów, a wysokość mierzona w najwyższym punkcie bryły. Organ nie ma więc podstaw, aby kwestionować powyższe ustalenia i przyjął w niniejszym postępowaniu ilość 39.012,6 m3 odpadów zdeponowanych na działce. SKO odwołało się przy tym do poglądów doktryny i orzecznictwa dot. szacowania podstawy opodatkowania, wskazując na pogląd orzeczniczy, że ustalenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania zawiera już w swej istocie ryzyko, że nie będzie to dokładnie tożsame z rzeczywistością. Ryzyko to obciąża jednak podatnika, który z przyczyn od niego zależnych prowadzi ewidencję w sposób nierzetelny.
Odnosząc się zaś do treści pisma Spółki z 18 lipca 2025 r., wyrażone tam stanowisko kwestionujące ilości odpadów, miejsca wykopu i sposobów poboru próbek odpadów, SKO uznało za bezpodstawne, podkreślając po pierwsze, że szacowanie ilości odpadów składowanych na przedmiotowym terenie jest konsekwencją braku dokumentacji potwierdzającej ilość zakopanych odpadów, którą strona postępowania powinna była posiadać; po drugie, że wobec braku dowodów mogących w sposób jednoznaczny wykazać ilości zdeponowanych odpadów, organ stosownie do art. 281 P.o.ś. i art. 23 § 1 pkt 1 O.p. zobowiązany był do określenia ich szacunkowej ilości. Ustaleń tych dokonały uprawnione podmioty na zlecenie PWIOŚ, wykonując prace odkrywkowe i dokonując obliczeń na podstawie obowiązujących przepisów prawa, co zostało opisane w protokole kontroli, którego treść była znana przedsiębiorcy, który ów protokół odebrał, odmawiając jego podpisania. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że Spółka ograniczyła się do zakwestionowania ustaleń zawartych w operacie sporządzonym w trakcie kontroli PWIOŚ, nie przedstawiając dowodów o charakterze merytorycznym podważających ilość odpadów wskazaną przez PWIOŚ.
SKO podkreśliło przy tym, że odpady zostały zakopane w wyrobisku pożwirowym oraz przykryte warstwą ziemi. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych PWIOŚ dokonał oceny morfologicznej odpadów, zaś Wójt w decyzji z 7 listopada 2023 r. (znak: OŚK.6236.2020) nakazującej usunięcie odpadów określił ich kody: 16 01 03 - zużyte opony, 19 12 12 - inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w kodzie 19 12 11, 20 03 01- niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne oraz odpady z grupy 17. Odpady te nie były składowane w sposób selektywny, były przemieszane, uległy dodatkowo zmieszaniu z ziemią i żwirem, tj. masą, w której zostały zakopane, a która na skutek kontaktu z odpadami, została również zanieczyszczona. Ustalenie szczegółowej wagi i ilości każdego rodzaju odpadów, wobec ich przemieszania i zakopania, jest zatem niemożliwe.
W związku zaś z tym, że jednostkowa stawka opłaty za odpady wyrażona jest w zł/Mg, a nie w zł/m3, konieczne było określenie indeksu wagi 1 m3 składowanych odpadów (z uwagi na ich przemieszanie, w trakcie usuwania będą one uznane za odpady zmieszane). W tym celu pozyskano stosowne informacje od podmiotów prowadzących instalacje do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów na terenie województwa podlaskiego. Wynika z nich, że masa 1 m3 odpadów o kodzie 19 12 12 wynosi od 0,17 Mg do 0,75 Mg, zaś masa 1 m3 odpadów o kodzie 20 03 01 wynosi od 0,22 Mg do 0,42 Mg – przy czym SKO wyjaśniło, że tak szeroki przedział masy jest uwarunkowany m.in. oddziaływaniem warunków atmosferycznych, sposobem usypania i ułożenia odpadów, czy też dokładnością wagi. W związku zaś z tym, że odpady były przemieszane i ustalono ich łączną ilość, bez możliwości wyodrębnienia ilości każdego rodzaju odpadów, należało zastosować jeden ze wskazanych współczynników, zaś mając na względzie zasadę rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony, wyrażoną w art. 81a § 1 k.p.a. oraz biorąc po uwagę słuszny interes strony, przyjął wskaźnik dla 1 m3 stosowany dla odpadu o kodzie 19 12 12 wynoszący 0,17 Mg, jako najniższy ze wszystkich wskazanych wartości. Biorąc pod uwagę powyższe ustalono, że strona składowała na terenie ww. działki 6.632,142 Mg odpadów (39.012,60 m3 x 0,17 Mg).
SKO wskazało następnie, że w myśl art. 274 ust. 5 P.o.ś. wysokość opłaty za składowanie odpadów zależy od ilości i rodzaju składowanych odpadów, z tym że wysokość opłaty podwyższonej zależy także od czasu składowania odpadów. Powołując się na stanowisku orzeczniczym, wedle którego w przypadku gdy podmiot zobowiązany nie przedłoży informacji niezbędnych do wymiaru opłat podwyższonych za składowanie odpadów, zasadne jest przyjęcie, że składował wszystkie odpady ujawnione w zbiorczej informacji złożonej za dany okres rozliczeniowy już od pierwszego dnia tego okresu rozliczeniowego, SKO przyjęło, że szacunkowa ilość odpadów 6.632,142 Mg znajdowała się na ww. terenie przez okres postępowania (od 14 sierpnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r.), cały 2020 r. i cały 2021 r. Stosownie zaś do treści art. 293 ust. 3 P.o.ś. należało ustalić liczbę dób, w których odpady były składowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Za pierwszą dobę organ przyjął 14 sierpnia 2019 r., tj. pierwszą pełną dobę następującą po dniu 13 sierpnia 2019 r, w którym PWIOŚ dokonał oględzin i potwierdził fakt składowania odpadów na ww. terenie. SKO zwróciło przy tym uwagę, że wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach stwierdza, iż czyn zabroniony polegający na nielegalnym składowaniu odpadów dokonywany był w okresie od 20 czerwca 2017 r. do 13 sierpnia 2019 r., a odpady były deponowane po przejęciu nieruchomości przez przedsiębiorcę E.W.. Zatem w dacie 14 sierpnia 2019 r. odpady były składowane już pełną dobę. Do dnia 31 grudnia 2021 r. odpady nie zostały usunięte z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania i nadal są tam składowane, co potwierdził Wójt w piśmie z dnia 13 czerwca 2025 r. Strona również nie złożyła żadnych dokumentów potwierdzających usunięcie odpadów. Mając na względzie powyższe, SKO obliczyło, że okres składowania odpadów wyniósł 871 pełnych dób (140 dni w 2019 r, 366 dni w 2020 r, 365 dni w 2021 r).
Wobec zaś przemieszania odpadów i braku możliwości określenia masy poszczególnych rodzajów odpadów, w celu wymierzenia opłaty podwyższonej, SKO zastosowało art. 280 ust. 1 P.o.ś., wyjaśniając przy tym z jakich względów nie ma w sprawie zastosowania art. 280 ust. 2 P.o.ś. SKO wskazało przy tym, że na mocy art. 285 ust. 1 P.o.ś. opłaty ustalane są według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce. Biorąc pod uwagę rodzaje umieszczonych odpadów oraz treść przepisów wykonawczych ustalających wysokość stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2019, SKO ustaliło, że najwyższa jednostkowa stawka opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku została określona dla odpadu o kodzie 16 01 03. Z kolei w latach 2020 r. i 2021 r. przewidziano identyczne stawki opłaty dla odpadu o kodzie 19 12 12, dla odpadu o kodzie 20 03 01 i dla odpadu o kodzie 16 01 03. Stawki w poszczególnych latach dla wymienionych kodów odpadów wynosiły:
- 220 zł (16 01 03) w 2019 r., na podstawie obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 3 października 2018 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2019 (M.P. 2018 r. poz. 1038);
- 270 zł (19 12 12, 20 03 01, 16 01 03) w 2020 r. na podstawie obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 30 sierpnia 2019 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2020 (M.P. 2019 r. poz. 866 ze zm.);
- 276,21 zł (19 12 12, 20 03 01, 16 01 03) w 2021 r., na podstawie obwieszczenia Ministra Klimatu z dnia 9 września 2020 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 (M.P. 2020 r. poz. 961 ze zm.).
Odwołując się do art. 293 ust. 3 i ust. 7, art. 297 P.o.ś. oraz orzecznictwa SKO zwróciło uwagę na konieczność poniesienia dwóch opłat, tj. opłaty za składowanie oraz opłaty podwyższonej w sytuacji składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym. SKO przedstawiło następnie szczegółowy sposób łącznego wyliczenia opłaty podwyższonej (na którą składa się opata za składowania + opłata podwyższona), stwierdzając, że opłata ta wynosi:
- w 2019 r. kwotę 144.448.053 zł stanowiąc opłatę należną w okresie od 14 sierpnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r., na którą składa się opłata za składowanie, tj. opłata w wysokości 1.459.071,24 zł oraz opłata podwyższona w wysokości 142.988.981,52 zł - będące jednocześnie w całości opłatą podwyższoną;
- w 2020 r. kwotę 460.562.469 zł stanowiąc opłatę należną w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r, na którą składa się opłata za składowanie, tj. opłata w wysokości 1.790.678,34 zł oraz opłata podwyższona w wysokości 458.771.790,71 zł, będące jednocześnie w całości opłatą podwyższoną;
- w 2021 r. kwotę 469.873.101 zł stanowiąc opłatę należną w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., na którą składa się opłata za składowanie, tj. opłata w wysokości 1.831.863,94 zł oraz opłata podwyższona w wysokości 468.041.237,13 zł, będące jednocześnie w całości opłatą podwyższoną.
Końcowo SKO ustosunkowało się do zarzutów odwołania, które uznało za bezzasadne.
