II SA/Bk 199/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi B. W. i H. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie napowietrznej linii elektroenergetycznej oddala skargę Spółka akcyjna P. z siedzibą w K. – J. (dalej jako Spółka) wnioskiem z dnia 22 września 2014 r. wystąpiła do Starosty S. o wydanie dwóch decyzji: - ograniczającej sposób korzystania przez B. i H. małżonków W. z nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o powierzchni odpowiednio 15,9923 ha, 0,3017 ha i 4,7741 ha, położonych w obrębie B., gm. B. poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie na tych działkach napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk – granica RP - polegające na ustanowieniu pasa technologicznego linii o szerokości 70 m (po 35 m od osi linii w obie strony) o powierzchni około 19 978 m2 na działce nr [...], około 666 m2 na działce nr [...] i około 11 051 m2 na działce nr [...] oraz wybudowaniu 1/5 słupa na działce nr [...], a także na funkcjonowanie linii po jej wybudowaniu w obszarze wskazanego pasa; - zezwalającej na niezwłoczne zajęcie wyżej wymienionych działek na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 518 z późn. zm.), dalej jako u.g.n., wraz z nadaniem tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W dniu [...] listopada 2014 r. została przez Starostę S. wydana decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości objętej wnioskiem, zaś decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Starosta S. z powołaniem się na przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. zezwolił Spółce na niezwłoczne zajęcie nieruchomości małżonków W. (obejmującą działki nr [...]) poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie przez nie dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej zgodnie z decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości. Decyzji zezwalającej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Organ wyjaśnił przesłanki z art. 124 ust. 1a u.g.n., w szczególności ocenił interes strony oraz interes gospodarczy. Podkreślił, że sporne przedsięwzięcie jest celem publicznym i inwestycją o znaczeniu międzynarodowym. Ma zwiększać pewność i jakość zasilania w energię eklektyczną północno – wschodniego obszaru kraju. W kosztach tej inwestycji partycypuje Unia Europejska, projekt jest współfinansowany z jej funduszy i ma być zrealizowany w określonym czasie. Niezrealizowanie spowoduje utratę wielomilionowych środków unijnych. Wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dla wykonania robót pozostaje, zdaniem organu, uzasadnione. W odwołaniu od powyższej decyzji B. i H. małżonkowie W., reprezentowani przez radcę prawnego G. W., zarzucili naruszenie: art. 124 ust. 1a u.g.n. przez udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie pomimo braku przesłanek ustawowych oraz naruszenie przepisów postepowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w związku z 77 i 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego oraz błędne przyjęcie, że spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji i opatrzenia jej rygorem natychmiastowej wykonalności, a także naruszenie art. 107 §1 i 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia decyzji, przy czym odwołanie szczegółowo wymieniło czego – zdaniem pełnomocnika stron - w uzasadnieniu zabrakło. Wojewoda P. po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. znak [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej podkreślone zostało, że przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. dodany został do ustawy mocą ustawy zmieniającej z dnia 5 listopada 2009 r. na skutek zgłaszanych przez organy i podmioty realizujące cele publiczne potrzeb ukierunkowanych na przyspieszenie rozpoczynania inwestycji celu publicznego, zwłaszcza liniowych. Ustawodawca przesądził o obligatoryjnym wydaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości w przypadkach, gdy wywłaszczenie polega na czasowym ograniczeniu korzystania z nieruchomości. Rozszerzył też katalog przesłanek uprawniających do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości o przypadki uzasadnione ważnym interesem gospodarczym. Organ II instancji, nawiązując do orzecznictwa sądów administracyjnych, zaakcentował że istnieje obowiązek wydania decyzji zezwalającej inwestorowi realizującemu cel publiczny na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Podkreślił też, że warunkiem formalnym wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest istnienie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości