II SA/Bk 195/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] września 2020 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności p o s t a n a w i a odrzucić skargę. , Skargą z dnia [...] stycznia 2022 r. skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku za pośrednictwem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S., M. S. zaskarżył orzeczenie ww. organu z dnia [...] września 2020 r. oraz z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...], w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. wskazał, że skarga została wniesiona po terminie 30 dni od odebrania orzeczenia organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest uprzednie zbadanie każdej skargi pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega właściwości sądów administracyjnych otwiera drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 1 – 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2022 r., poz. 329, dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: – decyzje administracyjne; – postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; – postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; – inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej k.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej o.p.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 505 ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; – pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; – akty prawa miejscowego organów samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; – akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w punkcie 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; – akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; – bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; – bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI o.p. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 2a i § 3). Przedmiotem skargi jest orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S., wydawane w trybie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573, dalej: u.r.z.s.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857, dalej: rozporządzenie). Zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia, od orzeczenia zespołu orzekającego w pierwszej instancji przysługuje odwołanie do zespołu orzekającego o niepełnosprawności na terenie województwa. Z kolei, od orzeczeń wojewódzkiego zespołu przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, a więc sądu powszechnego, a nie sądu administracyjnego (art. 6c ust. 8 u.r.z.s.). Sądem tym jest sąd rejonowy, do którego właściwości należą sprawy o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, co z kolei wprost wynika z art. 4778 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm.). W związku z powyższym skarga M. S. na orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. nie podlega kognicji sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności orzeczenie to mogło zostać zaskarżone, zgodnie z pouczeniem wskazanym przez organ w orzeczeniu, do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Od orzeczenia tego ostatniego organu przysługiwałoby zaś odwołanie do właściwego sądu rejonowego. Ze skargi wynika, że zdaniem skarżącego orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. jest nieważne z uwagi na fakt, że w tej sprawie toczyło się już postępowanie. Należy więc wyjaśnić, że jeżeli w ocenie skarżącego orzeczenie to jest nieważne, może on zwrócić się z wnioskiem do organu wyższego stopnia, a zatem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. na podstawie art. 157 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.). Przy tym należy zwrócić uwagę, że ostateczna decyzja o stwierdzeniu nieważności lub odmowie jej stwierdzenia podlega kognicji sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 12 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2483/16, dostępny na internetowej stronie bazy orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"). Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. ostateczne są decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Reasumując, skarga na orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. nie podlega kognicji sądu administracyjnego, natomiast jej podważenie jest możliwe w trybie postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności w trybie przepisów k.p.a. Ostateczna decyzja wydana w postępowaniu nieważnościowym podlega już kognicji sądu administracyjnego. Należy podkreślić, że nie jest możliwe pominięcie tego trybu postępowania i zwrócenie się o stwierdzenie nieważności bezpośrednio do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1911/06, CBOSA). Niedopuszczalność wniesionej skargi wynika zatem z braku właściwości sądu administracyjnego do jej rozpoznania (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), Z tych powodów skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.