Skargę na ww. decyzję SKO wniosła do sądu administracyjnego Spółka, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie:
1. Art. 7, art. 8 w zw. z art. 78 § 1 i 2 oraz w zw. z art. 81a § 1 k.p.a., przez ich niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego tj.
– nie podjęcie czynności wnioskowanych przez skarżącego, tj. nie ustalenie dokładnej masy odpadów, brak dowodu z opinii biegłego, brak przesłuchania świadków,
– rozstrzygnięcie wątpliwości co do okresu w jakim odpady składowane były w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym na niekorzyść skarżącego w tym bezzasadne uznanie skarżącego za korzystającego ze środowiska z uwagi na zapytanie skierowane do sądu dot. możliwości uprzątnięcia odpadów z działki w P., powyższe nie dowodzi tego, że skarżący wprost potwierdził swoją odpowiedzialność, a jedynie wskazuje na to, że skarżący zdając sobie sprawę z tego, że może zostać skazany za przestępstwo chciał zmniejszyć wymiar kary - skoro Gmina odmówiła współpracy, a wobec E.W. postawiono zarzuty i nie ustalono innego sprawcy. Skarżący dążył do zminimalizowania kary w potencjalnym wyroku skazującym. Powyższe natomiast nie stanowi o odpowiedzialności za odpady składowane na przedmiotowej nieruchomości, skarżący nigdy nie przyznał się do składowania odpadów, organ II instancji w ogóle pominął tę kwestię przepisując uzasadnienie z decyzji organu I instancji,
– niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy (czas w jakim odpady znajdowały się w miejscu nieprzeznaczonym, masa odpadów) oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na ustaleniach PWIOŚ bez żadnej kontroli merytorycznej i z pominięciem zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego dowodów, w tym szczególnie przyjęcie za udowodnione, że odpady znajdowały się na nieruchomości po jej przejęciu przez skarżącego, podczas gdy z samych zeznań w PWIOŚ wynika, że przed przejęciem nieruchomości, teren był porośnięty trawą z nierównym ukształtowaniem i znajdowały się na nim kamienie, gruz oraz konary drzew. Fakt, że podczas oględzin w 2017r, przez Wójta nie stwierdzono obecności odpadów o niczym nie przesądza - odpady były zakopane na dużej głębokości, co oznacza, ze z wierzchu mogły być przykryte ziemią i trawą.
– brak jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej, w sytuacji gdy ustalenia PWIOŚ, na podstawie których organ wydał decyzję w sprawie oraz dowody przeprowadzone w toku postępowania administracyjnego stoją ze sobą w sprzeczności,
– przyjęcie za udowodnione okoliczności opisanych w protokole z kontroli PWIOŚ, choć stoją one w sprzeczności ze stanowiskiem skarżącego, a które ma bezpośredni wpływ na ustalenie, czy w ogóle w niniejszej sprawie zasadne jest ustalenie opłaty podwyższonej i w jakim przedziale czasowym, za jaką ilość odpadów, a zostały całkowicie pominięte przy wydaniu zaskarżonej decyzji.
2. Art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na rażącym przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów w kierunku oceny dowolnej z pominięciem zasad doświadczenia życiowego oraz logiki, co doprowadziło do ustalenia wobec skarżącego opłaty podwyższonej oraz polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu i zebraniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym przede wszystkim nierozważenie i nieuwzględnienie wszystkich ustaleń faktycznych, mających istotne znaczenie dla prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, w szczególności: ustalenie wartości opłaty podwyższonej za rok 2019, 2020 i 2021 w oparciu o pomiary i oględziny terenu nieruchomości, w których to czynnościach skarżący nie miał możliwości aktywnego udziału, a na podstawie zebranej dokumentacji z ww. pomiarów i oględzin nie jest wiadome, czy zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, a na podstawie zebranej dokumentacji z ww. pomiarów i oględzin nie jest wiadome czy zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, co więcej PWIOŚ i organ I instancji poprzestali na przeprowadzeniu odkrywek i jednego odwiertu, bez powołania biegłego, który na podstawie wykonanych przez siebie odwiertów mógłby oszacować ilość odpadów. Organ II instancji wskazał jedynie, że skoro skarżący podpisał protokół bez wnoszenia uwag a zatem "zgadza się" z jego ustaleniami – podczas gdy treść protokołu jak i jego załączników, była niezrozumiała dla osoby która go podpisała, a skarżący kwestionuje w pełnym zakresie ustalenia zawarte w protokole.
3. Art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie żadnych dowodów mających na celu ustalenia ilości odpadów zdeponowanych na działkach objętych postępowaniem, a oparcie się w tym zakresie jedynie na analizie przeprowadzonej przez PWIOŚ - bez przeprowadzenia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego ilość zdeponowanych odpadów i bezkrytycznie przyjęcie wniosków z protokołu PWIOŚ o ilości odpadów;
4. Art. 84 § 1 w zw. z art. 77 k.p.a. przez nieokreślnie konkretnych ram czasowych rzekomego składowania odpadów, braku ekspertyzy na okoliczność ich masy tj. nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, a w zamian bezpodstawne przyjęcie masy na podstawie hipotetycznych, oderwanych od niniejszego stanu faktycznego wskazań różnych firm zajmujących się gospodarką odpadami, które same podkreślały, że podawane przez nich wartości są "uśrednione", ponadto w oględzinach nieruchomości nie zapewniono udziału skarżącemu, a oględziny i wnioski z operatu technicznego stanowią podstawę do wyliczenia opłaty podwyższonej, podczas gdy to na organie ciąży obowiązek udowodnienia ilości odpadów tym bardziej, że opłata w istocie ma charakter represyjny, a co za tym idzie stan faktyczny musi być całościowo i dokładnie wyjaśniony;
5. Art. 28 k.p.a. przez niewezwanie i nieprzyznanie statusu strony właścicielowi nieruchomości, w sytuacji gdy z protokołu PWIOŚ wynika, że przed wydaniem w posiadanie nieruchomości Wójt stwierdził, że jej teren jest nierówny, pokryty trawą i kamieniami, bez stwierdzenia, czy pod warstwą trawy znajdowały się odpady. Jest to okoliczność szczególna w sytuacji, gdy przedmiotowa nieruchomość w przeszłości stanowiła nielegalne składowisko odpadów "urządzone" przez okoliczną społeczność. Należałoby ustalić w kręgu zainteresowanych wynikiem niniejszej sprawy (w tym Gminy) kiedy odpady zostały nawiezione na nieruchomość i czy w przeszłości służyły "wyrównaniu" terenu oraz, czy z biegiem czasu nie zostały przykryte ziemią i trawą, jeszcze przed przejęciem nieruchomości przez skarżącego (zdjęcia z 2017 r. i 2019 r. przedstawiają taki sam stan faktyczny na gruncie);
6. Art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń odnośnie:
– właścicieli nieruchomości, którzy są posiadaczami odpadów, co uniemożliwiło realizację zasady zaufania pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności jedynie ogólnikowe wskazanie dlaczego organ jako stronę i podmiot, dla którego należy ustalić opłatę podwyższoną uznał skarżącego, podczas gdy nie prowadził on działalności w zakresie przetwarzania odpadów, nie był właścicielem nieruchomości, a wyjaśnienia organu, który poprzestał na stwierdzeniu, że Gmina nie miała wiedzy (co jest wskazywane wyłącznie na podstawie materiału dowodowego z postępowania karnego) jest niewystarczające w niniejszej sprawie. Organ winien był wezwać przedstawiciela Gminy do złożenia wyjaśnień w sprawie, w szczególności uzyskać odpowiedzi, dlaczego Gmina nie podjęła żadnych działań kiedy dowiedziała się o rzekomym składowaniu odpadów na jej nieruchomości, czy uzyskiwała przychody z prowadzonej przez odwołującego działalności, czy wiedziała i była informowana o sposobie prac rekultywacyjnych, na które się zgodziła podpisując stosowne porozumienie, a także dlaczego przez okres trwania umowy nie przeprowadziła żadnych oględzin we własnym zakresie i nie podjęła żadnych działań wyjaśniających obecną sytuację, bowiem jak organ I instancji wskazywał, samo postępowanie karne i niniejsze postępowanie mają odrębny status i dotyczą innych okoliczności, zatem nie może się posłużyć wyłącznie wyrwanymi z kontekstu zeznaniami świadków, czy ustaleniami z wyroku karnego.
– ustalenia, że to skarżący składuje odpady, podczas gdy nie jest właścicielem nieruchomości, znany jest właściciel nieruchomości, nie zostały wyjaśnione przez właściciela nieruchomości istotne okoliczności takie jak: w jaki sposób doszło do tego, że właściciel nie zainteresował się tematem nielegalnego składowania odpadów, w jaki sposób i na jakim etapie został poinformowany o rzekomych uchybieniach skarżącego i jakie podjął czynności, żeby obalić domniemanie posiadacza odpadów wynikające z u.o., nie wyjaśnienie, czy to na polecenie i za zgodą właściciela nieruchomości składowane były w niej odpady, skoro Gmina wiedziała że na terenie nieruchomości prowadzone są prace związane z wypełnieniem terenu po żwirowni, jaki był zakres tych ustaleń, czy skarżący za zgodą Gminy mógł używać odpadów inne niż niebezpieczne i obojętne do wypełnienia wyrobiska.