dla realizacji konkretnego celu publicznego. Ten warunek w sprawie niniejszej, zdaniem Wojewody, został spełniony, ponieważ w dniu [...] listopada 2014 r. została wydana decyzja w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżących poprzez zezwolenie na przeprowadzenie na nich odcinka dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej z określeniem obszaru pasa technologicznego. Wojewoda P. podzielił ocenę organu I instancji co do zaistnienia warunku formalnego i uzasadnienia merytorycznego dla wydania decyzji udzielającej zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na potrzeby realizacji inwestycji objętej decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości. Nawiązał do zapisów ustawy Prawo energetyczne odnoszących się do obowiązku przedsiębiorstwa energetycznego odpowiedzialności i dbałości o sprawny, ciągły i bezpieczny przesył energii. Stwierdził uzasadnienie wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy oraz ważnym interesem gospodarczym. Wojewoda zaakcentował, że ustawa nie nakłada na organy obowiązku precyzyjnego wskazywania ram czasowych tymczasowego zajęcia nieruchomości, natomiast związek decyzji zezwalającej z uprzednio wydaną decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości powoduje, że decyzja zezwalająca ma umożliwiać wykonanie decyzji ograniczającej, nie można zaś w niej poszerzać lub zawężać obszaru, z którego korzystanie czasowo ograniczono. Skargę na powyższą decyzję złożyli do sądu administracyjnego B. i H. W. zarzucając: naruszenie prawa materialnego tj.: art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzez utrzymanie w mocy decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i opatrzenie jej rygorem natychmiastowej wykonalności pomimo braku wykazania przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek zastosowania przepisu; - naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 7 w związku z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i w konsekwencji błędne przyjęcie, że spełnione zostały ustawowe przesłanki zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, a także art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia decyzji polegające na niewyjaśnieniu wyartykułowanych w kilku punktach okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wojewoda P. wnosił o oddalenie skargi. Własną odpowiedź na skargę sformułował także uczestnik postępowania tj. inwestor w piśmie z dnia 16 kwietnia 2015 r. Podtrzymał on swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Z treści art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 518 z późn. zm.), dalej jako u.g.n., wynika, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela w drodze decyzji - po wydaniu decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dla inwestycji liniowej celu publicznego, opisanej w art. 124 ust. 1 u.g.n. – zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych art. 108 k.p.a. lub w przypadku uzasadnionym ważnym interesem gospodarczym. Nawiązanie w treści przepisu do decyzji wydanej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. wskazuje na subsydiarny charakter decyzji opartej na przepisie art. 124 ust. 1a tej ustawy wobec decyzji opartej o przepis art. 124 ust. 1. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest podporządkowana decyzji o zezwoleniu na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości i daje możliwość rozpoczęcia robót inwestycyjnych na nieruchomości wyłącznie w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, a świadczy o tym wynikające z art. 124 ust. 1a u.g.n. zastrzeżenie, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Nierozerwalny związek decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. oznacza, że zezwolenie na zajęcie nieruchomości dotyczyć może jedynie powierzchni objętej ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości (vide postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2015 r., I OZ 8/15, z dnia 12 czerwca 2014 r., II SA/Bk 526/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Niewątpliwym jest, że wydanie zaskarżonej w sprawie niniejszej decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości poprzedziła decyzja Starosty z dnia [...] listopada 2014 r. w sprawie ograniczenia sposobu korzystania przez skarżących z nieruchomości położonych w obrębie B. gmina B., oznaczonych jako działki nr [...] - poprzez założenie i przeprowadzenie przez nie odcinka dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej oraz posadowieniu słupa. Postępowanie w sprawie niniejszej stanowi niejako