7. Art. 10 § 1 i art. 79 § 1 i 2 k.p.a. przez niezapewnienie udziału skarżącemu w oględzinach nieruchomości dnia 13 sierpnia 2019 r., na następnie w kwietniu 2020 r., które to oględziny stanowią podstawę do wyliczenia opłaty podwyższonej; co istotne w aktach sprawy brak jest opinii biegłego (jak w analogicznej sprawie znak DOS-VII.7253.5.2025.AZ), która umożliwiłaby sprawdzenie wykonanych przez PWIOŚ pomiarów, PWIOŚ nie miał uprawień do badania przez wykonanie odwiertów głębokości, na których znajdują się odpady, a samo naniesienie punktów ze szkicu odkrywek kontrolnych nie wskazuje, na jakiej głębokości znajdują się odpady i do jakiej głębokości (brak jest przekroju powierzchni). PWIOŚ, a za nim organ I instancji bezpodstawnie przyjął, że odpady znajdują się na całej powierzchni wyrobiska na głębokości 9 m, nie wykazał ich głębokości, a zatem ustalenie metrów sześciennych odpadów jest błędne i w ogóle nie zostało potwierdzone, nie wspominając o masie odpadów, o czym mowa w dalszej części skargi.
8. Art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11 k.p.a w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób ukierunkowany na z góry określony cel, ignorujący stan faktyczny oraz zgromadzone w sprawie wskazane dowody, w szczególności fakt zlecenia skarżącemu wykonania prac rekultywacyjnych, złożonych przez skarżącego wyjaśnień, w których wskazywał, że to na zlecenie Gminy przywożone były transporty ziemi i gruzu, a skarżący nie miał wiedzy, że na nieruchomości zalegają odpady komunalne, bez uwzględnienia faktu, że powszechnie wiadomym jest ze działka nr [...] w P. traktowana była jako składowisko odpadów przez okoliczną ludność oraz zupełnie pominięcie faktu, że w aktach sprawy znajdują się dowody na to, że na przedmiotowej nieruchomości znajdowały się odpady budowlane, które mają zupełnie inny przelicznik w zakresie opłaty podważonej, a jednak do decyzji przyjęto najwyższy przelicznik na odpady z grupy 19, w konsekwencji wydanie decyzji na podstawie wybranych faktów z pominięciem faktów istotnych, co narusza zasadę praworządności i zasadę zaufania obywateli do organów państwa;
9. Art. 8 § 1 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP przez nałożenie na skarżącego opłaty podwyższonej w roku 2019, 2020 i 2021 w oderwaniu od ustalonego stanu faktycznego i obowiązującej organ zasady proporcjonalności, stanowiącej, że nie jest dopuszczalne stosowanie sankcji oczywiście nieadekwatnych, nieracjonalnych albo niewspółmiernie dolegliwych.
10. Art. 293 ust. 3 P.o.ś., przez jego bezzasadne zastosowanie, w sytuacji gdy:
– skarżący nie magazynował, ani nie składował odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym,
– w aktach postępowania brak jest jakiegokolwiek dowodu, potwierdzającego składowanie odpadów w ilości 6.632,142 Mg - w aktach sprawy znajduje się jedynie operat techniczny wskazujący punkty rzędne naniesione na mapę w stosunku do poprzedniej mapy geodezyjnej (nie określony rok i data wrysowania punktów kontrolnych), w operacie brak jest wskazania ilości odpadów podanych w metrach sześciennych, a PWIOŚ przeliczając punkty do bryły ustalił, że na całym terenie wyrobiska odpady są zakopane na głębokości 9 m, przy czym wynika to z jednego odwiertu. Co oznacza, że ustalono powierzchnię odpadów jako około 39.012,60 m3, która została zakwestionowana przez skarżącego, zatem nie sposób ustalić dokładnej ilości odpadów. Opłata powinna być podana w konkretnej wysokości - w niniejszej sprawie organ opłatę tę ustalił na przykład za rok 2019 na równo 144.448.053 zł, a nie około 144.448.053 zł, tym bardziej pominięcie faktu, że w decyzji Wójta wskazane są rożne kody odpadów w tym budowlane z grupy 17, w stosunku do których jest zupełnie inny przelicznik przy wymierzaniu opłaty podwyższonej, a jednak organ bezpodstawnie przyjął, że wszystkie odpady znajdujące się na nieruchomości to odpady o kodzie 19 12 12 i 20 03 01 oraz 16 01 03.
11. Art. 279 ust. 2 w zw. z ust. 3 i 4 P.o.ś., przez błędne zastosowanie art. 279 ust. 2 P.o.ś. i uznanie skarżącego za podmiot korzystający ze środowiska, podczas gdy zgodnie z art. 279 ust. 3 i 4 P.o.ś. podmiotem korzystającym ze środowiska jest posiadacz odpadów, a jeżeli odpady zostały przekazane na rzecz podmiotu, który nie uzyskał wymaganego zezwolenia w zakresie gospodarki odpadami (co ma miejsce w niniejszej sprawie) to podmiotem korzystającym ze środowiska, obowiązanym do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska, jest, z zastrzeżeniem ust. 4, podmiot, który przekazał te odpady. Organ nawet nie próbował ustalić, kto przekazał odpady, które zostały zakopane na przedmiotowej nieruchomości, pomimo tego, że skarżący nie posiada stosownego pozwolenia i posiadaczem odpadów w niniejszej sprawie jest podmiot, który przekazał odpady - nie stracił statusu posiadacza odpadów.
12. Art. 288 ust. 1 pkt. 2 P.o.ś., przez jego wadliwe zastosowanie i dowolne uznanie, że skarżący składował odpady w ilości 6.632,142 Mg o kodzie 19 12 12 i o kodzie 16 01 03 oraz 20 03 01, skoro z akt sprawy wynika, że wykryto obecność odpadów o kodzie 20 03 01, 16 01 03, 17 03 80, 17 06 04, 17 09 04, 17 01 01, 17 01 01, 17 01 02, 17 01 03, 17 01 07,17 05 04, 17 02 01, a które nie zostały uwzględnione do wyliczenia. Powyższe dowodzi tego, że organ nie był w stanie ustalić faktycznej masy odpadów o kodzie 19 12 12 i odpadów o kodzie 20 03 01 oraz 16 01 03, a także pozostałych kodów odpadów i przyjąć do wyliczeń faktycznej ilości tych odpadów - z protokołu PWIOŚ wynika, że odpady te były przykryte ziemią, która nie powinna być brana pod uwagę w obliczeniach, jak również znajdowały się na różnej wysokości, co w ogóle nie zostało uwzględnione w obliczeniach PWIOŚ.
13. Art. 4 ust. 3 u.o. w zw. z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. 2014, poz. 1923; dalej: "rozporządzenie w spr. katalogu odpadów") w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 1 pkt 1 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na arbitralnym ustaleniu przez organ administracji kodów odpadów rzekomo składowanych przez stronę, jak i ich ilości, bez wskazania jakiegokolwiek uzasadnienia powyższych ustaleń, pomimo tego, że w sprawie pojawia się przynajmniej dziesięć różnych kodów odpadów o różnych stawkach przeliczeniowych, a przyjęte do decyzji zostały jedynie odpady o kodzie 19 12 12 z najwyższą stawką przeliczeniową. Organ II instancji podtrzymał stanowisko organu I instancji wskazując, że nawet przy założeniu, że na nieruchomości znajdowały się odpady budowalne, należało przyjąć najwyższą stawkę przeliczeniową. Przyjmując zatem ten tok rozumowania, gdyby na nieruchomości znajdowały się 1 m3 odpadów zmieszanych grupy 19 to pozostałe 30 m3 odpadów budowlanych należałoby również zakwalifikować do najwyższej stawki odpowiadającej odpadom z grupy 19.
14. Art. 363 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. przez wydanie decyzji nadmiernie dolegliwej dla skarżącego.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka w całości i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto ww. zarzuty.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej, podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji. SKO wskazało przy tym, że podniesione w skardze zarzuty stanowią w zasadzie powtórzenie tych, zgłaszanych na etapie postępowania odwoławczego, do treści których SKO odniosło się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z 31 marca 2026 r. pełnomocnik strony skarżącej poinformował o zmianie nazwy i siedziby Spółki na: Iron Road Center Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie, która to okoliczność znajduje potwierdzenie w odpisie pełnym z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (k. 90-94). Z odpisu tego wynika, że nowe dane w zakresie nazwy Spółki i jej siedziby wpisano do KRS w dniu 10 marca 2026 r.
Na rozprawie w dniu 7 maja 2026 r. sąd postanowił na podstawie art. 111 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a.") połączyć sprawy II SA/Bk 1823/25 i II SA/Bk 1946/25 do wspólnego rozpoznania i odrębnego wyrokowania z uwagi na fakt, że pozostają one ze sobą w związku.
Pełnomocnik strony skarżącej poparł skargę. Na pytanie sądu o powody nieprzedstawienia kontrdowodu do operatu technicznego wyjaśnił, że nie jest rolą strony, aby dostarczać dowody na okoliczności, które mają być podstawą wydania decyzji.
Pismem z 14 maja 2026 r. pełnomocnik strony skarżącej złożył załącznik do protokołu rozprawy, przedkładając do akt: porozumienie z 26 czerwca 2017 r. w sprawie przeprowadzenia rekultywacji działki nr [...] oraz wypowiedzenie porozumienia z 9 kwietnia 2020 r. – na okoliczność wykazania, że skarżący nie miał dostępu do ww. działki na skutek wypowiedzenia przez Wójta, a zatem nie mógł dokonać we własnym zakresie prac związanych z badaniem gruntu, dokonaniem odwiertów, czy wyliczeniem ilości odpadów. Wskazano także, że działki nr [...] i [...] położone w obrębie W. w gminie J. nie należą do Spółki, ani jej przedstawicieli, lecz są własnością osób trzecich (osób prywatnych), a więc Spółka nie ma możliwości podejmowania jakichkolwiek prac na nich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja SKO z 30 października 2025 r., nr 408.163/G-2/XV/2025 utrzymująca w mocy decyzję Marszałka z 15 września 2025 r. nr DOS-VII.7253.7.2025.AZ, na mocy której skarżącej Spółce (10 marca 2026 r. nastąpiła zmiana nazwy i siedziby Spółki w KRS) wymierzono opłatę z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym, tj. na terenie działki o nr [...] położonej w obrębie P. w gminie J.:
– w 2019 r. za okres od dnia 14 sierpnia 2019 r, do dnia 31 grudnia 2019 r. w wysokości 144.448.053 zł;
– w 2020 r. w wysokości 460.562.469 zł;
– w 2021 r. w wysokości 469.873.101 zł (pkt 1 decyzji).
Jednocześnie określono Spółce wysokość zaległości w opłacie za korzystanie ze środowiska, o której mowa w pkt 1 decyzji, w analogicznej wysokości za ww. okres 2019 r. oraz za 2020 r. i 2021 r. (pkt 2 decyzji) oraz zobowiązano Spółkę do wpłaty zaległości w opłacie za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym (na terenie działki o nr [...]) w ww. kwotach za poszczególne lata wraz z odsetkami za zwłokę obliczonymi jak dla zaległości podatkowych: w odniesieniu do kwoty za ww. okres 2019 r. od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia uregulowania zaległości włącznie z tym dniem; w odniesieniu do kwoty za 2020 r. od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia uregulowania zaległości włącznie z tym dniem; w odniesieniu do kwoty za 2021 r. od dnia 1 kwietnia 2022 r. do dnia uregulowania zaległości włącznie z tym dniem (pkt 3 decyzji).
Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły: art. 276 ust. 1, art. 281 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 1 i art. 293 ust. 3 i ust. 7 P.o.ś., a ponadto powołane przez organ obwieszczenia Ministra Środowiska oraz Ministra Klimatu w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2019, 2020 i 2021 oraz art. 21 § 3, art. 23 § 1 pkt 1, art. 53 § 1 i art. 63 § 1 O.p.
W wyniku przeprowadzonej kontroli merytorycznej sąd doszedł do przekonania, że organy administracji publicznej obu instancji, należycie ustaliły stan faktyczny sprawy, opierając ustalenia ta na prawidłowo oraz kompleksowo zgromadzonym materiale dowodowym sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.), który został oceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Dążąc do ustalenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), organy działały z poszanowaniem zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) oraz zasady informowania stron (§ 9 k.p.a.). Przeprowadzona kontrola nie wykazała także, aby którykolwiek z organów naruszył zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.), tym bardziej, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji (a także i decyzji jej poprzedzającej) odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Zawiera ono bowiem wskazanie faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których oparto się oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu prawnym powołano natomiast właściwe przepisy prawa, stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji oraz zawarto ich wyczerpujące wyjaśnienie oraz omówienie.
Z akt sprawy wynika także, że na każdym jej etapie zapewniony został stronie skarżącej czynny udział w postępowaniu dowodowym (art. 79 § 1 i 2 k.p.a.), a przed wydaniem decyzji umożliwiono jej zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenie się względem niego, dochowując tym samym zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.). Sąd zauważa przy tym, że zarzut braku zapewnienia E.W. udziału w oględzinach nieruchomości przeprowadzonych 13 sierpnia 2019 r. oraz w kwietniu 2020 r., nie może być kierowany do organu prowadzącego kontrolowane postępowanie, które zostało wszczęte 10 czerwca 2025 r. - a więc po dacie ww. oględzin, które (co istotne) przeprowadził PWIOŚ w ramach przysługujących mu kompetencji ustawowych z zakresu ochrony środowiska. Na zasadzie zaś art. 75 § 1 k.p.a. protokoły ww. oględzin mogły zostać dopuszczone jako dowody w niniejszym postępowaniu, bowiem niewątpliwie zawierają informacje, które przyczyniły się do wyjaśnienia sprawy (co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Sąd nie stwierdził także naruszenia pozostałych, powołanych w zarzutach skargi, przepisów prawa procesowego odnoszących się do przeprowadzonego postepowania dowodowego (tj. art. 78 § 1 i 2, art. 81a oraz art. 84 § 1 k.p.a.), o czym będzie mowa w dalszej części niniejszego uzasadnienia.
Prawidłowo ustalony w sprawie stan faktyczny mógł być zatem podstawą do trafnie dokonanej subsumpcji, w której, w oparciu o art. 276 ust. 1, art. 279 ust. 2 P.o.ś. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. należycie w pierwszej kolejności ustalono, że Spółka jest stroną kontrolowanego postępowania, tj. podmiotem korzystającym ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji, który ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska (art. 276 ust. 1 P.o.ś.). Słusznie przy tym ustalono, że wobec braku możliwości ustalenia danych wytwórców odpadów zeskładowanych na przedmiotowej działce, a także danych podmiotów, które przekazały je stronie skarżącej, zastosowanie znajduje w sprawie art. 279 ust. 2 P.o.ś., który stanowi, że w razie składowania lub magazynowania odpadów podmiotem korzystającym ze środowiska, obowiązanym do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych jest, z zastrzeżeniem ust. 3, posiadacz odpadów w rozumieniu przepisów u.o. Przy czym przez posiadacza odpadów, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o., rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Jakkolwiek zaś przepisy u.o. nie definiują pojęcia "władającego powierzchnią ziemi", zasadne jest w tym względzie sięgnięcie do art. 3 pkt 44 P.o.ś., wedle którego pod pojęciem "władającego powierzchnią ziemi" rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający.
Rację ma przy tym SKO, że powyższe domniemanie zostało wprowadzone do definicji zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Oznacza to, że w ostateczności, w sytuacji braku możliwości ustalenia rzeczywistego sprawcy - wytwórcy odpadów, odpowiedzialność ta spada na władającego gruntem. Wprowadzenie domniemania prawnego nie zwalnia jednak organów z podejmowania wszelkich czynności zmierzających do ustalenia faktycznego posiadacza odpadów (por. wyrok NSA z 24 marca 2023 r., III OSK 7129/21, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").
Wobec tego, że strona skarżąca konsekwentnie w trakcie postępowania nie wskazała podmiotów, od których odbierała przedmiotowe odpady, a ponadto nie zdołano ustalić ich danych również w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (w tym dokumentację pozyskaną z akt sprawy karnej prowadzonej przeciwko E.W.), słusznie wskazano w sprawie na brak możliwości zastosowania art. 279 ust. 3 i 4 P.o.ś. oraz zasadnie zastosowano dyspozycję art. 27 ust. 3a u.o., stanowiącego, że jeżeli po przekazaniu odpadów przez wytwórcę odpadów następnemu posiadaczowi odpadów nie jest możliwe ustalenie wytwórcy odpadów, za zagospodarowanie odpadów odpowiada aktualny lub poprzedni posiadacz odpadów. Na podstawie akt sprawy, słusznie powiązano składowanie odpadów na przedmiotowej działce z działalnością E.W., prowadzącego od 1 kwietnia 1996 r. do 18 kwietnia 2024 r. działalność gospodarczą pod nazwą: Transport Ciężarowy E.W. z siedzibą w W.. W ramach przedmiotowej działalności wykonywał on m.in. zbieranie odpadów innych niż niebezpieczne (kod PKD 2007: 38.11.Z). Zgodnie z objaśnieniem kodów PKD, działalność powyższa obejmuje m.in. zbieranie stałych odpadów oraz ich transport, którą to działalność E.W. wykonywał z uchyleniem się od obowiązku prowadzenia wymaganej dokumentacji (co finalnie przyczyniło się do m.in. braku możliwości identyfikacji podmiotów, od których pochodziły odpady). Zauważyć przy tym należy, że podmiotem korzystającym ze środowiska jest m.in. przedsiębiorca w rozumieniu ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (art. 3 pkt 20 lit. a P.o.ś.).
Zasadnie przy tym powyższe ustalenia oparte zostały na m.in. dokumentacji pochodzącej z akt sprawy karnej, w szczególności zaś na okolicznościach ustalonych przez sąd karny, a powołanych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku skazującego E.W. za popełnienie czynu zabronionego z art. 183 § 1 k.k. (nieodpowiednie postepowanie z odpadami) w zw. z art. 12 § 1 k.k. (czyn ciągły) w zw. z art. 4 § 1 k.k. (zasada stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy). Organ zacytował przy tym fragmenty ww. uzasadnia, w których sąd karny powoływał się m.in. na porozumienie zawarte w czerwcu 2017 r. między E.W. a Gminą, dotyczące rekultywacji m.in. terenu działki nr [...] (tj. wyrobisk pozostałych po wydobyciu żwiru). Dodać przy tym należy, że mimo zawarcia ww. porozumienia, E.W. nigdy nie wystąpił do właściwego starosty o wydanie decyzji w sprawie rekultywacji i zagospodarowania gruntów rolnych lub leśnych, wymaganej na mocy art. 22 ust. 1 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, która to decyzja rozstrzyga m.in. o kierunku i terminie wykonania rekultywacji gruntów oraz o osobie obowiązanej do rekultywacji.
Ponadto już z samego opisu czynu zabronionego popełnionego przez E.W. wynika, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od 20 czerwca 2017 r. do dnia 13 sierpnia 2019 r. polecił zatrudnionym przez niego kierowcom nielegalne (tj. wbrew przepisom u.o.) składowanie odpadów budowlanych, w postaci m.in. gruzu, styropianu, folii, tworzyw sztucznych oraz odpadów komunalnych, w tym niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na terenie wyrobiska żwirowni na działce nr [...] oraz zasypywanie tych odpadów glebą i żwirem. Co także istotne, czasokres popełnienia ww. czynu zabronionego pokrywa się niemal w całości z okresem obowiązywania porozumienia zawartego między przedsiębiorcą E.W., a Gminą, na mocy którego Gmina przekazała mu ww. nieruchomość. Jak zasadnie wskazało przy tym SKO, argumentacji podnoszonej przez stronę skarżącą, jakoby odpady na przedmiotowej działce składowane były przez okolicznych mieszkańców (powielonej także i w niektórych zarzutach skargi), przeczą nie tylko wyjaśnienia udzielone przez Wójta w trakcie jego przesłuchania przez PWIOŚ co do stanu działki w 2017 r. (potwierdzone poniekąd zarówno protokołem z oględzin przeprowadzonych 9 maja 2017 r., z którego nie wynika, aby dostrzeżono wówczas odpady na przedmiotowej działce, a także treścią zawartego między E.W., a Gminą porozumienia z 26 czerwca 2017 r., z którego również nie wynika, aby w poddanym rekultywacji wyrobisku zalegały odpady), ale przede wszystkim ustalenia sądu karnego, który w całości odrzucił ww. tezę, postulowaną przez E.W.. Sąd podkreśla przy tym, że na mocy art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.