kontynuację postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, bowiem wniosek o zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania został przez Spółkę złożony i wnioskodawca wykazywał spełnienie warunków do uzyskania zezwolenia. Jak zasadnie podkreśliły organy orzekające w sprawie niniejszej, decyzję o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadniać powinny szczególne okoliczności wskazujące na potrzebę niezwłocznego rozpoczęcia prac budowlanych realizujących cel publiczny, dla którego ograniczony został właścicielom nieruchomości sposób korzystania z niej. Te szczególne okoliczności wymieniono w art. 108 k.p.a. obejmującym przyczyny, dla których decyzja administracyjna opatrzona być może rygorem natychmiastowej wykonalności, a nadto wymienia je art. 124 ust. 1a pod postacią okoliczności "uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym" . Rygor natychmiastowej wykonalności – jak wynika z art. 108 § 1 k.p.a. może być decyzji nadany, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W okolicznościach kontrolowanej sprawy organy obu instancji uznały, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących podyktowane jest interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy oraz ważnym interesem gospodarczym. Trafność tej oceny należy podzielić. Realizowane przez wnioskodawcę przedsięwzięcie polegające na budowie na nieruchomości skarżących, położonej w obrębie B., odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk - granica RP jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Budowa linii 400 kV jest inwestycją o znaczeniu międzynarodowym. Ma ogromne znaczenie gospodarcze. Zwiększa pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno – wschodniego obszaru kraju. Zadaniem projektowanej linii jest zapewnienie poprawy jakości i niezawodności zasilania odbiorców energii elektrycznej, wzmocnienie i rozbudowa polskiej sieci przesyłowej w północno – wschodniej Polsce, umożliwienie transgranicznej wymiany energii i działanie na rzecz zintegrowanej europejskiej sieci energetycznej, obejmującej integrację państw bałtyckich z unijnym rynkiem europejskim za sprawą wzmocnienia połączeń międzysystemowych – tzw. Pierścień Bałtycki. Projekt budowy mostu energetycznego Polska - Litwa jest istotnym elementem w tworzeniu wspólnego rynku energii poprzez zamknięcie Pierścienia Bałtyckiego. Projektowi temu Unia Europejska nadała status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach. Uzyskanie decyzji uzasadnione jest więc ważnym interesem gospodarczym ponieważ pozyskane na realizację międzynarodowej inwestycji środki finansowe należą do środków publicznych. Trafnie również zwraca uwagę organ odwoławczy, że pilna potrzeba realizacji inwestycji podyktowana jest również ustawowym obowiązkiem dbałości operatora systemu przesyłowego energii elektrycznej o zapewnienie bezpiecznego, sprawnego i niezawodnego dostępu do energii elektrycznej. Dwutorowość linii stwarza gwarancję takiej niezawodności. Słuszny interes wnioskodawcy, zbieżny z interesem gospodarczym państwa przemawiał więc za udzieleniem zezwolenia. Zarzuty skargi skutecznie nie podważają prawidłowości ustaleń i oceny organu. Zajęcie nieruchomości docelowo służyć ma ograniczeniu korzystania z nieruchomości do minimum zakreślonego granicami koniecznego pasa technologicznego. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, a w konsekwencji i zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest następstwem zlokalizowania inwestycji celu publicznego na nieruchomości skarżących, co nastąpiło w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Podważanie na etapie udzielania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wyników wcześniejszych koniecznych etapów procesu inwestycyjnego, z których każdy podlegał możliwości poddania kontroli zgodności z prawem, jest bezskuteczne. Wynikająca z treści zarzutów skargi sugestia, jakoby na etapie zezwalania na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dla przesądzonej, co do zasady i lokalizacji, inwestycji o charakterze publicznym, należałoby oceniać sens jej realizacji, dowodzi niezrozumienia instytucji prawnej opisanej art. 124 u.g.n. Instytucja opisana tym przepisem nie pozostawia właścicieli nieruchomości objętych lokalizacją inwestycji celu publicznego bez ochrony prawnej, gdyż zabezpiecza wyrównanie doznanych szkód i strat, a charakter ograniczenia uprawnień właścicielskich nie wiąże się ze zmianą dotychczasowego rolniczego wykorzystania gruntów. Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).