Co więcej, także z uzasadnienia decyzji Wójta z 7 listopada 2023 r. nr OŚK.6236.3.2020, utrzymanej w mocy decyzją SKO z 29 stycznia 2024 r. nr KO.603/19/23, na mocy której na podstawie art. 26 ust. 3 u.o. nakazano E.W. prowadzącemu działalność gospodarczą pod ww. firmą, usunięcie z przedmiotowej działki odpadów o wyszczególnionych tam kodach, w terminie do 31 grudnia 2023 r. – wynika, że przedsiębiorca E.W. jest osobą odpowiedzialną za składowanie odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Zauważyć przy tym należy, że do usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania odpowiedzialny jest, na zasadzie art. 26 ust. 1 u.o. posiadacz tych odpadów. W przypadku zaś ich nieusunięcia zgodnie z dyspozycją ww. przepisu, wójt (burmistrz, prezydent miasta) w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania, o czym stanowi art. 26 ust. 2 u.o. Decyzję tą wydaje się zaś w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w art. 26 ust. 1 u.o., a za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie (o czym stanowi art. 26 ust. 3 u.o.). Sąd podkreśla przy tym, że skarga E.W. na ww. decyzję SKO została oddalona przez WSA w Białymstoku wyrokiem z 25 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 195/24, a w sprawie tej nie sporządzono uzasadnienia wyroku, który jest prawomocny. Na zasadzie art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Powyższe oznacza, że wyłącznym posiadaczem odpadów zeskładowanych w wyrobisku pożwirowym na przedmiotowej działce, był od chwili rozpoczęcia ich składowania do 14 kwietnia 2024 r. przedsiębiorca E.W., zaś od 15 kwietnia 2024 r. (data wpisu Spółki do Rejestru Przedsiębiorców KRS – vide: art. 5841 k.s.h.) aktualnym ich posiadaczem pozostaje Spółka, która powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę prawa handlowego (na podstawie art. 5841 – 58413 k.s.h.). Zgodnie z art. 5842 k.s.h. spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego, co oznacza wstąpienie utworzonej spółki w prawa i obowiązki związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez jednoosobowego przedsiębiorcę, który uległ przekształceniu. Spółka jest zatem, od chwili jej wpisu do rejestru (vide: art. 5841 k.s.h.) podmiotem korzystającym ze środowiska w świetle powołanych wyżej przepisów prawa (tj. aktualnym posiadaczem odpadów). Powyższe okoliczności wykluczają więc w niniejszej sprawie przyjęcie domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o., że posiadaczem odpadów znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości jest Gmina, będąca jej właścicielem. Domniemanie to zostało bowiem obalone. W sprawie należycie zatem ustalono stronę postępowania, co wskazuje na niezasadność zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 279 ust. 2-4 P.o.ś. oraz zarzutu naruszenia prawa procesowego w postaci art. 28 k.p.a.
W sprawie prawidłowo ustalono ponadto, że umieszczenie odpadów na terenie wyrobiska pożwirowego było ich składowaniem, a nie odzyskiem. Na gruncie u.o. odzysk stanowi odrębny od składowania sposób postępowania z odpadami, mający, w hierarchii sposobów postępowania z odpadami, pierwszeństwo przed ich unieszkodliwianiem (vide: art. 17 ust. 1 u.o.), którego sposobem jest m.in. składowanie. Odpady, których powstaniu nie udało się zapobiec, posiadacz odpadów w pierwszej kolejności jest obowiązany poddać odzyskowi (art. 18 ust. 2 u.o.), którego definicję zawiera art. 3 ust. 1 pkt 14 u.o. Odzysk polega w pierwszej kolejności na przygotowaniu odpadów przez ich posiadacza do ponownego użycia lub na poddaniu recyklingowi, a jeżeli nie jest to możliwe z przyczyn technologicznych lub nie jest uzasadnione z przyczyn ekologicznych lub ekonomicznych - na poddaniu innym procesom odzysku (art. 18 ust. 3 u.o.). Odpady, których poddanie odzyskowi nie było możliwe z przyczyn technologicznych, posiadacz odpadów jest obowiązany unieszkodliwiać (art. 18 ust. 5 w zw. z ust. 3 u.o.). Składowane zaś powinny być wyłącznie te odpady, których unieszkodliwienie w inny sposób było niemożliwe z przyczyn technologicznych (art. 18 ust. 6 w zw. z ust. 3 u.o.). Z przytoczonych wyżej regulacji u.o. wynika, że składowanie odpadów stanowi formę unieszkodliwiania odpadów, będącą najmniej preferowanym sposobem postępowania z odpadami.
Słusznie przy tym zweryfikowano, czy odpady zdeponowane w wyrobisku pożwirowym na przedmiotowej działce, mogły podlegać odzyskowi poza instalacjami lub urządzeniami, w myśl art. 30 ust. 2 u.o. oraz załącznika do rozporządzenia w spr. odzysku, który dopuszcza wypełnianie terenów niekorzystnie przekształconych (takich jak zapadliska, nieeksploatowane odkrywkowe wyrobiska lub wyeksploatowane części tych wyrobisk) określonymi rodzajami odpadów, pod warunkiem spełnienia wyszczególnionych tam warunków. Wyjaśnić przy tym należy, że ww. akt wykonawczy dotyczy odzysku w procesach odzysku R3, R5, R11 i R12 wymienionych w załączniku nr 1 do u.o. W tym zaś względzie prawidłowo ustalono, że przede wszystkim rodzaj odpadów zdeponowanych na działce (odpady o kodach 20 03 01 oraz 19 12 12), nie został wymieniony w ww. załączniku. Ponadto słusznie SKO dostrzegło, że w sprawie nie spełniono również pozostałych warunków wskazanych w ww. załączniku, opisanych w pkt 1 i 2 kolumny nr 5 ww. załącznika. Trafnie przy tym zwrócono uwagę na wspomniany już wyżej brak uzyskania przez E.W. decyzji w sprawie rekultywacji i zagospodarowania gruntów oraz istniejące prawdopodobieństwo bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku w rozumieniu przepisów ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2014 r. poz. 1789 oraz z 2015 r. poz. 277), wynikające z uzyskanych 27 maja 2020 r. wyników badań gleby wskazujących na przekroczenie dopuszczalnych zawartości substancji w glebie wymienionych w załączniku nr 1, (tabela 2 - substancje powodujące ryzyko szczególnie istotne dla ochrony powierzchni ziemi oraz dopuszczalne zawartości tych substancji w glebie i dopuszczalne zawartości tych substancji w ziemi) do rozporządzenia dot. zanieczyszczeń. Powołane powyżej sprawozdanie z badań gleby nr 9/2020/BS stanowi załącznik nr 13 do protokołu kontroli PWIOŚ nr DEL-SU 110/2020.
Ponadto zasadnie SKO zwróciło uwagę, że prowadzenie działalności polegającej na odzysku odpadów wymaga uzyskania stosownego zezwolenia na przetwarzanie (poza wyjątkami określonymi w art. 45 u.o.). Elementy zezwolenia na przetwarzanie odpadów oraz wymagania wobec obiektów przeznaczonych do przetwarzania odpadów określone są w art. 43 ust. 2 u.o., a także w aktach wykonawczych do u.o. Ponadto takie zezwolenie ma charakter czasowy (art. 44 ust. 1-3 u.o.). Oznacza to, że działanie prowadzone przez E.W., nie może zostać zakwalifikowane jako odzysk odpadów poza instalacjami i urządzeniami, a jego kwalifikacja jako składowanie jest prawidłowa.
Prawidłowe są również te ustalenia, wedle których przedmiotowa działka nie była właściwym miejscem składowania odpadów. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że wedle art. 293 ust. 3 P.o.ś. za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w wysokości 0,7 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą tonę odpadów i za każdą dobę składowania. Niezbędne w tym kontekście stało się zatem ustalenie, jakie miejsca mogą być uznane za przeznaczone na składowiska odpadów, ponieważ a contrario wszystkie pozostałe miejsca takiego warunku nie spełnią. W tym przypadku zasadnie odwołano się do regulacji art. 124 ust. 2 u.o. stanowiącego, że lokalizacja, budowa oraz prowadzenie składowiska odpadów musi spełniać wymagania zapewniające bezpieczne dla życia i zdrowia ludzi oraz dla środowiska składowanie odpadów, w szczególności wymagania zapobiegające zanieczyszczeniu wód powierzchniowych i podziemnych, gleby i ziemi oraz powietrza. Wymagane przy prowadzeniu odpadów czynności precyzują pozostałe jednostki redakcyjne art. 124 u.o., zaś szczegółowe wymagania dotyczące lokalizacji, budowy i prowadzenia składowiska odpadów, określa rozporządzenie w spr. składowisk wydane na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 124 ust. 6 u.o. Zgromadzony w sprawie materiał dowody wskazuje w sposób niewątpliwy, że przedmiotowa działka nie jest miejscem przeznaczonym na składowanie odpadów i nie spełnia norm przewidzianych w powyższych regulacjach prawnych. Przede wszystkim, ani E.W., ani Spółka nie legitymują się pozwoleniem na budowę składowiska odpadów (art. 127 u.o.), pozwoleniem zintegrowanym albo zezwoleniem na przetwarzanie odpadów, pozwoleniem na użytkowanie składowiska odpadów, ani decyzją decyzji zatwierdzającą instrukcję prowadzenia składowiska odpadów (art. 128-129 u.o.), ani też nie spełniają pozostałych ustawowych nakazów oraz warunków dotyczących prowadzenia składowiska odpadów, opisanych w Dziale VIII Rozdziale 1 u.o. Brak jest zatem jakichkolwiek przesłanek, aby uznać, że działka nr [...] jest właściwym miejscem składowania odpadów. Wywiedziony w tym względzie przez stronę skarżącą zarzut stanowi zatem jedynie polemikę z ustaleniami organu, nie popartą materiałem dowodowym.
W celu obliczenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska, o której mowa w art. 276 ust. 1 P.o.ś., wynoszącej za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym 0,7 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą tonę odpadów i za każdą dobę składowania (art. 293 ust. 3 P.o.ś.), prawidłowo ustalono w kontrolowanej sprawie ilość i rodzaj odpadów zdeponowanych na przedmiotowej działce.
Jak stanowi art. 284 ust. 1 P.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1 P.o.ś.) oraz wnosi się ją za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2 P.o.ś.). Słusznie przy tym dostrzeżono, że na podmiocie korzystającym ze środowiska ciąży, na zasadzie art. 286 ust. 1 P.o.ś. obowiązek przekazywania marszałkowi województwa informacji i danych o zakresie korzystania ze środowiska (w tym w przypadku składowania odpadów - o rodzajach i ilości składowanych odpadów) oraz o wysokości należnych opłat. Odpowiednie wykazy w tym przedmiocie są sporządzane m.in. na podstawie dokumentów ewidencji odpadów, o której mowa w art. 66 ust. 1 u.o., na urzędowych wzorach formularzy określonych na mocy rozporządzenia Ministra Klimatu z 11 grudnia 2019 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. 2019, poz. 2443) – przy czym wzór wykazu zawierającego informacje i dane o rodzajach i ilości składowanych odpadów (masa w Mg) oraz o wysokości należnych opłat określa załącznik nr 3 do ww. rozporządzenia, które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2020 r. Poprzedzało je zaś rozporządzenie Ministra Środowiska z 13 grudnia 2018 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. 2018, poz. 2527), które obowiązywało od 1 stycznia 2019 r., a którego załącznik nr 3 określał wzór wykazu zawierającego informacje o składowanych odpadach (w tym o ich rodzaju i masie w Mg) oraz informacje o wysokości należnych opłat.
W związku zaś z tym, że wykazy, o których mowa powyżej obejmują informacje roczne, a opłatę wnosi się za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku, zasadnie w sprawie ustalono, że E.W., w świetle ww. regulacji, obowiązany był po pierwsze do ustalenia we własnym zakresie wysokości należnej opłaty oraz jej uregulowania, a po drugie do przekazania Marszałkowi informacji i danych m.in. o rodzajach i ilości składowanych odpadów oraz o wysokości należnych opłat: za 2019 r. do dnia 31 marca 2020 r.; za 2020 r. do dnia 31 marca 2021 r.; za 2021 r. do dnia 31 marca 2022 r. Z obowiązku tego jednak E.W. nie wywiązał się (okoliczność niesporna). W takiej zaś sytuacji Marszałek, na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 1 P.o.ś., zobligowany był do wymierzenia opłaty w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (w niniejszej sprawie zatem na podstawie wyników kontroli PWIOŚ). Wedle zaś art. 288 ust. 2 P.o.ś. marszałek województwa dokonuje ustaleń własnych na podstawie: pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat (pkt 1); innych danych technicznych i technologicznych (pkt 2).
W tym względzie zasadnie w kontrolowanym postępowaniu, ustaleń co do rodzaju oraz ilości odpadów składowanych na przedmiotowej działce, dokonano w zasadniczej mierze na podstawie wyników kontroli przeprowadzonej przez PWIOŚ, której ustalenia są zbieżne z ustaleniami poczynionym przez sąd karny, a także z zastosowaniem art. 281 ust. 1 P.o.ś. w zw. z art. 23 § 1 pkt 1 O.p. Jak stanowi art. 281 ust. 1 P.o.ś., do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Wedle zaś art. 23 § 1 pkt 1 O.p. organ podatkowy określa podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli brak jest ksiąg podatkowych lub innych danych niezbędnych do jej określenia. Podkreślić bowiem należy, że konieczność sięgnięcia po ww. regulację prawną, uzasadniona była brakiem dokumentacji, o której mowa w art. 286 ust. 1 P.o.ś. (wykazy zawierające m.in. informacje i dane o rodzajach i ilości – masa w Mg, składowanych odpadów) oraz w art. 66 ust. 1 u.o. (ilościowa i jakościowa ewidencja odpadów, której dokumenty zawierają m.in. dane dotyczące masy odpadów lub suchej masy odpadów oraz kodu i rodzaju odpadów – art. 67 ust. 3 pkt 9 u.o.). Co przy tym istotne, ani E.W. nie przedłożył kontrolującemu jego działalność PIWOŚ, ani też Spółka w niniejszym postępowaniu nie przedłożyła - jakiejkolwiek dokumentacji zawierającej informacje dotyczące rodzaju oraz ilości odpadów zdeponowanych na przedmiotowej działce - także mimo wystosowanego do niej stosownego wezwania w tym względzie (wzywającego ponadto do wskazania daty, w której odpady zostały zdeponowane oraz podmiotów, od których je przejęto). Stanowisko Spółki wyrażone w piśmie z 18 lipca 2025 r. pozostaje w tym względzie jednoznaczne – Spółka nie dysponuje ww. dokumentacją, w związku z czym ustalenie wymaganych danych jest niemożliwe, przy czym poczynienie ustaleń w tym zakresie należało najpierw do kompetencji PWIOŚ, a w niniejszym postępowaniu leży w gestii organu. W odpowiedzi na powyższe, SKO trafnie zwróciło uwagę, na obowiązek ustalenia przez organ prawdy materialnej (art. 6 k.p.a.) oraz rolę czynnego udziału strony w postępowaniu, tym bardziej, gdy chodzi o ustalenie okoliczności istotnych dla wymiaru opłaty ją obciążającej. Mimo zaś zapewnienia Spółce czynnego udziału w postępowaniu, przejawiającego się zarówno w wezwaniu do podania ww. informacji, jak i uwzględnienia jej wniosku o wydłużenie terminu do udzielenia odpowiedzi, Spółka ani nie podała wymaganych informacji, ani też nie złożyła żadnych wniosków dowodowych, tzn. takich które wskazywałyby na wolę przeprowadzenia przez organ konkretnego dowodu z określonego źródła dowodowego (w tym w kwestionowanym zakresie ustalenia ilości odpadów). Nie wnioskowała w tym względzie, ani o powołanie biegłego ani także nie przedstawiła kontrdowodu w celu wykazania mniejszej ilości odpadów, aniżeli ta oszacowana przez PWIOŚ. Odnosząc się zaś do oświadczenia Spółki złożonego jako załącznik do protokołu rozprawy z 7 maja 2026 r., jakoby po wypowiedzeniu E.W. porozumienia dotyczącego rekultywacji, strona skarżąca nie miała dostępu do działki i nie mogła wykonać prac związanych z badaniem gruntu, dokonaniem odwiertów, czy wyliczeniem ilości odpadów, sąd zauważa, że z akt sprawy nie wynika, aby wnioskowano do Gminy o czasowe udostępnienie działki w celu przeprowadzenia ww. prac, toteż wyjaśnienie to sąd uznaje za kontynuację biernej postawy strony skarżącej w tym zakresie. Na marginesie sąd zauważa, że wskazane w przedostatnim akapicie pisma numery działek, nie odpowiadają numerowi działki objętej niniejszym postępowaniem. Skoro zatem Spółka nie wnioskowała w toku postępowania o przeprowadzenie w sprawie jakiegokolwiek dowodu, sąd nie dopatrzył się w tym względzie naruszenia przez organ art. 78 § 1 i 2 k.p.a., co oznacza, że zarzut ten jest bezpodstawny.
Jeśli chodzi zaś o zarzut naruszenia art. 84 § 1 k.p.a. polegający na braku przeprowadzenia przez organ dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia masy odpadów składowanych na przedmiotowej działce, sąd zwraca uwagę, że przepis ten może znaleźć zastosowanie gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Taka zaś potrzeba nie zaistniała w kontrolowanej sprawie, w której oszacowania dokonał PWIOŚ, a zatem organ powołany ustawowo do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska. Działania podjęte przez PWIOŚ, które stanowiły podstawę dokonanego oszacowania, zostały zaś dokonane w sposób rzetelny i kompleksowy (sąd wskazuje tu na oględziny, zlecenie opracowania operatu technicznego przez geodetę, wykonanie otworów odkrywkowych i odwiertu oraz pobranie próbek do badań).
W konsekwencji nie są zasadne zarzuty strony skarżącej, kwestionujące prawidłowość przyjęcia przez organy oszacowania ilości odpadów zeskładowanych na przedmiotowej działce, dokonanego przez PWIOŚ. Trafnie przy tym SKO dostrzegło w oparciu o orzecznictwo, że założeniem i celem oszacowania podstawy opodatkowania jest odtworzenie rzeczywistości w zakresie danych mających znaczenie dla wymiaru należnego podatku. Szacowanie ma zatem na celu ustalenie podstawy wymiaru opłaty zbliżonej do rzeczywistości, a nie rzeczywistej, której nie sposób ustalić na podstawie akt sprawy (na co też trafnie zwróciła uwagę Spółka w piśmie z 18 lipca 2025 r.). Oszacowania tego dokonał PWIOŚ w ramach przysługujących mu czynności kontrolnych poprzedzających postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji. Dokonano tego na podstawie przeprowadzonych kilkukrotnie oględzin nieruchomości, prac odkrywkowych, podczas których część odpadów wydobyto oraz poddano badaniu, prac odwiertowych mających na celu ustalenie miąższości odpadów (ustalono wówczas obecność odpadów na głębokości 9 m), a także operatu technicznego sporządzonego przez uprawnionego geodetę, zawierającego zaktualizowaną mapę zasadniczą przedmiotowej działki. W oparciu o powyższe dowody PWIOŚ oszacował, że odpady zdeponowane w wyrobisku pożwirowym na przedmiotowej działce stanowią bryłę o wymiarach: długość 108,64 m; szerokość 39,90 m; wysokość 9 m, a więc o łącznej objętości 39.012,6 m3. Domyślna objętość bryły zgromadzonych odpadów (w m3) została obliczona zgodnie z obowiązującym ówcześnie (tj. do 23 września 2021 r.) załącznikiem nr 6 do u.o. (sposób obliczania administracyjnej kary pieniężnej). Zasadnie, również na potrzeby niniejszego postępowania, organy obu instancji przyjęły ww. oszacowaną przez PWIOŚ ilość odpadów, nie mając podstaw dowodowych ku temu, aby ich ilość określić w sposób odmienny.
SKO odniosło się przy tym w sposób szczegółowy do uwag Spółki zgłoszonych w tym względzie w piśmie z 18 lipca 2025 r., trafnie podkreślając brak jakiejkolwiek dokumentacji, na podstawie której można byłoby przyjąć w tym zakresie inną wartość aniżeli oszacowaną przez PWIOŚ, a także szeroko wyjaśniając istotę czynności oszacowania na potrzeby ustalenia wymiaru podatku (w tym przypadku opłaty podwyższonej). Słusznie przy tym dostrzeżono, że protokół kontroli PWIOŚ, w którym oszacowano liczbę odpadów, po pierwsze był znany E.W., który jakkolwiek odmówił jego podpisania, to nie zakwestionował wynikających z niego ustaleń; a po drugie został włączony w poczet materiału dowodowego sprawy karnej, zakończonej względem niego wyrokiem skazującym. W konsekwencji, w cenie sądu, organy obu instancji nie miały możliwości ustalenia rzeczywistej ilości zeskładowanych odpadów, co oznacza, że zasadnie przyjęto wyniki oszacowania dokonanego przez PWIOŚ na podstawie art. 281 ust. 1 P.o.ś. w zw. z art. 23 § 1 pkt 1 O.p., w ramach kontroli (art. 288 ust. 1 pkt 1 P.o.ś.). W konsekwencji, skoro okoliczność powyższa (tj. kwestia ilości zdeponowanych odpadów) została wyjaśniona na podstawie oszacowania dokonanego w ramach kontroli przez PWIOŚ, nie istniały w tym zakresie niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, a tym samym brak było podstaw do zastosowania w tym względzie art. 81a k.p.a., jak chciałaby tego strona skarżąca.
Co więcej sąd zauważa, że wątpliwości w zakresie ustalenia masy 1 m3 odpadów (wyrażonej w Mg), zaistniałe w wyniku szerokiego przedziału uśrednionej masy odpadów o kodach 19 12 12 i 20 03 01, wynikającego z informacji udzielonych przez podmioty prowadzące instalacje do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów na terenie województwa podlaskiego, organy obu instancji rozstrzygnęły na korzyść strony skarżącej, przyjmując w tym celu najniższą uśrednioną wartość, a więc przelicznik 1 m3 odpadów o kodzie 19 12 12 wynoszący 0,17 Mg; obliczając, że masa odpadów zeskładowanych na 39.012,6 m3 wynosi zatem 6.632,142 Mg (39.012,6 m3 x 0,17 Mg = 6.632,142 Mg).
Jeżeli chodzi o ustalenia dotyczące rodzajów zeskładowanych odpadów, sąd nie dopatrzył się w tym zakresie jakichkolwiek wadliwości. Przypomnieć w tym miejscu wypada, że w trakcie kilkukrotnie przeprowadzonych oględzin przez PWIOŚ stwierdzono na przedmiotowej działce obecność odpadów budowlanych, tworzyw sztucznych oraz odpadów komunalnych (w tym folii opakowaniowej), a nawet opon. Powyższe potwierdza sporządzona podczas oględzin dokumentacja fotograficzna. Ustalenia te znajdują odzwierciedlenie w protokole kontroli nr DEL-SU 110/2020 z 29 października 2020 r. Wskazane tam rodzaje odpadów pokrywają się z tymi wymienionymi w decyzji Wójta z 7 listopada 2023 r., wydanej na podstawie art. 26 ust. 2 u.o., nakazującej przedsiębiorcy E.W. usunięcie z przedmiotowej działki następujących odpadów: zużytych opon (16 01 03), odpadów budowlanych (odpady z grupy 17), innych odpadów (19 12 12) - w tym zmieszanych substancji i przedmiotów) z mechanicznej obróbki odpadów innych niż wymienione w kodzie 19 12 12 oraz niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych (20 03 01). Także w sentencji wyroku karnego skazującego E.W. za popełnienie czynu zabronionego z art. 183 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. w opisie czynu wskazano na następujące rodzaje odpadów: gruz, styropian, folia, tworzywa sztuczne oraz odpady komunalne, w tym niesegregowane (zmieszane).
W związku zaś z tym, że odpady te nie były składowane w sposób selektywny i uległy zmieszaniu nie tylko ze sobą nawzajem, ale także z ziemią i żwirem, a brak jest w sprawie jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej ilość każdego z ww. rodzajów odpadów (o czym była mowa wyżej) organy prawidłowo zastosowały w sprawie art. 280 ust. 1 P.o.ś., stanowiący, że jeżeli składowane lub magazynowane odpady ulegają zmieszaniu, za podstawę opłaty za korzystanie ze środowiska lub administracyjnej kary pieniężnej przyjmuje się rodzaj odpadu, za który jednostkowa stawka opłaty jest najwyższa, z zastrzeżeniem ust. 2 (który nie miał zastosowania w sprawie, bowiem ujawnione odpady nie mogą być składowane w sposób nieselektywny). Prawidłowo przy tym ustalono na zasadzie art. 285 ust. 1 P.o.ś. oraz
obwieszczeń Ministra Środowiska w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2019 i na rok 2020 oraz obwieszczenia Ministra Klimatu w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 (powołanych w sentencji zaskarżonej decyzji), że najwyższa jednostkowa stawka opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku w 2019 r. została określona dla odpadu o kodzie 16 01 03 (zużyte opony) i wynosiła 220 zł; zaś w latach 2020 r. i 2021 r. przewidziano identyczne stawki opłaty dla odpadów o kodach: 19 12 12, 20 03 01 i 16 01 03, które wynosiły w 2020 r. 270 zł oraz w 2021 r. 276,21 zł. Stawki te słusznie zastosowano do wyliczenia przedmiotowej opłaty. Nie znajdują zatem oparcia w stanie faktycznym i prawnym sprawy zarzuty powołane w pkt 12 i pkt 13 skargi, dotyczące braku uwzględnienia do wyliczenia opłaty, poszczególnych rodzajów odpadów zdeponowanych na przedmiotowej działce. Co przy tym istotne – błędnie zarzucono w tym względzie organowi odwoławczemu wadliwe zastosowanie art. 288 ust. 1 pkt 2 P.o.ś., który to przepis, z uwagi na brak przedłożenia przez przedsiębiorcę E.W. wykazu zwierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, nie miał w sprawie zastosowania, a także naruszenie art. 4 ust. 3 u.o. zawierającego delegację ustawową, nieadresowaną ani do Marszałka, ani do SKO oraz naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem przepisy te dotyczą postępowania nadzwyczajnego w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji i nie mają zastosowania w kontrolowanej sprawie, prowadzonej w zwyczajnym trybie postępowania administracyjnego.
Sąd zauważa przy tym, że wbrew treści ww. zarzutów skargi, poczynione w powyższym zakresie ustalenia SKO nie są dowolne, lecz oparte na materiale dowodowym sprawy oraz uzasadnione treścią art. 280 ust. 1 P.o.ś. Trafna jest przy tym uwaga SKO, że ze względu na przemieszanie odpadów, ziemi i żwiru, nie ma możliwości wyodrębnienia szczegółowej wagi i ilości poszczególnych rodzajów odpadów oraz usunięcia jedynie ich suchej masy, bowiem podczas procesu usuwania, będą one usuwane łącznie jako odpady zmieszane, co więcej – razem z ziemią, która na skutek kontaktu z odpadami uległa zanieczyszczeniu i będzie usuwana także jako odpad. Okoliczność powyższa z oczywistych względów wpływa na wagę i ilość odpadów, jednakże mając na względzie ogólną zasadę "zanieczyszczający płaci", uregulowaną m.in. w art. 7 ust. 1 P.o.ś., stanowi ona wyłączną konsekwencję bezprawnych działań przedsiębiorcy E.W., który trudniąc się zawodowo m.in. zbieraniem stałych odpadów i ich transportem, niewątpliwie miał świadomość ciążących na nim w tym zakresie wymogów prawnych. Na powyższą okoliczność, a także związaną z nią odpowiedzialność ww. podmiotu, trafnie wskazało SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Organy prawidłowo także ustaliły czas składowania odpadów, od którego – w myśl art. 274 ust. 5 P.o.ś. zależy wysokość opłaty podwyższonej za składowanie odpadów (obok ilości i rodzaju składowanych odpadów). Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 293 ust. 3 P.o.ś. za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w wysokości 0,7 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą tonę odpadów i za każdą dobę składowania. W oparciu o powyższe organy ustaliły, że przedmiotowe odpady były składowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym przez 871 pełnych dób, tj. 140 dób w 2019 r., 366 dób w 2020 r. i 365 dób w 2021 r. Datę początkową składowania odpadów ustalono na 14 sierpnia 2019 r., czyli pierwszą dobę następującą po 13 sierpnia 2019 r. kiedy to PWIOŚ dokonał pierwszych oględzin, w wyniku których ustalono zdeponowanie odpadów na przedmiotowej działce. Jako końcową datę przyjęto 31 grudnia 2021 r., a więc datę końcową okresu objętego kontrolowanym postępowaniem. Wedle informacji przekazanej przez Wójta w piśmie z 13 czerwca 2025 r. (k. 130 akt adm.) odpady nie zostały usunięte z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania, co oznacza, że w przyjętej przez organ dacie pozostawały zdeponowane na ww. działce. Przyjęcie takiego czasokresu było w ocenie sądu zasadne ze względu na brak jakichkolwiek dokumentów, na podstawie których można byłoby ustalić rzeczywisty czas składowania odpadów (o czym była już mowa wyżej). Okoliczność powyższa zatem została, wbrew zarzutom skargi, dostatecznie wyjaśniona. Sąd zauważa przy tym, że zasadnie zastosowano w sprawie art. 57 § 1 k.p.a., który stanowi, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło; nie uwzględniono bowiem przy obliczaniu dób składowania odpadów w 2019 r. dnia ujawnienia odpadów, tj. dnia 13 sierpnia 2019 r.
Słusznie przy tym zwrócono uwagę, że wedle art. 293 ust. 7 P.o.ś. opłatę podwyższoną ponosi się niezależnie od opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku. Konieczność poniesienia dwóch opłat, tj. opłaty za składowanie oraz opłaty podwyższonej w sytuacji składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym potwierdza orzecznictwo (m.in. wyrok WSA w Lublinie z 11 października 2018 r, II SA/Lu 232/18, CBOSA). Sposób wyliczania opłaty podwyższonej za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym zawiera przytoczony już uprzednio art. 293 ust. 3 P.o.ś. (0,7 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą tonę odpadów i za każdą dobę składowania). Z kolei wedle art. 297 P.o.ś. opłatę za składowanie odpadów ponosi się za umieszczenie odpadów na składowisku z zastrzeżeniem art. 293 ust. 1 i ust. 3-5 P.o.ś. W konsekwencji, Spółka zobligowana jest do poniesienia zarówno opłaty za składowanie (o której mowa w art. 297 P.o.ś.) oraz opłaty podwyższonej z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym (o której mowa w art. 293 ust. 3 P.o.ś.) za wskazany wyżej okres 2019 r., cały 2020 r. i za cały 2021 r., które łącznie stanowią opłatę podwyższoną. SKO dokonało w tym względzie stosownych obliczeń, mając na względzie dyspozycję art. 280 ust. 1 P.o.ś. oraz przyjmując wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na lata 2019-2021, wskazane w wyżej powołanych obwieszczeniach Ministra Środowiska i Ministra Klimatu. Na podstawie szczegółowo przedstawionych i opisanych wyliczeń matematycznych, SKO prawidłowo ustaliło, że przedmiotowa opłata wynosi:
- w 2019 r. kwotę 144.448.053 zł stanowiąc opłatę należną w okresie od 14 sierpnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r., na którą składa się opłata za składowanie, tj. opłata w wysokości 1.459.071,24 zł oraz opłata podwyższona w wysokości 142.988.981,52 zł - będące jednocześnie w całości opłatą podwyższoną;
- w 2020 r. kwotę 460.562.469 zł stanowiąc opłatę należną w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r, na którą składa się opłata za składowanie, tj. opłata w wysokości 1.790.678,34 zł oraz opłata podwyższona w wysokości 458.771.790,71 zł, będące jednocześnie w całości opłatą podwyższoną;
- w 2021 r. kwotę 469.873.101 zł stanowiąc opłatę należną w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., na którą składa się opłata za składowanie, tj. opłata w wysokości 1.831.863,94 zł oraz opłata podwyższona w wysokości 468.041.237,13 zł, będące jednocześnie w całości opłatą podwyższoną.
Prawidłowo zaś ww. opłatę wymierzono w pkt 1 decyzji Marszałka na podstawie art. 286 ust. 1 P.o.ś., bowiem mimo posiadania statusu podmiotu korzystającego ze środowiska, w terminie o którym mowa w art. 258 ust. 2 P.o.ś., strona nie przedłożyła wykazu, o którym mowa w art. 286 ust. 1 pkt 1 lit. c P.o.ś. co obligowało Marszałka do wydania kontrolowanej decyzji i samodzielnego wymierzenia opłaty. Decyzja ta natomiast, jako prawidłowa, zasadnie została utrzymana w mocy przez SKO, zaś wywiedziona względem niej skarga do sądu administracyjnego okazała się niezasadna. Sąd zauważa przy tym, że ustalenie przedmiotowej opłaty nie jest powiązane z zawinionym działaniem strony nią obciążonej. Sam bowiem fakt składowania odpadów poza miejscem do tego przeznaczonym, jest wystarczającą i konieczną przesłanką ustalenia opłaty podwyższonej. Powołane wyżej przepisy prawa, w tym te stanowiące materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, w sposób jednoznaczny nakazują organowi ustalenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez pozwolenia. Decyzja wydawana w tym zakresie ma charakter związany. Tym samym nie jest to decyzja wydawana w ramach uznania administracyjnego, w której organ mógłby miarkować wysokość nałożonej opłaty.
Odnośnie zaś ostatniego z powołanych zarzutów, dotyczącego naruszenia art. 363 ust. 1 pkt. 1 P.o.ś. sąd zauważa, że przepis ten nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, bowiem zaskarżona decyzja nie jest decyzją wójta (burmistrza, prezydenta miasta) nakazującą osobie fizycznej wykonanie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia albo przywrócenia środowiska do stanu właściwego. Strona skarżąca nie wskazała ponadto, w jaki sposób wiąże wydanie zaskarżonej decyzji – jako nadmiernie dolegliwej dla Spółki, z naruszeniem ww. przepisu.
Zasadnie przy tym na podstawie art. 21 § 3 O.p. w zw. z art. 281 ust. 1 P.o.ś. w pkt 2 decyzji Marszałka określono Spółce wysokość zaległości ww. przedmiocie, zobowiązując Spółkę, w pkt 3 tej decyzji, do wpłaty przedmiotowej zaległości wraz z odsetkami za zwłokę, na zasadzie art. 53 § 1 w zw. z art. 281 ust. 1 P.o.ś.
Kończąc uwagą natury ogólnej, sąd pragnie podkreślić, że zgodnie z art. 86 Konstytucji RP każdy jest zobowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie – jest to wspomniana już wyżej zasada "zanieczyszczający płaci", stanowiąca jedną z głównych zasad prawa ochrony środowiska, uregulowaną w art. 7 ust. 1 P.o.ś., wedle którego kto powoduje zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty usunięcia skutków tego zanieczyszczenia.
Zasada ta realizuje również cele polityki Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego, która stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i opiera się w szczególności na zasadzie przezorności oraz na zasadach: działania zapobiegawczego, naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła i na ww. zasadzie "zanieczyszczający płaci". Zasady te obowiązują równolegle w prawie i polityce ochrony środowiska, określając w ten sposób cele, do których odwołują się regulacje prawne dotyczące m.in. gospodarki odpadami (por. wyrok WSA w Warszawie z 5 kwietnia 2016 r., IV SA/Wa 302/16, CBOSA). Ustalenie zakresu obowiązywania zasady "zanieczyszczający płaci" w odniesieniu do podmiotów korzystających ze środowiska, do których ustawodawca kieruje szczególne obowiązki o charakterze finansowo-prawnym, nabiera szczególnego znaczenia. Nie ulega jednak wątpliwości, że odnosi się ona bezpośrednio do pojęcia zanieczyszczenia, w rozumieniu nadanym art. 3 pkt 49 P.o.ś., a także w znaczeniach wynikających z ustaw szczególnych. Przy czym należy zauważyć, że na gruncie prawa polskiego zasada ta nie jest uregulowana kompleksowo w jednym akcie prawnym. Ustawodawca konkretyzuje ją bowiem także poza P.o.ś. - w aktach prawnych odnoszących się do poszczególnych komponentów środowiska i różnych rodzajów działalności związanych z korzystaniem ze środowiska. Niewątpliwie jednak zasada ta wdrażana jest za pomocą szerokiego wachlarza instrumentów prawnych, z których najistotniejszymi są m.in. opłaty za korzystanie ze środowiska (por. wyrok WSA w Gdańsku z 2 września 2014 r., II SA/Gd 356/14, CBOSA).
W konsekwencji zaskarżone rozstrzygnięcie zawiera wszystkie niezbędne elementy, w tym przytoczenie przepisów prawnych mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Podkreślić przy tym należy, że samo tylko wyrażenie w skardze odmiennego stanowiska, względem decyzji, która została wydana na podstawie przepisów prawa oraz zgodnie z procedurą administracyjną, nie może doprowadzić do uwzględnienia oczekiwań strony skarżącej. Zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego, nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych, mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem, jeżeli zgromadzony i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy, przemawia za przyjęciem okoliczności przeciwnych. Podkreślić przy tym należy, że ani niezadowolenie strony skarżącej z zapadłego rozstrzygnięcia, ani też subiektywne przekonanie o jego wadliwości, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi, jeżeli przeprowadzona kontrola tego aktu, nie wykazała naruszeń prawa.
W związku z powyższym, sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Anna Bartłomiejczuk Elżbieta Lemańska Barbara Romanczuk
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło